W czterdziestym pierwszym millenium zawsze trwa wojna. Nawet jeżeli gdzieś chwilowo nie toczą się otwarte zbrojne działania, to na pewno czają się tam wrogowie Imperium, knujący swe zdradzieckie intrygi. Gdyby nie Inkwizycja, ta zawsze pełna poświęcenia straż ludzkości, to zdradzieccy heretycy, plugawe xenos i wynaturzeni słudzy Czterech Potęg już dawno zniszczyliby wszelką nadzieję na lepsze jutro!
Siostry i bracia! Przyłączcie się do Inkwizycji i ponieście płomień i sprawiedliwą karę wszystkim wrogom prawości i Kredo! Stańcie się akolitami i poświęćcie siebie na ołtarzu przetrwania!
Przed wami instrukcja, jak tego dokonać! Przed wami “Inquistion Player’s Guide”.

“Inquistion Player’s Guide” to pierwszy duży dodatek do “Imperium Maledictum” i jedna z dwóch książek poświęconych Inkwizycji (druga to “Inquisition GM Guide”). Na prawie 150 stronach znajdziemy cały szereg informacji przydatnych graczom, którzy chcą wcielić się w akolitów Inkwizycji. Autorzy umieścili tu rozszerzone zasady tworzenia postaci, sporo nowego sprzętu, zasady Subtelności, a także mechanikę “chowańców” oraz nowe Przedsięwzięcia Między Przygodami. Generalnie idea stojąca za oboma nowymi podręcznikami jest taka, by korzystając ze zmian i zasad z “Imperium Maleditcum” zagrać kampanie w klimatach “Dark Heresy”, których akcja będzie toczyć się w Sektorze Machariańskim.

Święte Ordos

Inkwizycja to jedna z najpotężniejszych organizacji działających w Imperium Człowieka. Jej funkcjonariusze, czyli Inkwizytorzy, podróżują po galaktyce, próbując jakoś “połatać” rządzonego z Terry “kolosa na glinianych nogach”. To organizacja, którą najłatwiej porównać do tajnej policji w państwie totalitarnym (Czeka, tudzież KGB). Celem Inkwizycji jest walka z wrogami ludzkości zarówno tymi wewnętrznymi (heretykami i dysydentami), jak i zewnętrznymi (xenos) oraz pochodzącymi “spoza rzeczywistości” (czyli istotami z warpa zwanymi potocznie demonami).
Inkwizytorzy mają olbrzymie uprawnienia i potężną autonomię. W praktyce nie odpowiadają przed nikim (choć grzeczność nakazuje słuchać najbardziej doświadczonych funkcjonariuszy w okolicy) i bez trudu mogą stać się sędziami i katami całych gwiezdnych układów. Dodatkowo inkwizytorzy nie ufają sobie nawzajem, szpiegują siebie i swoje organizacje (w końcu herezja dotknąć może każdego), co sprawia, że regularnie wchodzą sobie w paradę i niczym szczególnym nie są starcia pomiędzy ich współpracownikami.
Każdy z Inkwizytorów otacza się armią sług i informatorów, z których najważniejszymi są akolici, czyli połączeni w komórki agenci, którzy zajmują się badaniem zagrożeń mniejszej wagi lub są trybami w większych operacjach. Co ważne, akolitami rzadko zostają zwykli obywatele Imperium. To zahartowani w ogniu walki twardziele lub wyspecjalizowani członkowie Adeptus Terra, którzy muszą umieć działać samodzielnie (co w Imperium nie jest normą), a także przetrwać w kontakcie z przerażającymi istotami zamieszkującymi galaktykę.

Kapituły Inkwizycji (Ordos Majoris i Minoris)

Inkwizycja nie jest także organizacyjnym monolitem. Poszczególni funkcjonariusze, skupiają się w Ordos, zakonach-kapitułach zajmujących się zwalczaniem konkretnych zagrożeń dla Imperium. Dzięki tej specjalizacji są w stanie działać szybciej i efektywniej, a co najważniejsze, korzystając z odpowiednich w danych okolicznościach narzędzi. Istnieją trzy Wielkie Ordos skupiające w sobie lwią część całej struktury Inkwizycji i kilkanaście Mniejszych Ordos, których zadania są bardzo ściśle wyspecjalizowane.

• Ordo Hereticus jest najbliższe w działaniu klasycznej tajnej policji. Jak sama nazwa wskazuje zajmują się ściganiem heretyków, a w uniwersum Warhammera 40k pojęcie to jest bardzo rozległe, gdyż nazywamy nimi wszystkich, którzy sprzeciwiają się zasadom obowiązującym w Imperium. Oczywiście Ordo Hereticus zajmuje się tylko poważnymi herezjami, pomniejszych pozostawiając Arbitratorom i innym pomniejszym służbom. Łowcy Czarownic (gdyż tak są często nazywani Inkwizytorzy Ordo Hereticus) zajmują się więc zdradzieckimi gubernatorami, szlachtą knującą przeciw rozkazom płynącym z Terry, heretykami z Eklezjarchatu, którzy źle interpretują Credo, nadzorują różne gałęzie imperialnej administracji oraz poszukują niesankcjonowanych psioników i nadzorują ich transport na Czarne Statki wiozące ludzi wyczulonych na oddziaływania Osnowy na Terrę.
• Ordo Xenos (czyli Łowcy Obcych) zajmują się zwalczaniem zagrożenia ze strony innych niż ludzkość ras. Generalnie według wykładni Lex Imperialis wszyscy xenos są źli i wszyscy pragną zniszczenia ludzkości. Inkwizytorzy z tego Ordo charakteryzują się olbrzymią wiedzą na temat technologii, biologii i kultur różnych ras obcych. Jako jedyni mają prawo do badania ich, by łatwiej radzić sobie z zagrożeniami płynącymi z ich strony. Walczą też ze zdrajcami rasy ludzkiej współpracującymi z obcymi (na przykład kultystami genokradów) lub ludźmi próbującymi handlować zakazaną obcą technologią. Inkwizytorzy Ordo Xenos zajmują się nie tylko śledztwami w zakresie swej specjalizacji, ale prowadzą też operacje militarne (czasem bardzo duże) przeciw xenos. Wspiera ich w tym Straż Śmierci (Deathwatch), elitarna organizacja Kosmicznych Marines składająca się z przedstawicieli różnych zakonów.
• Ordo Malleus (czyli Łowców Demonów) powołano w celu walki z demonami Chaosu i ich wyznawcami. To najniebezpieczniejsze z zagrożeń, z jakimi radzi sobie Inkwizycja, gdyż nawet małe komórki wyznawców Chaosu mogą z czasem doprowadzić do upadku nie tylko planet, ale i całych sektorów. Dodatkowo przeciwnicy, z którymi przychodzi im się mierzyć, bywają nieskończenie bardziej potężni od tych, z którymi borykają się ich bracia i siostry z innych Ordos. Dlatego ich działania są szybkie, zdecydowane i brutalne. Inkwizytorzy z Ordo Malleus rzadko bawią się w dokładniejsze śledztwa, uderzając w ogniska oddziaływania Chaosu i ich okolice z całą stanowczością Imperium. W tym celu korzystają często z pomocy nie tylko zwykłych Kosmicznych Marines, ale również z Szarych Rycerzy. Jako że istnienie demonów i ich kultystów jest tajemnicą, to inkwizytorzy z Ordo Malleus, często podają się za członków innej kapituły.
• Ordos Minoris – Poza trzema filarami Inkwizycji istnieje kilkanaście pomniejszych Kapituł zajmujących się bardzo wyspecjalizowanymi działaniami. Są to na przykład Ordo Chronos (badanie i zbrojne izolowanie anomalii czasoprzestrzennych), Ordo Astartes (nadzór nad Kosmicznymi Marines i ich poglądami), Ordo Machinum (nadzór nad Mechanicum i technologiami wchodzącymi do użycia w Imperium) czy Ordo Sepulturum (badanie epidemii i pandemii wybuchających na planetach Imperium) i wiele, wiele innych.

Podział filozoficzny w Inkwizycji.

Inkwizycja jest, jak już wspominałem, bardzo mocno wewnętrznie podzielona, a wojenki toczone na jej łonie niczym nie różnią się od zdegenerowania imperialnej administracji. Główną linią konfliktu jest filozoficzna różnica w sposobie, w jaki inkwizytorzy radzą sobie z wrogami Imperium. Z jednej strony są Purytanie, którzy podchodzą do zasad bardzo literalnie i przestrzegają Lex Imperialis w sposób dosłowny, z drugiej strony są Radykałowie, których podejście do konfliktu jest bardziej pragmatyczne, dzięki czemu nie wahają się zwalczać ognia ogniem czy posługiwać się w swej walce opętanymi i mutantami.

Odłamy Purytan:

• Amalthianie – ich zdaniem Imperator ma plan wobec Imperium i nim powróci trzeba zachować status quo, po to, by mógł go zrealizować; średnio interesuje ich zagrożenie ze strony Xenos i Chaosu, ich celem jest zachowanie imperialnych struktur w stanie nienaruszonym, w związku z tym zajmują się głównie zwalczaniem heretyków,
• Monodominanci – ich zdaniem tylko czyści ludzie są godni, by przeżyć i aby Imperium przetrwało, należy oczyścić je z mutantów, obcych i psioników oraz zniszczyć wszystkich wrogów zewnętrznych;
• Thorianie – najbardziej radykalna z purytańskich filozofii, ich zdaniem Imperator odrodzi się jako Boski Avatar i w tej postaci będzie rządził Imperium; aby ułatwić mu powrót, przedstawiciele tej frakcji prowadzą rozległe badania Osnowy i obcych technologii, a celem tych badań jest przeniesienie świadomości Imperatora do nowego ciała.

Odłamy Radykałów

• Oblacjoniści – członkowie tej frakcji twierdzą, że ich dusza stanowi bardzo niewielką cenę za ocalenie ludzkości. Z tego powodu nie wahają się używać demonów, technologii xenos i czarnoksięstwa, by zwalczać wrogów ludzkości. Według nich ogień trzeba zwalczać ogniem, bo imperialne technologie i doktryny są zbyt słabe, by uratować Imperium.
• Istvaanianie – ich zdaniem ludzkość będzie się rozwijać tylko dzięki wojnom, które przeżyją jedynie najsilniejsi, i to właśnie oni będą rządzić Imperium Ludzkości,
• Rekongregatorzy – ich zdaniem Imperium po mileniach dekadencji jest tak zepsute, że należy doprowadzić do jego upadku i odbudować je z popiołów,
• Polypsykana – zwolennicy tej filozofii uważają, że psionika jest darem, który należy rozwijać, by doprowadzić ludzkość to transcendencji.

Akolici Inkwizycji

Podręcznik “Inquistion Player’s Guide”, jak można się było spodziewać, zawiera sporo nowych możliwości dotyczących tworzenia postaci akolitów i ich inkwizycyjnych patronów. Autorzy zaserwowali nam zarówno nowe pochodzenia i frakcje, jak i role dla postaci.
Część dla Patronów to przede wszystkim rozbicie ich specjalizacji na trzy Ordos (w podstawce mieliśmy tylko monolityczną Inkwizycję), dwie filozofie (Purytan i Radykałów) oraz całe mnóstwo nowych Zalet i Brzemion, które możemy wybrać dla naszych “panów i władców”. Pozwoli nam to lepiej doprecyzować nasze szefostwo i wyposażyć je w zdolności specjalne, bardziej pasujące do naszej kampanii. W końcu w zależności od kapituły i filozofii będziemy mieli do czynienia z zupełnie różnymi kampaniami. Na przykład amaltiański Łowca czarownic chętnie wyśle swoich akolitów na misje mające na celu badanie korupcji w strukturach władzy, a monodominacki każe im wypalić herezję świętym ogniem. Z drugiej strony radykalny Łowca obcych da swoim milusińskim możliwość paktowania z xenos, a Łowca Demonów związany z Polypsykaną wyśle ich celem odnalezienia demonicznej korony wzmacniającej psioniczne moce.
Nowe Zalety i Brzemiona fajnie wpasowują się w konwencję. Wśród moich ulubionych jest wezwanie raz na kampanię Straży Śmierci (które, jeżeli okaże się bezpodstawne, będzie kosztować drużynę życie) lub kontakty Inkwizytora z handlarzami artefaktami, które mogą pomóc drużynie dorobić się na sprzedaży przedmiotów należących do xenos.
Wśród nowych opcji dla postaci znajdziemy, jak wspominałem wyżej, zarówno Pochodzenia, jak i Frakcje, a także Role. Ta pierwsza grupa obejmuje 20 nowych przeszłości dla postaci. Zamiast planety, mamy tu specyficzne środowiska, które ukształtowały akolitę. Możemy zagrać na przykład nieszczęśnikiem wyhodowanym w tubce, byłym gospodarzem demona albo spędzić jakiś czas w służbie Sióstr Dialogusek. Pochodzenia te fabularnie są bardzo ciekawe i mogą być podstawą dla naprawdę interesującego bohatera, jednakże na poziomie mechaniki są całkowicie “skopane”. Ktoś, pisząc ten podręcznik, założył, że Pochodzenie ma wartość 100 PDków, co jest całkowicie błędne, bo nawet w najgorszym wypadku Pochodzenia z podręcznika są warte dwa razy więcej doświadczenia. Sprawiło to, że nie tylko nowe tła postaci są wyraźnie słabsze mechanicznie od tych z bazowego “Imperium Maledictum”, ale także panuje wśród nich radosny chaos. Co więcej, w wersji podręcznika, którą dostałem do recenzji, niektóre Pochodzenia w ogóle nie mają paczki zasad umożliwiających granie nimi.
Jeżeli chodzi o nowe Frakcje, to podobnie jak w wypadku Patronów, tak i tutaj podzielono podstawkowy monolit na trzy główne kapituły i do każdej z nich rozpisano po trzy schematy funkcji dla wywodzących się z nich agentów. Poza tym, co jest o wiele ciekawsze z punktu widzenia kreacji postaci, znajdziemy tu także informacje dotyczące tego, jak członkowie pozostałych podstawowych Frakcji stają się akolitami Inkwizycji i jak na nią patrzą oraz to jak włączyć postać wyszkoloną w jednym z Ordos do drużyny związanej z patronem z innej Frakcji.
Ostatnim klockiem dotyczącym tworzenia postaci są nowe Role. Podręcznik “Inquistion Player’s Guide” daje nam możliwość stworzenia bardziej sprofilowanego Zabójcy (Assassin), Oprawcy (Cruciator, czyli skrzyżowanie medyka ze specem od tortur), Archiwisty (Explicator, czyli speca od przetwarzania danych, analityka) i Śledczego (Seeker, czyli typowego wywiadowcy Inkwizycji). Nowe role to w pewien sposób wyspecjalizowane lub lekko rozbudowane wersje tych z podstawki tak, by dopasować je do specyfiki działań Inkwizycji. Na upartego całkiem podobnych bohaterów (choć trzeba przyznać – nieidentycznych) można zbudować korzystając odpowiednio z Wojownika, Sawanta lub Retora. Najbardziej podoba mi się tu Śleczy. Z jednej strony jest to detektyw i postać socjalna, czyli ktoś, kto idealnie wpasuje się w każdą drużynę akolitów i potencjalny przyszły Interrogator (czyli zastępca Inkwizytora)
Część dotyczącą tworzenia postaci uzupełnia kilkanaście nowych talentów oraz zdolności psionicznych.
Talenty zaprojektowano naprawdę z głową. Żaden z nich nie jest typową “bojówką”, a są one raczej związane ze śledztwami, spostrzegawczością, infiltracją i relacjami społecznymi. Mamy tu na przykład zdolności poprawiające nasze możliwości w zakresie badań balistycznych, konstruowania przykrywek, przenoszenia winy na innych czy znajomości Lex Imperialis.
Nowe “czary” psioniczne uzupełniają te z podstawki i znajdziemy tu zarówno moce pomniejsze, jak i te związane z każdą ze ścieżek. W tej pierwszej grupie fajnie przezentują się Force Bolt, czyli prosta zdolność ofensywna dostępna wszystkim psionikom oraz idealny dla działających pod przykrywką Cipher Seed, który pozwala przekazać informację za pośrednictwem nieświadomych istot. Z tych “ścieżkowych” najbardziej podobają mi się Discern Falsehoods (czyli wykrycie kłamstwa) oraz Hallucinate (dzięki któremu możemy sprowadzić fałszywe wizje na przeciwników). Przydatne może się także okazać Pacify, dzięki któremu możemy odciąć od emocji jakiś cel.
Nowe opcje związane z postaciami bardzo fajnie rozwijają te z podstawki, poszerzając niewyeksponowany tam aspekt śledczy gry. Niestety liczne błędy mechaniczne, które znajdziemy w tej części podręcznika, mogą mocno utrudnić grę lub sprawić, że niektóre z nowości będą niegrywalne. A szkoda.

Arsenał sług Imperatora

W idealnych warunkach akolici Inkwizycji powinni poradzić sobie z wrażymi hordami tylko dzięki swym talentom i płomieniom sprawiedliwego gniewu płonącym w ich sercach, ale świat, w którym przyszło im żyć nie jest idealny. Oznacza to, że w walce z wrogami ludzkości będą też musieli sięgać po bardziej bezpośrednie metody, czyli różnego rodzaju uzbrojenie i sprzęt. Dlatego też znajdziemy w “Inquistion Player’s Guide” całkiem solidny rozdział poświęcony i jednemu i drugiemu.
Nowe uzbrojenie to przede wszystkim broń wyspecjalizowana do walki z “psionikami” i demonami, przeklęte i splugawione ostrza oraz podstawowe (zwłaszcza w porównaniu z opisanym we “Wrath & Glory”) uzbrojenie xenos. Znajdziemy tu więc zarówno sprzęt legalny, jak kusze, strzelby Arbites czy broń typu Nemesis (na przykład wielkie młoty na demony), jak i ten skrajnie radykalny, czyli wspomniane już ostrza z umieszczonymi w nich istotami z Osnowy, broń szurikenowa, grawitonowa, a także blink-blade, którego ostrze pojawia się i znika na życzenie.
Nowego uzbrojenia jest całkiem sporo, jednak jest to sprzęt bardzo rzadki i gracze powinni mieć potężne kłopoty nie tylko z dostaniem go, ale także z wyłganiem się z kłopotów, gdy zostaną z nim znalezieni. Większość uzbrojenia, nawet tego legalnego, powinna być przydzielana na konkretne misje i poddana ścisłemu zarachowaniu.
Opisany w podręczniku arsenał uzupełniony jest przez spory wybór nowej amunicji, której możemy użyć. Moją ulubioną jest oczywiście ta błogosławiona, która zadaje demonom i “psionikom” tyle dodatkowych obrażeń, ile wynosi premia z Woli strzelającego. Co ciekawe, opisana jest także amunicja do asasyńskiej broni typu Exitus. Niestety samo uzbrojenie tej kategorii nie jest nigdzie rozpisane, więc naboje do niej póki co możemy sobie tylko postawić na półce.
Poza uzbrojeniem w rozdziale o ekwipunku znajdziemy też całkiem sporo wyposażenia ogólnego. Mamy tu zarówno sprzęt dość podstawowy, jak ekstraktory biomasy czy osłony heksagramowe, jak i ten z “górnej półki”, czyli wstrzykujące narkotyki gruczoły bojowe, kogitatory partycjonujące pamięć czy psioniczne skanery. Czyli wszystko to, czego potrzebują akolici i czego nie zawahają się użyć. Moim ulubionym jest tu wspomniany już kogitator, który nie tylko daje +1 PS na testach logiki, ale też zwiększa o 5 Inteligencję postaci.

Bracia mniejsi

Sporo miejsca podręcznik poświęca też Familiarom, czyli pół-inteligentnym istotom służącym bohaterom. Kategoria ta obejmuje zarówno cherubimy, serwoczaszki czy serwitory, jak i cybermastify, różnego typu psybery (naturalne i sztuczne), a nawet jokaero (czyli orangutanoidy o wybitnych zdolnościach technicznych).
W podręczniku “Inquistion Player’s Guide” znajdziemy pełne zasady ich mechanicznego tworzenia i zarządzania. Mamy więc sporo nowych talentów, reguły przebudowania gotowych istot w ich cyberowe i psyberowe odpowiedniki, a także mechanikę ich rozwoju. Mając czas i pieniądze (oraz odrobinę samozaparcia) gracze mogą “wychować” dla swoich postaci naprawdę nieliche wsparcie, tym bardziej, że podręcznikowe zasady są dość liberalne w samym tworzeniu (ogranicza je zasobność portfela i kontakty postaci), a w galaktyce znaleźć można nieprzeliczone rzesze istot, które możemy oswoić lub zmodyfikować. W podręczniku znajdziemy oczywiście gotowce, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by zaprojektować własnego, wielkiego jak koń pancernego przytulasa z łańcuchową szczęką i ukrytym w korpusie sporym działkiem albo psyberowego ptaka dającego psionikowi nie tylko sporo dodatkowych punktów Progu Osnowy, ale także dzielącego z nim zmysły i stanowiącego odgromnik dla problemów z nadmiarem mocy.
Bardzo fajnie też, że do mechanicznej kategorii chowańców włączono cherubimy, serwoczaski i serwitory. Daje to wiele możliwości fabularnych dla Kapłanów Maszyny, którzy mogą pogrzebać przy swoich ulubieńcach i pobawić się w skonstruowanie sobie osobistej gwardii. Tym bardziej, że zawarta tu mechanika powinna być całkiem łatwa w rozbudowie o kolejne moduły, takie jak cybernetyka, pancerze i uzbrojenie dla serwitorów-chowańców.
Familiary to naprawdę fajny moduł mechaniczny, który bardzo dobrze możemy wpasować w naszą kampanię i to nie tylko tą inkwizycyjną. W końcu, który Wolny Kupiec nie chciałby mieć u stóp cyberogara, którego szczuje na swe nielojalne sługi.

Sekretna Wojna

Ostatnia z dużych sekcji, jakie znajdziemy w podręczniku “Inquistion Player’s Guide” to zasady Subtelności (Subtelty), czyli działania i prowadzenia śledztw w tajemnicy. Mechanikę tę możecie pamiętać z drugiej edycji “Dark Heresy”, jednak na potrzeby “Imperium Maledictum” została bardzo mocno przebudowana. Subtelność liczymy teraz w skali od 10 do 1, gdzie najwyższe wartości oznaczają działanie w całkowitej tajemnicy, a najniższe to otwarte machanie rozetą i akcje w towarzystwie sióstr i Astartes. Na potrzeby zasad nasza komórka może być Ukryta (Covert), Podejrzana (Suspicious), Odkryta (Overt) i Jawna (Exposed). Każdy z tych poziomów wiąże się zarówno z premiami, jak i zbkarniakami. Oczywiście Inkwizytorzy wolą, by ich akolici działali skrycie i nie zakłócali “błogosławionej ignorancji” ogółu populacji, ale czasem zwyczajnie nie ma innego wyjścia i trzeba pokazać, komu komórka służy.
Subtelność może spadać (najczęściej) lub rosnąć (co wymaga zwykle więcej “akrobacji”). To pierwsze może wydarzyć się na przykład gdy grupa korzysta z Wpływów Patrona, macha dziwacznymi technologiami, korzysta z jawnej psioniki, a także zostawia za sobą dziwne trupy, ślady włamania lub tajemnicze rzeczy. Rośnie natomiast, gdy naszym akolitom uda się stworzyć fałszywe dowody swojej działalności, wrobić kogoś lub na inne sposoby zdławić ujawniające ich informacje.
Co ważne, nie ma żadnych mechanicznych konsekwencji za zakończenie misji w sposób jawny (może poza całkowicie arbitralnie ustalaną niższą początkową Subtelnością w trakcie następnej operacji), ale fabularnie takie działania mogą skończyć się przeniesieniem (często w mniej przyjemną okolicę) lub zirytowaniem przełożonych (co nigdy nie jest “zdrowe”).
Generalnie mechanika Subtelności to bardzo miły suwak pozwalający na łatwe kontrolowanie reakcji otoczenia na działania graczy. Moim zdaniem podobne reguły fajnie mogłyby się sprawdzić w innych grach, które skupiają się na skrytym działaniu drużyny.

Walka z herezją nigdy się nie kończy

Końcówka podręcznika “Inquistion Player’s Guide” to nowe Przedsięwzięcia, z których skorzystamy między przygodami i Zdarzenia dopasowane do drużyn akolitów. Znajdziemy tu Przedsięwzięcia grupowe, jak heksagramowe zabezpieczenie okolicy czy badania pod kątem infiltracji przez xenos, jak i te osobiste, takie jak na przykład rozwijanie siatki kontaktów, badanie szczególnie groźnych wrogów, szkolenie chowańców czy terapia odmładzające. Szczególnie “czterdziestkowe” wydają się tu różnego brutalne metody autokorekty (usuwania punktów Spaczenia) lub przygotowania na starcie z siłami Czterech Potęg oraz wymazywanie wspomnień ludzi po ostatniej misji komórki.
W podręczniku “Inquistion Player’s Guide” opisano także nowy typ działań między sesjami, czyli Przedsięwzięcia Długoterminowe. Wykonanie ich trwa o wiele dłużej niż “zwyczajnych” (choć nie są to testy przedłużone – po prostu trzeba na nie więcej czasu), ale można je robić niezależnie od normalnych Przedsięwzięć. Dodatkowo niektóre z nich wymagają do zakończenia “odhaczenia” kilku faz. Przedsięwzięcia Długoteminowe są całkiem mocne, a ich wykonanie może albo mocno zmienić kampanię, albo być niezbędne do pchnięcia jej na kolejny etap. Możemy na przykład zinfiltrować kult, wykuć specjalną broń, zbadać lokalne struktury dysydentów, rozpocząć potencjalne negocjacje z xenos lub zaplanować rytuał wiążący wyjątkowo niebezpiecznego demona.

Kilka słów na koniec

“Inquistion Player’s Guide” to naprawdę dobry dodatek do “Imperium Maledictum”, który sprawia, że wszyscy fani “Dark Heresy” mogą wygodnie grać Inkwizycją, korzystając z poprawionych zasad nowej gry w sektorze, który kryje wiele ciekawych i godnych zbadania tajemnic. W podręczniku jest niestety pewna ilość mechanicznych problemów, ale twórcy usuwają je w kolejnych aktualizacjach, tak więc to premiery wersji papierowej większość z nich powinna być usunięta.
Imperator chroni!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Mroczna i tajemnicza dzicz, kryje nie tylko niewyobrażalne bogactwa, ale także cały szereg potworności, których samo wspomnienie mrozi krew nawet najbardziej doświadczonych poszukiwaczy skarbów. Legendy mówią, że eskapada do jej wnętrza to pewna śmierć, a przeżyć mogą tam nie tylko ci najsprawniejsi, ale przede wszystkim ci najbardziej bezwzględni, którzy bez mrugnięcia okiem zdradzą swoich towarzyszy.
Czy odważycie się wyruszyć na taką wyprawę? Czy uważacie, że dacie sobie radę z przerażającymi potworami, duszącymi miazmatami, pradawną magią i zdradą towarzyszy?
Przed wami “Symb “Trophy Dark”!

Las ostatecznego upadku

“Trophy Dark” to system dark fantasy z licznymi elementami wierd, opowiadający o grupie łowców skarbów wyruszających w głąb lasu Kaldhur w poszukiwaniu bogactw lub po prostu swego przeznaczenia. Ich droga przez puszczę naznaczona jest krwią, potem i łzami, czyli serią coraz groźniejszych i coraz bardziej konfliktogennych wydarzeń. To system zaprojektowany pod krótkie, acz intensywne jednostrzały, które w większości wypadków mogą się skończyć śmiercią większej części drużyny.
“Trophy Dark” ma bardzo umowny setting, o którym podręcznik nie mówi praktycznie nic. Padają co prawda liczne nazwy (wyjaśnione, jak mówi podręcznik, w systemie “Trophy Gold”), ale autorzy wyraźnie zaznaczają, by interpretować owe określenia po swojemu i nie dać się związać gotowym settingiem.
Co ważne, gra również bardzo mocno skupia się na tym “cięciu się serkiem topionym”, czyli ogrywaniu tragedii i beznadziejności samej wyprawy. Łowcy ruszają w drogę, chcąc zrealizować swoje cele, jednak szybko są odzierani z jakichkolwiek szans. Gra wyraźnie mówi, by, zamiast dążyć do celu i dbać o drużynowość, skupić się na “spirali zatracenia” i opowiedzieć historię o upadku lub bezwzględnym egoizmie łowcy.
Jednocześnie “Trophy Dark” jest grą mocno nastawioną na współtworzenie świata i opowieści. Grający opowiadają historię wspólnie, nie tylko odpowiadając na pytania MG, ale też proponując sceny, sugerując potencjalne zagrożenia związane z dzianiami innych oraz podrzucając pomysły na to Paktowanie z Diabłem.
MG w “Trophy Dark” powinien zarządzać pomysłami graczy, wcielać je w życie i przebudowywać pomysły, by jak najbardziej oddawały konwencję gry i były spójne z motywem wtargnięcia (czyli wyprawy do lasu).
Warto tu zaznaczyć, że znajdziemy w podręczniku całkiem sprawnie i sensownie napisane sekcje dotyczące grania w “Trophy Dark”. Autorzy jasno komunikują jak grać w ten system i co robić, by zrealizować zaplanowaną przez nich konwencję.

Łowcy skarbów

Postacie w “Trophy Dark” tworzy się prosto i sprawnie. Nie znajdziemy tu pul punktów, które musimy wydać ani mnóstwa cyferek do dodania, a jedynie trzy tabele, z których wylosujemy lub wybierzemy odpowiednie klocki, którymi są Profesja, Przeszłość, Powód oraz Rytuały.
Dwa pierwsze elementy, poza oczywistym wpływem na fabularny kształt łowcy, gwarantują też umiejętności, czyli mechaniczne frazy określające to, w czym nasza postać się specjalizuje. Powód natomiast to przyczyna, która pcha nas na wyprawę. Może to być na przykład odnalezienie artefaktu, przywrócenie chwały pewnemu miejscu czy zostanie częścią jakiejś organizacji.
Ostatnim z klocków, które składają się na naszą postać, są Rytuały, czyli magiczne zdolności, jakie posiada łowca. Na początku sesji wybieramy (lub losujemy) od zera do trzech Rytuałów. Od gracza zależy, ile jego postać będzie miała takich zaklęć, jednakże za każde wybrane zaklęcie otrzymuje on punkt Zguby, co może wyraźnie zmniejszyć jego przeżywalność w trakcie samego scenariusza, gdyż zdobycie szóstego “złego” punktu prowadzi do zatracenia, czyli śmierci lub przejścia na stronę lasu.
Same rytuały są naprawdę przeróżne: od unikania przeróżnych istot czy zmiany głosu, przez oddychanie pod wodą i stworzenie nieprzenikalnej bariery, po zamianę przedmiotu w formę eteryczną czy atak duchową bronią.
Postacie w “Trophy Dark” są uproszczone, co sprawia, że łatwo stworzyć je na początku jednostrzała i nie ma konieczności przygotowywania ich przed sesją. Jednocześnie są też “uroczo” jednorazowe, co powoduje, że ich śmierć w trakcie przygody nie powinna być zbytnio dla gracza obciążająca.

Mechanika

Mechanika gry, podobnie jak tworzenie postaci, jest bardzo prosta. Znajdziemy w niej sporo nawiązań do silników z rodziny “Forged in the Dark”, ale jest ona od niej tak odległa, że można ją spokojnie traktować jako osobny twór.
Mamy tu pięć rodzajów rzutów, czyli testy ryzyka (które będziemy wykonywać najczęściej), pomocy, rywalizacji, zguby i oczyszczenia. Do wszystkich rzutów będziemy używać kostek sześciościennych w dwóch kolorach, oznaczających odpowiednio wielościany światła i ciemności.
Przy testach ryzyka najpierw budujemy naszą pulę: bierzemy jedną kość światła, jeżeli mamy jakąś umiejętność, która może pomóc nam w rzucie, drugą kość światła, jeżeli Paktujemy z Diabłem, czyli podejmujemy decyzję o tym, że nasz rzut będzie miał dodatkowe konsekwencje niezależnie od wyniku testu oraz kość ciemności, jeżeli ryzykujemy swoje ciało i umysł, a następnie rzucamy. Jeżeli na najwyższej kości wypadł wynik od 1 do 3, to nasze działanie skończyło się porażką, jeżeli wypadnie 4 lub 5, to mamy sukces z kosztem, a jeżeli na którejś kości będzie najwyższy wynik, to mamy pełen sukces.
Dodatkowo, jeżeli najwyższy wynik będzie na kości ciemności i wartość na niej będzie wyższa niż poziom Zguby, to otrzymujemy jeden “zły” punkt.
Testy możemy forsować i to więcej niż raz, jednakże do każdego kolejnego rzutu musimy dodawać dodatkowe kości ciemności. Turlanie kończymy, gdy będziemy usatysfakcjonowani z rzutu lub gdy najwyższy wynik wypadnie na kostce ciemności.
Taki system rzutów pozwala nam bardzo przyzwoicie zarządzać zdawalnością testu, ryzykując głównie kolejnymi punktami Zguby. Bardzo ładnie będzie to działać zwłaszcza na wysokich poziomach “złego suwaka”, gdzie każdy rzut będzie szalenie emocjonujący.
Warto tu także zauważyć, że taka mechanika rzutów ładnie spaja się ze specyfiką gry: łatwo w nich o negatywne konsekwencje, a próba wydostania się z kłopotów, często może sprawić, że jeszcze głębiej zakopiemy się w szambie.

Testami pomocy wspieramy innych graczy, ryzykując jednocześnie otrzymanie dodatkowych Traum. Dorzucamy wtedy do testu ryzyka jedną kość światła, ale jeżeli wypadnie na niej mniej niż na choć jednym z wielościanów ciemności, to otrzymujemy zły punkt.
Rywalizacja to prawdziwe mistrzostwo złośliwości “Trophy Dark”. Testy te wykonujemy tylko wtedy, gdy postacie graczy stają przeciwko sobie. Zbierają one wtedy pule, których wielkość w dużej mierze zależy od ilości Traum (kości światła) i tego, ile gracz chce zaryzykować (kostki ciemności), a następnie porównujemy, kto wyrzucił więcej “szóstek” (a w razie kolejnych remisów patrzymy kolejno na sumę “piątek”, “czwórek”, itd…). Jednakże każda “jedynka” na kościach ciemności oznacza kolejne punkty Zguby.
Generalnie w teście tym premiowane są postacie, które bliższe są zatracenia i są w stanie więcej dla swoich celów zaryzykować, czyli te bardziej bezwzględne, szalone i antydrużynowe.
Testy Zguby wykonujemy, gdy natrafimy na coś strasznego lub niepokojącego. Są to takie trochę rzuty na mutację czy poczytalność. Wynik na pojedynczej kostce wyższy niż obecna wartość “złego suwaka” skutkuje kolejnym punktem.
Ostatni z rzutów, czyli Oczyszczenie, wykonujemy, gdy chcemy pozbyć się nieco Zguby. Postać musi w tym celu zadziałać zgodnie z wolą lasu, czyli wkopać resztę jeszcze bardziej. Rzut poniżej naszego poziomu Zguby sprawia, że psujemy plany drużyny niezauważenie i tracimy “zły” punkt, a wynik powyżej pozwala nam zadecydować czy tracimy Zgubę i nasze działania zostają zauważone, czy po prostu Oczyszczenie nam nie wyszło.
Podoba mi się schludność zasad mechanicznych w “Trophy Dark” i to, jak ładnie współgrają one z grą o podążaniu spiralą zatracenia. Tak jak wspominałem już wcześniej, rzuty najczęściej będą nas wpychać mocniej w bagno lub napędzać konflikty wewnątrz drużyny, czyli generalnie robić to, do czego są stworzone. Jedyne czego się obawiam, to to czy zbyt szybko nie wykończą one grupy lub nie zakopią jej tak mocno, że niezwykle trudno im będzie podążyć dalej.

Anatomia wtargnięcia

Większą część podręcznika “Trophy Dark” zapełniają wtargnięcia, czyli 22 rysy przygód zaprojektowane tak, by wpasowywać się w konwencję gry. Wyprawy te usystematyzowane są w bardzo konkretny sposób tak, by łatwiej nam było zorientować się w ich opisie.
Każde wtargnięcie zbudowane jest wokół konkretnego Motywu. Są to na przykład kość (mamy tu młyn mielący kości na mąkę), praca (gdzie podążymy do dziwacznej kopani) czy sekrety (tutaj wybierzemy się do pradawnego archiwum).
Najważniejszą częścią każdej wyprawy jest pięć Kręgów, czyli etapów wyprawy – od dość spokojnego wprowadzenia, po mocno “odjechany finał”. W każdym z Kręgów znajdziemy pasujące do Motywu elementy fabularne, a także co najmniej jedno zagrożenie i pokusę. Te pierwsze mają doprowadzić naszych łowców do śmierci lub ucieczki, a te drugie mają prowadzić do kolejnego poziomu wtargnięcia.
Kręgi to nie gotowe sceny, a jedynie zahaczki i pomysły na to, jak zrealizować dany Motyw. Często znajdziemy tu też pytania do graczy, które mają pomóc nam bardziej dopasować zagrożenia i pokusy do drużyny.
Każde wtargnięcie uzupełniają jeszcze dwa ważne elementy związane z jego motywem, czyli Momenty (mikroopisy fabularne) i Traumy (czyli wynaturzenia wszelkiej maści, które postacie mogą dostać otrzymując swoje “złe punkty). Dzięki nim ma być nam łatwiej wizualizować motyw i przez to budować klimat prowadzonej przez nas wyprawy.
Opisane w podręczniku wtargnięcia stworzone są przez licznych autorów co sprawia, że reprezentują naprawdę różny poziom. Od bardzo fajnych, takich jak “Tron leśnej królowej”, (gdzie ruszamy na poszukiwania władczyni elfów) czy “Sprawne paluchy” (gdzie będziemy się szlajać po dziwacznym targowisku) po “Ten cichy skowyt” (gdzie stawimy czoło dziwacznym istotom na zdobytym statku). To, co często mi się tu nie podoba to fakt, że czasem serwowane nam opisy są średnio logiczne, a kolejne etapy nie wynikają z siebie. Autorzy starają się epatować “dark fantasy” i nie skupiają się na spójności opisu, co sprawia, że mamy tu do czynienia raczej z „potokiem myśli i pomysłów”, a nie instrukcją. Taki trochę przerost formy nad treścią, który utrudnia czasem zrozumienie, jak autor widzi dane zagrożenie.
Mimo tego nieco pewnych problemów z czytelnością informacji każde wtargnięcie ma w sobie ciekawe elementy, a problemy powinny być znacznie miej odczuwalne w trakcie samej sesji, bo kolaboracyjność rozgrywki i tak wymusi na nas przebudowę kolejnych kręgów.
Wtargnięcia to także prawdziwa kopalnia pomysłów na sesje, miejsca i sceny, które możemy przenieść do praktycznie każdego systemu dark lub wierd fantasy. Wiele idei serwowanych przez autorów wypraw świetnie sprawdzi się także w innych grach, takich jak “Symbaroum”, “Cień Władcy Demonów” czy nawet klasyczny “Warhammer”. Lektura “Trophy Dark” dała mi naprawdę wiele pomysłów, które po pewnej przebudowie na pewno pojawią się podczas wypraw moich milusińskich w ostępy Davokaru.

Kilka słów na koniec

“Trophy Dark” to ciekawa gra do prowadzenia mrocznych jednostrzałów, do której mistrzowania nie trzeba się długo przygotowywać. Bardzo podoba mi się prosta i schludna, choć dość umowna mechanika, która dobrze oddaje konwencję systemu. Dobrze przemyślane są także porady dla prowadzących i graczy. Wtargnięcia, jak wspominałem, są na naprawdę różnym poziomie, ale są na tyle zróżnicowane, że można dobrać coś, co będzie odpowiadać całej drużynie.
Jednakże “Trophy Dark” to nie do końca gra dla mnie. Nie do końca trafia do mnie stylistyka “cięcia się serkiem topionym”, czyli ogrywania upadku postaci i “dowalania jej” jeszcze bardziej. Kiedyś może by mi się podobało, ale teraz chyba wyrosłem już z takiego grania. Jednak mam wrażenie, że gra ta znajdzie grono fanów, bo w naszym kraju jest spora grupa zwolenników takiej rozgrywki.

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Dawi, czyli “warhammerowe” krasnoludy to jedna z najbardziej ikonicznych ras tego uniwersum. Twórcy Młotka zmieszali twórczość Tolkiena ze steampunkowym sznytem, tworząc rasę znaną i jednocześnie oryginalną. To lud z jednej strony tradycyjny, a z drugiej niewahający się sięgać po nowatorskie rozwiązania. W końcu to krasnoludy mają lotnictwo, które korzysta z okrętów powietrznych i żyrokopterów i flotę, której drednoty sieją postrach na morzach.
Przed wami materiał poświęcony “Dwarf Player’s Guide”, podręcznikowi opisującemu brodaty lud z “Warhammera”. Czy warto się nim zainteresować? Zapraszam do lektury.

“Dwarf Player’s Guide” to podręcznik do czwartej edycji “Warhammera” całkowicie poświęcony krasnoludom, ich kulturze, społeczeństwu i tradycjom. Poza nowymi profesjami i oczekiwanym do dawna kowalstwem runicznym znajdziemy tu także sporo informacji dotyczących sprzętu (w tym tego pływającego i latającego) oraz trochę nowych reguł zmieniających nieco grę brodatym ludem.
Podręcznik ten mocno opiera się na “Dwarfs: Stone and Steel”, czyli jednym z nielicznych dodatków do pierdycji, który nie ukazał się po polsku. Podobnie jak w wypadku podręcznika o Middenheim, tak i tu pewne fragmenty (i struktura rozłożenia treści) są skopiowane z tamtego podręcznika. Sporo elementów jednak napisano na nowo (lub poprawiono względem “Kamieni i Stali”) oraz oczywiście dodano całkiem nową warstwę mechaniczną.

Karak Ankor, czyli Wiekuista Kraina

Początków krasnoludów należy szukać w dalekiej prehistorii (czyli na długo przed pierwszą inwazją Chaosu) w leżącym w Krainach Południowych zaginionym mieście Karak Zorn. To stamtąd właśnie podczas tak zwanej Wielkiej Migracji Dawi, prowadzeni przez Grungniego, Valayię i Grimnira, wyruszyli na północ, by skolonizować góry Starego Świata i Norski, dając początek Karak Ankor, wiecznemu królestwu pod górami.
Od tamtego czasu krasnoludy przetrwały wiele wzlotów i upadków biorąc udział w niezliczonych konfliktach, jak choćby w pierwszej inwazji Chaosu czy w Wojnie Zemsty (tej samej, którą kłapouchy nazywają Wojną o Brodę) i były ofiarami rozlicznych kataklizmów i plag (bo trudno inaczej określić starcia z zielonoskórymi i skavenami). Mimo tych iście hiobowych prób Dawi nigdy nie poddali się zwątpieniu i aż do dziś tworzą potężne imperium, będące bez dwóch zdań najważniejszym (i najwierniejszym) sojusznikiem dla Dzieci Sigmara.
Obecnie krasnoludy dzielą się pod względem politycznym (i częściowo także kulturowym) na cztery główne frakcje: Dawi z Karak Ankor (czyli w dużym uproszczeniu z Gór Krańca Świata), krasnoludy z Norski, te z zachodu (zamieszkujące Góry Czarne, Szare i Przeskok) oraz imperialną diasporę, na którą składają się ci z brodatego ludu, którzy opuścili góry i żyją wśród ludzi. Warto tu przy okazji wspomnieć, że krasnoludy z Norski i zachodu nie uznają władzy Wielkiego Króla z Karaz-A-Karak, ale są sojusznikami Karak Ankor. Te imperialne natomiast są trochę jak emigranci w USA: pielęgnują kulturę (choć czasem “po swojemu”), lecz lojalne są raczej wobec swych ludzkich suwerenów.
Centralną częścią życia krasnoludów jest ich Throng, czyli grupa Dawich połączonych ze sobą wspólnymi przodkami i więzami krwi. Wiele takich klanów jest naprawdę starożytnych, a ich mędrcy potrafią prześledzić linie przodków aż do czasów pierwszego pokolenia bogów. Poza więzami krwi, wspólnym dziedzictwem i zobowiązaniami (czyli rozlicznymi przysięgami i urazami wobec innych istot) klany łączy także wspólna profesja. Od młodego krasnoluda oczekuje się, że będzie terminował u swoich krewniaków i podąży ścieżką doskonalenia rzemiosła swoich przodków lub, jeżeli nie wykazuje specjalnych talentów, wstąpi do wojska i będzie bronił swoich współplemieńców. W górach klany żyją blisko siebie, lecz w Imperium mogą być one porozrzucane czasem na sporych przestrzeniach.
Najważniejsze cnoty dla każdego krasnoluda to wiek, bogactwo, mistrzostwo, reputacja i honor. Dawi żyją dłużej niż ludzie, dojrzewają w wieku lat około 20, zostają uznani za dorosłych około trzydziestki (po wykonaniu swojego majstersztyku). Około 70 stają się pełnobrodymi, czyli dojrzałymi rzemieślnikami mogącymi brać swoich uczniów, a w wieku lat 120 zyskują status długobrodych, czyli starszych klanu. Te natomiast, które przekroczą szacowną dwusetkę stają się wielkobrodymi – nestorami, szanowanymi nie tylko przez własny klan i gildię. Najstarsze z krasnoludów, te zbyt uparte, by umrzeć, mogą żyć ponad cztery wieki i nazywane są Żyjącymi Przodkami. Co ważne, wiek w niewielkim stopniu przekłada się na wigor krasnoluda i nawet te wieloma z krzyżykami na koncie są w pełni sprawne na ciele i umyśle (choć, jak mówią złe, głównie elfie, języki mogą potykać się wtedy o własną brodę).
Owłosienie jest dla krasnoludów powodem do dumy. Mężczyźni pielęgnują swe brody, a kobiety włosy (wbrew tym samym “kłapouchym językom” niewiasty Dawich nie mają bród) przez całe życie, a zniszczenie czyichś włosów jest niewyobrażalną obrazą i pretekstem do wojen i wróżd, które mogą trwać całe pokolenia.
“Dwarf Player’s Guide” bardzo solidnie opisuje krasnoludy i ich kulturę, politykę oraz zwyczaje. Grający w “Warhammera” znajdą tu doskonałe źródło informacji i kopalnie pomysłów nie tylko na krasnoludzkie postacie, ale także na kampanie, przygody czy nawet sceny. I to zebranych w jednym miejscu (choć przydadzą się także pierwsze “Archiwa”, by dowiedzieć się więcej o imperialnej diasporze). Twórcy rozwiewają także kilka “miejskich legend” (jak choćby ta o brodach kobiet Dawich) i opisują całość tak przystępnie, że bez problemu będzie można zagrać “warhammerowym” krasnoludem bez naleciałości z innych gier i uniwersów.

Brodaci bohaterowie

Kluczowym i oczywiście bardzo przez wszystkich oczekiwanym elemetnem każdego podręcznika do “Młotka” są nowe opcje związane z tworzeniem krasnoludzkich postaci. Trzeba tu przyznać, że autorzy bardzo szeroko podeszli do tego tematu. Dostajemy więc 11 krasnoludzkich kultur (lub, jak kto woli, podras), zestaw nowych poziomów profesji oraz 10 kompletnych karier (8 nowych i 2 przebudowane). Wszystko to uzupełnia kilkanaście dodatkowych talentów oraz zasad specjalnych (na przykład możliwość grania Długobrodym). Opiszmy jednak wszystko po kolei:
Kultury (taka nazwa pasuje mi tu najbardziej) to zestawy umiejętności i talentów dopasowanych do konkretnych rodzajów krasnoludów. Jeżeli macie pierwsze “Archiwa Imperium”, to działa to nieco podobnie do tego, jak tam rozpisano halflińskie klany, z tym, że poszczególne kultury są silniej zróżnicowane niż rody “futrzanostopych kopaczy”. Mamy więc kolejno: krasnoludy z Karaz-A-Karak, Barak Varr, Karak Azul, Karak Osiem Szczytów, Karak Kadrin, Zhufbar, Karak Hirn (i Gór Czarnych), Karak Izor (i Gór Przeskoku), Karak Norn (i Gór Szarych), a także te z Norski (wcześniej pojawiły się w “Sea of Claws”) oraz Imperialne (czyli te z podstawki).
Sporo też jest nowych poziomów profesji (czyli takich, które możemy wybrać podczas awansu zamiast bazowo przypisanej do kariery). Mamy więc Inżyniera cechowego (2 poziom Inżyniera), Partacza (3 poziom Inżyniera), Pilota powietrznego (3 poziom Inżyniera), Rozjemcę (2 poziom Prawnika), Mistrza krzywd (3 poziom Prawnika), Kamieniarza (2 poziom Rzemieślnika), Górnika z karaku (2 poziom Górnika), Poszukiwacza złóż (3 poziom Górnika), Runicznego gońca (2 poziom Posłańca), Brata Grimnira (2 poziom Zabójcy), Poszukiwacza zagłady (3 poziom Zabójcy), Żałobnika wojny (4 poziom Zabójcy) oraz trzy alternatywne drugie poziomy Żołnierza: Topornika, Kusznika i Arkebuzera.
Najbardziej, jeżeli mam być szczery, podobają mi się nowe poziomy Zabójcy, gdyż pozwolą one uczynić z tych skazanych na zagładę wojowników coś więcej niż tylko poszukiwaczy coraz większych potworów. Wtajemniczenia zakonu Grimnira i w końcu szansa na zostanie czempionem tego krasnoludzkiego boga to możliwość, którą bezwzględnie warto ograć na sesjach. Oczywiście mnie osobiście najbardziej ciągnie do Inżyniera, który zostanie kiedyś pilotem… ale moim zdaniem od latania żyrokopterem fajniejsze jest tylko dowodzenie w boju drednotem.
Nowe pełnoprawne kariery to: Piwowar, Kapłan zagłady (czyli kleryk Grimnira), Kapłan kuźni (czyli duchowny Grungniego, Smednira, Thundniego lub Morgrima), Kapłan ogniska (czyli kleryk Valai lub Gazula), a także Młotodzierżca (czyli gwardzista thana lub krasnoludzki “rycerz”), Skryba runiczny (czyli opiekun wiedzy i mędrzec), Kowal run i Than (czyli krasnoludzki szlachcic). Dodatkowo opisano także alternatywne wersje dwóch profesji, które pojawiły się już wcześniej, czyli Żelaznego brata i Zwiadowcy z karaku. Obie te kariery są nieco przebudowane i dopasowane do zasad z opisywanego dziś dodatku. Autorzy sugerują korzystanie z poprawionych wersji zamiast znajdujących się odpowiednio w “Niezbędniku” do “Rogatego Szczura” i pierwszych “Archiwach Imperium”. Z nowych profesji najciekawszy wydaje się oczywiście Kowal run. Ma on dostęp do zupełnie nowego rodzaju magii, która nie jest dostępna dla nikogo spoza klanów kowali run. Postać taka to nie tylko nowe możliwości, ale też i wyzwania. W końcu “z wielką mocą przychodzi też wielka odpowiedzialność”, a jedna źle przemyślana decyzja może łatwo skończyć się koniecznością zostania Zabójcą. Bardzo podoba mi się także Than. Granie krasnoludzkim szlachcicem, który z różnych powodów musi opuścić Karak Ankor to samopisząca się kampania, cała gama wyzwań i szansa na pokazanie na sesjach krasnoludzkiej polityki, która nie jest wcale mniej brutalna od rozgrywek “manlińskich” wielkich rodów.
Nowości te uzupełniają talenty i dodatkowe zasady. Wśród tych pierwszych znajdziemy głównie bojówki, takie jak Liquid Fortification (która zwiększa atrybuty postaci, gdy ta wychyli kilka głębszych), Whirlwind of Death (czyli możliwość zaatakowania wszystkich przeciwników jednocześnie) czy Kingsguard (która pozwala nam lepiej chronić towarzyszy), ale znajdziemy też kilka zdolności bardziej uniwersalnych, jak Long Memory (która umożliwia łatwe przypominanie sobie wydarzeń z kampanii) czy Tireless (dzięki której lepiej znosimy długie podróże).
Dodatkowe zasady natomiast to na przykład możliwość podmiany wyposażenia profesyjnego postaci (wraz z odpowiednią umiejętnością bojową) czy zasady grania starszym wiekiem krasnoludem zwanym długobrodym.

Kapłani Bogów-Przodków

“Dwarf Player’s Guide” sporo miejsca poświęca też krasnoludzkiej religii i kapłanom. Znajdziemy w podręczniku opisy wszystkich Bogów-Przodków, czyli nie tylko “wielkiej trójki” (Grungni, Grimnir i Valayia), ale także Gazula (boga śmierci), Smednira (opiekuna kowali i metalurgów), Thundniego (boga kowali run) i Morgrima (patrona inżynierów). Znajdziemy też sporo informacji na temat samych rytuałów, świątyń i kaplic, a także tradycji związanych z bogami i, równie ważnym dla Dawich, kultem przodków.
Warto tu też przypomnieć, że krasnoludzcy duchowni nie mogą korzystać z Błogosławieństw i Cudów, jednak nie są całkowicie pozbawieni “magicznych mocy”. Kaplani Bogów-Przodków rekrutują się wyłącznie spośród młodych Dawich z klanów kowali run o poślednim talencie. Nowicjusze ci mają zbyt mało “daru” by być pełnoprawnymi mistrzami, ale wystarczająco, by zrozumieć tworzenie wąskiej listy run związanej z ich patronem.

Z wizytą w kuźniach Dawich

Sporo miejsca podręcznik poświęca też różnego typu wyposażeniu opuszczającemu krasnoludzkie warsztaty. Opisany sprzęt możemy podzielić na osobisty, maszyny oblężnicze i pojazdy. W pierwszej grupie możemy znaleźć sporo broni białej, dystansowej i prochowej, a także uzbrojenie inżynierskie. Dostępny tu sprzęt rozwija znacznie listę wyposażenia rasowego opisanego w pierwszych “Archiwach”, dodając sporo zwłaszcza w kwestii zaawansowanego uzbrojenia inżynierskiego, korzystającego ze smoczego ognia oraz parowych rękawic o sile uderzenia porównywalnej z dwuręcznym młotem.
Obok sprzętu osobistego opisano także sztandary (choć te prawdziwie potężne stają się dopiero po pokryciu ich runami) oraz kilka reliktów, takich jak tarcza, na której noszeni są wodzowie i królowie (wraz z odpowiednimi zasadami walki z nią) oraz Kowadła Zagłady.
Nieco miejsca poświęcono także gromilowi, czyli bardzo twardemu metalowi, z którego dawi tworzą swe najwspanialsze dzieła. Krasnoludy bardzo zazdrośnie strzegą gromilu, wykonane z niego przedmioty nigdy praktycznie nie opuszczają gór, a starszyzna klanów jest w stanie poświęcić naprawdę wiele, by odzyskać skradziony przedmiot wykonany z tego metalu. Wyposażenie z gromilu jest niezwykle potężne. Sama zbroja daje co prawda tylko 3 punkty pancerza, ale każdy z jej elementów ma cechę Wytrzymały 4, co sprawia, że ilość Ran Krytycznych, które może odbić ktoś noszący takie opancerzenie jest niewiarygodna. Dodatkowo też na gromilowy napierśnik łatwo można nanieść runy pancerza, które czynią z jego użytkownika prawdziwy czołg.
Jeżeli chodzi o artylerię, to w “Dwarf Player’s Guide” znajdziemy całkiem sporo nowego sprzętu. Warto też zaznaczyć, że autorzy podręcznika korzystają tu z zasad z “Pod bronią”, a nie z drugich “Archiwów”. Obok klasycznych już armat znajdziemy także organki i krasnoludzkie moździerze. Jednak najciekawsza nie jest moim zdaniem artyleria polowa, a montowana na umocnieniach i pojazdach. Wszystkie one to prawdziwe cacuszka. Najpotężniejsze armaty, Działa Grzmotu (Thunder Canon), które umieszczane są nie tylko na murach, ale także w wieżach drednotów mają większą siłę ognia i zasięg niż ciężkie armaty ludzi, a parowe i siarkowe działa montowane na żyrokopterach są w stanie znacząco poranić nawet najbardziej zawziętych przeciwników.
Ostatnia z kategorii opisanego sprzętu to pojazdy. O ile te naziemne są przyjemne, ale tylko umiarkowanie ciekawe, to sprzęt powietrzny i morski to prawdziwe arcydzieła. W “Dwarf Player’s Guide” opisane są wspomniane już przeze mnie w tym tekście żyrykoptery i żyrobombowce, czyli “warhammerowe” helikoptery, a także prawdziwe morskie behemoty z Barak Varr, czyli monitory, okręty pancerne (ironclads) oraz drednoty. Zwłaszcza te ostatnie to tytany mórz, bo krasnoludzka flota w przeciwieństwie do ludzkiej stawia nie tylko na silniki parowe, ale także na ciężkie opancerzenie kadłubów i artylerię umieszczaną w wieżach. Dzięki temu typowy drednot może poszczycić się salwą burtową, na którą składa się osiem Dział Grzmotu i siedem mniejszych armat, co sprawia, że może zdmuchnąć praktycznie każdą jednostkę. Dodatkowo krasnoludy eksperymentują z lotniskowcami (czyli drednotami z lądowiskami dla żyrokopterów) i łodziami podwodnymi. Gdyby nie to, że mają one tylko jeden port i nie czują potrzeby panowania nad morzami i oceanami, to dowolna flota mogłaby mieć nieliche kłopoty.

Kowalstwo runiczne

Ostatnia część podręcznika to kowalstwo runiczne, czyli jedyna magia, jaką mogą posługiwać się krasnoludy. Z grubsza jest to sztuka polegająca na umieszczeniu na odpowiednio przygotowanym i dobranym wyposażeniu magicznych znaków, które zwiększają ich możliwości.
Samo wykuwanie run jest przedsięwzięciem wymagającym zebrania odpowiedniej liczby sukcesów w trakcie kolejnych Przedsięwzięć. Do wykonania typowych run nie potrzeba nadzwyczajnych składników, ale autorzy podręcznika zostawiają w tej kwestii furtkę dla kreatywności prowadzących, w kwestii odkrywania utraconych i wymyślania nowych run.
Same runy poddają się czterem regułom:

• Zasada Trzech: na żadnym przedmiocie nie może być więcej niż trzy runy, lecz mogą się one powtarzać,
• Zasada Formy: konkretne runy można wykuć tylko na odpowiednim dla nich rodzaju wyposażenia, wykonanym z kamienia, metalu lub klejnotu; run nie można umieszczać na przedmiotach magicznych, sporadycznie jednak można pozwolić sobie na małe odstępstwa od formy, jednak takie wykuwanie jest zawsze trudniejsze.
• Zasada Dumy: jeżeli w promieniu 90 metrów (100 jardów) znajduje przedmiot z taką samą kombinacją run, tylko starszy z nich będzie działać (zasada ta nie dotyczy niektórych specjalnych projektów, takich jak miecze elektorów).
• Zasada Zazdrości: żaden przedmiot nie może nosić więcej niż jednej runy mistrzowskiej, dodatkowo, podobnie jak w przypadku Zasady Dumy, działać będzie tylko ta runa, która jest starsza.

Same runy dzielą się na kilka kategorii. Mamy więc runy broni (wykuwane na toporach młotach i rzadziej na mieczach), pancerza (umieszczane na zbrojach z gromilu), talizmany (tworzone na biżuterii, zwykle na pierścieniach, amuletach, pasach lub koronach, ale także na ulubionych kuflach), ochronne (umieszczane na symbolach religijnych, sztandarach, ale również na wrotach, rzeźbach, a nawet kegach piwa) oraz inżynieryjne (wykuwa się je na krasnoludzkiej artylerii, choć zwykle nie znajdziemy ich na broni inżynierskiej i ręcznej czarnoprochowej). Ostatnim typem magicznych symboli są Runy Zagłady, które umieszczane są na wspomnianych wcześniej artefaktycznych kowadłach.
Wykuwanie run jest ciekawe i daje sporo możliwości związanych z wykombinowaniem, jakie runy można wykuć, by zoptymalizować sprzęt i jednocześnie nie naruszyć zasad. Warto jednak pamiętać, że krasnoludzcy kowale run to dumni rzemieślnicy i byle chmyzowi (na przykład postaci współgracza o wątpliwej reputacji) nie pomogą, by nie narobić sobie wstydu. Granie kowalem to dość, moim zdaniem, wymagający “kawałek chleba”, zwłaszcza jeżeli chcemy trzymać się krasnoludzkich cnót. To nie maszynka do kucia run, tylko ktoś odpowiedzialny przed wieloma pokoleniami przodków i samym sobą. Nie należy grania nim traktować w żadnym wypadku lekko.

Kilka słów na koniec

“Dwarf Player’s Guide” to naprawdę solidne źródło informacji o krasnoludach i godny następca “Dwarfs: Stone and Steel”. Cieszę się, że czwórdycja daje nam takie podręczniki, bo pozwala to rozszerzyć uniwersum poza humano- i sigmarocentryczne Imperium Reikland. Dzięki temu możemy prowadzić nasze przygody w naprawdę fantastycznych miejscach, z dala od brudnych ulic imperialnych miast. W podręczniku znajduje się oczywiście nieco błędów, ale mimo to materiały w nim zawarte to prawdziwa uczta dla każdego fana “Młotka” i zamieszkujących to uniwersum krasnoludów!
Do zobaczenia w sztolniach, warsztatach i na pokładach drednotów!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Moria, wspaniałe krasnoludzkie miasto. Perła w koronie władców z rodu Durina i najważniejsze miejsce dla całego brodatego ludu. To tutaj w Pierwszej Erze najstarsze z dzieci Aulego założyło swoją siedzibę i tu władza kolejnych podziemnych królów przetrwała przez wiele mileniów. O bogactwie Morii krążą legendy, a jej upadek, mimo upłynięcia prawie tysiąca lat, jest otwartą raną w sercu każdego krasnoluda.
Zapraszam was dziś na wyprawę do Khazad-dûm, by zobaczyć, jak z opracowaniem tego niezwykłego miejsca poradzili sobie twórcy “Jedynego Pierścienia”.
Przed wami “Moria: Through the Door of Durin”.

“Moria: Through the Door of Durin” to olbrzymi, bo liczący ponad 230 stron dodatek do drugiej edycji “Jedynego Pierścienia”. Znajdziemy w nim kompleksowy i rozbudowany opis Khazad-dûm wraz z całym mnóstwem Tajemniczych Miejsc, nowych mechanik i statbloków potworów, a także zestaw zasad niezbędnych do solowej eksploracji tego jednego z najbardziej znanych miast Śródziemia.

Khazad-dûm w roku 2965

Khazad-dûm (co w khazdulu, czyli języku khazadów oznacza “Sale Krasnoludów”) to najważniejsze (i najbardziej znane) podziemne miasto wybudowane przez brodaty ludek. Znajduje się ono pod Górami Mglistymi (a konkretniej pod górami Celebdil, Fanuidhol i Caradhras). Legenda głosi, że jego budowę rozpoczął sam Durin I (ojciec krasnoludów) i przetrwało ono upadek Beleriandu, całą Drugą Erę i pierwsze dwa milenia (prawie) trzeciej. Kolejne pokolenia jego mieszkańców zryły podziemia setkami tuneli i sztolni, a także wybudowały nieprzeliczone sale. Inna nazwa miasta, Moria, pochodzi z Sindarinu i oznacza “Czarną Jamę”. Okolica, w której wybudowano Khazad-dûm jest niesamowicie bogata we wszelkie złoża, a przede wszystkim to jedno z trzech miejsc (obok Amanu i Numenoru), w którym można znaleźć rudę mithrilu.
Samą Morię można podzielić na trzy obszary: Wschodnią Morię, w której znajdziemy Wschodnie Wrota, prowadzące do wybudowanej przez Durina I Pierwszej Sali oraz Darrowdelf, czyli właściwą stolicę plemienia Durina, Zachodnią Morię, znaną także jako Dol Mírdan (Wzgórze Kowali) oraz kopalnie Morii (czyli obszary, gdzie wydobywano rozmaite złoża, w tym wspomniany już mithril. Co ważne, władcy Zachodniej Morii teoretycznie podlegali królom z Darrowdelf, jednak w praktyce zwierzchnictwo owo było, zwłaszcza w późniejszych epokach, formalne. Dodatkowo miasto dzieli się na Poziomy, Głębie i Sale (czyli piętra i pomieszczenia znajdujące się odpowiednio powyżej, poniżej i wgłąb od Pierwszej Sali). Dzięki temu możemy bardzo łatwo oznaczać eksplorowane miejsca i nie pogubić się w zawiłościach krasnoludzkiej architektury.
Warto też pamiętać, że miasto zamieszkane było nie tylko przez Długobrodych (plemię Durina), ale również przez Ognistobrodych i Szerokobiodrych, czyli uciekinierów z Belegostu i Nogrodu.
Do upadku Wschodniej Morii i kopalń doszło około roku 1980 Trzeciej Ery, gdy prace górnicze obudziły (lub uwolniły – tu źródła są sprzeczne) znajdującego się głęboko pod górami balroga (majara ognia służącego Morgothowi), nazwanego później Zgubą Durina. Półbóg ów zabił dwóch kolejnych królów Darrowdelf i nieprzeliczone zastępy mieszkańców Khazad-dûm, a krasnoludy zostały zmuszone do opuszczenia swojej ojczyzny. Co ciekawe, wedle podręcznika “Moria: Through the Door of Durin” Zachodnia Moria nie została zniszczona przez Zgubę Durina, tylko przez dumę i butę ostatniej władczyni miast Nyi, córki Nithi, która odmówiła pomocy najpierw królowi Náinowi, który przygotowywał kontratak, a potem jego synowi Thráinowi. Spowodowało to, że poddani zaczęli stopniowo opuszczać swą władczynię, aż w końcu została przy niej ledwie garstka najwierniejszych zwolenników i pamięć o nich zniknęła w pomroce dziejów. Trzeba tu zauważyć, że pomysł ten jest pomysłem autorów podręcznika (nie udało mi się znaleźć nawiązań do Nyi w legendarium), choć bardzo pasującym mi do klimatu i konwencji gry.
Obecnie (czyli w roku 2965 TE) Moria znajduje się pod kontrolą orków i Zguby Durina, choć balrog jest dla mnie bardziej siłą natury niż realnym władcą miasta. Same orki dzielą się na trzy ścierające się ze sobą frakcje: mieszkańców Morii, którzy są w sojuszu z Gundabad i służą rządzącemu tą pradawną twierdzą Gorgolowi, synowi Bolga, uruków z Mordoru, czyli wysłanników Saurona próbującego bez większych sukcesów przymusić złomilców z Gór Mglistych do posłuszeństwa. Co ciekawe, formalnie dowodzi nimi krasnolud wywodzący się z jednego z dalekowschodnich plemion, które od tysiącleci są pod wpływem Ciemności. Ostatnią z frakcji są orki Udûn, czyli dziwaczny kult wyznający Zgubę Durina. Po Bitwie Pięciu Armii orki z Morii rzadko opuszczają podziemia (co nie oznacza bynajmniej, że jest tam bezpiecznie, bo mordorczycy chętnie wyprawiają się po świeże mięsko). Jednakże samo społeczeństwo Morii jest nadzwyczaj rozwinięte i bohaterowie, eksplorując dawną krasnoludzką stolice mogą natknąć sie na wiele siedzib, kilka twierdz, a nawet miasteczko u wylotu podziemnego szlaku do Miasta Goblinów i Gundabad.
Twórcy “Moria: Through the Door of Durin” opisują miasto, jego geografię i historię oraz zamieszkujące go istoty dość przekrojowo i budują wiarygodny i trzymający się kupy obraz. Tam, gdzie mogą, trzymają się całkiem wiernie legendarium, jednak (podobnie jak w przypadku poprzednich dodatków) nie boją się dodawać własnych elementów, bardzo wiernie parafrazując twórczość Profesora (na pewno kilkaset razy lepiej niż twórcy “Pierścieni Władzy”). Widać, że są fanami uniwersum i gorąco kochają świat “Władcy Pierścieni”.

Wyprawy w podziemny mrok

Spora część podręcznika “Moria: Through the Door of Durin” poświęcona jest przygotowywaniu i prowadzeniu wypraw w głąb Sal Krasnoludów. Dostajemy sporo nowych i przebudowanych mechanik. Mamy więc na przykład przeprojektowane zasady Podróży z nową tabelą wydarzeń i alternatywną rolą Grotołaza (Delver, który zastępuje Myśliwego), kolejną Ścieżkę Cienia (Szaleństwo Morii) oraz rozbudowane zasady Uwagi Oka (możemy zyskiwać punkty wykrycia na przykład za głośne zachowywanie się lub pozwolenie na ucieczkę przeciwników) i potężne tabele scen wykrycia. Te ostatnie dzielą się na Mroczne przepowiednie i Strachy w Mroku (czyli elementy dziwne, ale raczej upierdliwe niż groźne wizje), ataki orków oraz Ghâsh (sceny powiązane z balrogiem i najdziwniejszymi potworami zamieszkującymi mroczne kopalnie).
Autorzy udostępniają nam też prosty, ale bardzo (głównie ze względu na opisy) pomysłogenny generator pomieszczeń oraz zasady tworzenia orczych band.
Znajdziemy też w podręczniku naprawdę sporo statbloków różnych złomilców i to zarówno uruków, jak i różnorakich potworów, upiorów, Bezimiennych Bestii, a nawet samego balroga nazwanego Zgubą Durina.
Całość uzupełniają pomysły na kampanie oraz nowi i starzy Patroni, którzy chętnie skierują nas w podziemne czeluście. Najbardziej podoba mi się Fróra, córka Dwalina, którą jej wuj, Balin, wysyła w pobliże Morii, by ta zbierała jak najwięcej informacji o mieście i znalazła śmiałków, którzy przeprowadzą wstępną eksplorację. Sprzymierzając się z nią, postacie graczy będą tymi, którzy przygotują podwaliny pod wielką wyprawę, do której szykuje się Balin.
Jednak eksploracja pradawnych czeluści to nie tylko mechanika. W “Moria: Through the Door of Durin” znajdziemy też mnóstwo wskazówek, jak prowadzić wędrówkę przez jaskinie tak, by nie tylko nie była ona nudna, ale także, by zbudować odpowiedni klimat. Autorzy pochylają się zarówno nad znajdującymi się w mieście cudami, nawet tymi drobnymi, jak i okropieństwami związanymi z orczą okupacją. Sypią przy okazji naprawdę obrazowymi przykładami, które możemy wykorzystać na sesji.

Tajemnicze miejsca

Kolejna i największa część podręcznika to dwadzieścia sześć Tajemniczych Miejsc, czyli gotowych lokacji znajdujących się w samej Morii i w jej pobliżu. Niektóre z nich to znane klasyki jak Wrota Durina, Pierwsza i Druga Sala oraz Schody Dimrilla, inne to ważne siedziby orków, jak choćby Forteca Malecha, Wioska Goblinów, Górskie Galerie, czy Świątynia Udûn. Kolejna grupa to miejsca ciekawe, choć niekoniecznie obecne w legendarium, jak na przykład ogrody Thyrma Thistlebearda, arsenał z Trzeciej Głębi czy miasteczko Tarloch Hall, gdzie można znaleźć tajne wejście do Morii. Ostatnie są miejsca ukryte albo szalenie niebezpieczne, jak orcze więzienie, leże Zguby Durina czy sekretna twierdza kowali pierścieni. Każda z lokacji jest przemyślana, co najmniej ciekawa i zawsze wsparta pomysłami na przygody. Na niektóre trafimy łatwo, a dotarcie do innych to materiał na całą kampanię. Lokacje te są też odpowiednio zróżnicowane i każdy Mistrz Wiedzy na pewno znajdzie tu dla siebie wiele ciekawych elementów. Czytając je, byłem naprawdę urzeczony mnogością pomysłów i świetnym wpasowaniem ich w klimat i konwencję zarówno “Jedynego Pierścienia”, jak i tolkienowskiego legendarium.
Jeżeli miałbym wybrać moje ulubione, to byłby to Wielka Zachodnia Jaskinia i Półka Niedoli. Pierwsza to kawerna na trasie między wschodnią a zachodnią Morią. To tutaj znajduje się grobowiec Durina I, ale także szyby prowadzące do kopalń. To przyzwoita (choć umieszczona zbyt głęboko w podziemiach, by gwarantować pełne bezpieczeństwo) baza wypadowa, a także miejsce, w którym można znaleźć wypełnioną mithrilem platformę transportową, której łańcuchy są tak przerdzewiałe, że bardzo łatwo mogą się zerwać. Druga z lokacji to znajdujące się kopalniach więzienie zbudowane na przytulonej do gigantycznej rozpadliny półce skalnej. To tu orki z Morii przetrzymują jeńców, których chcą jeszcze wypytać. To tutaj obudzą się postacie, które będą miały pecha wpaść w ręce złomilców. Atak na to miejsce jest szalonym wyzwaniem i bazą dla naprawdę dobrej sesji typu “heist”.
Całkiem podoba mi się też tajna cytadela kowali pierścieni. Powstała ona po upadku Hollinu i to tutaj krasnoludy i elfy, które przetrwały najazd sił Nieprzyjaciela doskonaliły swą sztukę. Po ataku balroga w tym miejscu schronili się najwybitniejsi kowale, by spróbować stworzyć pierścień mający powstrzymać przeklętego majara. Ich wysiłki były bezowocne… ale czy na pewno?

Samotnie przeciwko… Zgubie?

Ostatnia część podręcznika to nowa i rozbudowana mechanika gry solowej. Zaprojektowano ją tak, by można jej użyć zamiast tej z broszury “Strider” lub równolegle z nią.
W tym wariancie “Solo-pierścienia” wcielamy w się w dowódcę Kompanii (Band) krasnoludów (lub ich sojuszników), która jest częścią wyprawy Balina z roku 2989.
W trakcie gry badamy Khazad-dûm, walczymy ze sługami Ciemności, szukamy skarbów i zabezpieczamy kolejne rejony podziemi. Całość, jak zwykle w wypadku samotnego grania, napędzana jest solidną ilością tabelek, generatorów oraz wyroczni.
To, co czyni tę wersję solo-RPGa inną od tej ze “Stridera” to fakt, że nie robimy tego samotnie, ale dowodzimy Kompanią i w związku z tym znajdziemy w podręczniku cały zestaw reguł związanych z tworzeniem, zarządzaniem i prowadzeniem grupy dzielnych eksploratorów.
Kompania, którą będziemy dowodzić, opisana jest przez jedną Cechę (Readiness – Gotowość) i pięć Umiejętności (Expertise – Znawstwo, Manoeuvre – Poruszanie się, Rally – Inspiracja, Vigilance – Czujność i War – Wojna), które, podobnie jak w przypadku postaci, określają odpowiednio PT rzutów i ilość dodatkowych Kości Sukcesu, które dobieramy do testu. Początkowo Gotowość ma wartość 4, a umiejętności 2, jednak wartości te zmieniają się w zależności od doświadczenia naszej drużyny, jej charakteru, wielkości oraz ilości zabieranego na wyprawy sprzętu.
Dodatkowo każda z postaci ma swój Dar, czyli cechę, która może ułatwić rzuty.
Oczywiście drużyna poddaje się całemu wachlarzowi innych mechanik związanych z postaciami – ma swoją Nadzieję, może się też męczyć i być Wyczerpana lub Zmartwiona.
Co ważne, poszczególni członkowie naszej ekipy nie mają własnej Wytrzymałości i Zmęczenia, lecz gdy ich zdrowie lub kondycja są zagrożone, wykonuje się test Inspiracji, by określić rodzaj otrzymanych obrażeń lub to, jak bardzo zmęczony jest przyjazny NPC.
Nasza postać natomiast tworzona jest zgodnie z wszystkimi zasadami z podstawki, jednakże zamiast Powołania indywidualnego bohatera mamy Powołanie Kompanii, gdzie do wyboru mamy Strażników, Wojowników, Chorążych, Zwiadowców lub Poszukiwaczy.
Same wyprawy działają mechanicznie dość podobnie, jak te dla normalnej drużyny – mamy więc Podróże i Posłuchania oraz musimy się ukrywać przez Okiem Saurona i radzić sobie z przekroczeniem Progu Poszukiwań. Całość jednak dopasowano do nowej mechaniki i rozpisano na tyle klarownie, że nie powinniśmy mieć problemów ze zrozumieniem zasad i samą rozgrywką. Najmocniej przebudowane są Potyczki nazywane tu Bitwami. Przypominają one, w dużym uproszczeniu, zadania złożone, czyli takie, w których sukces zależy od “zbicia” pewnej puli Oporu. Bitwy można prowadzić przeciwko jakiejś grupie złomilców (opisywanej przez współczynniki Potęga i Opór), by osiągnąć jakiś cel (wtedy mamy tylko Opór) lub łącząc obie te możliwości. W trakcie tury walki wybieramy działania naszej postaci (Dowodzenie, Inspirowanie, Walkę w pierwszym szeregu lub pojedynek z arcywrogiem) i Postawę grupy (Agresywna, Zbalansowana, Defensywna, Wycofanie się), a następnie wykonujemy test Starcia, czyli turlamy na Wojnę i w przypadku sukcesu zbijamy Opór, a w przypadku porażki zbieramy Rany.
Mechanika gry solo z “Moria: Through the Door of Durin” bardzo przypadła mi do gustu. Jest napisana naprawdę porządnie i autorzy pochylają się nad każdym niezbędnym aspektem i uzupełniają potrzebne reguły o odpowiednie wyjątki. Całość jest schludna i przemyślanie korzysta z podstawowych zasad. Z drugiej strony nie ma się tu czemu dziwić, w końcu opracowali je Shawn Tomkin (“Ironsworn” i “Starforged”) oraz Matt Click (tryb solo w “Dragonbane”). Opisane zasady dopasowane są do Morii, ale bez trudu (po dopasowaniu tabeli Podróży) można z nich korzystać także podczas eksploracji innych części Śródziemia. Rzadko gram solo, ale znalezione tu zasady mocno zachęcają mnie do spróbowania tego typu sesji.

Kilka słów na koniec

“Moria: Through the Door of Durin” to bardzo krasnoludzki dodatek. Solidny, rozbudowany i z mnóstwem sekretów. Czytanie i analizowanie go sprawiło mi mnóstwo przyjemności, a jego zawartość na nowo rozpaliła moją chęć do prowadzenia “Jedynego Pierścienia”. Bardzo podobają mi się nowe mechaniki (zwłaszcza rozbudowane zasady Oka) i Tajemnicze Miejsca z powiązanymi z nimi pomysłami na przygody.
Niektórym może się nie podobać fakt, że autorzy “Moria: Through the Door of Durin”, tworząc ten podręcznik, bardzo mocno rozbudowali legendarium, dodając sporo od siebie. Jednak moim zdaniem zrobione jest to ze smakiem i dobrze wpasowuje się w klimat “Władcy Pierścieni”. Jeżeli znów siądę do “Jedynego Pierścienia”, to zdecydowanie zabiorę moich graczy do pełnego tajemnic i potworów Khazad-dûm. Czego i wam życzę!

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie PDFa do recenzji

Warto przeczytać

Wyprawy do zaginionych miast pełnych starożytnej potęgi? Szarża na grzbiecie oswojonego smoka na hordę żądnych krwi demonów? Starcie z imperatorem od tysiąca lat trzymającym świat w swym stalowym uścisku. To właśnie hight fantasy. Tu kryształowi bohaterowie toczą boje z mrocznymi władcami i przez trudy sięgają gwiazd. To najbardziej “odjechana” z konwencji klasycznego fantasy, kochana przez wielu fanów tego gatunku.
Dziś przed wami dodatek do gry “Fabula Ultima”, w którym autorzy tłumaczą, jak poradzić sobie z tą konwencją, opowiadając przy okazji naprawdę zapierające dech w piersiach historie!
Przez wami “Atlas High Fantasy”.

 “Atlas High Fantasy” to liczący nieco powyżej 200 stron (w formacie B5) podręcznik uzupełniający do gry “Fabula Ultima”. Autorzy skupiają się tu na wskazówkach dotyczących prowadzenia w tytułowej konwencji, a także oferują szeroki wachlarz narzędzi wspierających ten typ rozgrywki.

Epickość to nie dramat

Twórcy gry definiują high fantasy mocno “jRPGowo”, czyli jako gatunek skupiający się na antycznych tajemnicach, potężnej magii, relacjach z potężnymi istotami oraz walce o kontrolę nad pradawnymi światami. To monumentalne opowieści o walce dobra ze złem, gdzie odcienie szarości (które oczywiście powinny w pewnych dawkach pojawiać się w tego typu historiach) są tylko uzupełnieniem dla bardziej jednoznacznych fabuł.
Konwencja ta charakteryzuje się kilkoma podstawowymi wyznacznikami: bohaterowie są tu jednoznacznie dobrzy i wyrażają swoje emocje jasno i bez komplikowania, często powiązane są z nimi różnorakie przepowiednie lub magiczne artefakty, a ich pochodzenie jest zwykle tajemnicze. Nie boją się też rzucać wyzwań przeciwnościom losu.
Same krainy heroic fantasy pełne są niegościnnych ruin, gargantuicznych istot, potężnej magii, która często współistnieje z niezwykłą techniką. Bohaterowie stają do walki ze złem, gdy na zegarze historii jest za pięć dwunasta, czyli świat stoi na krawędzi zniszczenia lub o krok od wywracającego wszystko do góry nogami przełomu. Na przykład zły Imperator już zgromadził moc, by stać się bogiem albo właśnie pękają okowy utrzymujące światożerną bestię.
Kampanie w tej konwencji rzadko są sandboxami, najczęściej to “liniówki” o mocno zarysowanej fabule. Jest w nich sporo miejsca na zwroty akcji, a także na wątki poboczne, jednak nie mogą one odwracać uwagi od ostatecznego celu historii. Grając w tego typu konwencji, musimy pogodzić się z pewnymi ograniczeniami. W zamian za to mamy szansę na przeżycie z naszymi bohaterami naprawdę “epickiej” historii.
Autorzy dodatku “Atlas High Fantasy” już od samego początku podręcznika dają nam sporo rad dotyczących konwencji. Bardzo obrazowo pokazują nie tylko jak należy rozumieć jRPGowy aspekt high fantasy. Oprócz tego, co bardzo mi się podoba, wytykają też najbardziej typowe błędy, na jakie można natrafić w tego typu historiach. Mowa tu o często pojawiającej stereotypizacji i jednowymiarowości postaci i miejsc w tekstach kultury z tego gatunku. Twórcy podręcznika pokazują nam jak przeciwdziałać tego typu błędom i przy jakich aspektach warto dodatkowo przysiąść, by uczynić naszą kampanię bardziej nietuzinkową.
Pisząc o konwencji epickiego fantasy, autorzy poświęcili też sporo miejsca radom dotyczącym prowadzenia wszelkiego typu starć i konfliktów. Kluczem do stworzenia naprawdę klimatycznej walki jest trzymanie się kilku podstawowych zasad. Walki mają być mocno powiązane z postaciami (ich Tożsamościami i Motywami, mieć znaczenie, czyli być powiązane z wątkiem głównym lub motywacjami Złoczyńców) oraz toczyć się (zwłaszcza te najważniejsze) o naprawdę wysokie stawki. Twórcy sugerują, żeby nie rozdrabniać się i zamiast mniejszych potyczek rozgrywać tylko te znaczące starcia. Rady co do tych ostatnich bardzo wpasowują się w moją filozofię prowadzenia, czyli kampanie mają się skupiać na postaciach graczy, a realizm nie powinien stawać w nich na drodze “rule of cool”. Autorzy sugerują tu czerpanie pełnymi garściami z mechaniki “Fabula Ultima”, czyli zasad Rojów i Fal oraz oczywiście na pozwalanie na kreatywne wykorzystanie punktów Fabuli. Dzięki temu gracze będą mieli wrażenie, że ich postacie są naprawdę herosami w opowieści. Co ważne, podręcznik “Atlas High Fantasy” nie skupia się tylko na mniej lub bardziej konwencjonalnych mordobiciach, ale daje też garść naprawdę celnych wskazówek co do planowania i prowadzenia konfliktów społecznych.
Wszystkie praktycznie rady dotyczące prowadzenia w konwencji high fantasy, które znajdziemy w dodatku “Atlas High Fantasy” są dość uniwersalne (w końcu, co warto tu przypomnieć, “Fabula Ultima” nie ma własnego gotowego settingu) i bez trudu możemy je “wyjąć” z tej gry i zastosować w dowolnym innym “wysokomagiczno-epickim” RPGu, takim jak “Dungeons & Dragons”, “Soulbound” czy “Pathfinder”.

Światy pełne czaru

Kolejna część podręcznika to opis dziesięciu gotowych krain, które możemy wykorzystać w naszych kampaniach. Autorzy dają nam tu pełen wachlarz rozmaitych, choć dość klasycznych lokacji wraz z całym mnóstwem zahaczek na przygody i pomysłów na bohaterów niezależnych. Mamy tu zarówno starożytne ruiny dawno wymarłej cywilizacji czy stolicę potężnego imperium, jak i miasto na gigantycznym drzewie, którego gałęzie prowadzą do innych miejsc czy latający archipelag zamieszkany przez ludzi, którzy dawno porzucili powierzchnię. Każda z lokacji, mimo że są one dość tradycyjne, ma sobie coś ciekawego, co można ukraść do naszych przygód.
To, co mi się naprawdę bardzo podoba, to konstrukcja fragmentów podręcznika poświęconych wspomnianym lokacjom. Zamiast prostego opisu autorzy postanowili wprowadzić pewną bardzo wygodną i przejrzystą systematyzację, dzięki czemu przy każdym dodanym do podręcznika miejscu znajdziemy podobny zestaw informacji, czyli to, co powinniśmy wiedzieć na pierwszy rzut oka, lista pytań, które zadamy drużynie po to, by lepiej osadzić ją w nowej przestrzeni, typowe elementy obecne w danej lokacji, zahaczki fabularne i to jakie plany mogą mieć nasi złoczyńcy w stosunku do opisywanego miejsca. Taka systematyzacja (jestem, jak wiecie, fanem takich rozwiązań), ułatwia nam zarządzanie daną lokacją i znajdowanie potrzebnych nam informacji w opisach, co znacznie ułatwia korzystanie z nich. Twórcy podręcznika “Atlas High Fantasy” zrobili tu kawał dobrej roboty projektowej i mam nadzieję, że w kolejnych dodatkach będą nadal korzystać z tego samego wzorca.
Z samych lokacji najbardziej podoba mi się Yiggdrasill, czyli wspomniane już drzewo z miastem. Po pierwsze sama idea centralnego punktu z bramami prowadzącymi do innych miejsc, jakkolwiek wyświechtana, jest często przydatna w kampanii, która ma rzucać graczy po całym świecie i znacznie upraszcza podróże. Po drugie autorzy proponują tu bardzo ciekawy wątek na przygodę, czyli opowieść o uchodźcach z innego świata, którzy uciekają przez bramę do Yiggdrasill. To historia o ksenofobii i szukaniu porozumienia, w której sporo jest miejsca dla postaci graczy. Ponownie – pomysł dość ograny, ale przebudowany całkiem fajnie.

Herosi magicznych krain

“Atlas High Fantasy” to także spora ilość nowych zasad dotyczących tworzenia i rozwoju naszych bohaterów. Autorzy dodatku, by uczynić postacie lepiej wpasowującymi się w konwencję opisywaną podręczniku, dodają dwa nowe kroki w tworzeniu postaci – Dziwactwa i Moce Zero, a także cztery nowe klasy wraz z odpowiednimi mikromechanikami.
Dziwactwa to naprawdę potężne zdolności wynikające z tła postaci. Przydają się, by mocniej zindywidualizować bohaterów i uczynić ich gotowymi na groźniejsze przeciwności. Znajdziemy wśród nich rodowe bronie, skrzydła, silne powiązanie z żywiołami, a także talent do walki bez broni. Nasi bohaterowie mogą mieć wiszącą nad nimi klątwę (co daje im więcej punktów Fabuli), pochodzić z innych światów, a nawet być robotami lub roślinami. Moje ulubione Dziwactwo to jednak zdecydowanie Braterstwo Dusz. Bohater z tą zdolnością zawarł pakt z inną postacią i żyje jej wnętrzu (albo w duszy) manifestując się tylko, gdy jest taka potrzeba. Może to być związany z postacią duch lub demon, a nawet będący kopalnią wiedzy daimonion. Postać z tym Dziwactwem jest mocno powiązana z innym bohaterem, co bardzo fajnie od początku kampanii łączy ich losy, a samym graczom daje sporo miejsca na odgrywanie takiej relacji.
Moce Zero to druga z nowych mechanik powiązanych z postaciami. To kolejne “superdary”, które jednakże trzeba przed użyciem “naładować”. Innymi słowy, jest to odpowiednik obecnych w grach komputerowych zdolności typu “ultimate”.
Podczas tworzenia naszej Mocy Zero wybieramy dwa klocki – Impuls i Efekt. Ten pierwszy to aktywator, a drugi – zdolność specjalna. Aby odpalić Efekt, musimy zapełnić sześciosekcyjny zegar, który “ładuje się”, gdy bohater wydaje punkty Fabuli, traci PŻty lub gdy odpala się Impuls.
Moce Zero pozwalają nam odpalać za darmo czary i zdolności, krzywdzić i leczyć, a także wpływać na zegary sceny. To bardzo fajne i ciekawe talenty, które ładnie wpasują się i w konwencję i w mechanikę. Obawiam się jednak (choć bez praktycznej obserwacji nie mogę mieć tu pewności), że mogą one mocno sprofilować styl walki danej postaci – w końcu “odpalenie ultimate” może całkiem skutecznie odmienić pole bitwy.
Nowe klasy to natomiast Dowódczyni, Pieśniarz, Tancerka i Symbolista. Są one przyjemnie zróżnicowane i, tak jak wcześniejsze elementy, fajnie wpasowują się w stylistykę gry i ładnie uzupełniają archetypy z podręcznika podstawowego.

• Dowódczyni skupia się na wspieraniu towarzyszy i taktycznym zarządzaniu polem bitwy (dzięki zdolności pozwalającej na przesunięcie inicjatywy).
• Pieśniarz to mag, mogący zarówno poprawiać zdolności sojuszników, jak i całkiem konkretnie krzywdzić wrogów.
• Symbolista wypisuje na kawałkach papieru glify dające konkretne efekty.
• Tancerka natomiast może korzystać ze swych umiejętności, by wspierać swoje ataki, na przykład zmieniając rodzaj zadawanych obrażeń.

Z nowych klas najciekawszy wydaje się Pieśniarz. Składa on swoje zaklęcia z klocków melodii, tonacji i natężenia. Pierwszy z nich odpowiada za rodzaj czaru, drugi za to, z jakimi atrybutami/cechami lub żywiołami będzie on powiązany, a ostatni decyduje, na kogo on zadziała. Pozwala to na sporą elastyczność w komponowaniu pieśni i czyni grę Pieśniarzem naprawdę interesującą.
Warto tu też pamiętać, że postacie w “Fabula Ultima” nigdy nie mają jednej klasy. Nowe archetypy będą bardzo fajnie współdziałać z tymi z podstawki. Tancerka i Mistrz Broni będą podstawą pod sprawnych szermierzy, Dowódczyni z Mistrzem wiedzy stanie się materiałem na świetnego Taktyka, a Pieśniarz i Mówcze da nam cudownego Barda.
Rozdział dotyczący postaci uzupełniają nowe Umiejętności Heroiczne oraz garść gotowych pomysłów na postacie, które możemy wykorzystać zarówno jako bohaterów graczy, jak i bohaterów niezależnych. Warto się z nimi uważnie zapoznać, nawet jeżeli nie planujemy z nich skorzystać, bo dzięki temu będziemy mogli praktyczne zaobserwować, jak można użyć nowych elementów dotyczących tworzenia bohaterów.

Arsenał w służbie większego dobra

W podręczniku dotyczącym high fantasy nie może oczywiście zabraknąć dodatkowych zasad związanych z bronią i opancerzeniem oraz nowych artefaktów.
Pierwszą z mechanik są niestandardowe bronie. Każda z postaci może zacząć rozgrywkę z nieco lepszą bronią niż w tradycyjnej “Fabuli Ultimie”. Jest to oręż dwuręczny o wartości 300 zenitów wyposażony w trzy personalizacje, takie jak dodatkowe obrażenia, powiązanie z żywiołem, ulepszenie pancerza lub zmiana formy. Ta ostatnia opcja jest zdecydowanie najciekawsza i daje możliwość połączenia ze sobą dwóch rodzajów broni. Na przykład pozwala nam mieć topór, z którego można strzelać jak z muszkietu albo rękawice emanujące wyładowaniami mocy.
Nowe artefakty to potężne relikty dające niezwykłą moc. Mamy więc na przykład serce umożliwiające przemianę w smoka, różdżkę pozwalającą na jeden dzień przenieść się w czasie czy lustro przemieniające patrzącego w inną osobę lub kryształ dający dostęp do dodatkowej umiejętności heroicznej. Niektóre z artefaktów oprócz wielkiej mocy mają efekty uboczne, na przykład efekt Kielicha Młodości twa tylko kilka dni, Klucz Czerwonego Lwa pozwala dostać się do sali znajdującej się poza czasem i przestrzenią, ale to, co tam zostawimy, znika po zakończeniu wizyty.
Lista ekwipunku, którą znajdziemy w podręczniku “Atlas High Fantasy” uzupełniona jest przed kilkadziesiąt prostych magicznych broni i pancerzy zaprojektowanych tak, by pasowały do prezentowanej w podręczniku konwencji lub były odpowiednie dla nowych klas. Mamy więc na przykład tarczę, która może być bębenkiem, włócznie dla Tancerek, a także sporo sprzętu nawiązującego do mitologii (jak sztylet Midas, który zwiększa ilość skarbu duszy lub włócznia Achilles, która daje nietykalność)

Czarne charaktery

Podręcznik uzupełnia pięciu Złoczyńców dopasowanych do różnych poziomów zaawansowania drużyny. W opisie każdego z nich dostajemy nie tylko statbloki (zarówno jego samego, jak i współpracujących z nim pieczeniarzy) i taktykę, jaką się posługuje, ale również pomysł na wprowadzenie w kampanię i całe zaplecze fabularne niezbędne do uczynienia z nich istotnych elementów opowiadanych przez nas historii. Mamy tu więc władczynię piratów, wielkiego smoka, skrzywdzoną kapłankę, która stała się liczem, księcia z przerostem ego, a także najpotężniejszą i najciekawszą ze wszystkich Tragedię, czyli metanarracyjną demoniczno-boską istotę, mogącą bez trudu zabić całą grupę. Muszę przyznać, że ostatnia z tych istot szczególnie przypadła mi do gustu. Jej zdolności mają przypomnieć graczom (i postaciom) wcześniejsze etapy kampanii (i pokonanych złomilców), może ona manipulować przeznaczeniem i wreszcie stać się impulsem do satysfakcjonujących epilogów. Starcie z nią jest ciekawe tak samo na poziomie fikcji i mechaniki, jak i na poziomie meta. To zabawa konwencją i to zaplanowana dobrze.
Trochę jednak szkoda, że część dodatku “Atlas High Fantasy” dotycząca wrogów to tylko Złoczyńcy i niewielka garść pomagierów. Trochę zabrakło w podręczniku klasycznego bestiariusza wypełnionego bardziej typowymi (a nie udziwnionymi jak te w podstawce) potworami i przeciwnikami. Można ich oczywiście stworzyć samemu, ale gotowy statblok zawsze ułatwia życie, zwłaszcza jak trzeba coś zaimprowizować.

Kilka słów na koniec

“Atlas High Fantasy” to bardzo dobre uzupełnienie podstawki do gry “Fabula Ultima”. Bardzo ładnie wprowadza on w opisywaną przez niego konwencje i daje naprawdę wiele informacji, które przydadzą się każdemu MG prowadzącemu w tej stylistyce i to niezależnie od gry, z której korzysta. Wskazówki (podobnie jak w podstawce) nie tylko dają do myślenia, ale również są inspirujące. Bardzo fajnie także działa cała warstwa mechaniczna, jaką znajdziemy w podręczniku “Atlas High Fantasy”. Nowe klasy, ekwipunek, a zwłaszcza Moce Zero i Dziwactwa sprawią, że nasza gra w “Fabula Ultima” będzie znacznie ciekawsza. To, co natomiast jest dla mnie wadą tego podręcznika, to jego pewna wtórność. Zaprezentowane lokacje, zajawki przygód czy Złoczyńcy (poza Tragedią), są bardzo typowe dla konwencji high fantasy i nie wnoszą wiele nowego. Trochę zgrzytają mi też nazwy, które zdążyły mi się już opatrzeć przez lata prowadzenia. Ponowne wykorzystanie tradycyjnych nazw (na przykład mitologicznych) to bardzo jRPGowe rozwiązanie i pasuje do konwencji samej gry, ale ja nie jestem fanem takich rozwiązań.
Mimo tego będę korzystał z “Atlasu High Fantasy”, zwłaszcza grając w “Soulbounda”. Zwarte w tym podręczniku wskazówki są naprawdę celne i mądre i idealnie wpasowują się w myślenie o tym najdziwniejszym z “Warhammerów”.
Do zobaczenia na szlaku!

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Niedawno zwiedzaliście ze mną trzewia Imperium. Razem z grupą dzielnych agentów ruszyliśmy na Rokarth i tam zobaczyliśmy, jak wygląda brutalna i przyziemna strona “Warhammera 40 000” opisywana przez “Imperium Maledictum”. Dziś przeniesiemy się na drugi skraj spektrum, do epickiego “Wrath & Glory” i poznamy świat Aniołów Imperatora, nadludzkich egzekutorów Jego woli. Opowiemy sobie o Adeptus Astartes!
Przed wami “Vow of Absolution”.

“Vow of Absolution” to liczący nieco ponad 120 stron dodatek poświęcony graniu Adeptus Astartes. Skupia się on na rdzennym dla Gilead zakonie Absolutorów, ale zawarte w nim informacje mechaniczne (w tym nowe archetypy, talenty i broń) pozwolą też na zagranie innymi zakonami “Aniołów Imperatora”. Warto też wspomnieć, że tytuł podręcznika to również nazwa barki bojowej będącej siedzibą zakonu Absolutorów (po polsku jest to “Obietnica rozgrzeszenia”).

Absolutorzy

Zakon Absolutorów powstał, wedle legend, niedługo przed krucjatą świętej Julyanny Gilead (czyli w 34 millenium) jako jeden z zakonu sukcesorskich Krwawych Aniołów. Jego mistrz zakonny Tygranas Dalir przybył do świętej i zaproponował jej udział swego nienazwanego wtedy zakonu w jej “wielkim dziele”. Początkowo wszystko szło dobrze, jednak podczas szturmu na planetę znaną dziś jako Ostia w atakujących przyczółek marines obudziła się klątwa Sanguinusa w swej namroczniejszej odsłonie Czarnego Szału. Wymordowali oni nie tylko wrogów, ale także cywili, sprzymierzeńców i siebie nawzajem. Hekatomba ta tak zaszokowała mistrza Dalira, że złożył przysięgę, że on i jego bracia będą chronić Gilead, by uczynić zadość tej okropności. Wtedy też zakon przyjął nazwę Absolutorów.
Od tamtej pory pełnią swą posługę i można ich spotkać prawie wyłącznie w pobliżu Gileadu.
Absolutorów wyróżniają trzy rzeczy: fanatyczna wierność składanym przysięgom, przedziwny sposób radzenia sobie z rządzą krwi oraz istnienie Przeklętników. Przysięgi te składane są w obecności braci i spisywane w specjalnej księdze. Mają one różną moc; od takich, które można spełnić w trakcie jednej misji, po takie, które są zadaniami praktycznie niewykonalnymi (na przykład wyzwolenie zajętego przez Chaos kopca). Każdy Absolutor poświęca wszystkie siły na wypełnienie swoich przysiąg i nie waha się poświęcić w ich imię swojego życia. Indoktrynacja poprzez przysięgi początkowo miała wspierać ich samokontrolę i ułatwiać panowanie nad klątwą Krwawego Szału, teraz jest jednak bardzo ważną częścią tożsamości zakonu. Drugi wyróżnik również wiąże się z panowaniem nad klątwą. Absolutorzy jedzą i piją ludzką krew. Pobierają ją od wiernych im śmiertelników w postaci daniny i mieszają z papką żywieniową, dzięki czemu łatwiej im kontrolować swą skazę. Ostatni z ich wyróżników również związany jest z dziedzictwem Krwawych Aniołów. Czasem, czy to podczas wszczepiania Czarnej Skorupy, czy na skutek Czarnego Szału, Absolutorzy tracą nad sobą ostatecznie kontrolę i zostają opanowani przez wizje. Zwykle są one związane ze śmiercią patronującego im Prymarchy, jednak czasem są to wizje przyszłości. Astartes opanowani przez wizje nazywani są Przeklętnikami i izoluje się ich od reszty zakonu (większość braci przekonana jest o ich śmierci). Kapelani (i wybrani bracia) opiekują się nimi i nie pozwalają im popełnić samobójstwa. W końcu to nie tylko bracia-marines, ale i źródła cennej wiedzy taktycznej.
Obecna pozycja Absolutorów jest nie do pozazdroszczenia. Większość zakonu zniknęła (więcej o tym nieco niżej) przed pojawieniem się Cicatrix Maledictum, a pozostałościami dowodzi naprędce awansowany na oficera sierżant Akahir. Astartes starają się pomóc, gdzie mogą, ale generalnie łatwo nie jest. Pełniący obowiązki kapitana Akahir wydał rozkaz zwiększenia ilości rekrutowanych kandydatów, ale minie sporo czasu, nim będą oni pełnoprawnymi marines. Sytuację może nieco uratować przybycie na pokładach jednostek Varoniusa Primaris, ale lokalni Astaters nie do końca ufają swoim ulepszonym braciom i nie chcą ich dopuszczać do tajemnic i struktur zakonu.

Poza samym (i bardzo dogłębnym) opisem Absolutorów znajdziemy też w “Vow of Absolution” zestaw informacji na temat ich trzech najważniejszych siedzib: barki bojowej “Obietnica rozgrzeszenia”, zamku Grigori oraz Krypty rozgrzeszenia. Pierwsze z tych miejsc to główna operacyjna siedziba zakonu. To stąd Akahir wysyła grupy uderzeniowe w różne rejony Gilead, by wspierały wysiłek wojenny. W drugiej z placówek, znajdującej się na radioaktywnym biegunie Gilead Prime umieszczoni instalacje treningowe, służące do szkolenia nowicjuszy. Tutaj też przyjmowani są potencjalni kandydaci do zakonu i petenci szukający pomocy Astartes. Ostania z siedzib to ukryta na orbicie głównej planety układu asteroida, w której przetrzymywani są Przeklętnicy. To tutaj doznają swoich wizji przyszłości i tu cierpią katusze związane z klątwą. Umiejscowienie tego symbolu absolutorskiej hańby jest tajemnicą i działają tu tylko najbardziej oddani bracia. Jest to też siedziba kilku grup uderzeniowych, których celem jest natychmiastowe działanie w oparciu o wizje Przeklętników. W opisie lokacji znaleźli się także najważniejsi marines w układzie, czyli pełniący obowiązki kapitana Akahir, kapelan Heractis i mistrz rekrutów Loastin. Oprócz nich znajdziemy też opis pięcioosoobowej grupy uderzeniowej Strażników Przysiąg. Grupka ta operuje z Krypty i bezpośrednio wykonuje rozkazy Heractisa. To gotowi bohaterowie niezależni, których może na swojej drodze spotkać praktycznie dowolna drużyna. W końcu wizje Przeklętników mogą prowadzić Strażników Przysiąg w naprawdę dziwne miejsca…

Kuźnia bohaterów

W “Vow of Absolution” znajdziemy całkiem pokaźną ilość nowych możliwości dla postaci. Nie jest ich tak dużo, jak w dodatku o Aeldari, ale każdy fan Astartes powinien być w gruncie rzeczy usatysfakcjonowany. Co ważne, dodatkowe zasady rozszerzają wachlarz dostępnych opcji nie tylko dla “klasycznych” marines, ale również dla ulepszonych Primaris.
Autorzy dodatku postawili na kompleksowość tak, by ktoś chcący rozpocząć swoją przygodę z “Wrath & Glory” nie musiał sięgać nigdzie dalej niż opisywany dziś dodatek oraz podstawka. W związku z tym w “Vow of Absolution” znajdziemy wszystkie archetypy Astartes (w tym te wcześniej opublikowane), rozpiskę przeszłości dla Absolutorów i pewną ilość specjalnych paczek poszerzających możliwości postaci. W podręczniku znajdziemy w sumie 15 archetypów: trzy z podręcznika podstawowego (Zwiadowca, Kosmiczny Marine i Intercessor), cztery z “Osamotnionego systemu” (Konsyliarz, Kapelan, Kronikarz i Reiver) i osiem całkowicie nowych, czyli:

• Weteran Pierwszej Kompanii (1st Company Veteran, marines z wieloletnim doświadczeniem bojowym),
• Eliminator (strzelec wyborowy ze snajperką boltową),
• Incursor (Primaris specjalizujący się w zadaniach szturmowo-zwiadowczych),
• Terminator (typowy “termos” ochraniający swoich braci),
• Techmarine (Astartes zajmujący się naprawą i konserwacją zakonnych technologii),
• Porucznik Primaris (Primaris Lieutenant, ulepszony marines, specjalizujący się w dowodzeniu innymi),
• Weteran Gwardii (Bladeguard Veteran, elitarny wojownik z pierwszej kompanii osłaniający swoich towarzyszy tarczą szturmową),
• Chorąży kompanii (Company Ancient, czyli Astartes opiekujący się kompanijnym sztandarem i zagrzewający swoich towarzyszy do walki).

Co ważne, opisane “profesje” są raczej wysokopoziomowe (tylko jedna dwójka i trójka) i obok stanowiących większość czwórek zdarzają się także i archetypy zaprojektowane na piąty poziom. Będzie to czyniło grę “funkcyjnymi” Astartes (Kronikarzami, Termosami czy Kapelanami) naprawdę heroiczną, czyli doskonale wpasowującą się w kurs, jaki obecnie przyjęło “Wrath & Glory”.
Poza samymi archetypami mamy też garść paczek, które możemy wykupić w trakcie awansu między poziomami lub podczas samej gry. Gdy awansujemy zwiadowcę na pełnoprawnego marine (lub gdy tworzymy takowego od podstaw), możemy mu wybrać jeden z pakietów czyniący go Marine Szturmowym (czyli Assault Marine) lub Dewastatorem z ciężką bronią. Intercessorom Primaris możemy natomiast wykupić (w trakcie zwyczajnej rozgrywki lub podczas tworzenia go w wersji piątopoziomowej) pakiety Hellblastera, Eradicatora, Cieżkiego Intercessora i Szturmowego Intercessora. Dzięki temu (zamiast mnożyć archetypy) autorzy “Vow of Absolution” dają nam możliwość wyspecjalizowania naszego Astartes poprzez proste wydanie PDków. Prosto i skutecznie.
W podręczniku rozpisano też trzy nowe Pakiety Wyniesienia: Doktryna Kompani Bojowej (czyli taki typowy nasterydowany awans z kilkoma talentami), Crux Terminatus (pozwalający Weteranom Kompanii, Kapelanom i Kronikarzom nosić pancerz i uzbrojenie “termosa) oraz Rubicon Primaris, czyli poddanie postaci procedurze zmieniającej go ze zwykłego marine w wersję “dwa-zero”.
Nowe archetypy są fajne, a dzięki doktrynom (i pokaźnemu arsenałowi “zabaweczek”, o czym nieco więcej poniżej) mamy sporo możliwości budowy i rozwoju naszych milusińskich. To, co jednak mogłoby być zrobione lepiej, to samo wytłumaczenie, kiedy i jak możemy brać pakiety, bo przy Pakietach Wyniesienia mamy na przykład informacje o wykupywaniu ich między 3 a 4 poziomem, a Crux Terminatus przeznaczony jest wyraźnie dla awansujących w górę “czwórek”. Pozostaje mieć nadzieję, że w ostatecznej wersji podręcznika (a już na pewno w jego polskiej wersji) będzie to wygładzone.
Poza archetypami znajdziemy też w “Vow of Absolution” pewną ilość nowych talentów, dyscyplin dla Kronikarzy i litanie dla Kapelanów.
Talentów jest naprawdę całkiem dużo i prawie wszystkie (z tego co zauważyłem, tylko dwa pokrywają się z wydanymi uprzednio materiałami) są całkowicie nowe. To, co dodano ma podkreślić nadludzki charakter Astartes i uczynić z nich postludzkie maszyny do zabijania. Warto też zauważyć, że w podręczniku znajdziemy nie tylko uniwersalne talenty dla Kosmicznych marines, ale także takie przeznaczone dla konkretnych zakonów (i ich sukcesorów). I tak na przykład Imperialne Pięści mogą ignorować karniaki wynikające z bólu i są odporne na strach, Krucza Straż ignoruje wszystkie karniaki do ukrywania (niezależnie od źródła), a Ultrasmerfy to świetni planiści: dostają premię do rzutów na Dowodzenie i Perswazję podczas wydawania rozkazów związanych z ich planami i zyskują Punkt Furii, który mogą wydać na decyzję fabularną związaną z przygotowywanym planem.
Jeżeli miałbym wskazać moje ulubione talenty, to byłby to zdecydowanie Adaptive Strategy (który, w dużym uproszczeniu, daje nam szansę, by nasze decyzje fabularne za furie były jeszcze bardziej heroiczne) i Legacy of the Primarch, który pozwala Astartes raz na sesję dostać premię związaną ze sztandarową cechą swojego półboskiego progenitora.
W “Vow of Absolution” są trzy dyscypliny psioniczne dla Kronikarzy. Pierwszą jest znane z “Osamotnionego systemu” Kronikarstwo, czyli podstawowa ścieżka psykerów Astartes. Nie jest ona jednak po prostu skopiowana, ale praktycznie napisana zupełnie na nowo (w znakomitej większości ze starej wersji zostały tylko nazwy mocy) i zrebalansowana. I tak na przykład Moc Bohaterów nie daje już premii do atrybutów, ale dodatkowy atak i ulepszoną obronę. Kolejne, tym razem już całkowicie nowe dyscypliny to Obscuration (Ukrycie?) i Unbroken (Niezłomność). Pierwsza z nich została stworzona w trakcie konklawe otwierającego Krucjatę Indomitus i znajdziemy w niej zdolności związane z ukrywaniem jednostek, mające wspierać zwiadowców i marine w zbrojach Phobos, a także całkiem przydatną (choć niezwykle brutalną) moc pozwalającą wydzierać wiedzę ze słabych umysłów. Niezłomność natomiast jest dyscypliną, którą posługują się wyłącznie Absolutorzy. Ma ona tylko trzy opisane moce, które wpływają głównie na szybkość poruszania się Astartes.
Poza mocami psionicznymi znajdziemy też litanie, czyli wymagające punktów Wiary cuda, dostępne tylko Kapelanom. Są one całkiem potężne (pozwalają na przykład na zadawanie Śmiertelnych Ran) i będą bardzo dobrze uzupełniać się ze zdolnościami Wiary z podstawki i “Recorded Records II”.

Arsenał ulubieńców Imperatora

Podręcznik o ulubionych siewcach zniszczenia w uniwersum “Warhammera 40 000” nie byłby kompletny bez rozbudowanego rozdziału z bronią i ekwipunkiem. Autorzy “Vow of Absolution”, podobnie jak w przypadku archetypów, tak i tutaj dołożyli nie tylko sporo nieopisanych wcześniej narzędzi zagłady, ale także wyłuskali z dostępnych podręczników całe uzbrojenie i opancerzenie, jakie może być przydatne dla Astartes. Z ciekawych nowości mamy tu na przykład dwuręczne młoty energetyczne (kto grał w pierwszego “Space Marine”, ten wie, jaką frajdę może sprawić walka nimi), kilka nowych bolterów oraz broń grawitacyjną. Prawdziwymi cacuszkami są jednak ostrza-relikwie (relic blades) i ostrza-symbole (paragon blades), czyli najświętsze miecze o własnej historii, którymi władać mogą tylko najzacniejsi członkowie zakonu.
Świetnie prezentują się również pancerze. Poza standardowymi Aquilami i Tacticusami opisane są również zbroje z czasów Herezji Horusa (co może znacznie ułatwić granie w tym okresie), wyspecjalizowane wersje “dziesiątek” (ciężej opancerzone Gravisy, wyposażone w plecak odrzutowy pancerze Omnis i zwiadowcze Phobosy), a także dwa prawdziwe i niepowtarzalne cudeńka, czyli zbroje Terminatorów i Centuriony. Zwłaszcza te ostatnie, czyli superciężkie “prawie-mini-mechy” (które, swoją drogą, pojawiają się w “czterdziestkowych” RPGach po raz pierwszy) są niesamowicie mocne i nosząca je postać powinna poradzić sobie z większością zagrożeń.
W rozdziale z arsenałem Adeptus Astartes opisano też pewną ilość sprzętu niebojowego używanego przez marines, w tym mechadendryt dla Techmarines, flaszkę z krwią (która pozwala Absolutorom usuwać Traumy) oraz znacznik teleportacyjny.
Całość uzupełniają dreadnaughty, czyli samobieżne superciężkie pancerze, w których umieszczani są umierający bohaterowie zakonu. W tym “nowym ciele” mogą oni nadal wspierać swoich braci i to czasem przez całe tysiąclecia (przesypiając w stazie okresy między bitwami). Dreadnoughty są niestety niegrywalne i mogą tylko wspierać naszych Astartes (i to nie tylko zbrojnym ramieniem, ale również radą), jednakże podręcznik sugeruje, że umierająca postać kosmicznego marines może zostać z takim pancerzem-sarkofagiem scalona, co może być bardzo chwalebnym końcem jej kariery.

Wysokopoziomowe kampanie

Podręcznik uzupełnia kilkutronicowy rozdział dotyczący prowadzenie kampanii dla Astartes. Autorzy zostawiają nam sporo ciekawych uwag na temat balansowania spotkań i wzmacniania słabszych przeciwników tak, by byli oni ciekawym wyzwaniem dla postaci z piątego poziomu. Dodatkowo opisują również, w jaką stronę kierować kampanie dla Astartes (śledztwa – nie, misje bojowe – tak) i na jakie wyboje mogą natrafić ci półboscy wybrańcy (polityka układowa, knowania szlachty, braki w zaopatrzeniu czy konflikt z Inkwizycją) Zakonnicy są potężni głównie fizycznie i stoją za nimi związane z nimi mity i wsparcie współbraci, jednakże łatwo mogą paść ofiarami intryg lub spisków. Co ważne, kosmiczni marines są organizacją całkowicie niezależną, co daje im spore możliwości, ale też nie daje władzy nad niezwiązanymi z nimi Adeptus Terra i wojsko. Wszystko to może stanowić kanwę dla całej gamy świetnych opowieści, w których możemy nie tylko wysyłać ich na misje bojowe polegające na anihilacji legionów złomilców, ale również wyłuskać słabości Aniołów Imperatora i zmusić ich do myślenia “poza pudełkiem”.

Kilka słów na koniec

“Vow of Absolution” to podręcznik, który oferuje nam prawie wszystko, czego potrzebujemy do zbudowania kampanii dla Adeptus Astartes. Najłatwiej będzie nam oczywiście poprowadzić ją dla Abosolutorów w Gileadzie, ale obecne w podręczniku narzędzia pozwolą nam niewielkim jedynie nakładem pracy przenieść się do dowolnego innego sektora Imperium. W opisywanym dziś dodatku (podobnie jak w “Aeldari: Inheritance of Ember”) bardzo wyraźnie da się zauważyć “zmianę kursu” “Wrath & Glory” w stronę systemu o herosach walczących o najwyższe stawki i kładących pokotem hordy wrogów. W końcu granie Astartes to sesje filmowe i przygodowe rodem z książek o kosmicznych marines, a nie grzebanie się w błocie na zapyziałym dnie kopca. Po lekturze mam wielką ochotę na poprowadzenie kampanii dla Aniołów Imperatora… Ale tylko Imperator wie, kiedy znajdę na to czas…
Chwalmy Pana na Złotym Tronie!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Tradycyjnie przy okazji każdej premiery modiphiusowej gry na 2d20 pojawia się także “toolkit”, czyli ekran mistrza gry wraz z broszurą uzupełniającą podręcznik. Czasem znajdziemy w takiej książeczce generatory przygód i świetne zasady uzupełniające (vide “Conan” czy “Infinity”), a czasem to materiały bezczelnie wycięte z podstawki (“Fallout”).
Nic więc dziwnego, że wraz z premierą drudycji “Star Trek Adventures” ukazał się taki “zestaw uzupełniający”.
Jak wyszło Modiphiusowi tym razem? Czy warto zainteresować się “toolkitem”, czy można go raczej zignorować..?
Przed wami “Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit”.

“Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” to zestaw materiałów wspierających podręcznik główny do drugiej edycji “Star Trek Adventures”. Składa się na niego czteropanelowa zasłonka, zestaw kart ze skrótami mechanik, mapa galaktyki (stan na koniec drugiego sezonu “Strange New Worlds”) oraz licząca prawie czterdzieści stron broszura z (jak się pewnie domyślacie) materiałami uzupełniającymi.

Ekran MG i pomoce sesyjne

Na zasłonkę, zwaną także czasem ekranem, w “Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” składają się cztery panele w formacie US letter (22×28 cm), czyli w dokładnie takim samym, jak większość dostępnych na rynku ekranów. Zdobiąca go grafika (którą możecie zobaczyć powyżej) jest w mojej, bardzo w tym względzie subiektywnej, opinii naprawdę ładna. Wizja USS Enterprise (jak się dobrze przyjrzeć grafice, to można na cewce warpa dojrzeć klasyczne oznaczenie NCC-1701) lecącego w stronę obcej bazy przez pastelowy niebiesko-czerwony obłok bardzo dobrze podkreśla tematykę gry i jej ogólny klimat. Zdecydowanie wygląda też efektowniej od obu ekranów pierwszoedycyjnych. Jeżeli chodzi zaś o wnętrze, to jest ono zaprojektowane bardzo estetycznie i daje się zauważyć mocne odejście od stylistyki wczesnych ekranów Modiphiusa. Duża w tym zasługa oczywiście ogólnej estetyki gry, która bardzo mocno stawia na czytelność i schematy blokowe.
Niewiele jest ozdobników graficznych (które czasem “artyzmem” utrudniają użytkowanie zasłonki) a te, które się pojawiają bardzo dobrze (i nie rzucając się w oczy) odgraniczają poszczególne sekcje.
Sama zawartość ekranu to oczywiście tabele i listy punktowane. Projektanci postawili tu na elementy przydatne dla MG (takie, jak lista typowych zdolności NPCów, zasady ich ranienia czy tabela wydawania Threata) oraz na uniwersalne schematy blokowe związane z walką, choć te ostatnie można by spokojnie usunąć (możemy znaleźć je także w pomocach sesyjnych) i zastąpić tabelami efektów środowiskowych i podsumowaniem testów przedłużonych (oba te zestawy mechanik są znacznie przydatniejsze niż kolejna powtórka z walki). Wszystko to sprawia, że ekran jest generalnie przydatny, ale można by go lepiej zoptymalizować.
Oprócz zasłonki znajdziemy w “Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” 16 stron (czyli, jak podejrzewam, 8 arkuszy w wersji papierowej) z pomocami sesyjnymi. Dobrane tutaj informacje (ponownie głównie schematy i listy punktowane) skupiają się na konfliktach oraz zarządzaniu okrętami. Umieszczone materiały wydają się bardzo przydatne i zawierają praktycznie komplet mechanicznie istotnych informacji, co sprawi, że na dłużej zagoszczą na naszym stole. Szczerze jednak mówiąc, twórcy “Toolkita” spokojnie mogliby dołożyć jeszcze jedną kartę pomocy, na której moglibyśmy znaleźć też zasady podstawowe, w tym uniwersalną tabelę Impetu oraz zasady tworzenia i zarządzania Traitami, bo oba te zbiory reguł są sercem tej wersji silnika i zrozumienie ich jest kluczem to płynnej gry w STA.
Generalnie jednak arkusze z pomocami sesyjnymi i wnętrze ekranu oceniam pozytywnie. Dobrane materiały powinny być bardzo dobrym wsparciem na sesjach (zwłaszcza w trakcie wszelkich działań w kosmosie i w trakcie walk między pojazdami) i raczej spędzą sporo czasu na stole.

Broszura, czyli danie główne

Broszurę uzupełniającą “Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” możemy podzielić na dwie części. Pierwsza to dodatkowe materiały związane z dostępnymi w grze statkami kosmicznymi, a druga to garść artykułów przeznaczonych dla MG prowadzących “Star Trek Adventures”.
Sekcję poświęconą statkom otwiera 15 dodatkowych poszyć, na bazie których możemy zbudować jednostkę, którą będzie latać nasza drużyna. 13 z nich to okręty Floty, a pozostałe to klingoński krążownik Vor’cha (cudowny wybór dla wszystkich zmęczonych łupinkami z linii B’rel) i romulański Mogai, czyli “świeżaczek” z końcowego okresu świetności imperium (piękny i całkiem spory piracki stateczek, którym można polatać w ostatnim dwudziestoleciu XXIV wieku). Wśród federacyjnych poszyć mamy przede wszystkim wszystkie nieśmiertelne klasyki, których brakowało w podstawce (Miranda, Oberth, Constellation, Nebula, Akira, Nova i Defiant), cztery “nowotrekowe” poszycia, które pojawiły się w pierwszej edycji (Walker, Crossfield, Luna i Odyssey), trzy statki nowe w RPGu, ale istniejące w alfa-kanonie (Freedom, Pioneer, Sagan) oraz stricte beta-kanonowe kuriozum, czyli Columbia. Ten ostatni okręcik to powstała w latach 80. XXIII wieku (czyli po TOSie) klasa, oparta o zmodyfikowane NXy (takie jak USS Enterprise Archera), które pojawiły się w “Star Trek Online”. Umieszczenie tego konkretnego typu jednostki jest, moim skromnym zdaniem, nieco dziwne, a jedyne, czym mógłbym to wytłumaczyć to potrzeba dodania niedużej jednostki (skala 3) to tego okresu historycznego. Z powracających poszyć cieszą mnie najbardziej Nova (lubię korzystać z tego “szkraba” jako jednostki dla graczy), Akira (mam do niej słabość), a także Nebula i Luna ze względu na charakterystyczną dla tych klas ciekawą mechanikę zmiennych modułów, które pozwalają szybko przespecjalizować jednostkę. Z nowości najbardziej raduje mnie Freedom. Ta niewielka łupina (znana głównie ze “Star Trek Beyond”) to doskonałe uzupełnienie dla NXów, jeżeli lubimy grać w czasach początków Federacji.
To, na co warto też zwrócić uwagę to fakt, że klasy z “Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” częściej odbiegają statystykami (choć o maksymalnie jeden punkt cech systemowych) od “pierwszaków” niż te z podstawki. Jest to zapewne związane z tym, że specjalizacje okrętów dają w tej edycji dodatkowy punkt, mam więc wrażenie, że kompatybilność obu gier zacznie się coraz bardziej rozjeżdżać.
Część związaną z okrętami uzupełnia pięć nowych specjalizacji, czyli cywilna jednostka kupiecka (civilian merchant marine), jednostka wsparcia kolonizacji (colony support), statek logistyczno-kwartermistrzowski (logistical/quatermaster), okręt z rezerwy oraz pojazd eksperymentalny (technical test-bed), a także kilka dodatkowych talentów (w tym mocno przepakowane Regenerative Hull, które przy dobrych rzutach pozwala ignorować Brearche w poszyciu).
Sekcja z artykułami dla mistrzów gry to przyjemna dawka porad dotyczących prowadzenia samej gry i korzystania z mechanik testów przedłużonych i Threata. To, co najbardziej mi się tu podoba (i jest dość RPGowo uniwersalne) to tekst poświęcony ocenie przez MG tego, co niekorzystnego może stać się w związku z testem. Autorzy efekty takie dzielą na ryzyko (czyli negatywne rzeczy, które mogą wydarzyć się w związku z działaniem, nawet jeżeli test zostanie zakończony sukcesem – na przykład po wyrzuceniu komplikacji), koszt (czyli to, co wydarzy się jako efekt wzięcia przez gracza sukcesu z kosztem) oraz konsekwencje (to, co stanie się po niezdanym teście). Autorzy poświęcają tu pewną ilość miejsca analizie różnych możliwych efektów, takich jak opóźnienie, zranienie się, zmarnowanie zasobów lub (moja ulubiona) przesadna skuteczność. Rozpisują w przystępnej formie i konkretnymi obrazującymi efekty przykładami (wyładowanie baterii w fazerze dla zmarnowanego zasobu), co czyni tę sekcję niezwykle przydatną dla początkujących graczy. Warto zauważyć, że wśród tekstów w sekcji dla MG znajdziemy trochę materiałów nowych, ale znakomitą większość stanowią dostosowane do nowej edycji artykuły z “Gamemaster’s Guide” do STA. Dlatego jeżeli macie ten dodatek, to mogą wam się wydać znajome.

Kilka słów na koniec

“Star Trek Adventures 2nd edition Game Toolkit” to solidne uzupełnienie podręcznika podstawowego do nowej edycji “Gwiezdnej Wędrówki”. Nie rzuca na kolana, ale zrealizowane jest sprawnie i jestem pewien, że wszystkie znajdujące się w nim elementy okażą się przydatne podczas sesji i wyraźnie ograniczą konieczność grzebania w podręczniku. Gdy tylko dotrze do mnie papierowa wersja tego zestawu, to zdecydowanie będę jej używał razem z moimi własnymi projektami sesyjnymi, a nowa mapa pewnie zawiśnie w miejscu tej “tngowej”, która teraz zdobi moją wielką tablicę korkową.

Dziękuję wydawnictwu Modiphius za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Najnowsza gra fabularna z uniwersum “Warhammera 40 000” wylądowała już na polskich półkach sklepowych, dając początek nowej linii wydawniczej o “millenium, w którym jest tylko wojna”. Co będzie dalej? Cóż… Twórcy anglojęzycznej wersji gry nie dają wystygnąć promethium i na światowym rynku miała niedawno miejsce premiera cyfrowej wersji pudełkowego startera do “Imperium Maledictum”. Co znajdziecie w środku? Czy warto sobie nim zawracać głowę?
Przed wami “Imperium Maledictum: Starter Set”.

 “Imperium Maledictum: Starter Set” to, jeżeli chodzi o zawartość, dość standardowy “pudełkowy starter” od Cubicle 7. Składa się na niego sześć gotowych kart postaci, karta patrona, dwie dziesięciościenne kości, czternastostronicowa ściąga z mechaniką, wypraska z żetonami oraz dwie broszury: przygoda “The Blazing Seraph” oraz “Rokarth: A Guide to the Hive”, czyli rozległy opis miasta-kopca, w którym możemy umieszczać nasze przygody.

Bohaterowie Rokarth

Drużyna przygotowana na potrzeby “Imperium Maledictum: Starter Set” to dość standardowa grupa straceńców, jakich wielu przemierzało mroczne alejki Imperium Ludzkości. Na jej czele stoi patron – inkwizytor z Ordo Hereticus – Aegidius Halikarn. W skład samej grupy wchodzą: siostra Helza Scorn (zelotka z Adeptus Ministorum), Idolon (agent z Inwizycji), Wilkus Garn (retor z Adeptus Administratum), Reeta von Mard (mistyczka z Adeptus Astra Telepatica), Casseum Calibus (sawant z Adeptus Mechanicus) oraz Kalli Tannerin (wojowniczka z Gwardii Imperialnej. Drużyna jest przyjemnie zróżnicowana pod względem umiejętności i pochodzenia, dzięki czemu może radzić sobie ze zróżnicowanymi problemami. Są w niej więc zarówno specjaliści od badania technologii (i medycyny), gadacz, a także postacie, które umieją się skradać i skutecznie obić złomilców. Całkiem dobrze dobrany skład, który, jeżeli potraktujemy go stricte mechanicznie, bardzo fajnie sprawdzi się w praktycznie każdej typowej czterdziestkowej przygodzie śledczej. Jednak (tradycyjnie dla starterów od Cucibli) rozpisane postacie to nie tylko mechanika, każda ma swoją historię, drobne cele dodatkowe (które, co warto zaznaczyć, nie są “antydrużynowe”) oraz zaprojektowane z góry relacje z resztą grupy. To gotowa drużyna, której członkowie może nie znają się jak “łyse konie”, ale przebywają ze sobą wystarczająco mocno, by stanowić jedną grupę.
Jeżeli chodzi o same karty postaci to ponownie są one typowe dla pudełek od irlandczyków: składają się “w ołtarzyk” (co fachowo nazywa się falcowaniem równoległym obwolutowym), mają duże grafiki postaci, pełne zestawy statystyk (co ciekawe, tym razem nie znalazłem na nich błędów), historie bohaterów (wraz z celami, relacjami oraz sekretami) oraz zestaw podstawowych przydatnych mechanik dotyczących bohaterów. Całość jest bardzo estetyczna i miła dla oka.
Arkusz Patrona, poza zestawem związanych z nim informacji, pełni także rolę karty drużyny, na której można zanotować aktywne przewagi, cele i sojuszników.

“The Blazing Seraph”

Przygoda napisana na potrzeby “Imperium Maledictum: Starter Set” rozpoczyna się w momencie, w którym drużyna umieszczona przez swojego patrona w bezpiecznym domu zostaje wysłana celem zbadania pojawienia się potencjalnego Imperialnego Świętego. Znajdująca się w niskim kopcu rafineria kwasu Delta-64 eksplodowała w tajemniczych okolicznościach, niosąc śmierć wszystkim ludziom znajdującym się na jej terenie. Jednak na terenie samej fabryki pozostało jedno nietknięte przez katastrofę miejsce, a świadkowie widzieli tajemniczą postać. Eklezja (w osobie lokalnego arcydiakona) rozpoczęła śledztwo, lecz inkwizytor Halikarn patronujący bohaterom postanawia zacząć własne, nie do końca ufając kościołowi. Drużyna ma trzy dni, by osiągnąć jakieś rezultaty, w przeciwnym wypadku narażą się na gniew swojego “skrobiodawcy”.

“The Blazing Seraph” to przygoda treningowa napisana z myślą nie tylko o tych, którzy pierwszy raz siadają do “Imperium Maledictum”, ale również tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z RPG. Scenariusz rozpisano tak, by krok po kroku pokazywać mechanikę systemu i podstawy prowadzenia. Każda ze scen jest przygotowana nad wyraz dokładnie i autorzy całkiem porządnie rozpisują nie tylko opcje mechaniczne, ale i fabularne. Nie ogranicza się to do prostego wskazania, na co trzeba rzucić, lecz także do opisania wszystkich potencjalnych wskazówek, które w danym miejscu można uzyskać, zasugerowania dróg, jakimi mogą podążyć gracze oraz (przed walką) zaznaczenia, jak mogą zdobyć Przewagi, które ułatwią im starcie. Nie obyło się też bez wstawek do przeczytania, których, jak wiecie, nie lubię, ale dla początkujących mogą być dużą pomocą jeżeli chodzi o ukazanie świata. Pod tym względem to bardzo dobra robota i MG (nawet początkujący) może poczuć się całkiem pewnie. To, czego mi jednak zabrakło, to mapki. Nawet proste schematy kilku lokacji, które odwiedzają postacie, mogłyby znacznie pomóc w zorientowaniu się w sytuacji. Lekki zgrzyt odczułem także przy pierwszej walce. Poświęcono jej zaskakująco mało miejsca (zwłaszcza jeżeli porównamy to z odpowiednią sekcją w starterze do klasycznej “czwórdycji”). Mamy co prawda wspomnianą wcześniej ściągę z mechaniką, ale fajnie by było zobaczyć tu choćby przykład pierwszej wymiany ognia (i oczywiście mapkę).
Sama “The Blazing Seraph” to bardzo tradycyjna i dość liniowa przygoda śledcza. Bohaterowie podążają od tropu do tropu, zbierając informacje na temat potencjalnego imperialnego świętego i powoli rozplątują intrygę. Fabuła jest ciekawa, ale nie specjalnie wyróżnia się na tle innych śledczych scenariuszy do czterdziestki, ładnie jednak wpasowuje się w konwencję i ma odpowiednio zbudowane zwroty akcji. Ta prostota jest w przypadku scenariusza treningowego raczej zaletą niż wadą, bo MG rozpoczynający swoją przygodę z “Imperium Maledictum” nie musi się zbytnio przejmować mnogością ścieżek i możliwości.

W przygodzie umieszczonej w “Imperium Maledictum: Starter Set” można znaleźć też pewne błędy, choć tych w statblokach jest zaskakująco mało. Kilkakrotnie jednak autorom secnariusza mylą się nazwy gangów, więc przygodę trzeba przeczytać starannie, żeby nie palnąć jakiegoś głupstwa. Mam nadzieję, że wersja polska pozbawiona będzie tych problemów. Generalnie jednak “The Blazing Seraph” to dobre wprowadzenie w czterdziestkę, “Imperium Maledictum” i w mroczne zaułki Rokarth.

“Rokarth: A Guide to the Hive”

Voll to planeta umiarkowanie nadająca się do skolonizowania. Atmosfera jest tu lekko kwasowa (choć od biedy można nią oddychać), a zawartość chemikaliów w roślinności i glebie znacznie utrudnia przerwanie. Gdy jednak niedługo po krucjacie została oddana w lenno Wolnych Kupców z rodu Castyx okazało się, że nie tylko można ją zasiedlić, ale nawet bez trudu można zrobić z niej Świat-Kopiec. Tak powstało stołeczne Rokarth i podległe mu kopce Dalal, Vishavar i Sanksorak.
Samo Rokrath to kopiec dość tradycyjny – liczy mniej więcej tysiąc poziomów i ma trzydzieści miliardów mieszkańców. Jego głównymi towarami eksportowymi są całkiem niezawodne (jak na Imperium) baterie, medykamenty i szeroka gama różnych chemikaliów, od odrzewiaczy po nawozy. To, co odróżnia jednak Rokrath od typowych kopców to fakt, że mieszkańcy nie odżywiają się skrobią zwłoczaną (ciała są przerabiane na eksportowe nawozy i, w mniejszym stopniu, na mydło i świece), a algami, mielonymi owadami i gigntycznymi niesporczakami (tych jednak starczy tylko dla najbogatszych).
Centrum kopca stanowi generatorum – gigantyczna, ciągnąca się przez całą jego wysokość elektrownia geotermiczna (podobno wybudowana z STC), wokół której wybudowano siec kolei magnetycznej, fabrykatoria i katedryki oraz oczywiście domy mieszkalne i infrastrukturę. Sam układ miasta jest dość typowy. Na szczycie znajduje się Wieża, gdzie mieszka szlachta i jej najbliżsi współpracownicy, potem Górny Kopiec (dla tych “lepszych”) i Dolny (dla mas pracujących). Na samym dnie jest Bebech (Bowels), czyli plątanina jaskiń i opuszczonych części miasta, gdzie znajdują się niezmierzone pola alg, śmietniska i domy tych, którzy nie mogą (z różnych powodów) mieszkać wyżej.
Voll (i Rokrath) rządzą familie szlacheckie wywodzące się od Wolnego Kupca, który dostał planetę w lenno i jego najbliższych współpracowników. Rządzą oczywiście członkowie rodu Castyx, a wspierają ich Nethecaré (producenci alg), Taj (kontrolujący wytwarzanie broni) oraz Vylanthi (hodowcy niesporczaków). Olbrzymią władzą dysponują również trzy cechy – Mercator Dilaquo (Gildia Wodna), Mercator Carnem (Gildia Mięsna) i Mercator Leminem (Gildia Chemiczna).
Broszura “Rokarth: A Guide to the Hive” bardzo dokładnie opisuje Kopiec. W swej konstrukcji przypomina opisy miast ze starterów do “Soulbounda” i czwartego “Warhammera”. Na blisko 70 stronach rozpisano nie tylko historię i społeczeństwo, ale również całe mnóstwo elementów interesujących z punktu wiedzenia mistrza gry. Autorzy opisują jak wygląda handel (mniej i bardziej legalny), a także co jedzą mieszkańcy Kopca i jak wyglądają klitki, w których egzystują. Samo Rokarth opisano poziomami, za każdym razem pochylając się nad tym, jak wygląda życie w odpowiednich częściach miasta i jak zachowują się żyjący tam ludzie. Przy każdym poziomie opisano także pewną ilość ciekawych lokacji, które albo są istotne dla działania miasta, albo mogą stać się tłem kolejnych przygód. Podrozdziały opisujące kolejne sekcje miasta uzupełniają zahaczki przygód (po jednej na każdą lokację) i tabele losowych wydarzeń. Pomysły na scenariusze reprezentują bardzo różny poziom, ale z większości z nich da się wyciągnąć co najmniej przyjemny wątek poboczny dla przygotowywanej historii.
Na końcu broszury znajdują się opisy ośmiu chaośnickich kultów i genokradzkiej komuny. Żadna z tych organizacji nie jest na tyle rozwinięta, by zagrozić całemu kopcowi, ale każda jest przyzwoitym materiałem na przygodę. Co ważne, zarówno kulty, jak i wspomniane wyżej zahaczki są zaprojektowane dość… uniwersalnie i bez większego trudu możemy je przenieść na dowolny inny kopiec.
Mimo swej klasyczności i braku mocnego tematu przewodniego broszura “Rokarth: A Guide to the Hive” jest naprawdę świetna. Nigdzie wcześniej w “czterdziestkowych” RPGach nie znalazłem tak porządnego i rozbudowanego opisu Kopca i życia w jego wnętrzu. W wielu podręcznikach znajdziemy informacje na temat tego typu megalopolis, ale nigdzie nie zrobiono tego tak kompleksowo. Bardzo podobają mi się zwłaszcza szczegóły dotyczące jedzenia, mieszkalnictwa i w ogóle życia zwyczajnej populacji. Bycie prolem z Niskiego Kopca to piekło, które trudno nam czasem sobie wyobrazić i często aproksymujemy (może dlatego moje habstacki często przypominają komunistyczne blokowiska), a tu autorzy wykładają nam przysłowiową kawę na ławę. Dzięki “Rokarth: A Guide to the Hive” moje kopce już nigdy nie będą takie same.

Kilka słów na koniec

“Imperium Maledictum: Starter Set” to naprawdę solidny i bardzo “cubiclowy” zestaw startowy. Postacie są złożone bardzo przyjemnie, a przygoda “The Blazing Seraph”, mimo swej prostoty, jest naprawdę udanym wprowadzeniem w “Imperium Maledictum”. Największą zaletą “Imperium Maledictum: Starter Set” jest zdecydowanie broszura “Rokarth: A Guide to the Hive”. Kopiec jest rozpisany rewelacyjnie i może się stać kanwą dla długiej i ciekawej kampanii. Jego “klasyczność” (czyli brak mocnego motywu przewodniego) wbrew pozorom działa na jego korzyść, bo nic nie utrudnia łączenia z nim naszych własnych pomysłów. Zawartość tej broszury, wraz z całkiem ciekawie zaprojektowanymi ścigami mechanicznymi, sprawia, że “Imperium Maledictum: Starter Set” jest nie tylko świetnym punktem wejścia w grę, ale też dobrym uzupełnieniem dla podręcznika głównego, a zawarte w niej materiały będą regularnie wykorzystywane przez MG. Do tej pory prowadziłem “Imperium Maledictum” w potrójnym układzie Proteusa, teraz – bez dwóch zdań – przeniosę się do Rokarth. Moja następna przygoda na pewno zabierze graczy do Bebechu albo do jednej z katedryk. Czego i wam życzę!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Rynek gier stolikowych pełen jest różnych i często bardzo pomysłowych projektów. Często są one “czystymi” przedstawicielami danego typu rozgrywki, czasem jednak stają się amalgamatami różnych typów rozrywki. Nie inaczej jest w przypadku serii “Opowieści Baśniomistrza”, gdzie w różnym stopniu mieszają się gra paragrafowa, planszowa i RPG.
Jakiś czas temu miałem możliwość pisać o pierwszym z tytułów z tej serii, czyli o bardzo baśniowych “Tajemnicach Dziwnolasu”, dziś przychodzi czas na bardziej horrorowy tytuł spod znaku “Opowieści Baśniomistrza”, czyli grę książkową “Księga koszmarów – Transylwania”.

“Opowieści Baśniomistrza: Księga koszmarów – Transylwania” (lub w skrócie “Transylwania”) to gra planszowo-paragrafowa z elementami RPG. Czerpie ona inspiracje z klasycznych horrorów i opowieści z dreszczykiem powstałych w XIX i na początku XX wieku. Innymi słowy, grając w nią ścierać się będziemy z wampirami i ich mniej lub bardziej ludzkimi sługami, wilkołakami i całym wachlarzem pozszywanych istot rodem z powieści Mary Shelley. Autorzy gry przygotowali dla nas 4 scenariusze do rozegrania i 50 rozbudowanych lokacji do zwiedzenia.

Bohaterowie siedmiogrodzkich gór

Grając w “Transylwanię” wcielamy się w Badaczy odkrywających tajemnice tej górskiej krainy. Będziemy mierzyć się z przeciwnościami, badać lokacje i starać się przeżyć walki z często potężniejszymi od nas przeciwnikami.
Każdego Badacza opisują cztery atrybuty: Walka (odpowiedzialna za starcia fizyczne), Wiedza Tajemna (przydająca się w sytuacjach związanych z nadnaturalnymi przeciwnościami), Dociekliwość (czyli nasz spryt i spostrzegawczość) oraz Refleks (zdolność pozwalająca nam reagować na przeciwności). Mają one początkową wartość od 1 do 4, jednak w trakcie rozgrywki mogą one wzrastać powyżej tego limitu. Oprócz tych czterech atrybutów nasza postać ma również trzy pule punktów: Szczęście, Zdrowie i Korony. Pierwsza z pul związana jest z testami szczęścia (więcej o nich nieco niżej), druga odpowiada za samopoczucie Badacza, a ostatnia za zasobność jego sakiewki.
Jeżeli chodzi o wybór postaci, to w grze “Transylwania” mamy znacznie mniejszą ilość gotowych archetypów niż w “Tajemnicach Dziwnolasu”. Autorzy przygotowali tylko cztery “gotowce”, czyli Księdza, Pisarkę, Podróżnika i Uczonego. Jednak zamiast szerokiego wachlarza gotowych profesji autorzy przygotowali dla nas prosty zestaw zasad pozwalających na stworzenie własnego Badacza. Sama kreacja jest bardzo prosta i polega na wymyślaniu archetypu postaci pasującego do przełomu XIX i XX wieku oraz rozdaniu dziesięciu punktów pomiędzy cztery główne atrybuty, zgodnie z podanymi wyżej limitami. Początkowe Szczęście, Zdrowie i Korony mają wartości stałe, czyli odpowiednio cztery, dziesięć i dwadzieścia. Taki podwójny system wyboru bohaterów pozwala z jednej strony na szybkie zaczęcie rozgrywki i ułatwienie startu początkującym, a z drugiej na stworzenia Badacza, z którym łatwiej się będzie graczowi utożsamić.

Kilka słów o rozgrywce

Celem gry jest rozwiązanie jednego z czterech scenariuszy i pokonanie powiązanego z nimi potwora. Wszystkie rozgrywki zaczynają się w konkretnym miejscu, czyli w Oberży, potem jednak wiodą Badaczy w przeróżne miejsca. Podczas gry postacie będą poruszać się po 50 lokacjach rozdzielonych na dwie mapy: Transylwanię i Wnętrze Zamku, pomiędzy którymi można się przemieszczać, eksplorując odpowiednio Bramy zamku i Westybul.
Każdy z obszarów jest całkiem przyjemnie rozbudowany i zwykle ma cztery różne opcje eksploracji, które z kolei często rozdzielają się na kolejne rozgałęzienia. Powoduje to, że lokacje są mocno zróżnicowane i niejednoznaczne. Nie ma tu praktycznie miejsc, w których możemy tylko dostać łomot albo “umierać w błocie”.
W trakcie swojej tury bohater może poruszać się i eksplorować albo tylko eksplorować, jednak podczas jednego pobytu na danym obszarze można go badać jedynie dwukrotnie i potem należy ruszyć dalej w drogę.
Sama mechanika jest bardzo prosta i skupia się na trzech elementach: testach atrybutów, testach szczęścia i potyczkach, a rodzaj testu wymuszany jest przez opisy poszczególnych wyborów podczas eksploracji Obszarów. Aby uzyskać sukces, w pierwszym z nich musimy na k6 wyrzucić równo lub mniej niż wynosi poziom testowanego atrybutu. Drugi z testów to również typowe “roll under” (czyli “rzuć poniżej”), z tym że rzucamy tu k4 i po każdym takim teście Szczęście bohatera spada o jeden (co ma obrazować fakt, że fart nas powoli opuszcza).
Potyczka, czyli walka to seria testów przeciwstawnych, gdzie rzucamy Walka + K6 przeciwko analogicznemu rzutowi przeciwnika. Zwycięzca w teście turla kostką po raz kolejny, by określić obrażenia. Jeżeli wyrzuci od 2 do 5, zadaje normalne obrażenia (czyli 1+premia z broni), przy “szóstce” podwójne, a przy “jedynce” jedynie połowę tego co miałby zadać.
Mechanika gry “Transylwania” jest prosta i łatwa do zrozumienia dla nawet najbardziej początkującego gracza. Baśniomistrz, prowadząc, korzysta z gotowych, serwowanych przez kolejne Obszary opisów i zawsze wie, co należy w danej sytuacji przetestować.
“Transylwania” poprawia też kilka kiksów mechanicznych z “Tajemnic Dziwnolasu” (na przykład opis poruszania się jest o wiele bardziej przejrzysty niż w pierwszej z gier z serii), jednak ma też swoje drobne potknięcia, które mogą powodować irytację u mniej doświadczonych Baśniomistrzów.

Wprowadzenie do pełnowymiarowych RPGów

Podobnie jak “Tajemnice Dziwnolasu”, tak i “Transylwania” może być całkiem fajnym sposobem na miękkie wprowadzenie w gry fabularne. Tak jak jej “starsze rodzeństwo”, tak i opisywany dziś tytuł ma lekką i przyjazną mechanikę, a także całkiem łatwy do zrozumienia świat rodem z klasyki horroru. To bardzo przyjemna brama, jeżeli chcemy pokazać “świeżynkom” jak wyglądać mogą sesje w takich systemach jak “Vaesen”, “Zew Cthulhu”, czy “Potwór Tygodnia”. Dodatkowo dzięki poruszaniu się po mapie i konkretnym opcjom w poszczególnych paragrafach nawet bardzo początkujący gracze mogą uniknąć paraliżu decyzyjnego lub chaosu wynikającego ze zbyt dużej ilości możliwych działań.

Wrażenia z rozgrywki

W “Transylwanię” miałem okazję pograć solo, a także “pobaśniomistrzować” ją jednej osobie. Oba style rozgrywki sprawiły mnie oraz osobie ze mną grającej sporo frajdy. Było mroczniej i bardziej wymagająco niż w przypadku “Tajemnic Dziwnolasu” (zmiana kości z k4 na k6 utrudniła zdawalność testów).
W tej grze sporo zależy od szczęścia i nawet jeżeli gramy ostrożnie, prędko może nas spotkać smutny koniec, bo punkty życia potrafią (zwłaszcza podczas wydarzeń) spadać dość szybko. Podczas jednej z rozgrywek zginąłem po raptem kilku minutach, bo najpierw straciłem sporo Zdrowia podczas spotkania z chłopskimi wampirami, a potem, gdy chciałem wrócić i się wyleczyć w zajeździe, to po drodze osunęła się pode mną ziemia, co spowodowało utratę ostatnich “hapeków” i zakończyło moją wędrówkę po Karpatach…
Podobnie jak w “Tajemnicach Dziwnolasu”, tak i w “Transylwanii” przeszkadza mi dość luźne i co za tym idzie nieco konfundujące rozpisanie niektórych paragrafów, które wymaga interpretowania ich w trakcie rozgrywki. Takich przypadków jest mniej niż we wspomnianej wcześniej grze, ale nadal czasem się zdarza. Utrudnia to grę solo, ale w przypadku zabawy drużynowej nie jest niczym więcej jak niedogodnością.

Kilka słów na koniec

“Opowieści Baśniomistrza: Księga koszmarów – Transylwania” sprawiła mi sporo frajdy. Lubię taką zabawę konwencją i jak już przyzwyczaiłem się do pewnej “staroszkolności”, to dobrze bawiłem się, odkrywając ponury i pełen potworów świat karpackich dolin na przełomie XIX i XX wieku. Czego i wam życzę.

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie materiałów do recenzji.

Warto przeczytać

“Sigmar zabiera nas na wojnę,
a Myrmidia sprowadza z niej w całości.”
– imperialna modlitwa

Świat “Warhammera” zdecydowanie nie jest miłym miejscem. Raz za razem wstrząsają nim wojny, najazdy i mniejsze konflikty. Postaciom przyjdzie więc nie tylko niejednokrotnie stawać przeciwko uzbrojonym przeciwnikom, ale również obserwować idące do walki armie. Niektórzy sami wybiorą los zawodowego wojaka lub święty obowiązek służenia w jednym z rycerskich zakonów, innych przymusi do tego bieda lub obowiązkowy zaciąg.
Przed wami recenzja “Pod bronią”, najnowszego dodatku do czwartej edycji “Warhammera”.

“Pod bronią” to prawie półtorej setki stron wypełnionych informacjami na tematy związane z wojskowością i walką w uniwersum “Warhammera”. Dodatek ten pod pewnymi względami przypomina “Archiwa Imperium”, lecz zamiast obecnego w tamtej serii “grochu z kapustą” w “Pod bronią” mamy szereg dość zróżnicowanych artykułów, skupiających się jednak wokół jednego motywu przewodniego.

Pierwsze trzy rozdziały poświęcone są regularnemu wojsku imperialnemu, najemnikom oraz zakonom rycerskim. Opisują one dość szeroko życie tych grup społecznych oraz wszystko to, co może okazać się przydatne w wykorzystaniu ich na sesjach. Dowiemy się na przykład, jak działa życie codzienne żołnierza armii imperialnej, jak co dzieje się ze stałym wojskiem w czasach pokoju, zapoznamy się z kilkudziesięcioma różnymi zakonami rycerskimi oraz poznamy historię powstania profesjonalnych kompanii najemniczych.

Prawdziwym jednak sercem tych trzech rozdziałów jest czternaście nowych profesji skupiających się na walce. Armię imperialną reprezentują: Łuczniczka (Archer), Gwardzista elektorski (Greatsword), Halabardnik (Halabardier),  Strzelec (Handgunner), Artylerzysta (Artilerist), Ciura obozowa (Camp Follower) i Kartografka (Cartographer). Przedstawicielami zakutych w stal jeźdźców są: Rycerz najemny (Freelance), Rycerz Płonącego Słońca (Knight of the Blazing Sun), Rycerz Białego Wilka (Knight of the White Wolf) oraz Rycerz Pantery (Knight Panther). Wśród kondotierów natomiast możemy znaleźć Lekką kawalerię (Light Cavalery), Pikinierów (Pikeman) oraz Specjalistę oblężniczego (Siege specialist).
Przy każdej z profesji znajdziemy nie tylko statblok, ale również jej całkiem rozbudowany (w porównaniu z podręcznikiem podstawowym) opis, w którym przygotowano na przykład informacje na temat kilku wybranych oddziałów tej formacji oraz tego, jak wciągnąć daną profesję w przygotowywaną kampanię.

Kolejny rozdział podręcznika “Pod bronią” poświęcono Tilei. Znajdziemy w nim całkiem sporo szczegółów na temat historii południowego sąsiada Imperium, informacje pozwalające na zagranie tileańczykiem, przewodnik (czyli listę miast i istotniejszych osad wraz z ich ludnością i towarami eksportowymi) oraz garść informacji na temat polityki i systemu rządów w tej części Starego Świata. Sam rozdział nie jest specjalnie rozbudowany, ale sporo szczegółów na temat Tilei możemy też wyczytać w innych rozdziałach tego podręcznika. Uzupełniając to informacjami z “Imperial Zoo” możemy stworzyć bardzo rozbudowany obraz “warhammerowego” odpowiednika renesansowej Italii.

Przy okazji jednak rozdziału dotyczącego Tilei wychodzi pierwsza poważna wada tego podręcznika. Po niedawnej lekturze “Imperial Zoo” mam wrażenie, że ekipy pracujące nad tymi dodatkami nie rozmawiały ze sobą, a redaktor linii nie dopatrzył szczegółów. W bestiariuszu pojawia się na przykład informacja, że Vedenza to inna nazwa miasta Tobaro, w “Pod bronią” to dwa różne miasta leżące w tej samej dziedzinie. Co ciekawe, ta druga informacja jest zgodna ze starszym kanonem, a ta pierwsza to zmiana z “czwórki”. Bardzo ciekawi mnie jak rozwiążą ten problem przed posłaniem materiałów do druku. No i oczywiście jak będzie to wyglądało w polskiej edycji tego podręcznika.

UPDATE 18.06. 2024

W polskiej edycji utrzymano Vedenze i Tobaro jako oddzielne miasta. Zobaczymy, jak kwestia ta zostanie rozwiązana w „Zwierzyńcu„.

Kolejny rozdział poświęcono Myrmidii, czyli bogini wojny i strategii. Pani żołnierzy jest mało popularna w Imperium, ale w Tileii i Estalii tworzy wraz ze swymi rodzicami (Vereną i Morrem) oraz siostrą (Shallyia) dominujący panteon. Rozdział poświęcony Myrmidii jest naprawdę rozległy. Opisano w nim zarówno historię kultu na południu, jak i szczegóły tego jak wniknął on do Imperium, jaką w nim pozycję obecnie zajmuje i jakie są jego relacje z wyznawcami pozostałych bogów. Dodatkowo znajdziemy bardzo dużo informacji na temat samego kultu – od rozwinięcia znajdujących się w podstawce przykazań, przez rytuały inicjacyjne po adnotacje dotyczące poszczególnych zakonów. Dalej przeczytamy opis różnic doktrynalnych między kultami Pani Wojny w Tileii i Estalii, uwagi dotyczące ważnych dla tej religii osobistości oraz profesję kapłana Myrmidii i garść nowych czarów. Całość to naprawdę solidna piguła informacji, dająca bardzo kompletny obraz kultu Pani Wojny w czwartej edycji “Warhammera”.
Bardzo spodobało mi się to, że kult Myrmidii jest bardzo popularny wśród kobiet w Imperium i to nie tylko wśród wojowniczek, ale przede wszystkim wśród matek, żon i sióstr żołnierzy, które modlą się do Pani Strategii o bezpieczny powrót drogich im osób z wojny. Przemawia również do mnie fakt, że dwiema z najważniejszych postaci dla myrmidian są elfka Allurian i krasnolud Berndt Lavaspear – dwoje wybitnych strategów i teoretyków wojskowości.
Wybranie Myrmidii na swoją patronkę jest bardzo ciekawą alternatywą wobec wyboru Sigmara lub Ulryka. Ci dwaj północni bogowie patronują bardziej wojownikom niż żołnierzom i przedkładają brawurę nad “używanie mózgu”, tak więc postać podążająca za przykazaniami Pani Strategii, zwłaszcza jeżeli jest żołnierzem, uczonym lub oficerem, będzie miała potencjał na ciekawe interakcje z co bardziej gorliwymi wyznawcami imperialnych bóstw testosteronu. Nie wspominając już nawet o tym, że kult Myrmidii jest mocno egalitarny, podczas gdy sigmaryci i ulrykanie mają często tendencję do popadania w szowinizm. Nie, żeby w kulcie Myrmidii się on nie pojawiał (w końcu konflikt między tileańskimi i estalijskimi odłamami kultu mocno nim zalatuje), ale w porównaniu z sigmaryckim lub ulrykańskim betonem jest on bardzo stonowany.

Ostatnia część podręcznika “Pod bronią” to szeroka gama nowych lub alternatywnych mechanik do czwartej edycji. Znajdziemy tu więc poprawioną mechanikę trafień krytycznych, rozbudowany arsenał broni, rozszerzone zasady walki konnej, artyleryjskiej i pościgów, a także reguły tworzenia na szybko NPCów do wynajęcia, nowe zajęcia między przygodami oraz prawdziwą wisienkę na torcie, czyli alternatywne zasady Przewag.

Po kolei i od początku. Główną zmianą w zasadach trafień krytycznych jest przebudowa rzutu na ranę w sytuacji, w której nasz atak zeruje Żywotność lub trafia w przeciwnika, który stracił już “całe życie”. Dziwne zasady z podstawki uproszczono do pojedynczego rzutu k100, do którego dodajemy dziesięciokrotność obrażeń, które zostały po “wyzerowaniu” Żywotności. Zwiększa to prawdopodobieństwo zadania ciężkich obrażeń krytycznych osłabionemu przeciwnikowi. Aby nieco zbalansować śmiercionośność tego rozwiązania, rozciągnięto nieco tabele krytyków, ale mimo to walka staje się zdecydowanie bardziej mordercza, niż miało to miejsce w podstawowej wersji gry i każde praktycznie trafienie przebijające Żywotność niesie za sobą duże prawdopodobieństwo śmierci lub ciężkich uszkodzeń ciała.

W rozszerzonym arsenale znajdziecie grubo ponad dwa razy więcej rodzajów oręża niż w podstawce oraz kilka nowych zalet i wad broni. Co ważne, poza prostymi tabelkami każdy sort uzbrojenia opatrzono co najmniej podstawowym opisem. Pierwszą poważną zmianą jest rozdzielenie podstawowej broni ręcznej i nadanie jej cech indywidualizujących. I tak na przykład zwykłe jednoręczne topory mają teraz cechy Rąbiąca i Niewyważona (Unbalanced), a pałki Tępa i Niewyważona. Ciekawą zmianą jest także lekkie uproszczenie zalety Tarcza, która daje teraz bonusowy pancerz, niezależnie czy użyliśmy jej do parowania ciosu.
Znacznie, jak wspominałem, rozszerzono listę dostępnych typów broni oraz rodzajów amunicji. Pojawiły się takie cudeńka jak łapacz ludzi, szabla czy pika, a także charakterystyki improwizowanej amunicji do broni dystansowej, czyli siekańców, kamyków do procy oraz… zaostrzonych kijków do strzelania z łuku!

Zasady walki konnej rozbudowano zarówno w stosunku do podstawki, jak i “Wroga w cieniach”. Znajdziemy w nich nie tylko samą mechanikę starcia, ale również zasady trenowania wierzchowców oraz reguły dotyczące oswajania i ujeżdżania półgryfów. W rozdziale poświęconym pościgom znajdziemy dwie mechaniki pogoni: uproszczoną i rozbudowaną. Ta pierwsza ogranicza się do serii rzutów i zarządzania umownym dystansem między goniącym a ofiarą za pomocą poziomów sukcesu wynikających z testów przeciwstawnych i różnicy w Szybkości. Rozbudowana mechanika opiera pościg o inicjatywę i testy ryzykowne i wprowadza takie elementy jak utrudnienia na trasie (moim ulubionym jest chyba wóz z kapustą) i zmęczenie. Część poświęcona najmitom pozwala na szybkie wygenerowanie NPCa wspierającego drużynę. Autorzy przygotowali nam garść gotowych statbloków, wśród których znajdziemy zarówno typowych mięśniaków, jak i prawnika oraz skrybę, których możemy, jeżeli najdzie nas taka fantazja, rozbudować o wylosowany szablon (może się okazać, że wynajęty przez nas prawnik spędził sporo czasu na morzu), dodatkową cechę fizyczną oraz podejście do wykonywanej pracy. Całość pozwala na tworzenie typowych dla “Warhammera” groteskowych kuriozów, które ubarwią prowadzoną przez nas sesję.

W “Pod bronią” znajdziemy również kompletne zasady niszczenia budynków i rozbudowaną listę broni oblężniczej – od katapult, przez armaty, po wyrzutnie rakiet. Zaprezentowane mechaniki są proste i dzięki gotowej liście przykładowych współczynników różnych elementów architektonicznych i pojazdów oraz tabeli krytyków łatwo zaimplementować je do sesji. To, co jest natomiast arcykuriozalne to fakt, że statystyki broni oblężniczej są kompletnie różne od tych, które znajdziemy w “Archiwa Imperialne II”. Co zabawne, absolutnie nic mechanicznie się nie pokrywa i wygląda to tak, jakby obie grupy autorów nie komunikowały się ze sobą, a redaktorzy zasnęli w trakcie lektury. Drugą interpretacją takiego stanu rzeczy jest to, że zasady z “Archiwów” mają zastosowanie tylko w trakcie bitwy, a te z “Pod bronią” w zwykłych starciach. Jednakże jest to teoria o bardzo słabych podstawach. Tym bardziej, że poza obrażeniami broń oblężnicza różni się między podręcznikami także ceną, dostępnością i zasięgiem? Dodatkowo tworzenie zupełnie różnych statystyk broni do bardzo specyficznych sytuacji to zwyczajnie marna robota dizajnerów. Bardzo ciekawi mnie teraz jak wybrną z te go redaktorzy Copernicusa przy okazji prac nad drugimi „Archiwami„. Bo ekipa z  Cubicle 7 Entertainment w kolejnych aktualizacjach uwspólniła tylko zasięgi.

Ostatnim i jednocześnie najbardziej interesującym mechanicznie fragmentem „Pod bronią” jest alternatywna mechanika Przewag. Zakłada ona, że metawaluta ta staje się własnością całej drużyny i trafia do wspólnej puli. Zebrane w ten sposób punkty wydajemy, by otrzymywać różnego typu premie w walce lub wykonywać dodatkowe ataki. Całość przypomina nieco zasady zarządzania Impetem w 2d20. Punkty Przewag uzyskujemy wygrywając zainicjowany przez nas test, pokonując istotnego przeciwnika, wykonując różnego typu manewry lub analizując pole walki. A wydajemy, by zyskiwać premie do ataku, wykonać działania osłabiające przeciwnika lub kolejną akcję w turze. Co ważne, punkty Premii nie są w tym wariancie mechaniki tracone przy przegranych testach, ale ich ilość jest rebalansowana na koniec tury. Całość powoduje, że walka staje się teraz bardziej taktyczna i ciekawa dla całej grupy i nawet postacie niebojowe (podobnie jak w 2d20) mogą wyraźnie wpłynąć na jej przebieg. Warto też zauważyć, że premiuje ona drużyny, które potrafią działać zgranie i poświęcić część osobistej chwały (czyli zebranych fragów), by wspomóc innych członków drużyny. Dlatego jest ona w mojej opinii najjaśniejszym punktem tego dodatku i zdecydowanie zamierzam stosować tę mechanikę na swoich sesjach w miejsce tradycyjnych zasad Przewag.

To, co najbardziej podoba mi się w tym podręczniku (poza oczywiście nową mechaniką Przewag) to mrowie małych elementów fluffowych, które mogą stać się kanwą dla sceny lub nawet całej przygody. Są to drobiazgi takie jak ujeżdżanie półgryfów, różnice pomiędzy krasnoludzką a ludzką techniką płatnerską, czy długie na kilkanaście słów opisy zakonów rycerskich. Każdy z nich to świetny element większej całości, który można wyciągnąć na front w przygotowanej przez nas historii. To inspiracje, które pozwolą tworzonym przez nas przygodom być nie tylko porywającymi, ale również w pełni zgodnymi z kanonem czwartej edycji “Warhammera”.

“Pod bronią” to naprawdę świetny podręcznik. Mimo dwóch poważnych wybojów moim zdaniem zaprezentowane w nim treści to niezwykle przydatne uzupełnienie zasad z podstawki. Z radością przyjąłem zarówno nowe profesje bojowe, jak i rozszerzoną listę broni i amunicji, ucieszyła mnie Tilea i kult Myrmydii, ale najbardziej rozradowały mnie alternatywne zasady Przewag i krytyków, dzięki którym starcia będą krótsze, bardziej taktyczne i drużynowe. Z wielką przyjemnością zagram w “Warhammera”, korzystając z mechanik z “Pod bronią”, a z jeszcze większą – poprowadzę sesje, w których skorzystam z nowych możliwości oferowanych przez czwartą edycję systemu w “ponurym świecie niebezpiecznych przygód”. Czego i wam życzę!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Dziękuje wydawnictwu Copernicus Corporation za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać