W czterdziestym pierwszym millenium zawsze trwa wojna. Nawet jeżeli gdzieś chwilowo nie toczą się otwarte zbrojne działania, to na pewno czają się tam wrogowie Imperium, knujący swe zdradzieckie intrygi. Gdyby nie Inkwizycja, ta zawsze pełna poświęcenia straż ludzkości, to zdradzieccy heretycy, plugawe xenos i wynaturzeni słudzy Czterech Potęg już dawno zniszczyliby wszelką nadzieję na lepsze jutro!
Siostry i bracia! Przyłączcie się do Inkwizycji i ponieście płomień i sprawiedliwą karę wszystkim wrogom prawości i Kredo! Stańcie się akolitami i poświęćcie siebie na ołtarzu przetrwania!
Przed wami instrukcja, jak tego dokonać! Przed wami “Inquistion Player’s Guide”.

“Inquistion Player’s Guide” to pierwszy duży dodatek do “Imperium Maledictum” i jedna z dwóch książek poświęconych Inkwizycji (druga to “Inquisition GM Guide”). Na prawie 150 stronach znajdziemy cały szereg informacji przydatnych graczom, którzy chcą wcielić się w akolitów Inkwizycji. Autorzy umieścili tu rozszerzone zasady tworzenia postaci, sporo nowego sprzętu, zasady Subtelności, a także mechanikę “chowańców” oraz nowe Przedsięwzięcia Między Przygodami. Generalnie idea stojąca za oboma nowymi podręcznikami jest taka, by korzystając ze zmian i zasad z “Imperium Maleditcum” zagrać kampanie w klimatach “Dark Heresy”, których akcja będzie toczyć się w Sektorze Machariańskim.

Święte Ordos

Inkwizycja to jedna z najpotężniejszych organizacji działających w Imperium Człowieka. Jej funkcjonariusze, czyli Inkwizytorzy, podróżują po galaktyce, próbując jakoś “połatać” rządzonego z Terry “kolosa na glinianych nogach”. To organizacja, którą najłatwiej porównać do tajnej policji w państwie totalitarnym (Czeka, tudzież KGB). Celem Inkwizycji jest walka z wrogami ludzkości zarówno tymi wewnętrznymi (heretykami i dysydentami), jak i zewnętrznymi (xenos) oraz pochodzącymi “spoza rzeczywistości” (czyli istotami z warpa zwanymi potocznie demonami).
Inkwizytorzy mają olbrzymie uprawnienia i potężną autonomię. W praktyce nie odpowiadają przed nikim (choć grzeczność nakazuje słuchać najbardziej doświadczonych funkcjonariuszy w okolicy) i bez trudu mogą stać się sędziami i katami całych gwiezdnych układów. Dodatkowo inkwizytorzy nie ufają sobie nawzajem, szpiegują siebie i swoje organizacje (w końcu herezja dotknąć może każdego), co sprawia, że regularnie wchodzą sobie w paradę i niczym szczególnym nie są starcia pomiędzy ich współpracownikami.
Każdy z Inkwizytorów otacza się armią sług i informatorów, z których najważniejszymi są akolici, czyli połączeni w komórki agenci, którzy zajmują się badaniem zagrożeń mniejszej wagi lub są trybami w większych operacjach. Co ważne, akolitami rzadko zostają zwykli obywatele Imperium. To zahartowani w ogniu walki twardziele lub wyspecjalizowani członkowie Adeptus Terra, którzy muszą umieć działać samodzielnie (co w Imperium nie jest normą), a także przetrwać w kontakcie z przerażającymi istotami zamieszkującymi galaktykę.

Kapituły Inkwizycji (Ordos Majoris i Minoris)

Inkwizycja nie jest także organizacyjnym monolitem. Poszczególni funkcjonariusze, skupiają się w Ordos, zakonach-kapitułach zajmujących się zwalczaniem konkretnych zagrożeń dla Imperium. Dzięki tej specjalizacji są w stanie działać szybciej i efektywniej, a co najważniejsze, korzystając z odpowiednich w danych okolicznościach narzędzi. Istnieją trzy Wielkie Ordos skupiające w sobie lwią część całej struktury Inkwizycji i kilkanaście Mniejszych Ordos, których zadania są bardzo ściśle wyspecjalizowane.

• Ordo Hereticus jest najbliższe w działaniu klasycznej tajnej policji. Jak sama nazwa wskazuje zajmują się ściganiem heretyków, a w uniwersum Warhammera 40k pojęcie to jest bardzo rozległe, gdyż nazywamy nimi wszystkich, którzy sprzeciwiają się zasadom obowiązującym w Imperium. Oczywiście Ordo Hereticus zajmuje się tylko poważnymi herezjami, pomniejszych pozostawiając Arbitratorom i innym pomniejszym służbom. Łowcy Czarownic (gdyż tak są często nazywani Inkwizytorzy Ordo Hereticus) zajmują się więc zdradzieckimi gubernatorami, szlachtą knującą przeciw rozkazom płynącym z Terry, heretykami z Eklezjarchatu, którzy źle interpretują Credo, nadzorują różne gałęzie imperialnej administracji oraz poszukują niesankcjonowanych psioników i nadzorują ich transport na Czarne Statki wiozące ludzi wyczulonych na oddziaływania Osnowy na Terrę.
• Ordo Xenos (czyli Łowcy Obcych) zajmują się zwalczaniem zagrożenia ze strony innych niż ludzkość ras. Generalnie według wykładni Lex Imperialis wszyscy xenos są źli i wszyscy pragną zniszczenia ludzkości. Inkwizytorzy z tego Ordo charakteryzują się olbrzymią wiedzą na temat technologii, biologii i kultur różnych ras obcych. Jako jedyni mają prawo do badania ich, by łatwiej radzić sobie z zagrożeniami płynącymi z ich strony. Walczą też ze zdrajcami rasy ludzkiej współpracującymi z obcymi (na przykład kultystami genokradów) lub ludźmi próbującymi handlować zakazaną obcą technologią. Inkwizytorzy Ordo Xenos zajmują się nie tylko śledztwami w zakresie swej specjalizacji, ale prowadzą też operacje militarne (czasem bardzo duże) przeciw xenos. Wspiera ich w tym Straż Śmierci (Deathwatch), elitarna organizacja Kosmicznych Marines składająca się z przedstawicieli różnych zakonów.
• Ordo Malleus (czyli Łowców Demonów) powołano w celu walki z demonami Chaosu i ich wyznawcami. To najniebezpieczniejsze z zagrożeń, z jakimi radzi sobie Inkwizycja, gdyż nawet małe komórki wyznawców Chaosu mogą z czasem doprowadzić do upadku nie tylko planet, ale i całych sektorów. Dodatkowo przeciwnicy, z którymi przychodzi im się mierzyć, bywają nieskończenie bardziej potężni od tych, z którymi borykają się ich bracia i siostry z innych Ordos. Dlatego ich działania są szybkie, zdecydowane i brutalne. Inkwizytorzy z Ordo Malleus rzadko bawią się w dokładniejsze śledztwa, uderzając w ogniska oddziaływania Chaosu i ich okolice z całą stanowczością Imperium. W tym celu korzystają często z pomocy nie tylko zwykłych Kosmicznych Marines, ale również z Szarych Rycerzy. Jako że istnienie demonów i ich kultystów jest tajemnicą, to inkwizytorzy z Ordo Malleus, często podają się za członków innej kapituły.
• Ordos Minoris – Poza trzema filarami Inkwizycji istnieje kilkanaście pomniejszych Kapituł zajmujących się bardzo wyspecjalizowanymi działaniami. Są to na przykład Ordo Chronos (badanie i zbrojne izolowanie anomalii czasoprzestrzennych), Ordo Astartes (nadzór nad Kosmicznymi Marines i ich poglądami), Ordo Machinum (nadzór nad Mechanicum i technologiami wchodzącymi do użycia w Imperium) czy Ordo Sepulturum (badanie epidemii i pandemii wybuchających na planetach Imperium) i wiele, wiele innych.

Podział filozoficzny w Inkwizycji.

Inkwizycja jest, jak już wspominałem, bardzo mocno wewnętrznie podzielona, a wojenki toczone na jej łonie niczym nie różnią się od zdegenerowania imperialnej administracji. Główną linią konfliktu jest filozoficzna różnica w sposobie, w jaki inkwizytorzy radzą sobie z wrogami Imperium. Z jednej strony są Purytanie, którzy podchodzą do zasad bardzo literalnie i przestrzegają Lex Imperialis w sposób dosłowny, z drugiej strony są Radykałowie, których podejście do konfliktu jest bardziej pragmatyczne, dzięki czemu nie wahają się zwalczać ognia ogniem czy posługiwać się w swej walce opętanymi i mutantami.

Odłamy Purytan:

• Amalthianie – ich zdaniem Imperator ma plan wobec Imperium i nim powróci trzeba zachować status quo, po to, by mógł go zrealizować; średnio interesuje ich zagrożenie ze strony Xenos i Chaosu, ich celem jest zachowanie imperialnych struktur w stanie nienaruszonym, w związku z tym zajmują się głównie zwalczaniem heretyków,
• Monodominanci – ich zdaniem tylko czyści ludzie są godni, by przeżyć i aby Imperium przetrwało, należy oczyścić je z mutantów, obcych i psioników oraz zniszczyć wszystkich wrogów zewnętrznych;
• Thorianie – najbardziej radykalna z purytańskich filozofii, ich zdaniem Imperator odrodzi się jako Boski Avatar i w tej postaci będzie rządził Imperium; aby ułatwić mu powrót, przedstawiciele tej frakcji prowadzą rozległe badania Osnowy i obcych technologii, a celem tych badań jest przeniesienie świadomości Imperatora do nowego ciała.

Odłamy Radykałów

• Oblacjoniści – członkowie tej frakcji twierdzą, że ich dusza stanowi bardzo niewielką cenę za ocalenie ludzkości. Z tego powodu nie wahają się używać demonów, technologii xenos i czarnoksięstwa, by zwalczać wrogów ludzkości. Według nich ogień trzeba zwalczać ogniem, bo imperialne technologie i doktryny są zbyt słabe, by uratować Imperium.
• Istvaanianie – ich zdaniem ludzkość będzie się rozwijać tylko dzięki wojnom, które przeżyją jedynie najsilniejsi, i to właśnie oni będą rządzić Imperium Ludzkości,
• Rekongregatorzy – ich zdaniem Imperium po mileniach dekadencji jest tak zepsute, że należy doprowadzić do jego upadku i odbudować je z popiołów,
• Polypsykana – zwolennicy tej filozofii uważają, że psionika jest darem, który należy rozwijać, by doprowadzić ludzkość to transcendencji.

Akolici Inkwizycji

Podręcznik “Inquistion Player’s Guide”, jak można się było spodziewać, zawiera sporo nowych możliwości dotyczących tworzenia postaci akolitów i ich inkwizycyjnych patronów. Autorzy zaserwowali nam zarówno nowe pochodzenia i frakcje, jak i role dla postaci.
Część dla Patronów to przede wszystkim rozbicie ich specjalizacji na trzy Ordos (w podstawce mieliśmy tylko monolityczną Inkwizycję), dwie filozofie (Purytan i Radykałów) oraz całe mnóstwo nowych Zalet i Brzemion, które możemy wybrać dla naszych “panów i władców”. Pozwoli nam to lepiej doprecyzować nasze szefostwo i wyposażyć je w zdolności specjalne, bardziej pasujące do naszej kampanii. W końcu w zależności od kapituły i filozofii będziemy mieli do czynienia z zupełnie różnymi kampaniami. Na przykład amaltiański Łowca czarownic chętnie wyśle swoich akolitów na misje mające na celu badanie korupcji w strukturach władzy, a monodominacki każe im wypalić herezję świętym ogniem. Z drugiej strony radykalny Łowca obcych da swoim milusińskim możliwość paktowania z xenos, a Łowca Demonów związany z Polypsykaną wyśle ich celem odnalezienia demonicznej korony wzmacniającej psioniczne moce.
Nowe Zalety i Brzemiona fajnie wpasowują się w konwencję. Wśród moich ulubionych jest wezwanie raz na kampanię Straży Śmierci (które, jeżeli okaże się bezpodstawne, będzie kosztować drużynę życie) lub kontakty Inkwizytora z handlarzami artefaktami, które mogą pomóc drużynie dorobić się na sprzedaży przedmiotów należących do xenos.
Wśród nowych opcji dla postaci znajdziemy, jak wspominałem wyżej, zarówno Pochodzenia, jak i Frakcje, a także Role. Ta pierwsza grupa obejmuje 20 nowych przeszłości dla postaci. Zamiast planety, mamy tu specyficzne środowiska, które ukształtowały akolitę. Możemy zagrać na przykład nieszczęśnikiem wyhodowanym w tubce, byłym gospodarzem demona albo spędzić jakiś czas w służbie Sióstr Dialogusek. Pochodzenia te fabularnie są bardzo ciekawe i mogą być podstawą dla naprawdę interesującego bohatera, jednakże na poziomie mechaniki są całkowicie “skopane”. Ktoś, pisząc ten podręcznik, założył, że Pochodzenie ma wartość 100 PDków, co jest całkowicie błędne, bo nawet w najgorszym wypadku Pochodzenia z podręcznika są warte dwa razy więcej doświadczenia. Sprawiło to, że nie tylko nowe tła postaci są wyraźnie słabsze mechanicznie od tych z bazowego “Imperium Maledictum”, ale także panuje wśród nich radosny chaos. Co więcej, w wersji podręcznika, którą dostałem do recenzji, niektóre Pochodzenia w ogóle nie mają paczki zasad umożliwiających granie nimi.
Jeżeli chodzi o nowe Frakcje, to podobnie jak w wypadku Patronów, tak i tutaj podzielono podstawkowy monolit na trzy główne kapituły i do każdej z nich rozpisano po trzy schematy funkcji dla wywodzących się z nich agentów. Poza tym, co jest o wiele ciekawsze z punktu widzenia kreacji postaci, znajdziemy tu także informacje dotyczące tego, jak członkowie pozostałych podstawowych Frakcji stają się akolitami Inkwizycji i jak na nią patrzą oraz to jak włączyć postać wyszkoloną w jednym z Ordos do drużyny związanej z patronem z innej Frakcji.
Ostatnim klockiem dotyczącym tworzenia postaci są nowe Role. Podręcznik “Inquistion Player’s Guide” daje nam możliwość stworzenia bardziej sprofilowanego Zabójcy (Assassin), Oprawcy (Cruciator, czyli skrzyżowanie medyka ze specem od tortur), Archiwisty (Explicator, czyli speca od przetwarzania danych, analityka) i Śledczego (Seeker, czyli typowego wywiadowcy Inkwizycji). Nowe role to w pewien sposób wyspecjalizowane lub lekko rozbudowane wersje tych z podstawki tak, by dopasować je do specyfiki działań Inkwizycji. Na upartego całkiem podobnych bohaterów (choć trzeba przyznać – nieidentycznych) można zbudować korzystając odpowiednio z Wojownika, Sawanta lub Retora. Najbardziej podoba mi się tu Śleczy. Z jednej strony jest to detektyw i postać socjalna, czyli ktoś, kto idealnie wpasuje się w każdą drużynę akolitów i potencjalny przyszły Interrogator (czyli zastępca Inkwizytora)
Część dotyczącą tworzenia postaci uzupełnia kilkanaście nowych talentów oraz zdolności psionicznych.
Talenty zaprojektowano naprawdę z głową. Żaden z nich nie jest typową “bojówką”, a są one raczej związane ze śledztwami, spostrzegawczością, infiltracją i relacjami społecznymi. Mamy tu na przykład zdolności poprawiające nasze możliwości w zakresie badań balistycznych, konstruowania przykrywek, przenoszenia winy na innych czy znajomości Lex Imperialis.
Nowe “czary” psioniczne uzupełniają te z podstawki i znajdziemy tu zarówno moce pomniejsze, jak i te związane z każdą ze ścieżek. W tej pierwszej grupie fajnie przezentują się Force Bolt, czyli prosta zdolność ofensywna dostępna wszystkim psionikom oraz idealny dla działających pod przykrywką Cipher Seed, który pozwala przekazać informację za pośrednictwem nieświadomych istot. Z tych “ścieżkowych” najbardziej podobają mi się Discern Falsehoods (czyli wykrycie kłamstwa) oraz Hallucinate (dzięki któremu możemy sprowadzić fałszywe wizje na przeciwników). Przydatne może się także okazać Pacify, dzięki któremu możemy odciąć od emocji jakiś cel.
Nowe opcje związane z postaciami bardzo fajnie rozwijają te z podstawki, poszerzając niewyeksponowany tam aspekt śledczy gry. Niestety liczne błędy mechaniczne, które znajdziemy w tej części podręcznika, mogą mocno utrudnić grę lub sprawić, że niektóre z nowości będą niegrywalne. A szkoda.

Arsenał sług Imperatora

W idealnych warunkach akolici Inkwizycji powinni poradzić sobie z wrażymi hordami tylko dzięki swym talentom i płomieniom sprawiedliwego gniewu płonącym w ich sercach, ale świat, w którym przyszło im żyć nie jest idealny. Oznacza to, że w walce z wrogami ludzkości będą też musieli sięgać po bardziej bezpośrednie metody, czyli różnego rodzaju uzbrojenie i sprzęt. Dlatego też znajdziemy w “Inquistion Player’s Guide” całkiem solidny rozdział poświęcony i jednemu i drugiemu.
Nowe uzbrojenie to przede wszystkim broń wyspecjalizowana do walki z “psionikami” i demonami, przeklęte i splugawione ostrza oraz podstawowe (zwłaszcza w porównaniu z opisanym we “Wrath & Glory”) uzbrojenie xenos. Znajdziemy tu więc zarówno sprzęt legalny, jak kusze, strzelby Arbites czy broń typu Nemesis (na przykład wielkie młoty na demony), jak i ten skrajnie radykalny, czyli wspomniane już ostrza z umieszczonymi w nich istotami z Osnowy, broń szurikenowa, grawitonowa, a także blink-blade, którego ostrze pojawia się i znika na życzenie.
Nowego uzbrojenia jest całkiem sporo, jednak jest to sprzęt bardzo rzadki i gracze powinni mieć potężne kłopoty nie tylko z dostaniem go, ale także z wyłganiem się z kłopotów, gdy zostaną z nim znalezieni. Większość uzbrojenia, nawet tego legalnego, powinna być przydzielana na konkretne misje i poddana ścisłemu zarachowaniu.
Opisany w podręczniku arsenał uzupełniony jest przez spory wybór nowej amunicji, której możemy użyć. Moją ulubioną jest oczywiście ta błogosławiona, która zadaje demonom i “psionikom” tyle dodatkowych obrażeń, ile wynosi premia z Woli strzelającego. Co ciekawe, opisana jest także amunicja do asasyńskiej broni typu Exitus. Niestety samo uzbrojenie tej kategorii nie jest nigdzie rozpisane, więc naboje do niej póki co możemy sobie tylko postawić na półce.
Poza uzbrojeniem w rozdziale o ekwipunku znajdziemy też całkiem sporo wyposażenia ogólnego. Mamy tu zarówno sprzęt dość podstawowy, jak ekstraktory biomasy czy osłony heksagramowe, jak i ten z “górnej półki”, czyli wstrzykujące narkotyki gruczoły bojowe, kogitatory partycjonujące pamięć czy psioniczne skanery. Czyli wszystko to, czego potrzebują akolici i czego nie zawahają się użyć. Moim ulubionym jest tu wspomniany już kogitator, który nie tylko daje +1 PS na testach logiki, ale też zwiększa o 5 Inteligencję postaci.

Bracia mniejsi

Sporo miejsca podręcznik poświęca też Familiarom, czyli pół-inteligentnym istotom służącym bohaterom. Kategoria ta obejmuje zarówno cherubimy, serwoczaszki czy serwitory, jak i cybermastify, różnego typu psybery (naturalne i sztuczne), a nawet jokaero (czyli orangutanoidy o wybitnych zdolnościach technicznych).
W podręczniku “Inquistion Player’s Guide” znajdziemy pełne zasady ich mechanicznego tworzenia i zarządzania. Mamy więc sporo nowych talentów, reguły przebudowania gotowych istot w ich cyberowe i psyberowe odpowiedniki, a także mechanikę ich rozwoju. Mając czas i pieniądze (oraz odrobinę samozaparcia) gracze mogą “wychować” dla swoich postaci naprawdę nieliche wsparcie, tym bardziej, że podręcznikowe zasady są dość liberalne w samym tworzeniu (ogranicza je zasobność portfela i kontakty postaci), a w galaktyce znaleźć można nieprzeliczone rzesze istot, które możemy oswoić lub zmodyfikować. W podręczniku znajdziemy oczywiście gotowce, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by zaprojektować własnego, wielkiego jak koń pancernego przytulasa z łańcuchową szczęką i ukrytym w korpusie sporym działkiem albo psyberowego ptaka dającego psionikowi nie tylko sporo dodatkowych punktów Progu Osnowy, ale także dzielącego z nim zmysły i stanowiącego odgromnik dla problemów z nadmiarem mocy.
Bardzo fajnie też, że do mechanicznej kategorii chowańców włączono cherubimy, serwoczaski i serwitory. Daje to wiele możliwości fabularnych dla Kapłanów Maszyny, którzy mogą pogrzebać przy swoich ulubieńcach i pobawić się w skonstruowanie sobie osobistej gwardii. Tym bardziej, że zawarta tu mechanika powinna być całkiem łatwa w rozbudowie o kolejne moduły, takie jak cybernetyka, pancerze i uzbrojenie dla serwitorów-chowańców.
Familiary to naprawdę fajny moduł mechaniczny, który bardzo dobrze możemy wpasować w naszą kampanię i to nie tylko tą inkwizycyjną. W końcu, który Wolny Kupiec nie chciałby mieć u stóp cyberogara, którego szczuje na swe nielojalne sługi.

Sekretna Wojna

Ostatnia z dużych sekcji, jakie znajdziemy w podręczniku “Inquistion Player’s Guide” to zasady Subtelności (Subtelty), czyli działania i prowadzenia śledztw w tajemnicy. Mechanikę tę możecie pamiętać z drugiej edycji “Dark Heresy”, jednak na potrzeby “Imperium Maledictum” została bardzo mocno przebudowana. Subtelność liczymy teraz w skali od 10 do 1, gdzie najwyższe wartości oznaczają działanie w całkowitej tajemnicy, a najniższe to otwarte machanie rozetą i akcje w towarzystwie sióstr i Astartes. Na potrzeby zasad nasza komórka może być Ukryta (Covert), Podejrzana (Suspicious), Odkryta (Overt) i Jawna (Exposed). Każdy z tych poziomów wiąże się zarówno z premiami, jak i zbkarniakami. Oczywiście Inkwizytorzy wolą, by ich akolici działali skrycie i nie zakłócali “błogosławionej ignorancji” ogółu populacji, ale czasem zwyczajnie nie ma innego wyjścia i trzeba pokazać, komu komórka służy.
Subtelność może spadać (najczęściej) lub rosnąć (co wymaga zwykle więcej “akrobacji”). To pierwsze może wydarzyć się na przykład gdy grupa korzysta z Wpływów Patrona, macha dziwacznymi technologiami, korzysta z jawnej psioniki, a także zostawia za sobą dziwne trupy, ślady włamania lub tajemnicze rzeczy. Rośnie natomiast, gdy naszym akolitom uda się stworzyć fałszywe dowody swojej działalności, wrobić kogoś lub na inne sposoby zdławić ujawniające ich informacje.
Co ważne, nie ma żadnych mechanicznych konsekwencji za zakończenie misji w sposób jawny (może poza całkowicie arbitralnie ustalaną niższą początkową Subtelnością w trakcie następnej operacji), ale fabularnie takie działania mogą skończyć się przeniesieniem (często w mniej przyjemną okolicę) lub zirytowaniem przełożonych (co nigdy nie jest “zdrowe”).
Generalnie mechanika Subtelności to bardzo miły suwak pozwalający na łatwe kontrolowanie reakcji otoczenia na działania graczy. Moim zdaniem podobne reguły fajnie mogłyby się sprawdzić w innych grach, które skupiają się na skrytym działaniu drużyny.

Walka z herezją nigdy się nie kończy

Końcówka podręcznika “Inquistion Player’s Guide” to nowe Przedsięwzięcia, z których skorzystamy między przygodami i Zdarzenia dopasowane do drużyn akolitów. Znajdziemy tu Przedsięwzięcia grupowe, jak heksagramowe zabezpieczenie okolicy czy badania pod kątem infiltracji przez xenos, jak i te osobiste, takie jak na przykład rozwijanie siatki kontaktów, badanie szczególnie groźnych wrogów, szkolenie chowańców czy terapia odmładzające. Szczególnie “czterdziestkowe” wydają się tu różnego brutalne metody autokorekty (usuwania punktów Spaczenia) lub przygotowania na starcie z siłami Czterech Potęg oraz wymazywanie wspomnień ludzi po ostatniej misji komórki.
W podręczniku “Inquistion Player’s Guide” opisano także nowy typ działań między sesjami, czyli Przedsięwzięcia Długoterminowe. Wykonanie ich trwa o wiele dłużej niż “zwyczajnych” (choć nie są to testy przedłużone – po prostu trzeba na nie więcej czasu), ale można je robić niezależnie od normalnych Przedsięwzięć. Dodatkowo niektóre z nich wymagają do zakończenia “odhaczenia” kilku faz. Przedsięwzięcia Długoteminowe są całkiem mocne, a ich wykonanie może albo mocno zmienić kampanię, albo być niezbędne do pchnięcia jej na kolejny etap. Możemy na przykład zinfiltrować kult, wykuć specjalną broń, zbadać lokalne struktury dysydentów, rozpocząć potencjalne negocjacje z xenos lub zaplanować rytuał wiążący wyjątkowo niebezpiecznego demona.

Kilka słów na koniec

“Inquistion Player’s Guide” to naprawdę dobry dodatek do “Imperium Maledictum”, który sprawia, że wszyscy fani “Dark Heresy” mogą wygodnie grać Inkwizycją, korzystając z poprawionych zasad nowej gry w sektorze, który kryje wiele ciekawych i godnych zbadania tajemnic. W podręczniku jest niestety pewna ilość mechanicznych problemów, ale twórcy usuwają je w kolejnych aktualizacjach, tak więc to premiery wersji papierowej większość z nich powinna być usunięta.
Imperator chroni!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Mroczna i tajemnicza dzicz, kryje nie tylko niewyobrażalne bogactwa, ale także cały szereg potworności, których samo wspomnienie mrozi krew nawet najbardziej doświadczonych poszukiwaczy skarbów. Legendy mówią, że eskapada do jej wnętrza to pewna śmierć, a przeżyć mogą tam nie tylko ci najsprawniejsi, ale przede wszystkim ci najbardziej bezwzględni, którzy bez mrugnięcia okiem zdradzą swoich towarzyszy.
Czy odważycie się wyruszyć na taką wyprawę? Czy uważacie, że dacie sobie radę z przerażającymi potworami, duszącymi miazmatami, pradawną magią i zdradą towarzyszy?
Przed wami “Symb “Trophy Dark”!

Las ostatecznego upadku

“Trophy Dark” to system dark fantasy z licznymi elementami wierd, opowiadający o grupie łowców skarbów wyruszających w głąb lasu Kaldhur w poszukiwaniu bogactw lub po prostu swego przeznaczenia. Ich droga przez puszczę naznaczona jest krwią, potem i łzami, czyli serią coraz groźniejszych i coraz bardziej konfliktogennych wydarzeń. To system zaprojektowany pod krótkie, acz intensywne jednostrzały, które w większości wypadków mogą się skończyć śmiercią większej części drużyny.
“Trophy Dark” ma bardzo umowny setting, o którym podręcznik nie mówi praktycznie nic. Padają co prawda liczne nazwy (wyjaśnione, jak mówi podręcznik, w systemie “Trophy Gold”), ale autorzy wyraźnie zaznaczają, by interpretować owe określenia po swojemu i nie dać się związać gotowym settingiem.
Co ważne, gra również bardzo mocno skupia się na tym “cięciu się serkiem topionym”, czyli ogrywaniu tragedii i beznadziejności samej wyprawy. Łowcy ruszają w drogę, chcąc zrealizować swoje cele, jednak szybko są odzierani z jakichkolwiek szans. Gra wyraźnie mówi, by, zamiast dążyć do celu i dbać o drużynowość, skupić się na “spirali zatracenia” i opowiedzieć historię o upadku lub bezwzględnym egoizmie łowcy.
Jednocześnie “Trophy Dark” jest grą mocno nastawioną na współtworzenie świata i opowieści. Grający opowiadają historię wspólnie, nie tylko odpowiadając na pytania MG, ale też proponując sceny, sugerując potencjalne zagrożenia związane z dzianiami innych oraz podrzucając pomysły na to Paktowanie z Diabłem.
MG w “Trophy Dark” powinien zarządzać pomysłami graczy, wcielać je w życie i przebudowywać pomysły, by jak najbardziej oddawały konwencję gry i były spójne z motywem wtargnięcia (czyli wyprawy do lasu).
Warto tu zaznaczyć, że znajdziemy w podręczniku całkiem sprawnie i sensownie napisane sekcje dotyczące grania w “Trophy Dark”. Autorzy jasno komunikują jak grać w ten system i co robić, by zrealizować zaplanowaną przez nich konwencję.

Łowcy skarbów

Postacie w “Trophy Dark” tworzy się prosto i sprawnie. Nie znajdziemy tu pul punktów, które musimy wydać ani mnóstwa cyferek do dodania, a jedynie trzy tabele, z których wylosujemy lub wybierzemy odpowiednie klocki, którymi są Profesja, Przeszłość, Powód oraz Rytuały.
Dwa pierwsze elementy, poza oczywistym wpływem na fabularny kształt łowcy, gwarantują też umiejętności, czyli mechaniczne frazy określające to, w czym nasza postać się specjalizuje. Powód natomiast to przyczyna, która pcha nas na wyprawę. Może to być na przykład odnalezienie artefaktu, przywrócenie chwały pewnemu miejscu czy zostanie częścią jakiejś organizacji.
Ostatnim z klocków, które składają się na naszą postać, są Rytuały, czyli magiczne zdolności, jakie posiada łowca. Na początku sesji wybieramy (lub losujemy) od zera do trzech Rytuałów. Od gracza zależy, ile jego postać będzie miała takich zaklęć, jednakże za każde wybrane zaklęcie otrzymuje on punkt Zguby, co może wyraźnie zmniejszyć jego przeżywalność w trakcie samego scenariusza, gdyż zdobycie szóstego “złego” punktu prowadzi do zatracenia, czyli śmierci lub przejścia na stronę lasu.
Same rytuały są naprawdę przeróżne: od unikania przeróżnych istot czy zmiany głosu, przez oddychanie pod wodą i stworzenie nieprzenikalnej bariery, po zamianę przedmiotu w formę eteryczną czy atak duchową bronią.
Postacie w “Trophy Dark” są uproszczone, co sprawia, że łatwo stworzyć je na początku jednostrzała i nie ma konieczności przygotowywania ich przed sesją. Jednocześnie są też “uroczo” jednorazowe, co powoduje, że ich śmierć w trakcie przygody nie powinna być zbytnio dla gracza obciążająca.

Mechanika

Mechanika gry, podobnie jak tworzenie postaci, jest bardzo prosta. Znajdziemy w niej sporo nawiązań do silników z rodziny “Forged in the Dark”, ale jest ona od niej tak odległa, że można ją spokojnie traktować jako osobny twór.
Mamy tu pięć rodzajów rzutów, czyli testy ryzyka (które będziemy wykonywać najczęściej), pomocy, rywalizacji, zguby i oczyszczenia. Do wszystkich rzutów będziemy używać kostek sześciościennych w dwóch kolorach, oznaczających odpowiednio wielościany światła i ciemności.
Przy testach ryzyka najpierw budujemy naszą pulę: bierzemy jedną kość światła, jeżeli mamy jakąś umiejętność, która może pomóc nam w rzucie, drugą kość światła, jeżeli Paktujemy z Diabłem, czyli podejmujemy decyzję o tym, że nasz rzut będzie miał dodatkowe konsekwencje niezależnie od wyniku testu oraz kość ciemności, jeżeli ryzykujemy swoje ciało i umysł, a następnie rzucamy. Jeżeli na najwyższej kości wypadł wynik od 1 do 3, to nasze działanie skończyło się porażką, jeżeli wypadnie 4 lub 5, to mamy sukces z kosztem, a jeżeli na którejś kości będzie najwyższy wynik, to mamy pełen sukces.
Dodatkowo, jeżeli najwyższy wynik będzie na kości ciemności i wartość na niej będzie wyższa niż poziom Zguby, to otrzymujemy jeden “zły” punkt.
Testy możemy forsować i to więcej niż raz, jednakże do każdego kolejnego rzutu musimy dodawać dodatkowe kości ciemności. Turlanie kończymy, gdy będziemy usatysfakcjonowani z rzutu lub gdy najwyższy wynik wypadnie na kostce ciemności.
Taki system rzutów pozwala nam bardzo przyzwoicie zarządzać zdawalnością testu, ryzykując głównie kolejnymi punktami Zguby. Bardzo ładnie będzie to działać zwłaszcza na wysokich poziomach “złego suwaka”, gdzie każdy rzut będzie szalenie emocjonujący.
Warto tu także zauważyć, że taka mechanika rzutów ładnie spaja się ze specyfiką gry: łatwo w nich o negatywne konsekwencje, a próba wydostania się z kłopotów, często może sprawić, że jeszcze głębiej zakopiemy się w szambie.

Testami pomocy wspieramy innych graczy, ryzykując jednocześnie otrzymanie dodatkowych Traum. Dorzucamy wtedy do testu ryzyka jedną kość światła, ale jeżeli wypadnie na niej mniej niż na choć jednym z wielościanów ciemności, to otrzymujemy zły punkt.
Rywalizacja to prawdziwe mistrzostwo złośliwości “Trophy Dark”. Testy te wykonujemy tylko wtedy, gdy postacie graczy stają przeciwko sobie. Zbierają one wtedy pule, których wielkość w dużej mierze zależy od ilości Traum (kości światła) i tego, ile gracz chce zaryzykować (kostki ciemności), a następnie porównujemy, kto wyrzucił więcej “szóstek” (a w razie kolejnych remisów patrzymy kolejno na sumę “piątek”, “czwórek”, itd…). Jednakże każda “jedynka” na kościach ciemności oznacza kolejne punkty Zguby.
Generalnie w teście tym premiowane są postacie, które bliższe są zatracenia i są w stanie więcej dla swoich celów zaryzykować, czyli te bardziej bezwzględne, szalone i antydrużynowe.
Testy Zguby wykonujemy, gdy natrafimy na coś strasznego lub niepokojącego. Są to takie trochę rzuty na mutację czy poczytalność. Wynik na pojedynczej kostce wyższy niż obecna wartość “złego suwaka” skutkuje kolejnym punktem.
Ostatni z rzutów, czyli Oczyszczenie, wykonujemy, gdy chcemy pozbyć się nieco Zguby. Postać musi w tym celu zadziałać zgodnie z wolą lasu, czyli wkopać resztę jeszcze bardziej. Rzut poniżej naszego poziomu Zguby sprawia, że psujemy plany drużyny niezauważenie i tracimy “zły” punkt, a wynik powyżej pozwala nam zadecydować czy tracimy Zgubę i nasze działania zostają zauważone, czy po prostu Oczyszczenie nam nie wyszło.
Podoba mi się schludność zasad mechanicznych w “Trophy Dark” i to, jak ładnie współgrają one z grą o podążaniu spiralą zatracenia. Tak jak wspominałem już wcześniej, rzuty najczęściej będą nas wpychać mocniej w bagno lub napędzać konflikty wewnątrz drużyny, czyli generalnie robić to, do czego są stworzone. Jedyne czego się obawiam, to to czy zbyt szybko nie wykończą one grupy lub nie zakopią jej tak mocno, że niezwykle trudno im będzie podążyć dalej.

Anatomia wtargnięcia

Większą część podręcznika “Trophy Dark” zapełniają wtargnięcia, czyli 22 rysy przygód zaprojektowane tak, by wpasowywać się w konwencję gry. Wyprawy te usystematyzowane są w bardzo konkretny sposób tak, by łatwiej nam było zorientować się w ich opisie.
Każde wtargnięcie zbudowane jest wokół konkretnego Motywu. Są to na przykład kość (mamy tu młyn mielący kości na mąkę), praca (gdzie podążymy do dziwacznej kopani) czy sekrety (tutaj wybierzemy się do pradawnego archiwum).
Najważniejszą częścią każdej wyprawy jest pięć Kręgów, czyli etapów wyprawy – od dość spokojnego wprowadzenia, po mocno “odjechany finał”. W każdym z Kręgów znajdziemy pasujące do Motywu elementy fabularne, a także co najmniej jedno zagrożenie i pokusę. Te pierwsze mają doprowadzić naszych łowców do śmierci lub ucieczki, a te drugie mają prowadzić do kolejnego poziomu wtargnięcia.
Kręgi to nie gotowe sceny, a jedynie zahaczki i pomysły na to, jak zrealizować dany Motyw. Często znajdziemy tu też pytania do graczy, które mają pomóc nam bardziej dopasować zagrożenia i pokusy do drużyny.
Każde wtargnięcie uzupełniają jeszcze dwa ważne elementy związane z jego motywem, czyli Momenty (mikroopisy fabularne) i Traumy (czyli wynaturzenia wszelkiej maści, które postacie mogą dostać otrzymując swoje “złe punkty). Dzięki nim ma być nam łatwiej wizualizować motyw i przez to budować klimat prowadzonej przez nas wyprawy.
Opisane w podręczniku wtargnięcia stworzone są przez licznych autorów co sprawia, że reprezentują naprawdę różny poziom. Od bardzo fajnych, takich jak “Tron leśnej królowej”, (gdzie ruszamy na poszukiwania władczyni elfów) czy “Sprawne paluchy” (gdzie będziemy się szlajać po dziwacznym targowisku) po “Ten cichy skowyt” (gdzie stawimy czoło dziwacznym istotom na zdobytym statku). To, co często mi się tu nie podoba to fakt, że czasem serwowane nam opisy są średnio logiczne, a kolejne etapy nie wynikają z siebie. Autorzy starają się epatować “dark fantasy” i nie skupiają się na spójności opisu, co sprawia, że mamy tu do czynienia raczej z „potokiem myśli i pomysłów”, a nie instrukcją. Taki trochę przerost formy nad treścią, który utrudnia czasem zrozumienie, jak autor widzi dane zagrożenie.
Mimo tego nieco pewnych problemów z czytelnością informacji każde wtargnięcie ma w sobie ciekawe elementy, a problemy powinny być znacznie miej odczuwalne w trakcie samej sesji, bo kolaboracyjność rozgrywki i tak wymusi na nas przebudowę kolejnych kręgów.
Wtargnięcia to także prawdziwa kopalnia pomysłów na sesje, miejsca i sceny, które możemy przenieść do praktycznie każdego systemu dark lub wierd fantasy. Wiele idei serwowanych przez autorów wypraw świetnie sprawdzi się także w innych grach, takich jak “Symbaroum”, “Cień Władcy Demonów” czy nawet klasyczny “Warhammer”. Lektura “Trophy Dark” dała mi naprawdę wiele pomysłów, które po pewnej przebudowie na pewno pojawią się podczas wypraw moich milusińskich w ostępy Davokaru.

Kilka słów na koniec

“Trophy Dark” to ciekawa gra do prowadzenia mrocznych jednostrzałów, do której mistrzowania nie trzeba się długo przygotowywać. Bardzo podoba mi się prosta i schludna, choć dość umowna mechanika, która dobrze oddaje konwencję systemu. Dobrze przemyślane są także porady dla prowadzących i graczy. Wtargnięcia, jak wspominałem, są na naprawdę różnym poziomie, ale są na tyle zróżnicowane, że można dobrać coś, co będzie odpowiadać całej drużynie.
Jednakże “Trophy Dark” to nie do końca gra dla mnie. Nie do końca trafia do mnie stylistyka “cięcia się serkiem topionym”, czyli ogrywania upadku postaci i “dowalania jej” jeszcze bardziej. Kiedyś może by mi się podobało, ale teraz chyba wyrosłem już z takiego grania. Jednak mam wrażenie, że gra ta znajdzie grono fanów, bo w naszym kraju jest spora grupa zwolenników takiej rozgrywki.

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Dawi, czyli “warhammerowe” krasnoludy to jedna z najbardziej ikonicznych ras tego uniwersum. Twórcy Młotka zmieszali twórczość Tolkiena ze steampunkowym sznytem, tworząc rasę znaną i jednocześnie oryginalną. To lud z jednej strony tradycyjny, a z drugiej niewahający się sięgać po nowatorskie rozwiązania. W końcu to krasnoludy mają lotnictwo, które korzysta z okrętów powietrznych i żyrokopterów i flotę, której drednoty sieją postrach na morzach.
Przed wami materiał poświęcony “Dwarf Player’s Guide”, podręcznikowi opisującemu brodaty lud z “Warhammera”. Czy warto się nim zainteresować? Zapraszam do lektury.

“Dwarf Player’s Guide” to podręcznik do czwartej edycji “Warhammera” całkowicie poświęcony krasnoludom, ich kulturze, społeczeństwu i tradycjom. Poza nowymi profesjami i oczekiwanym do dawna kowalstwem runicznym znajdziemy tu także sporo informacji dotyczących sprzętu (w tym tego pływającego i latającego) oraz trochę nowych reguł zmieniających nieco grę brodatym ludem.
Podręcznik ten mocno opiera się na “Dwarfs: Stone and Steel”, czyli jednym z nielicznych dodatków do pierdycji, który nie ukazał się po polsku. Podobnie jak w wypadku podręcznika o Middenheim, tak i tu pewne fragmenty (i struktura rozłożenia treści) są skopiowane z tamtego podręcznika. Sporo elementów jednak napisano na nowo (lub poprawiono względem “Kamieni i Stali”) oraz oczywiście dodano całkiem nową warstwę mechaniczną.

Karak Ankor, czyli Wiekuista Kraina

Początków krasnoludów należy szukać w dalekiej prehistorii (czyli na długo przed pierwszą inwazją Chaosu) w leżącym w Krainach Południowych zaginionym mieście Karak Zorn. To stamtąd właśnie podczas tak zwanej Wielkiej Migracji Dawi, prowadzeni przez Grungniego, Valayię i Grimnira, wyruszyli na północ, by skolonizować góry Starego Świata i Norski, dając początek Karak Ankor, wiecznemu królestwu pod górami.
Od tamtego czasu krasnoludy przetrwały wiele wzlotów i upadków biorąc udział w niezliczonych konfliktach, jak choćby w pierwszej inwazji Chaosu czy w Wojnie Zemsty (tej samej, którą kłapouchy nazywają Wojną o Brodę) i były ofiarami rozlicznych kataklizmów i plag (bo trudno inaczej określić starcia z zielonoskórymi i skavenami). Mimo tych iście hiobowych prób Dawi nigdy nie poddali się zwątpieniu i aż do dziś tworzą potężne imperium, będące bez dwóch zdań najważniejszym (i najwierniejszym) sojusznikiem dla Dzieci Sigmara.
Obecnie krasnoludy dzielą się pod względem politycznym (i częściowo także kulturowym) na cztery główne frakcje: Dawi z Karak Ankor (czyli w dużym uproszczeniu z Gór Krańca Świata), krasnoludy z Norski, te z zachodu (zamieszkujące Góry Czarne, Szare i Przeskok) oraz imperialną diasporę, na którą składają się ci z brodatego ludu, którzy opuścili góry i żyją wśród ludzi. Warto tu przy okazji wspomnieć, że krasnoludy z Norski i zachodu nie uznają władzy Wielkiego Króla z Karaz-A-Karak, ale są sojusznikami Karak Ankor. Te imperialne natomiast są trochę jak emigranci w USA: pielęgnują kulturę (choć czasem “po swojemu”), lecz lojalne są raczej wobec swych ludzkich suwerenów.
Centralną częścią życia krasnoludów jest ich Throng, czyli grupa Dawich połączonych ze sobą wspólnymi przodkami i więzami krwi. Wiele takich klanów jest naprawdę starożytnych, a ich mędrcy potrafią prześledzić linie przodków aż do czasów pierwszego pokolenia bogów. Poza więzami krwi, wspólnym dziedzictwem i zobowiązaniami (czyli rozlicznymi przysięgami i urazami wobec innych istot) klany łączy także wspólna profesja. Od młodego krasnoluda oczekuje się, że będzie terminował u swoich krewniaków i podąży ścieżką doskonalenia rzemiosła swoich przodków lub, jeżeli nie wykazuje specjalnych talentów, wstąpi do wojska i będzie bronił swoich współplemieńców. W górach klany żyją blisko siebie, lecz w Imperium mogą być one porozrzucane czasem na sporych przestrzeniach.
Najważniejsze cnoty dla każdego krasnoluda to wiek, bogactwo, mistrzostwo, reputacja i honor. Dawi żyją dłużej niż ludzie, dojrzewają w wieku lat około 20, zostają uznani za dorosłych około trzydziestki (po wykonaniu swojego majstersztyku). Około 70 stają się pełnobrodymi, czyli dojrzałymi rzemieślnikami mogącymi brać swoich uczniów, a w wieku lat 120 zyskują status długobrodych, czyli starszych klanu. Te natomiast, które przekroczą szacowną dwusetkę stają się wielkobrodymi – nestorami, szanowanymi nie tylko przez własny klan i gildię. Najstarsze z krasnoludów, te zbyt uparte, by umrzeć, mogą żyć ponad cztery wieki i nazywane są Żyjącymi Przodkami. Co ważne, wiek w niewielkim stopniu przekłada się na wigor krasnoluda i nawet te wieloma z krzyżykami na koncie są w pełni sprawne na ciele i umyśle (choć, jak mówią złe, głównie elfie, języki mogą potykać się wtedy o własną brodę).
Owłosienie jest dla krasnoludów powodem do dumy. Mężczyźni pielęgnują swe brody, a kobiety włosy (wbrew tym samym “kłapouchym językom” niewiasty Dawich nie mają bród) przez całe życie, a zniszczenie czyichś włosów jest niewyobrażalną obrazą i pretekstem do wojen i wróżd, które mogą trwać całe pokolenia.
“Dwarf Player’s Guide” bardzo solidnie opisuje krasnoludy i ich kulturę, politykę oraz zwyczaje. Grający w “Warhammera” znajdą tu doskonałe źródło informacji i kopalnie pomysłów nie tylko na krasnoludzkie postacie, ale także na kampanie, przygody czy nawet sceny. I to zebranych w jednym miejscu (choć przydadzą się także pierwsze “Archiwa”, by dowiedzieć się więcej o imperialnej diasporze). Twórcy rozwiewają także kilka “miejskich legend” (jak choćby ta o brodach kobiet Dawich) i opisują całość tak przystępnie, że bez problemu będzie można zagrać “warhammerowym” krasnoludem bez naleciałości z innych gier i uniwersów.

Brodaci bohaterowie

Kluczowym i oczywiście bardzo przez wszystkich oczekiwanym elemetnem każdego podręcznika do “Młotka” są nowe opcje związane z tworzeniem krasnoludzkich postaci. Trzeba tu przyznać, że autorzy bardzo szeroko podeszli do tego tematu. Dostajemy więc 11 krasnoludzkich kultur (lub, jak kto woli, podras), zestaw nowych poziomów profesji oraz 10 kompletnych karier (8 nowych i 2 przebudowane). Wszystko to uzupełnia kilkanaście dodatkowych talentów oraz zasad specjalnych (na przykład możliwość grania Długobrodym). Opiszmy jednak wszystko po kolei:
Kultury (taka nazwa pasuje mi tu najbardziej) to zestawy umiejętności i talentów dopasowanych do konkretnych rodzajów krasnoludów. Jeżeli macie pierwsze “Archiwa Imperium”, to działa to nieco podobnie do tego, jak tam rozpisano halflińskie klany, z tym, że poszczególne kultury są silniej zróżnicowane niż rody “futrzanostopych kopaczy”. Mamy więc kolejno: krasnoludy z Karaz-A-Karak, Barak Varr, Karak Azul, Karak Osiem Szczytów, Karak Kadrin, Zhufbar, Karak Hirn (i Gór Czarnych), Karak Izor (i Gór Przeskoku), Karak Norn (i Gór Szarych), a także te z Norski (wcześniej pojawiły się w “Sea of Claws”) oraz Imperialne (czyli te z podstawki).
Sporo też jest nowych poziomów profesji (czyli takich, które możemy wybrać podczas awansu zamiast bazowo przypisanej do kariery). Mamy więc Inżyniera cechowego (2 poziom Inżyniera), Partacza (3 poziom Inżyniera), Pilota powietrznego (3 poziom Inżyniera), Rozjemcę (2 poziom Prawnika), Mistrza krzywd (3 poziom Prawnika), Kamieniarza (2 poziom Rzemieślnika), Górnika z karaku (2 poziom Górnika), Poszukiwacza złóż (3 poziom Górnika), Runicznego gońca (2 poziom Posłańca), Brata Grimnira (2 poziom Zabójcy), Poszukiwacza zagłady (3 poziom Zabójcy), Żałobnika wojny (4 poziom Zabójcy) oraz trzy alternatywne drugie poziomy Żołnierza: Topornika, Kusznika i Arkebuzera.
Najbardziej, jeżeli mam być szczery, podobają mi się nowe poziomy Zabójcy, gdyż pozwolą one uczynić z tych skazanych na zagładę wojowników coś więcej niż tylko poszukiwaczy coraz większych potworów. Wtajemniczenia zakonu Grimnira i w końcu szansa na zostanie czempionem tego krasnoludzkiego boga to możliwość, którą bezwzględnie warto ograć na sesjach. Oczywiście mnie osobiście najbardziej ciągnie do Inżyniera, który zostanie kiedyś pilotem… ale moim zdaniem od latania żyrokopterem fajniejsze jest tylko dowodzenie w boju drednotem.
Nowe pełnoprawne kariery to: Piwowar, Kapłan zagłady (czyli kleryk Grimnira), Kapłan kuźni (czyli duchowny Grungniego, Smednira, Thundniego lub Morgrima), Kapłan ogniska (czyli kleryk Valai lub Gazula), a także Młotodzierżca (czyli gwardzista thana lub krasnoludzki “rycerz”), Skryba runiczny (czyli opiekun wiedzy i mędrzec), Kowal run i Than (czyli krasnoludzki szlachcic). Dodatkowo opisano także alternatywne wersje dwóch profesji, które pojawiły się już wcześniej, czyli Żelaznego brata i Zwiadowcy z karaku. Obie te kariery są nieco przebudowane i dopasowane do zasad z opisywanego dziś dodatku. Autorzy sugerują korzystanie z poprawionych wersji zamiast znajdujących się odpowiednio w “Niezbędniku” do “Rogatego Szczura” i pierwszych “Archiwach Imperium”. Z nowych profesji najciekawszy wydaje się oczywiście Kowal run. Ma on dostęp do zupełnie nowego rodzaju magii, która nie jest dostępna dla nikogo spoza klanów kowali run. Postać taka to nie tylko nowe możliwości, ale też i wyzwania. W końcu “z wielką mocą przychodzi też wielka odpowiedzialność”, a jedna źle przemyślana decyzja może łatwo skończyć się koniecznością zostania Zabójcą. Bardzo podoba mi się także Than. Granie krasnoludzkim szlachcicem, który z różnych powodów musi opuścić Karak Ankor to samopisząca się kampania, cała gama wyzwań i szansa na pokazanie na sesjach krasnoludzkiej polityki, która nie jest wcale mniej brutalna od rozgrywek “manlińskich” wielkich rodów.
Nowości te uzupełniają talenty i dodatkowe zasady. Wśród tych pierwszych znajdziemy głównie bojówki, takie jak Liquid Fortification (która zwiększa atrybuty postaci, gdy ta wychyli kilka głębszych), Whirlwind of Death (czyli możliwość zaatakowania wszystkich przeciwników jednocześnie) czy Kingsguard (która pozwala nam lepiej chronić towarzyszy), ale znajdziemy też kilka zdolności bardziej uniwersalnych, jak Long Memory (która umożliwia łatwe przypominanie sobie wydarzeń z kampanii) czy Tireless (dzięki której lepiej znosimy długie podróże).
Dodatkowe zasady natomiast to na przykład możliwość podmiany wyposażenia profesyjnego postaci (wraz z odpowiednią umiejętnością bojową) czy zasady grania starszym wiekiem krasnoludem zwanym długobrodym.

Kapłani Bogów-Przodków

“Dwarf Player’s Guide” sporo miejsca poświęca też krasnoludzkiej religii i kapłanom. Znajdziemy w podręczniku opisy wszystkich Bogów-Przodków, czyli nie tylko “wielkiej trójki” (Grungni, Grimnir i Valayia), ale także Gazula (boga śmierci), Smednira (opiekuna kowali i metalurgów), Thundniego (boga kowali run) i Morgrima (patrona inżynierów). Znajdziemy też sporo informacji na temat samych rytuałów, świątyń i kaplic, a także tradycji związanych z bogami i, równie ważnym dla Dawich, kultem przodków.
Warto tu też przypomnieć, że krasnoludzcy duchowni nie mogą korzystać z Błogosławieństw i Cudów, jednak nie są całkowicie pozbawieni “magicznych mocy”. Kaplani Bogów-Przodków rekrutują się wyłącznie spośród młodych Dawich z klanów kowali run o poślednim talencie. Nowicjusze ci mają zbyt mało “daru” by być pełnoprawnymi mistrzami, ale wystarczająco, by zrozumieć tworzenie wąskiej listy run związanej z ich patronem.

Z wizytą w kuźniach Dawich

Sporo miejsca podręcznik poświęca też różnego typu wyposażeniu opuszczającemu krasnoludzkie warsztaty. Opisany sprzęt możemy podzielić na osobisty, maszyny oblężnicze i pojazdy. W pierwszej grupie możemy znaleźć sporo broni białej, dystansowej i prochowej, a także uzbrojenie inżynierskie. Dostępny tu sprzęt rozwija znacznie listę wyposażenia rasowego opisanego w pierwszych “Archiwach”, dodając sporo zwłaszcza w kwestii zaawansowanego uzbrojenia inżynierskiego, korzystającego ze smoczego ognia oraz parowych rękawic o sile uderzenia porównywalnej z dwuręcznym młotem.
Obok sprzętu osobistego opisano także sztandary (choć te prawdziwie potężne stają się dopiero po pokryciu ich runami) oraz kilka reliktów, takich jak tarcza, na której noszeni są wodzowie i królowie (wraz z odpowiednimi zasadami walki z nią) oraz Kowadła Zagłady.
Nieco miejsca poświęcono także gromilowi, czyli bardzo twardemu metalowi, z którego dawi tworzą swe najwspanialsze dzieła. Krasnoludy bardzo zazdrośnie strzegą gromilu, wykonane z niego przedmioty nigdy praktycznie nie opuszczają gór, a starszyzna klanów jest w stanie poświęcić naprawdę wiele, by odzyskać skradziony przedmiot wykonany z tego metalu. Wyposażenie z gromilu jest niezwykle potężne. Sama zbroja daje co prawda tylko 3 punkty pancerza, ale każdy z jej elementów ma cechę Wytrzymały 4, co sprawia, że ilość Ran Krytycznych, które może odbić ktoś noszący takie opancerzenie jest niewiarygodna. Dodatkowo też na gromilowy napierśnik łatwo można nanieść runy pancerza, które czynią z jego użytkownika prawdziwy czołg.
Jeżeli chodzi o artylerię, to w “Dwarf Player’s Guide” znajdziemy całkiem sporo nowego sprzętu. Warto też zaznaczyć, że autorzy podręcznika korzystają tu z zasad z “Pod bronią”, a nie z drugich “Archiwów”. Obok klasycznych już armat znajdziemy także organki i krasnoludzkie moździerze. Jednak najciekawsza nie jest moim zdaniem artyleria polowa, a montowana na umocnieniach i pojazdach. Wszystkie one to prawdziwe cacuszka. Najpotężniejsze armaty, Działa Grzmotu (Thunder Canon), które umieszczane są nie tylko na murach, ale także w wieżach drednotów mają większą siłę ognia i zasięg niż ciężkie armaty ludzi, a parowe i siarkowe działa montowane na żyrokopterach są w stanie znacząco poranić nawet najbardziej zawziętych przeciwników.
Ostatnia z kategorii opisanego sprzętu to pojazdy. O ile te naziemne są przyjemne, ale tylko umiarkowanie ciekawe, to sprzęt powietrzny i morski to prawdziwe arcydzieła. W “Dwarf Player’s Guide” opisane są wspomniane już przeze mnie w tym tekście żyrykoptery i żyrobombowce, czyli “warhammerowe” helikoptery, a także prawdziwe morskie behemoty z Barak Varr, czyli monitory, okręty pancerne (ironclads) oraz drednoty. Zwłaszcza te ostatnie to tytany mórz, bo krasnoludzka flota w przeciwieństwie do ludzkiej stawia nie tylko na silniki parowe, ale także na ciężkie opancerzenie kadłubów i artylerię umieszczaną w wieżach. Dzięki temu typowy drednot może poszczycić się salwą burtową, na którą składa się osiem Dział Grzmotu i siedem mniejszych armat, co sprawia, że może zdmuchnąć praktycznie każdą jednostkę. Dodatkowo krasnoludy eksperymentują z lotniskowcami (czyli drednotami z lądowiskami dla żyrokopterów) i łodziami podwodnymi. Gdyby nie to, że mają one tylko jeden port i nie czują potrzeby panowania nad morzami i oceanami, to dowolna flota mogłaby mieć nieliche kłopoty.

Kowalstwo runiczne

Ostatnia część podręcznika to kowalstwo runiczne, czyli jedyna magia, jaką mogą posługiwać się krasnoludy. Z grubsza jest to sztuka polegająca na umieszczeniu na odpowiednio przygotowanym i dobranym wyposażeniu magicznych znaków, które zwiększają ich możliwości.
Samo wykuwanie run jest przedsięwzięciem wymagającym zebrania odpowiedniej liczby sukcesów w trakcie kolejnych Przedsięwzięć. Do wykonania typowych run nie potrzeba nadzwyczajnych składników, ale autorzy podręcznika zostawiają w tej kwestii furtkę dla kreatywności prowadzących, w kwestii odkrywania utraconych i wymyślania nowych run.
Same runy poddają się czterem regułom:

• Zasada Trzech: na żadnym przedmiocie nie może być więcej niż trzy runy, lecz mogą się one powtarzać,
• Zasada Formy: konkretne runy można wykuć tylko na odpowiednim dla nich rodzaju wyposażenia, wykonanym z kamienia, metalu lub klejnotu; run nie można umieszczać na przedmiotach magicznych, sporadycznie jednak można pozwolić sobie na małe odstępstwa od formy, jednak takie wykuwanie jest zawsze trudniejsze.
• Zasada Dumy: jeżeli w promieniu 90 metrów (100 jardów) znajduje przedmiot z taką samą kombinacją run, tylko starszy z nich będzie działać (zasada ta nie dotyczy niektórych specjalnych projektów, takich jak miecze elektorów).
• Zasada Zazdrości: żaden przedmiot nie może nosić więcej niż jednej runy mistrzowskiej, dodatkowo, podobnie jak w przypadku Zasady Dumy, działać będzie tylko ta runa, która jest starsza.

Same runy dzielą się na kilka kategorii. Mamy więc runy broni (wykuwane na toporach młotach i rzadziej na mieczach), pancerza (umieszczane na zbrojach z gromilu), talizmany (tworzone na biżuterii, zwykle na pierścieniach, amuletach, pasach lub koronach, ale także na ulubionych kuflach), ochronne (umieszczane na symbolach religijnych, sztandarach, ale również na wrotach, rzeźbach, a nawet kegach piwa) oraz inżynieryjne (wykuwa się je na krasnoludzkiej artylerii, choć zwykle nie znajdziemy ich na broni inżynierskiej i ręcznej czarnoprochowej). Ostatnim typem magicznych symboli są Runy Zagłady, które umieszczane są na wspomnianych wcześniej artefaktycznych kowadłach.
Wykuwanie run jest ciekawe i daje sporo możliwości związanych z wykombinowaniem, jakie runy można wykuć, by zoptymalizować sprzęt i jednocześnie nie naruszyć zasad. Warto jednak pamiętać, że krasnoludzcy kowale run to dumni rzemieślnicy i byle chmyzowi (na przykład postaci współgracza o wątpliwej reputacji) nie pomogą, by nie narobić sobie wstydu. Granie kowalem to dość, moim zdaniem, wymagający “kawałek chleba”, zwłaszcza jeżeli chcemy trzymać się krasnoludzkich cnót. To nie maszynka do kucia run, tylko ktoś odpowiedzialny przed wieloma pokoleniami przodków i samym sobą. Nie należy grania nim traktować w żadnym wypadku lekko.

Kilka słów na koniec

“Dwarf Player’s Guide” to naprawdę solidne źródło informacji o krasnoludach i godny następca “Dwarfs: Stone and Steel”. Cieszę się, że czwórdycja daje nam takie podręczniki, bo pozwala to rozszerzyć uniwersum poza humano- i sigmarocentryczne Imperium Reikland. Dzięki temu możemy prowadzić nasze przygody w naprawdę fantastycznych miejscach, z dala od brudnych ulic imperialnych miast. W podręczniku znajduje się oczywiście nieco błędów, ale mimo to materiały w nim zawarte to prawdziwa uczta dla każdego fana “Młotka” i zamieszkujących to uniwersum krasnoludów!
Do zobaczenia w sztolniach, warsztatach i na pokładach drednotów!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Moria, wspaniałe krasnoludzkie miasto. Perła w koronie władców z rodu Durina i najważniejsze miejsce dla całego brodatego ludu. To tutaj w Pierwszej Erze najstarsze z dzieci Aulego założyło swoją siedzibę i tu władza kolejnych podziemnych królów przetrwała przez wiele mileniów. O bogactwie Morii krążą legendy, a jej upadek, mimo upłynięcia prawie tysiąca lat, jest otwartą raną w sercu każdego krasnoluda.
Zapraszam was dziś na wyprawę do Khazad-dûm, by zobaczyć, jak z opracowaniem tego niezwykłego miejsca poradzili sobie twórcy “Jedynego Pierścienia”.
Przed wami “Moria: Through the Door of Durin”.

“Moria: Through the Door of Durin” to olbrzymi, bo liczący ponad 230 stron dodatek do drugiej edycji “Jedynego Pierścienia”. Znajdziemy w nim kompleksowy i rozbudowany opis Khazad-dûm wraz z całym mnóstwem Tajemniczych Miejsc, nowych mechanik i statbloków potworów, a także zestaw zasad niezbędnych do solowej eksploracji tego jednego z najbardziej znanych miast Śródziemia.

Khazad-dûm w roku 2965

Khazad-dûm (co w khazdulu, czyli języku khazadów oznacza “Sale Krasnoludów”) to najważniejsze (i najbardziej znane) podziemne miasto wybudowane przez brodaty ludek. Znajduje się ono pod Górami Mglistymi (a konkretniej pod górami Celebdil, Fanuidhol i Caradhras). Legenda głosi, że jego budowę rozpoczął sam Durin I (ojciec krasnoludów) i przetrwało ono upadek Beleriandu, całą Drugą Erę i pierwsze dwa milenia (prawie) trzeciej. Kolejne pokolenia jego mieszkańców zryły podziemia setkami tuneli i sztolni, a także wybudowały nieprzeliczone sale. Inna nazwa miasta, Moria, pochodzi z Sindarinu i oznacza “Czarną Jamę”. Okolica, w której wybudowano Khazad-dûm jest niesamowicie bogata we wszelkie złoża, a przede wszystkim to jedno z trzech miejsc (obok Amanu i Numenoru), w którym można znaleźć rudę mithrilu.
Samą Morię można podzielić na trzy obszary: Wschodnią Morię, w której znajdziemy Wschodnie Wrota, prowadzące do wybudowanej przez Durina I Pierwszej Sali oraz Darrowdelf, czyli właściwą stolicę plemienia Durina, Zachodnią Morię, znaną także jako Dol Mírdan (Wzgórze Kowali) oraz kopalnie Morii (czyli obszary, gdzie wydobywano rozmaite złoża, w tym wspomniany już mithril. Co ważne, władcy Zachodniej Morii teoretycznie podlegali królom z Darrowdelf, jednak w praktyce zwierzchnictwo owo było, zwłaszcza w późniejszych epokach, formalne. Dodatkowo miasto dzieli się na Poziomy, Głębie i Sale (czyli piętra i pomieszczenia znajdujące się odpowiednio powyżej, poniżej i wgłąb od Pierwszej Sali). Dzięki temu możemy bardzo łatwo oznaczać eksplorowane miejsca i nie pogubić się w zawiłościach krasnoludzkiej architektury.
Warto też pamiętać, że miasto zamieszkane było nie tylko przez Długobrodych (plemię Durina), ale również przez Ognistobrodych i Szerokobiodrych, czyli uciekinierów z Belegostu i Nogrodu.
Do upadku Wschodniej Morii i kopalń doszło około roku 1980 Trzeciej Ery, gdy prace górnicze obudziły (lub uwolniły – tu źródła są sprzeczne) znajdującego się głęboko pod górami balroga (majara ognia służącego Morgothowi), nazwanego później Zgubą Durina. Półbóg ów zabił dwóch kolejnych królów Darrowdelf i nieprzeliczone zastępy mieszkańców Khazad-dûm, a krasnoludy zostały zmuszone do opuszczenia swojej ojczyzny. Co ciekawe, wedle podręcznika “Moria: Through the Door of Durin” Zachodnia Moria nie została zniszczona przez Zgubę Durina, tylko przez dumę i butę ostatniej władczyni miast Nyi, córki Nithi, która odmówiła pomocy najpierw królowi Náinowi, który przygotowywał kontratak, a potem jego synowi Thráinowi. Spowodowało to, że poddani zaczęli stopniowo opuszczać swą władczynię, aż w końcu została przy niej ledwie garstka najwierniejszych zwolenników i pamięć o nich zniknęła w pomroce dziejów. Trzeba tu zauważyć, że pomysł ten jest pomysłem autorów podręcznika (nie udało mi się znaleźć nawiązań do Nyi w legendarium), choć bardzo pasującym mi do klimatu i konwencji gry.
Obecnie (czyli w roku 2965 TE) Moria znajduje się pod kontrolą orków i Zguby Durina, choć balrog jest dla mnie bardziej siłą natury niż realnym władcą miasta. Same orki dzielą się na trzy ścierające się ze sobą frakcje: mieszkańców Morii, którzy są w sojuszu z Gundabad i służą rządzącemu tą pradawną twierdzą Gorgolowi, synowi Bolga, uruków z Mordoru, czyli wysłanników Saurona próbującego bez większych sukcesów przymusić złomilców z Gór Mglistych do posłuszeństwa. Co ciekawe, formalnie dowodzi nimi krasnolud wywodzący się z jednego z dalekowschodnich plemion, które od tysiącleci są pod wpływem Ciemności. Ostatnią z frakcji są orki Udûn, czyli dziwaczny kult wyznający Zgubę Durina. Po Bitwie Pięciu Armii orki z Morii rzadko opuszczają podziemia (co nie oznacza bynajmniej, że jest tam bezpiecznie, bo mordorczycy chętnie wyprawiają się po świeże mięsko). Jednakże samo społeczeństwo Morii jest nadzwyczaj rozwinięte i bohaterowie, eksplorując dawną krasnoludzką stolice mogą natknąć sie na wiele siedzib, kilka twierdz, a nawet miasteczko u wylotu podziemnego szlaku do Miasta Goblinów i Gundabad.
Twórcy “Moria: Through the Door of Durin” opisują miasto, jego geografię i historię oraz zamieszkujące go istoty dość przekrojowo i budują wiarygodny i trzymający się kupy obraz. Tam, gdzie mogą, trzymają się całkiem wiernie legendarium, jednak (podobnie jak w przypadku poprzednich dodatków) nie boją się dodawać własnych elementów, bardzo wiernie parafrazując twórczość Profesora (na pewno kilkaset razy lepiej niż twórcy “Pierścieni Władzy”). Widać, że są fanami uniwersum i gorąco kochają świat “Władcy Pierścieni”.

Wyprawy w podziemny mrok

Spora część podręcznika “Moria: Through the Door of Durin” poświęcona jest przygotowywaniu i prowadzeniu wypraw w głąb Sal Krasnoludów. Dostajemy sporo nowych i przebudowanych mechanik. Mamy więc na przykład przeprojektowane zasady Podróży z nową tabelą wydarzeń i alternatywną rolą Grotołaza (Delver, który zastępuje Myśliwego), kolejną Ścieżkę Cienia (Szaleństwo Morii) oraz rozbudowane zasady Uwagi Oka (możemy zyskiwać punkty wykrycia na przykład za głośne zachowywanie się lub pozwolenie na ucieczkę przeciwników) i potężne tabele scen wykrycia. Te ostatnie dzielą się na Mroczne przepowiednie i Strachy w Mroku (czyli elementy dziwne, ale raczej upierdliwe niż groźne wizje), ataki orków oraz Ghâsh (sceny powiązane z balrogiem i najdziwniejszymi potworami zamieszkującymi mroczne kopalnie).
Autorzy udostępniają nam też prosty, ale bardzo (głównie ze względu na opisy) pomysłogenny generator pomieszczeń oraz zasady tworzenia orczych band.
Znajdziemy też w podręczniku naprawdę sporo statbloków różnych złomilców i to zarówno uruków, jak i różnorakich potworów, upiorów, Bezimiennych Bestii, a nawet samego balroga nazwanego Zgubą Durina.
Całość uzupełniają pomysły na kampanie oraz nowi i starzy Patroni, którzy chętnie skierują nas w podziemne czeluście. Najbardziej podoba mi się Fróra, córka Dwalina, którą jej wuj, Balin, wysyła w pobliże Morii, by ta zbierała jak najwięcej informacji o mieście i znalazła śmiałków, którzy przeprowadzą wstępną eksplorację. Sprzymierzając się z nią, postacie graczy będą tymi, którzy przygotują podwaliny pod wielką wyprawę, do której szykuje się Balin.
Jednak eksploracja pradawnych czeluści to nie tylko mechanika. W “Moria: Through the Door of Durin” znajdziemy też mnóstwo wskazówek, jak prowadzić wędrówkę przez jaskinie tak, by nie tylko nie była ona nudna, ale także, by zbudować odpowiedni klimat. Autorzy pochylają się zarówno nad znajdującymi się w mieście cudami, nawet tymi drobnymi, jak i okropieństwami związanymi z orczą okupacją. Sypią przy okazji naprawdę obrazowymi przykładami, które możemy wykorzystać na sesji.

Tajemnicze miejsca

Kolejna i największa część podręcznika to dwadzieścia sześć Tajemniczych Miejsc, czyli gotowych lokacji znajdujących się w samej Morii i w jej pobliżu. Niektóre z nich to znane klasyki jak Wrota Durina, Pierwsza i Druga Sala oraz Schody Dimrilla, inne to ważne siedziby orków, jak choćby Forteca Malecha, Wioska Goblinów, Górskie Galerie, czy Świątynia Udûn. Kolejna grupa to miejsca ciekawe, choć niekoniecznie obecne w legendarium, jak na przykład ogrody Thyrma Thistlebearda, arsenał z Trzeciej Głębi czy miasteczko Tarloch Hall, gdzie można znaleźć tajne wejście do Morii. Ostatnie są miejsca ukryte albo szalenie niebezpieczne, jak orcze więzienie, leże Zguby Durina czy sekretna twierdza kowali pierścieni. Każda z lokacji jest przemyślana, co najmniej ciekawa i zawsze wsparta pomysłami na przygody. Na niektóre trafimy łatwo, a dotarcie do innych to materiał na całą kampanię. Lokacje te są też odpowiednio zróżnicowane i każdy Mistrz Wiedzy na pewno znajdzie tu dla siebie wiele ciekawych elementów. Czytając je, byłem naprawdę urzeczony mnogością pomysłów i świetnym wpasowaniem ich w klimat i konwencję zarówno “Jedynego Pierścienia”, jak i tolkienowskiego legendarium.
Jeżeli miałbym wybrać moje ulubione, to byłby to Wielka Zachodnia Jaskinia i Półka Niedoli. Pierwsza to kawerna na trasie między wschodnią a zachodnią Morią. To tutaj znajduje się grobowiec Durina I, ale także szyby prowadzące do kopalń. To przyzwoita (choć umieszczona zbyt głęboko w podziemiach, by gwarantować pełne bezpieczeństwo) baza wypadowa, a także miejsce, w którym można znaleźć wypełnioną mithrilem platformę transportową, której łańcuchy są tak przerdzewiałe, że bardzo łatwo mogą się zerwać. Druga z lokacji to znajdujące się kopalniach więzienie zbudowane na przytulonej do gigantycznej rozpadliny półce skalnej. To tu orki z Morii przetrzymują jeńców, których chcą jeszcze wypytać. To tutaj obudzą się postacie, które będą miały pecha wpaść w ręce złomilców. Atak na to miejsce jest szalonym wyzwaniem i bazą dla naprawdę dobrej sesji typu “heist”.
Całkiem podoba mi się też tajna cytadela kowali pierścieni. Powstała ona po upadku Hollinu i to tutaj krasnoludy i elfy, które przetrwały najazd sił Nieprzyjaciela doskonaliły swą sztukę. Po ataku balroga w tym miejscu schronili się najwybitniejsi kowale, by spróbować stworzyć pierścień mający powstrzymać przeklętego majara. Ich wysiłki były bezowocne… ale czy na pewno?

Samotnie przeciwko… Zgubie?

Ostatnia część podręcznika to nowa i rozbudowana mechanika gry solowej. Zaprojektowano ją tak, by można jej użyć zamiast tej z broszury “Strider” lub równolegle z nią.
W tym wariancie “Solo-pierścienia” wcielamy w się w dowódcę Kompanii (Band) krasnoludów (lub ich sojuszników), która jest częścią wyprawy Balina z roku 2989.
W trakcie gry badamy Khazad-dûm, walczymy ze sługami Ciemności, szukamy skarbów i zabezpieczamy kolejne rejony podziemi. Całość, jak zwykle w wypadku samotnego grania, napędzana jest solidną ilością tabelek, generatorów oraz wyroczni.
To, co czyni tę wersję solo-RPGa inną od tej ze “Stridera” to fakt, że nie robimy tego samotnie, ale dowodzimy Kompanią i w związku z tym znajdziemy w podręczniku cały zestaw reguł związanych z tworzeniem, zarządzaniem i prowadzeniem grupy dzielnych eksploratorów.
Kompania, którą będziemy dowodzić, opisana jest przez jedną Cechę (Readiness – Gotowość) i pięć Umiejętności (Expertise – Znawstwo, Manoeuvre – Poruszanie się, Rally – Inspiracja, Vigilance – Czujność i War – Wojna), które, podobnie jak w przypadku postaci, określają odpowiednio PT rzutów i ilość dodatkowych Kości Sukcesu, które dobieramy do testu. Początkowo Gotowość ma wartość 4, a umiejętności 2, jednak wartości te zmieniają się w zależności od doświadczenia naszej drużyny, jej charakteru, wielkości oraz ilości zabieranego na wyprawy sprzętu.
Dodatkowo każda z postaci ma swój Dar, czyli cechę, która może ułatwić rzuty.
Oczywiście drużyna poddaje się całemu wachlarzowi innych mechanik związanych z postaciami – ma swoją Nadzieję, może się też męczyć i być Wyczerpana lub Zmartwiona.
Co ważne, poszczególni członkowie naszej ekipy nie mają własnej Wytrzymałości i Zmęczenia, lecz gdy ich zdrowie lub kondycja są zagrożone, wykonuje się test Inspiracji, by określić rodzaj otrzymanych obrażeń lub to, jak bardzo zmęczony jest przyjazny NPC.
Nasza postać natomiast tworzona jest zgodnie z wszystkimi zasadami z podstawki, jednakże zamiast Powołania indywidualnego bohatera mamy Powołanie Kompanii, gdzie do wyboru mamy Strażników, Wojowników, Chorążych, Zwiadowców lub Poszukiwaczy.
Same wyprawy działają mechanicznie dość podobnie, jak te dla normalnej drużyny – mamy więc Podróże i Posłuchania oraz musimy się ukrywać przez Okiem Saurona i radzić sobie z przekroczeniem Progu Poszukiwań. Całość jednak dopasowano do nowej mechaniki i rozpisano na tyle klarownie, że nie powinniśmy mieć problemów ze zrozumieniem zasad i samą rozgrywką. Najmocniej przebudowane są Potyczki nazywane tu Bitwami. Przypominają one, w dużym uproszczeniu, zadania złożone, czyli takie, w których sukces zależy od “zbicia” pewnej puli Oporu. Bitwy można prowadzić przeciwko jakiejś grupie złomilców (opisywanej przez współczynniki Potęga i Opór), by osiągnąć jakiś cel (wtedy mamy tylko Opór) lub łącząc obie te możliwości. W trakcie tury walki wybieramy działania naszej postaci (Dowodzenie, Inspirowanie, Walkę w pierwszym szeregu lub pojedynek z arcywrogiem) i Postawę grupy (Agresywna, Zbalansowana, Defensywna, Wycofanie się), a następnie wykonujemy test Starcia, czyli turlamy na Wojnę i w przypadku sukcesu zbijamy Opór, a w przypadku porażki zbieramy Rany.
Mechanika gry solo z “Moria: Through the Door of Durin” bardzo przypadła mi do gustu. Jest napisana naprawdę porządnie i autorzy pochylają się nad każdym niezbędnym aspektem i uzupełniają potrzebne reguły o odpowiednie wyjątki. Całość jest schludna i przemyślanie korzysta z podstawowych zasad. Z drugiej strony nie ma się tu czemu dziwić, w końcu opracowali je Shawn Tomkin (“Ironsworn” i “Starforged”) oraz Matt Click (tryb solo w “Dragonbane”). Opisane zasady dopasowane są do Morii, ale bez trudu (po dopasowaniu tabeli Podróży) można z nich korzystać także podczas eksploracji innych części Śródziemia. Rzadko gram solo, ale znalezione tu zasady mocno zachęcają mnie do spróbowania tego typu sesji.

Kilka słów na koniec

“Moria: Through the Door of Durin” to bardzo krasnoludzki dodatek. Solidny, rozbudowany i z mnóstwem sekretów. Czytanie i analizowanie go sprawiło mi mnóstwo przyjemności, a jego zawartość na nowo rozpaliła moją chęć do prowadzenia “Jedynego Pierścienia”. Bardzo podobają mi się nowe mechaniki (zwłaszcza rozbudowane zasady Oka) i Tajemnicze Miejsca z powiązanymi z nimi pomysłami na przygody.
Niektórym może się nie podobać fakt, że autorzy “Moria: Through the Door of Durin”, tworząc ten podręcznik, bardzo mocno rozbudowali legendarium, dodając sporo od siebie. Jednak moim zdaniem zrobione jest to ze smakiem i dobrze wpasowuje się w klimat “Władcy Pierścieni”. Jeżeli znów siądę do “Jedynego Pierścienia”, to zdecydowanie zabiorę moich graczy do pełnego tajemnic i potworów Khazad-dûm. Czego i wam życzę!

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie PDFa do recenzji

Warto przeczytać

“Jimmy. Ostatni raz widzieliśmy się w Knoxville, gdy twoi starzy pojechali do Cincinnati, a my do Chattanooga. Na miejscu ojciec spotkał kolegę z wojska, teraz już majora w Gwardii Narodowej i przyłączyliśmy się do nich. Powiem Ci… Lekko nie było. Początkowo wojsku udawało się powstrzymywać szwędaczy i chronić cywili, ale potem przypętała się naprawdę wielka horda i rozpętało się prawdziwe piekło. Z jednej strony potwory, z drugiej – oszalali ze strachu ludzie. Barykady padły, najpierw zginęli żołnierze, potem cywile… Ojciec, matka, major… Wszyscy… Znalazłam ich potem… No wiesz… Ojca i matkę. Przemienionych… Powłóczących nogami… Wiecznie głodnych… I odesłałam ich do Boga.
Nazywają nas Wyrównywaczami. Jest nas może kilkanaścioro, młodzi i starzy. Wszyscy przysięgliśmy, że znajdziemy naszych bliskich i zwrócimy im spokój. Każdego wieczora odmawiamy litanię z imion. By nie zapomnieć… Jeżeli żyjesz, odnajdę Cię. Jeżeli nie… Dodam Cię do litanii i przywrócę Ci spokój…”

Na początku, jak wspominałem ostatnio, był komiks. Ale to dopiero wyprodukowany przez AMC seria przyniósł tej franczyzie międzynarodową sławę. Nawet teraz, mimo że popularność tego uniwersum nieco przygasła i dwie najdłuższe serie, czyli “The Walking Dead” i “Fear the Walking Dead” zostały już zakończone (pierwsza z nich w 2022 r., po 11 sezonach, a druga w 2023 – po 8), to nadal ma ono wielu fanów, co sprawia, że regularnie pojawią się nowe spinoffy (“Dead City”, “Daryl Dixon” i “The Ones Who Live”) i antologie (“Tales of the Walking Dead”).
Sam nie jestem jakimś superfanem tego uniwersum, ale miałem taki okres w trakcie “wiadomego okresu izolacji w 2020” kiedy łyknąłem obie główne serie i muszę przyznać, że bawiłem się całkiem nieźle.
Ciekawe czy tak samo spodoba mi się RPG…
Przekonajcie się sami.

W trakcie pisania tekst znacznie mi się rozrósł. Dlatego postanowiłem rozbić go na dwie części. Ostatnio mogliście przeczytać o świecie “The Walking Dead”, o typach rozgrywki, postaciach i ich Schronieniach. Dziś natomiast przyjrzymy się mechanice, walce ze szwędaczami, i trybowi solo.
Korzystając z poniższego linka, możecie przejść do drugiej części tekstu.

Mechanika

“The Walking Dead” korzysta z dobrze znanej w naszym kraju mechaniki Year Zero Engine. To, co znajdziemy w podręczniku pozornie najbardziej będzie przypominać zasady, które pojawiły się w “Obcy: Gra Fabularna”, ale autorzy tej wersji gry sporo pozmieniali i wprowadzili wiele, nowych elementów tak, by dopasować system do uniwersum i do nieco bardziej brutalnej i mniej realistycznej rozgrywki. Ale po kolei:
Rdzeń gry opiera się ponownie o rzut pulą k6 równą sumie atrybutu, umiejętności, oraz punktów Stresu i różnych premii (na przykład celności broni). Aby zdać test, trzeba wyturlać na zebranych kostkach co najmniej tyle “szóstek”, ile wynosi poziom trudności testu. Zwykle jest to jeden, ale w wypadku szczególnie wyczynowych akcji, które chcą podjąć gracze, PT może wzrosnąć do dwóch albo trzech.
Gracz ma prawo jednokrotnego forsowania, czyli przerzutu wszystkich kości, na których nie wypadła “szóstka”. Kosztem tej deklaracji jest natychmiastowe otrzymanie punktu stresu.

Stres

Podobnie jak w “Obcym”, częścią puli, którą rzucamy w trakcie testu, zwykle są Kości Stresu. Mamy na nich dwa ciekawe mechanicznie wyniki: “jedynkę” oznaczającą, Zawaliliśmy sprawę (Messing up) oraz “szóstkę” dającą kolejny sukces (podbramkowa sytuacja może działać motywująco). Dodatkowo “jedynka” na pierwszym rzucie testu powoduje brak możliwości jego sforsowania. Co ważne, postać otrzymuje punkty Stresu nie tylko podczas forsowania. Wzrost ich ilości spowodowany jest także na przykład przez:

• bycie zaatakowanym przez szwędacze,
• zabicie kogoś z zimną krwią,
• zobaczenie, jak ktoś z grupy zostaje
• Pokonany lub pogryziony przez zombie,
• bycie samemu Wycieńczonym lub pogryzionym,
• silne emocje (na przykład bycie odrzuconym przez ukochaną osobę)

Nagromadzony stres możemy także oczywiście redukować i gra daje nam tu trzy możliwości: krótka i krzepiąca interakcja z inną postacią (1 punkt Stresu), całonocny odpoczynek (usuwamy ilość punków równą niższemu z w wyników na rzucie 2k6) oraz przynosząca ulgę czas (cała scena) spędzony z jedną z naszych Ostoi (cały Stres).

Gdy zwalimy sprawę

Zawalenie sprawy (Messing up) to różnego typu efekty wywołane przez brak koncentracji spowodowany stresem. Zwykle konsekwencje takiej wtopy obejmują na przykład: zaalarmowanie pobliskich szwędaczy (Zagrożenie rośnie o 1), przypadkowe wpadnięcie na nieumarłych, skutkujące wystawieniem się na pojedynczy atak (więcej o nich w części o walce), obrażenie kogoś, lub uszkodzenie przedmiotu. Co ważne, wyrzucenie Komplikacji nie musi oznaczać niezdania testu i jeżel mimo “jedynki” Kości Stresu nadal mamy odpowiednią ilość “szóstek”, to nasze działanie kończy się powodzeniem, ale ma ono swoją cenę.

Konflikty w “The Walking Dead”

W “The Walking Dead” znajdziemy trzy odrębne mechaniki starć: pojedynki, potyczki i konflikty ze szwędaczami. Dwie pierwsze dotyczyć będą walki z żywymi, a trzecia, jak łatwo się domyślić, to zestaw reguł pozwalających nam rozegrać walkę z tytułowymi antagonistami gry. Co więcej, mechaniki w wielu miejscach mocno różnią się od tego, co widzieliśmy w innych grach na Year Zero Engine.

Pojedynki

Pojedynki to podstawowy sposób zmechanizowania konfliktu, z którym będziemy mieli do czynienia, gdy dwóch lub więcej żywych pragnie się skutecznie pozabijać. Całość działa niezwykle prosto i opiera się o test przeciwstawny pomiędzy obiema walczącymi stronami – zwycięzca zadaje obrażenia, a w wypadku remisu obie strony ranią się nawzajem. Dodatkowo jeżeli jedna ze stron ma przewagę uzbrojenia i zasięgu (czyli jedna ma na przykład karabin i strzela do kogoś poza zasięgiem bezpośredniego ataku, czyli powyżej 25 od siebie), zamiast przeciwstawnego wykonujemy test prosty o odpowiednim poziomie trudności (zwykle 1).
W trakcie pojedynku można, zamiast atakować, poruszyć się celem zmniejszenia dystansu lub znalezienia osłony. W tym wypadku trzeba wykonać test Mobility. Jeżeli poruszająca się postać chce znaleźć osłonę, to dzieje się to przed uderzeniem przeciwnika, jeżeli zmniejszyć dystans, to ma to miejsce po rozliczeniu rzutu na atak.
Warto tu też wspomnieć, że Komplikacje w testach pojedynku oznaczają zwiększenie poziomu Zagrożenia lub pojedyncze starcie ze szwędaczami, które zawsze czekają na świeże mięso, a sama walka toczy się, dopóki któraś ze stron nie zostanie Pokonana i nie jest w stanie dalej działać.

Potyczki

Potyczki rozgrywane są wtedy, gdy walki nie da się rozegrać za pomocą pojedynku, gdyż zawiera zbyt wiele dodatkowych elementów, które mogą wpłynąć na przebieg starcia. Na przykład jedna strona próbuje sforsować jakieś drzwi lub naprawić samochód.
By zrozumieć Potyczki, trzeba zapamiętać, że w “The Walking Dead” każda runda podzielona jest na fazy. Mechanizm ten zastępuje klasyczną inicjatywę i po prostu w tym systemie pewne rzeczy zawsze będą się działy wcześniej od innych. To, w której fazie zadziałamy, zależy od decyzji podjętej na początku rundy, z tym że najpierw swoje akcje określają BNi, a dopiero potem postacie graczy. Pozwala to graczom (którzy i tak mają pod górkę) łatwiej dopasować swoją taktykę do działań przeciwników.
Istnieje 6 faz działania.

1. Ukrywanie się za osłoną – podobnie jak w Pojedynku, działający w tej fazie muszą zdać test Mobility, by zwiększyć PT trafienia z dystansu o 1.
2. Walka dystansowa. Najpierw NPCe wybierają cele, a potem gracze. Gdy dwie osoby strzelają do siebie, rozpatrujemy ten test tak, jak rzut, zgodnie z zasadami Pojedynku, a jeżeli ktoś strzela do kogoś, kto mu “nie oddaje”, mamy do czynienia z testem prostym.
3. Walka wręcz, którą rozpatrujemy dokładnie tak samo jak tę dystansową.
4. Ruch. Chętni działający w tej fazie testują Mobility, by zmniejszyć dystans. Jeżeli dwie postacie ścigają się nawzajem, wykonujemy rzut przeciwstawny, a zwycięzca oddala się lub zbliża do przeciwnika.
5. Pierwsza Pomoc. W tej fazie wykonujemy test Medycyny, by utrzymać przy życiu Pokonaną postać.
6. Inne akcje. W ostatniej fazie rundy podejmowane są wszystkie dodatkowe działania, takie jak celowanie do przeciwnika, barykadowanie drzwi, otwieranie sejfu czy walka ze szwędaczami.

Szczególnym działaniem w trakcie tury rozkazywanie pozostałym członkom grupy. Jedna z postaci może zamiast swojej akcji w dowolnym momencie tury wykonać test Przewodzenia i uzyskane w nim sukcesy rozdać swoim towarzyszom jako premiowe kostki do ich rzutu.
Generalnie walki z żywymi wydają się proste i dynamiczne. Brak inicjatywy i ograniczenie pobocznych akcji do ostatniej fazy w turze powinien znacznie przyspieszyć całe starcie.

Podstawy walki ze szwędaczami

Zagrożenie płynące z istnienia zombie jest stałym elementem krajobrazu w uniwersum “The Walking Dead”. Walka z nimi jest istotną częścią fabuły, ale starcia przypominają raczej próbę poradzenia sobie z żywiołem niż normalne starcie z ocaleńcami. Zombie jest tak wiele, że każde zwycięstwo w walce z nimi to chwilowe odsunięcie zagrożenia, a nie pełen tryumf.
Szwędacze nie mają takich samych statbloków jak żywi i opisują je tylko dwa współczynniki: poziom Zagrożenia i wielkość Chmary. Pierwszy z nich to suwak pozwalającym nam kontrolować to, jak bardzo żywe trupy świadome są obecności bohaterów. Gdy wynosi on zero, to w pobliżu nie ma żadnych zombie. Zwykle oznacza to pobyt w Schronieniu lub w innej dobrze obwarowanej ludzkiej placówce. Poziomy jeden i dwa oznaczają pewną obecność szwędaczy w okolicy, ale nie zdają one sobie jeszcze sprawy z obecności postaci. Poziomy od trzeciego w górę oznaczają niebezpieczeństwo – zombie wiedzą o świeżym mięsku i aktywnie go szukają. Dalej – im poziom Zagrożenia jest wyższy, tym bliżej się one znajdują lub większy jest ich napór.
Drugim współczynnikiem opisującym szwędaczy jest wielkość Chmary. Atrybut ten przyjmuje wartość od 1 (do dziesięciu ożywieńców) do 6 (powyżej tysiąca). Atrybut ten wpływa przede wszystkim na dwie rzeczy: na to, jak trudno jest pokonać bandę zombiaków i na to, czy jest ona w stanie sforsować zabezpieczenia Schronienia.
Na niskich poziomach Zagrożenia grupa może albo prześlizgnąć się obok, przeczekać aż horda sobie pójdzie albo dokonać ataku wyprzedającego. W wypadku pierwszych dwóch opcji wystarczy zdany test Mobilności lub Podstępów, a wypadku trzeciej będziemy mieli do czynienia ze Starciem z Chmarą, która powinna być całkiem łatwa do rozgromienia.
Każda z tych deklaracji jest generalnie dobra i pozwala ominąć przeciwników, ale porażki w testach podczas przekradania się i Konsekwencje pozwalają MG przeprowadzać pojedyncze starcia, które są generalnie całkiem mordercze lub podnosić poziom Zagrożenia, co w oczywisty sposób może prowadzić do pełnoskalowego Starcia z Chmarą.

Pojedyncze starcie

Najprostsza walka ze szwędaczami nazywana jest pojedynczym starciem. Rozwiązywana jest ona za pomocą jednego tylko rzutu, po którym postać pokona albo oderwie się od atakujących go zombie. Co ważne, w trakcie starcia tego typu bohater wcale nie musi chcieć zniszczyć szwędaczy – równie dobrze może chcieć wrogów zgubić (Mobilność), wyprowadzić w pole i zamknąć w piwnicy (Podstępy) lub zmiażdżyć sklepowymi półkami (Siła). Warto też wspomnieć, że pojedyncze starcie nie powoduje wzrostu poziomu zagrożenia, chyba że w jego trakcie postać wyrzuci Zawalenie sprawy i MG postanowi eskalować starcie z lokalnymi trupami. Sukces na teście kończy starcie całkowitym zwycięstwem postaci, porażka natomiast zmusza gracza do wykonania rzutu na tabeli Ataków szwędaczy, która jest wyjątkowo niemiła. Zaczyna się ona od łapania stresu i szybko przechodzi w zbieranie obrażeń, bycie pogryzionym i śmierć. Dodatkowo prawie każdy z wpisów opatrzony jest wyjątkowo obrazowo-paskudnym opisem – od bycia obślinionym, przez urywanie uszu, i po szereg malowniczych zgonów.

Starcie z Chmarą

W pewnym momencie “ekskrementy uderzą w wentylator” i jakaś horda zorientuje się, że w pobliżu jest świeże mięso. Szwedacze nie śpią, nie męczą się i nie odpuszczą ofierze, dopóki czują jej zapach. W takiej sytuacji czas podjąć walkę, skoordynować skuteczną ucieczkę lub uaktywnić jakiś wielkoskalowy plan, który pozwoli oderwać się od nieustępliwych potworów. Czas na Starcie z Chmarą!

• Starcie z Chmarą nie przypomina normalnej walki. Zamiast kolejnych akcji podejmowanych przez poszczególne postacie cała grupa działa kolektywnie by pozbyć się zagrożenia.
• Skuteczność strony graczy określona jest poprzez zsumowanie “szóstek” z trzech kolejnych rzutów na pule należące do trzech postaci lub BNów. Pozostali mogą pomagać w jednym z trzech rzutów. To, z których umiejętności mogą korzystać, zależy od poziomu Zagrożenia. Dodatkowo jedna osoba spoza rzucających może przyjąć rolę dowódcy i, podobnie jak w walce z żywymi, rzucić na Przewodzenie i rozdać sukcesy jako dodatkowe kostki pomiędzy trzy postacie prowadzące rzut. Jeżeli w grupie walczącej z hordą jest mniej osób, to i tak wykonują one trzy testy, jednak każdy kolejny rzut, który musi wykonać jedna postać obarczony jest wzrastającą karą -2.
• By określić ilość sukcesów, którą musi uzyskać grupa w jednej sekwencji rzutów, należy zsumować Zagrożenie i Rozmiar Chmary. W walce z małymi hordami (Rozmiar 3 lub mniej) wystarczy jedno zwycięstwo, by zakończyć walkę, w starciu z większymi – każde zwycięstwo zmniejsza ich Rozmiar o jeden.
• Jeżeli grupa nie uzyska wystarczającej liczby sukcesów w sekwencji rzutów, starcie trwa dalej, a MG może podnieść o jeden poziom Zagrożenie lub Rozmiar Chmary, albo wykonać Atak Chmary. Jeżeli w przegranej rundzie po stronie graczy będą co najmniej dwie Komplikacje, to MG może wybrać dwie z powyższych opcji.
• To, co może zrobić MG za pomocą Ataku Chmary, zależy od poziomu Zagrożenia. Na niższych poziomach może on jedynie zadeklarować pojedyncze starcie lub blokadę wyjść (która podnosi PT testów Mobilności i Podstępów o 1), na najwyższym może także przykryć grupę masą przeciwników, co zmusza wylosowaną postać do rzutu na tabeli Ataków szwędaczy.
• Pojedyncze postacie mogą próbować się wyrwać ze Starcia z Chmarą i mają tutaj dwie możliwości – mogą albo wepchnąć inna postać w objęcia szwędaczy (przeciwstawny test Siły), albo znaleźć miejsce, w którym postać będzie chwilowo bezpieczna, ale nadal otoczona przez żywe trupy (test Mobilności).

Walki ze szwędaczami – zarówno te duże, jak i te małe to bardzo ciekawy mechanicznie element gry. Gracze zmuszeni są do myślenia na poziomach fikcji, mechaniki i taktyki, by pokonać przeciwników. Podoba mi się grupowość całego przedsięwzięcia, konieczność modyfikowania działań ad hoc w zależności od poziomu Zagrożenia i ciągłe ryzykowanie kompletnej porażki. W końcu wystarczy, że najlepszemu drużynowemu mięśniakowi powinie się noga i wyrzuci “jedynkę” na kości Stresu, która doprowadzi do pechowego pojedynczego starcia i paskudnego rzutu na tabeli Ataków szwędaczy i nagle postać, która jest sercem obrony, umiera albo jest ciężko ranna i trzeba przemyśleć co robić dalej, bo horda nie zadowoli się pojedynczą ofiarą…

Co ciekawe, walkę ze szwędaczami można połączyć z konfliktem z żywymi. Pojedyncze starcia z zombie łatwo wpleść w normalne walki jako efekty Zawalenia sprawy. Dodaje to do zwykłych pojedynków cały dodatkowy poziom nie tylko skomplikowania, ale też fabularnych możliwości.
Spleść można także ze zwykłą walką starcie z Chmarą, choć wtedy taki konflikt siłą rzeczy staje się potwornie morderczy. Sekwencja trzech rzutów przeciwko armii szwędaczy jest wtedy po prostu rozpatrywana w ostatniej fazie (inne działania). Patrząc na ekonomię akcji, łatwo zauważyć, że starcie, w którym jedna ze stron jest uwięziona między żywymi i martwymi przeciwnikami, szybko skończy się masakrą, a takie, które zmusi obie strony do wspólnego stawienia czoła nieustępliwym potworom, może stać się przyczynkiem do całkiem ciekawych negocjacji.

Krytyki i leczenie

Przyjmowanie obrażeń i ich leczenie działa w “The Walking Dead” podobnie jak w większości gier na YZE. Po wyzerowaniu puli Zdrowia zostajemy Pokonani i przyjmujemy krytyka, który może postać okaleczyć albo zabić. Leczymy się z prędkością jednego punktu Zdrowia dziennie, ale oczywiście efekty krytyków mogą zostać z nami na dłużej.
W “The Walking Dead” znajdziemy tylko dwie istotne zmiany w procesie leczenia. Po pierwsze wszystkie żywe postacie – zarówno te należące go graczy jak i NPCe – zawsze mają trzy Punkty Zdrowia. Ucieszy to tych, którzy lubią grać mózgowcami, a zmartwi tych,którzy zawsze w YZE liczyli, że masa mięśniowa zatrzyma wystarczająco dużą ilość kul. Druga zmiana dotyczy samego opatrywania śmiertelnych krytyków i sprzętu medycznego niezbędnego do wyleczenia ich. Gra wprowadza zaawansowane i podstawowe apteczki. Tymi pierwszymi można opatrzyć każdą potencjalnie śmiertelną ranę, tymi drugimi – tylko mniej dotkliwe obrażenia. Oznacza to, że mogą pojawić się sytuacje, w których nasz towarzysz ma krwotok wewnętrzny a z naszą samochodową apteczką, nie możemy nic na to poradzić.

Wyprawy w teren

Nie mielibyśmy postapo bez wypraw w teren i szabrowania okolicy. “The Walking Dead” nie korzysta tu z tak boleśnie symulacyjnych zasad jak “Twilight 2000”, ale stawia raczej na pewne uproszczenia, czerpiąc przy okazji pełnymi garściami z “Mutanta”:

• Obszar, na którym żyje drużyna, na potrzeby mechaniki podzielony być powinien na sektory, czyli kwadraty o boku 10 kilometrów.
• W trakcie podróży drużyna może pokonać dziennie pewną ilość sektorów – zależną od posiadanego środka transportu. Na przykład piesza wyprawa pokona tylko jeden sektor, jadąca skuterami 4, a konno – 2.
• Po wjeździe do każdego nowego sektora MG opisuje go, opowiadając o jego ogólnym charakterze i wskazując rzucające się w oczy miejsca. Może tu wspomóc się poza własną wyobraźnią rozbudowanymi tabelami, które znajdziemy w podręczniku. Następnie wykonuje 2k6 (lub k6, jeżeli gracze niedawno odwiedzali dany sektor) i jeżeli na którejś z kostek wypadnie “szóstka”, to w sektorze czeka na grupę jakieś spotkanie losowe. Jeden z graczy może wykonać test Zwiadu, by zauważyć potencjalne niebezpieczeństwa. Warto przy okazji zauważyć, że sektory są tak duże, że nie tylko nie sposób zbadać ich podczas jednej wizyty, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by działało w nich kilka grup ocalałych, nie zdając sobie sprawy ze swojego istnienia.
• Gdy gracze szukają konkretnych przedmiotów lub miejsc, korzystając ze swojej wiedzy sprzed apokalipsy, wykonują test Survivalu. Niezależnie od wyniku takiego testu MG wskazuje najbliższy sektor, w którym można znaleźć poszukiwaną rzecz, jednak porażka w takim teście oznacza, że lokacja, do której zmierzają gracze, zmieniła się po apokalipsie w jakiś sposób lub poszukiwany przedmiot przeniesiono. Wyrzucenie Komplikacji natomiast oznacza, że na miejscu czekają także poważne kłopoty.
  W trakcie wyprawy można wykonać test umiejętności Sztuka Przetrwania, by polować lub szabrować okolicę Nie zmniejsza to tempa podróży pieszej, jednak połowi ilość przebytych sektorów, jeżeli postacie poruszają się pojazdem. Udany test polowania gwarantuje k6 racji żywnościowych, a zdany rzut na szabrowanie wiąże się z poturlaniem w tabeli znalezionych łupów.
• W podręczniku nie znajdziemy tabeli wpadek podczas polowania, szabrowania lub noclegu, ale MG spokojnie może skorzystać z wyrzuconych w trakcie odpowiednich rzutów Zawaleń sprawy i ich efektów, by uprzykrzyć życie podróżnikom.
• Drużyna może na wyprawę posłać także bohaterów niezależnych. Takie działanie rozpatrywane jest poprzez pojedynczy rzut k6 w odpowiedniej tabeli i zwykle wiąże się ze stratami wśród wysyłanych NPCów. To w sumie fajna opcja, o ile mamy ze sobą liczną grupę i nie wyślemy na taką wyprawę naszych Kotwic…

Mechanika “The Walking Dead” wprowadza wiele zmian w stosunku to innych gier na YZE, zwłaszcza tych postapokaliptycznych. W porównaniu z “Twilightem 2000” albo “Mutantem” dużo jest tu zasad miękkich, czyli wpływających bardziej na warstwę fabularną niż mechaniczną rozgrywki. Dobrym przykładem będzie załamanie nerwowe postaci, którego efekt powinien być odgrywany i może stać się przyczynkiem to powstania Wyzwań, ale nijak nie wpływa na rzuty.
Bardzo mi się podobają nowe zasady Stresu. Komplikacje, zamiast doprowadzać to efektu domina (co zdarza się czasem w “Obcym”), powinny raczej wprowadzać w scenę zamieszanie i dodawać do niespodziewane elementy. Dobrze powinno zadziałać także to, że pojawienie się Komplikacji nie przeszkadza w odniesieniu w teście sukcesu, a jedynie narzuca jakiś paskudny koszt. Sprawi to, że będą one tak samo dobrze działać w testach walki czy negocjacji, jak i podczas polowania.
Niezwykle ciekawie prezentują także zasady walki, zwłaszcza ze szwędaczami. Wyglądają nieco inaczej niż to, co widzieliśmy w YZE do tej pory, są uproszczone i usprawnione pod kątem preferowanego przez opisywany dziś system stylu gry.
“The Walking Dead” jest grą we wspólne opowiadanie historii i stojący za nim silnik współgra z tym założeniem. Częściej będziemy się tu jednak musieli zdać na osąd Mistrza Gry, bo część zasad (na przykład rozbudowa Schronień) zawiera raczej listę sugestii, a nie gotowe rozwiązania. Nie bardzo lubię tego typu metod, bo mogą prowadzić do nadużyć i scysji. Z drugiej strony, żadna, nawet najlepiej uregulowana mechanika, nie powstrzyma przed toksycznością MG-cymbała albo kłótliwego gracza.

Samotnie przeciwko nieumarłym

Podręcznik “The Walking Dead” uzupełnia zestaw zasad, które pozwolą zagrać w ten system solo. Znajdziemy tu więc zmodyfikowane tworzenie postaci i towarzyszącej bohaterowi grupy, trzy niezbędne Wyrocznie oraz pełen zestaw mechanik umożliwiających swobodną rozgrywkę.
Postacie w trybie solo są nieco mocniejsze od standardowych, mają dodatkowy talent i jeden punkt więcej na cechy, jednak dostają o jeden punkt doświadczenia mniej na sesję.
Trzy Wyrocznie to tabele abstraktów (które pozwolą nam określić detale związane ze sceną lokacją lub bohaterem niezależnym), Komplikacji oraz matryca szczęścia.
Przygotowanie do gry solo nie różni się bardzo od projektowania kampanii dla pełnej drużyny i tak naprawdę jedyne dodatkowe elementy to tabele pozwalające nam wylosować startowe relacje w grupie, kilka początkowych Pogłosek oraz to, jakie Wyzwanie rozpocznie rozgrywkę. Co ważne, są one zaprojektowane o tyle ciekawie, że możemy z nich skorzystać także przygotowując kampanię dla całej drużyny.
Same sesje solo są mocno ustrukturyzowane i rozpoczynając każdą rozgrywkę, musimy przejść przez szereg kroków, których celem jest sprawienie, by świat wokół bohatera i jego grupy działał, a wydarzenia szły o przodu.
Zarządzanie światem bardzo mocno opiera się na zegarach i znowu jest to element, który z powodzeniem możemy przenieść do zwykłej kampanii, zwłaszcza jeżeli chcemy ją sproceduralizować i wpasuje się on w pozostałe zasady wprost śpiewająco.
Jak to działa? Dla każdej Pogłoski i Frakcji, które pojawią się w grze, rozpisujemy po jednym sześciosegmentowym zegarze. Na początku każdej sesji rzucamy k6 i, jeżeli wynik na kości jest wyższy od ilości zamalowanych części, oznaczamy kolejną. Po wypełnieniu zegara Pogłoski staje się ona przestarzała, a efektem zamalowania licznika frakcyjnego jest jakaś konkretna zmiana w opisywanej przez niego organizacji, na przykład zamiana jednego z jej Problemów w Wyzwanie lub niespodziewana katastrofa.
Po tym, jak przejdziemy całą sekwencję przygotowań, rozgrywamy właściwą sesję. Jej celem jest zwykle poradzenie sobie z Wyzwaniem, które pojawiło się (podobnie jak w przypadku zwykłej kampanii) jako efekt jakiegoś Problemu. Podręcznik daje nam całkiem sporo mechanik usprawniających rozgrywkę. Pozwalają one między innymi zredukować ilość koniecznych rzutów przeciwstawnych albo zrandomizować między innymi poziom Zagrożenia i efekty przegranego starcia podczas walki z Chmarą.
Cały zestaw solo wydaje się zbudowany kompletnie i bez niedociągnięć. Ustrukturyzowanie i sproceduralizowanie wielu elementów pozwoli cieszyć się całkiem prostą w przeprowadzaniu rozgrywką, w której możemy się skupić na przetrwaniu, rozwiązywaniu Wyzwań i badaniu nieznanego.

Czy warto zagrać?

“The Walking Dead” to dobrze przemyślana i przygotowana postapokaliptyczna gra o zombie. Autorzy opracowali dużo narzędzi i tabel, dzięki którym możemy stworzyć barwny, choć okrutny świat otaczający graczy i dwa tryby, które pozwolą nam poznać ten świat na różne sposoby. Mechanika gry również sprawdza się nieźle, poprawiono i przebudowano kilka elementów z wcześniejszych tytułów i całość złożono tak, by dobrze pasowała do zaproponowanej konwencji. “The Walking Dead” nie jest grą symulacyjną, jak “Twilight 2000”, i stawia raczej na budowanie historii niż na twarde odwzorowanie przetrwania po apokalipsie zombie. Celuje także, zwłaszcza w trybie kampanijnym, raczej w “cięższe tematy”, niż w radosne zabijanie hord nieumarłych. Przetrwanie nie jest łatwe, plany się sypią, ludzie, z którymi związane są nasze postacie, umierają, a obcy ocalali często są gorsi od nieumarłych. Dla wielu graczy taka konwencja może być frustrująca, ale może też stać się przyczynkiem do opowiedzenia wspaniałej historii…
Czego wam serdecznie życzę…

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie materiałów do recenzji

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

“Droga Michelle. Ostatni raz widzieliśmy się w Knoxville, gdy samochód twoich rodziców skręcił na “siedemdziesiątkę piątkę” w kierunku Chattanooga, a moi ruszyli ku Cincinnati. Nie wiem, czy jeszcze żyjesz, ale u mnie nie jest dobrze. Rodzice nie żyją, zabili ich jacyś maruderzy, nim jeszcze dotarliśmy do Lexington. Razem z Randym uciekliśmy do lasu, a oni nas nawet specjalnie nie ścigali. Zadowolili się naszymi zapasami… Chyba potem widziałem matkę, jak szła z jakimś stadem… A może to był ktoś inny, tylko do niej podobny… Znaleźliśmy grupę, do której się przyłączyliśmy. Przewodzi jej pastor. Uważa, że to wszystko to kara za grzechy ludzkości… Zagonił nas do pracy w polu na jednej opuszczonych farm… Jedzenia nie jest dużo, ale nie jesteśmy bardzo głodni. Ludzie mówią, że budujemy tu nowy świat. Mam jednak wrażenie, że to trochę naiwne myślenie. Prędzej czy później pojawi się ktoś, kto to wszystko zabierze, a nas zabije. Jak ci maruderzy matkę i ojca. Mamy trochę broni… Ale ojciec też miał rewolwer…”

Na początku był komiks. Robert Kirkman stworzył w 2003 roku zupełnie nową, postapokaliptyczną opowieść, która nie skupiała się tylko na samym końcu świata i walce z kolejnym hordami zombie, ale zajmowała się także tym, co dzieje się później. Była to historia o tych, którzy starają się przetrwać w nowym świecie, walcząc nie tylko z nieumarłymi, ale przede wszystkim z ludźmi, którzy zwykle byli większym zagrożeniem niż wiecznie głodne mięsa potwory. Była to także opowieść o nowym, odradzającym się świecie i bolączkach jego odbudowy. Z postapo szybko przerodziła się w postpostapo. Komiks Kirkmana nie był ani pierwszym, ani ostatnim zajmującym się tą tematyką, ale stał się kanwą dla gigantycznego uniwersum serialowego, na które składa się dziś sześć seriali (i dwa zapowiedziane) liczących w sumie ponad 300 epizodów i całe mnóstwo gier, zarówno komputerowych (na czele z genialnymi tytułami od nieistniejącego już Telltale), jak i planszowych.
Rok temu doczekaliśmy się pełnoprawnej gry fabularnej w tym uniwersum stworzonej przez prawdziwych tytanów postapo RPGów, czyli Free League Publishing, a dziś na naszych półkach sklepowych pojawia się wersja polska wydana przez Black Monk Games.
Jak im się udało? Czy warto zainteresować się “The Walking Dead Universe”?
Zapraszam do lektury.

W trakcie pisania tekst znacznie mi się rozrósł. Dlatego postanowiłem rozbić go na dwie części. Dziś przeczytacie o świecie “The Walking Dead”, o konwencjach i typach rozgrywki, a także postaciach i ich Schronieniach. Następnym razem przyjrzymy się mechanice, walce ze szwędaczami oraz trybowi solo. Korzystając z poniższego linka, możecie przejść do drugiej części tekstu.

Świat

Zaraza wywołana przez wirus pożogi (Wildfire Virus) przyszła znikąd. Nie znamy jej pochodzenia ani pacjenta zero. Początkowo władze próbowały ukrywać fakt istnienia infekcji, która powoduje zgon po krótkiej, ale intensywnej chorobie, a potem powrót do życia jako bezmyślne i krwiożercze zombie. Gdy rządy w końcu przyznały się do istnienia wirusa, było już za późno, świat był w stanie pandemii, a po ulicach krążyły dziesiątki tysięcy ożywionych trupów.
Najpierw wojsko próbowało walczyć z nowym zagrożeniem, powstawały strefy kwarantanny dla tych, którzy wydawali się zdrowi, miejsca otoczone drutem kolczastym i regularnie patrolowane przez mężczyzn i kobiety z bronią automatyczną. Potem spróbowano poradzić sobie z nieumarłymi, bombardując centra miast, gdzie zbierały się duże ich hordy. W końcu jednak wszystko ostatecznie rozsypało się jak domek z kart, przestała istnieć komunikacja i padło zasilanie, rządy zaczęły upadać, jeden po drugim, a setki milionów, a potem miliardy ludzi przemieniły się w żywe trupy. Ci, którzy przeżyli, zrozumieli, że muszą radzić sobie sami i nikt im nie pomoże. Zapanowała anarchia i ostateczny koniec świata, jaki znamy…
Nowa rzeczywistość to życie na gruzach świata, szabrowanie tego, co zostało, znajdowanie miejsc, w których można się schronić i unikanie zombie oraz, co zdecydowanie ważniejsze, innych ludzi. Nowy świat jest bezlitosny. Zabić cię może wszystko. Głód, choroba, zardzewiały pręt, na który nadziejesz się, przeszukując starą aptekę i przeterminowane lekarstwa, które w niej znajdziesz… No i są jeszcze szwędacze i inni ocalali.
Szwędacze (Walkers) to nazwa, jaką ludzie nadali zombie. Wzięła się ona z tego, że większość nieumarłych szwęda się bez celu, czekając, aż natrafią na coś do zjedzenia. Żywe trupy w “The Walkind Dead” są umiarkowanie szybkie, a przede wszystkim nieustępliwe. Gdy raz zwęszą lub usłyszą (te zmysły mają najlepsze) ofiarę to będą za nią podążać, aż nie zginą (lub nie gdzieś nie utkną, co zdarza się regularnie) lub nie zabiją swojego celu. Szwędacze nie muszą jeść, ani pić, ale czują niewytłumaczalną potrzebę pożerania świeżego mięsa. Zabić je można, tylko niszcząc ich mózg, obcięcie głowy pozbawi nieumarłego ciała, ale nawet wtedy nie ustaje on w swej żądzy pożerania. Dlatego rozbijając obóz, warto dobrze sprawdzić okolice, bo bycie pogryzionym w nocy przez zdekapitowaną głowę to naprawdę głupi sposób na śmierć…
Wszyscy ludzie są nosicielami Wildfire Virus. Żywi noszą jego formę uśpioną, a nieumarli aktywną. Po śmierci każdy człowiek staje się nieumarłym. Dobrym pomysłem jest więc zniszczenie mózgu poległego towarzysza. Co ważne jednak, dowolne pogryzienie, a nawet zadrapanie prowadzi do zakażenia aktywnym szczepem wirusa i jest to chyba najgorsza rzecz, jaka może się przydarzyć w “The Walking Dead”. Śmierć jest szybka i ostateczna, a walka z aktywnym wirusem pożogi to tylko przedłużanie agonii. Czasem jak się ma farta i wystarczająco szybko amputuje się pogryzioną kończynę, można przeżyć. W innym wypadku szybko robi się niefajnie i zarażona postać może albo w jakiś sposób poświęcić się dla dobra reszty grupy, albo cóż… sami wiecie co.
Ludzie w postapokaliptycznym świecie “The Walking Dead” są naprawdę różni. Spotkamy tu zarówno idealistów próbujących odbudować nowy, lepszy świat, jak i złodziei, bandytów, kanibali i morderców. Częściej niestety tych drugich, bo zazwyczaj potrzeba przetrwania uaktywnia te gorsze cechy ludzkiej osobowości. Żywi przeciwnicy są zdecydowanie bardziej niebezpieczni od nieumarłych. Umieją strzelać, potrafią udawać sojuszników, a przede wszystkim dysponują sprytem.
Opis uniwersum w “The Walking Dead” nie skupia się na dokładnym przedstawieniu tego, jak geopolityczne wygląda nowy świat. Autorzy chcą raczej pokazać, jak działa nowa rzeczywistość. Mimo że w podręczniku znajdziemy rozpisaną kampanię dziejącą się w okolicach Atlanty, to nie narzucają nam tego miejsca jako subsettingu, tylko proponują, byśmy przygotowali własny kawałek świata i tam rozegrali naszą opowieść. To dobre podejście, bo zostawia grupom wolność twórczą, dając jednocześnie narzędzia i materiały pomagające w przygotowaniu się do naszej gry. Trochę jednak brakuje mi opisu “tych większych” graczy, o których informacje pojawiają się tu i tam w serialu. Chętnie zobaczyłbym nieco materiałów o Civic Republic, Pioneers albo innych grupach, które dysponują albo większą siłą, albo wieloma placówkami. Włączenie takich grup w kampanię lepiej połączyłoby ją moim zdaniem z uniwersum niż wprowadzanie postaci znanych z seriali.

Konwencje, kampanie, przygody

“The Walking Dead” to postapokaliptyczny (albo post-postapokaliptyczny) survival horror z elementami westernu. Gracze wcielają się w ocalałych i starają się przetrwać w nowym świecie. Mają oni swoją siedzibę, ale równie często podróżują po świecie, szukając sojuszników, potrzebnych ich społeczeństwu przedmiotów lub mszcząc się za coś, co ich spotkało. Sesje w “The Walking Dead” możemy rozgrywać w jednym z dwóch trybów – survivalowym i kampanijnym.
Ten pierwszy wygląda bardzo podobnie do trybu filmowego w “Obcym”. To pojedyncza historia, napisana pod konkretne postacie, które powinny być solidnie osadzone w gotowym materiale. Dla graczy rozgrywających sesje w trybie survivalowym istnieje tylko tu i teraz i nie do końca muszą przejmować konsekwencjami swoich działań, a otaczający drużynę świat istnieje w dużej mierze na poziomie backstory i celów ich postaci. Dobrze sprawdzą się tu zarówno akcyjniaki opowiadające o siedmiu wspaniałych, którzy muszą powstrzymać grupę bandytów najeżdżających jakąś niewinną społeczność czy różnego typu historie o przetrwaniu w bardzo niesprzyjających warunkach, jak i przygody, których sercem będzie dyplomacja i negocjacje z wrogiem w cieniu nadciągającej hordy szwędaczy. Idea jest w gruncie rzeczy taka, by było to pojedyncze, mocne wydarzenie, najlepiej kręcące się wokół pojedynczego problemu i lokacji.
Tryb kampanijny to sandbox. Gracze są na początku częścią niedużej społeczności umiejscowionej gdzieś w postapokaliptycznym świecie. Mają swoje Schronienie i grupę NPCów, która z nimi współpracuje i starają się przetrwać. Tryb kampanijny to w dużej mierze gra o konsekwencjach działań, jakie podejmą gracze. Projektując kampanię, MG rozpisuje otaczający graczy świat i jego problemy, tworzy frakcje, plotki i ciekawe miejsca. W trakcie samej gry problemy stają się Wyzwaniami, czyli jakimiś zdarzeniami, którymi gracze powinni się zająć. System zakłada, że MG będzie kontrolował Wyzwania, a gracze będą działać w najlepszym interesie swoim i swojej społeczności. Nie znajdziemy tu wiec klasycznych liniowych ciągów przygód, a quasisandboksowy świat żyjący wokół graczy i kolejne problemy, z którymi muszą się mierzyć.
W przeciwieństwie do trybu survivalowego w kampanii efekty działań graczy są dużo bardziej odczuwalne: ludzie będą ginąć, problemy – piętrzyć się, a drużyna będzie sobie musiała jakoś z tym poradzić. Dlatego też ten sposób rozgrywki, niezależnie od tego, jakie problemy postawimy przed graczami w “survivalu”, będzie dużo cięższy, jeżeli chodzi o klimat i jakiś taki ponury, żeby nie rzec “jesiennogawędowy”. W przeciwieństwie jednak do idei stojących za tym kulejącym sposobem grania w “Warhammera”, za “jesiennogawędowość” w “The Walking Dead” nie odpowiada samowładztwo MG, a raczej decyzje graczy, a przede wszystkim szczęście na kościach. W końcu nawet najlepszy plan może wziąć w łeb, gdy Fortuna pokaże wam środkowy palec. Siadając do tego typu rozgrywki, trzeba być gotowym nie tylko na (jak to mówią moi gracze) “umieranie w błocie”, ale także na patrzenie, jak umierają bliscy naszych postaci.

W podręczniku do gry “The Walking Dead” znajdziemy całkiem dobrze przygotowane materiały, których celem jest wsparcie prowadzącego. Nie jest to gra skierowana do początkujących, więc niewiele tu jest freblówki. Sporo jednak materiałów przygotowano dla tych, którzy nieco już liznęli prowadzenia i chcą się teraz zabrać za “The Walking Dead”. Gra całkiem porządnie tłumaczy swoje założenia i charakterystyczne dla siebie koncepty, takie jak na przykład Wyzwania. Sporo też miejsca poświęca temu, jak zbudować klimat charakterystyczny dla uniwersum. Zaproponowane przez autorów wskazówki co do konstruowania konwencji i samego prowadzenia sesji są w większości naprawdę sensowne i, trzymając się ich, stworzymy bardzo ponurą opowieść o próbie przetrwania w naprawdę niegościnnym świecie. Jedyna z nich, która totalnie do mnie nie trafia to “nie pozwól szwędaczom stać się zabawnymi”. Bardzo lubię groteskę i uważam, że okazjonalne “śmieszno-straszne” pokazanie nieumarłych sprawi tylko, że atmosfera sesji stanie się gęstsza. Dodatkowo łamanie konwencji i chwile oddechu są bardzo potrzebnymi elementami, zwłaszcza podczas ciężkich konwencyjnie historii. Nie mówię tu od razu, żeby popadać w “Armię Ciemności”, “Plants vs Zombies” czy to, co pojawia się w dalszych sezonach “Z Nation”, ale odpowiednio wprowadzony humor zrobi na sesji lepszą robotę niż dowolna ilość “mroku i cierpienia”.
Ważną częścią podręcznika są rozdziały o projektowaniu przygód w trybie survivalowym i kampanii. Każdy z tych elementów autorzy rozbierają na czynniki pierwsze i pokazują, jak tworzyć poszczególne elementy kampanii, a wszystko okraszają olbrzymią ilością sensownych przykładów. Podręcznik uczy nas też jak budować frakcje i jakie elementy powinny zawierać ich opisy, dając przy okazji komplet tabel, z których możemy wybrać albo wylosować poszczególne elementy. Przy okazji też pokazuje, jak działa cały ten proces, prezentując nam dwa gotowce, które możemy zaimplementować w naszych kampaniach.
Dodatkowo pochyla się nad samym prowadzeniem sesji i szczegółowo pisze o tworzeniu i zarządzaniu Wyzwaniami, czyli zadaniami, które bohaterowie muszą wypełnić, by poradzić sobie z otaczającymi ich problemami lub pchnąć fabułę do przodu.
Całość uzupełnia solidna ilość tabel, które pomogą nam wylosować naprawdę wiele elementów świata. Podręcznik pomoże nam w szybkim stworzeniu ciekawych miejsc, postaci czy specyficznych szwędaczy, a nawet szybkich Wyzwań, gdy sesja właśnie się zaczyna, a my mamy w głowie tylko pustkę.
To naprawdę świetna robota.

Złoty Ambulans (Golden Ambulance)

“Złoty Ambulans” to krótka, ale napisana z pazurem przygoda, której akcja toczy się w okolicach Atlanty między 2. a 3. sezonem serialu “The Walking Dead”. Gracze wcielą się tu w piątkę (gotowe postacie znajdziemy na końcu przygody i musimy je tylko przepisać na karty postaci) członków pewnej grupy ocalałych, która znajduje się na skraju rozpadu. Wielu jej członków zachorowało na zapalenie płuc, niektórzy (w tym poprzedni przywódca i mąż jednej z postaci) zmarli, a sytuacja tylko się pogarsza. Drużyna zostaje wysłana, by obrabować znajdujący się na jedynym z wielopoziomowych parkingów ambulans, niewiedząc, że karetka jest nie tylko pułapką, dzięki której pewna ocalała wabi naiwnych i wysyła na nich szwędaczy, ale także na miejscu spotkają ekipę z konkurencyjnej grupy, której również zależy na medykamentach. Jakby tego było mało, każda z gotowych postaci ma wpisane w swoje tło konkretne podejście do tego, co się wokół nich dzieje, które może z łatwością doprowadzić do dodatkowego konfliktu między BG.
“Złoty Ambulans” zaprojektowano naprawdę nieźle. W krótkiej, jednostrzałowej formule upakowano dużo treści, co pozwoli zrobić z niej, przy odrobinie starań, naprawdę solidną opowieść. Bardzo dobrze też pokazuje ducha systemu i pokazuje jego najważniejsze założenia, czyli zagrożenie ze strony zarówno żywych, jak i nieumarłych, trudne wybory oraz ludzką perfidię.

Atlanta

W podręczniku “The Walking Dead” znajdziemy także w pełni gotowy subsetting-kampanię dziejącą się w okolicach Atlanty. Czasowo umiejscowiono ją tuż po zakończeniu głównego serialu, czyli naprawdę wiele lat po apokalipsie. Okolice Atlanty zdominowane są przez trzy frakcje: Żyjących (The Living, czyli anarchistycznych oportunistów, którzy ściągają do siebie naiwne ofiary dzięki działającemu radiu), Odrodzonych (The Reborn, mocno religijną grupę wierzącą, że ich nieżyjący już kaznodzieja był Jezusem) oraz Szkołę (The School, czyli dawną placówkę edukacyjną, która zbiera opuszczone dzieci i jest rządzona przez ocalałych z rady pedagogicznej i dorosłych już uczniów). W okolicach Atlanty znajdziemy też pozostałości po jeszcze jednej komunie wybitej niedawno przez chorobę oraz szereg miast i miasteczek (w tym samą Atlantę), które mimo tego, że zostały wielokrotnie rozszabrowane, to nadal skrywają wiele skarbów.
Opisany setting jest gotowy do gry. Autorzy przygotowali nam wszystkie potrzebne elementy kampanii, od Schronienia i NPCów z naszej grupy, przez frakcje i ciekawe miejsca po rozmieszczenie hord szwędaczy i tabele plotek i spotkań frakcyjnych.

Postacie

Drużyna w “The Walking Dead” to grupa ocalałych, którzy przetrwali hekatombę apokalipsy zombie i teraz współpracują, by przetrwać. Członkowie grupy mogą znać się od dawna lub być połączeni więzami rodzinnymi, ale mogą być też przypadkową zbieraniną, która natrafiła na siebie i nauczyła się jakoś tam sobie ufać. Mają świadomość, że w grupie przetrwają łatwiej, kontakt z innymi ocalałymi pozwoli im zachować resztki zdrowia psychicznego w tym szalonym i okrutnym świecie. Co więcej, grupa działa z jakiegoś Schronienia, czyli miejsca w miarę bezpiecznego, gdzie można się ukryć przed wrogami i najeść do syta. Z drugiej jednak strony takie Schronienie może okazać się śmiertelną pułapką, gdy trafi tam nieduże stado szwędaczy lub – co gorsza – inni ocalali.
Same postacie tworzone są klasycznie dla gier na Year Zero Engine. Ich kreacja opiera się o archetyp, który jest punktem wyjścia do tego, kim będziemy grali i bazą podstawowych umiejętności. Opisuje też to, kim jesteśmy i z niego wynikają też paskudne zaszłości, które prześladują postać. Mechanicznymi wyróżnikami archetypu jest (jak zwykle w YZE zresztą) to, którą cechę i umiejętność możemy w trakcie tworzenia postaci podbić najwyżej oraz dostęp do trzech talentów przygotowanych dla konkretnej klasy i odpowiedniego ekwipunku.
Archetypów jest dwanaście i są to: Bandytka (The Criminal), Lekarka (The Doctor), Rolnik (The Farmer), Gospodyni domowa (The Homemaker, czyli typowa mieszkanka/mieszkaniec suburbii), Dzieciak (The Kid), Stróż prawa (The Law Enforcer), Nikt (The Nobody, czyli ktoś kto przed apokalipsą był szarym przeciętniakiem, o którym często zapominali nawet najbliżsi), Włóczęga (The Outcast, ktoś, kto przed apokalipsą żył na marginesie społeczeństwa), Polityk (The Politician), Kaznodzieja (The Preacher), Naukowiec (The Scientist) i Żołnierz (The Soldier). Archetypy są oczywiście wzorowane na postaciach z serialu/komiksu. Rick Grimes to oczywiście Stróż prawa, jego syn Carl to Dzieciak, Carol Peltier to Gospodyni domowa, Daryl Dixon to Bandyta a na przykład Hershel Greene to Rolnik.

Gdy już wybierzemy archetyp, rozdzielamy 13 punktów na Cechy i 12 na Umiejętności i wybieramy jeden z trzech talentów archetypowych. Gra korzysta ze standardowej dla większości listy czterech Cech (Krzepa, Zwinność, Umysł, Empatia) i dwunastu umiejętności połączonych trójkami z poszczególnymi Atrybutami. Listę tych drugich dopasowano do stylistyki gry, choć zasadniczo są to zmiany tylko kosmetyczne.
Gdy już rozdamy punkty i wybierzemy talent, losujemy startowy sprzęt. Każdy z archetypów ma listę sześciu przydanych przedmiotów i startujemy z trzema z nich oraz z jednym wyturlanym na tabeli Szabrowania. Ten nieco niekontrolowany dobór ekwipunku jest tu moim zdaniem dość kluczowy. To postapo i musimy poradzić sobie z tym, co zesłał nam los.
Gdy dobierzmy nasze startowe wyposażenie, to zasadniczo mamy za sobą mechaniczne tworzenie postaci i pozostaje nam tylko rozwinięcie osobowości naszego bohatera.
Składają się na nią trzy elementy: Problem (Issue), Determinacja (Drive) oraz Ostoje (Anchors) .

• Problem – jakiś element naszej postaci, który może albo prowadzić do konfliktów, albo wpędzać postać w kłopoty. Może być to na przykład fakt, że bohater nigdy nie poddaje się czyjejś woli, ma ciągoty do narkotyków lub alkoholu, albo na przykład boi się ciemności lub jest beznadziejnie zakochany w innym członku grupy. Problem ma być punktem zapalnym dla Wyzwań oraz inspiracją do odgrywania postaci.
• Determinacja to motywacja, która napędza postać do dalszego działania mimo bólu, głodu i ogólnej beznadziei. Może być to na przykład ochrona lub potrzeba odszukania bliskiej osoby, strach przed śmiercią, obsesja na punkcie czegoś, wiara w Boga, zasady albo w lepsze jutro, lub szeroko pojęta dyscyplina mentalna. Mechanicznie Determinacja przekłada się na premię +2 do rzutu powiązanego z naszą motywacją, którą można wykorzystać raz na sesję.
• Ostoje natomiast to dwie osoby – postać innego gracza i NPC, które są szczególnie bliskie tworzonemu bohaterowi. Może to być ktoś z rodziny albo po prostu przyjaciel. Kotwica to nie tylko okazja do głębszego fabularnego osadzenia bohatera w wydarzeniach, ale również ważna mechaniczne osoba, gdyż spędzenie pewnej ilości czasu z bliską nam osobą pozwala całkowicie pozbyć się punktów Stresu (więcej o nim w części o mechanice). Jednakże warto o Ostoje dbać, bo śmierć którejś z nich jest jednym z czynników prowadzących do załamania nerwowego.

Nasza grupa

Drużyna nie działa sama w tym ponurym i beznadziejnym świecie, ale jest częścią nieco większej grupy. Dlatego też od początku kampanii z drużyną podróżuje grupa pięciu NPCów. Tworząc naszych towarzyszy, możemy wylosować lub wybrać jedną z gotowych grup, albo wykreować własną ekipę korzystając z odpowiednich tabel w podręczniku. Gotowe grupy są w miarę ciekawe i widać, że autorzy włożyli nieco pracy, by je fajnie zróżnicować i wrzucić w nie nieco chemii i zarzewi Wyzwań. Samodzielne tworzenie grupy natomiast nieco kuleje, bo gra nie daje nam pełnego przepisu na zrobienie tego, zachowując balans współczynników podobny do gotowych grup. Samo tworzenie pojedynczych NPCów działa bardzo dobrze, ale już zrobienie z nich grupy wymagać będzie dużo pracy, zwłaszcza w drużynach, które nie lubią za wiele losować. Warto tu, moim zdaniem, sięgnąć do zasad rozgrywki solowej (więcej o nich na końcu tekstu), w których znajdziemy naprawdę fajne reguły tworzenia NPCów, które znacznie ułatwią wykreowanie towarzyszącej bohaterom grupy.
Jeżeli już jesteśmy przy bohaterach niezależnych, to trzeba też zaznaczyć, że “The Walking Dead” wprowadza nowe i ciekawe zasady zarządzania nimi. Zamiast pełnych statbloków ze wszystkimi szesnastoma statystykami znajdziemy w niej bardzo uproszczone wpisy, w których wyszczególniono tylko Issue BNa, jego sprzęt oraz umiejętności, w których jest wytrenowany. Gra zakłada, że każdy NPC rzuca bazowo czterema kośćmi, a dodatkowo może być on przeszkolonym (Trained) w pewnych umiejętnościach, być w nich specjalistą (Expert) lub mistrzem (Master). Pozwala mu to zyskać premie wynoszące odpowiednio +1 (przetrenowany), +4 (specjalista) i +6 (mistrz) do pul konkretnych umiejętności.
Warto też nadmienić, że BNi mogą się rozwijać i szkolić się w nowych umiejętnościach. Wymaga to jednak czasu, bezpiecznego miejsca i odpowiednio wyuczonego mentora. Wytrenowanie na poziom Wyszkolony zabiera miesiąc i wymaga nauczyciela z odpowiednią umiejętnością na co najmniej 2, a osiągniecie poziomu specjalisty zajmuje pół roku i wymaga kogoś z umiejętnością na poziomie 4 lub więcej.
NPCe podróżujący z drużyną to świetna baza potencjalnych nowych postaci, które gracz może przejąć po tym, jak bohater, którym zaczynał rozgrywkę, zginie lub zostanie wystarczająco ciężko ranny, by musiał spędzić większą ilość czasu, odpoczywając w Schronieniu. Przejmowani bohaterowie tworzeni są zgodnie ze wszystkimi zasadami podręcznikowymi i dodatkowo zyskują oni punkty w umiejętnościach, w których NPCe byli wytrenowani. Co więcej, jeżeli nas zastępczy bohater stworzony jest dlatego, że nasza główna postać jest ciężko ranna, to po jej powrocie do zdrowia możemy prowadzić dwie postacie, jednak musimy wybierać na początku sceny, którą z nich gramy i pogodzić się z tym, że los drugiej nie zależy do końca od nas i może ona zginąć. To nie “Star Trek Adventures” tylko brutalny świat pełen ożywionych trupów.

Dom wśród zgliszczy

Ważnym miejscem dla każdej grupy jest jej Schronienie, czyli miejsce, w którym bezpiecznie mogą się ukryć przed otaczających ich światem. Tworząc drużynę, możemy (podobnie jak w wypadku towarzyszących grupie NPCów) albo skorzystać z gotowców, albo wykreować naszą kryjówkę samemu.
Schronienie opisują dwa współczynniki: Wielkość (Capacity) oraz Obrona (Defense), a także pewna ilość Problemów, których ilość i charakter zależą od wybranego na siedzibę miejsca.

• Wielkość to współczynnik określający to, ile osób jest w stanie bezproblemowo wyżywić Schronienie. Warto zauważyć, że ilość potencjalnych mieszkańców nie rośnie wraz ze wzrostem współczynnika. Wielkość na jeden pozwala wyżywić do 10 osób, dwa to 20 nakarmionych, ale już trzy pozwoli nam mieć osadę liczącą do 50 mieszkańców.
• Obrona to poziom obrony naszego lokum. Składają się na niego umocnienia, systemy alarmowe i dostępne wyposażenie. Mechanicznie przekłada się to na premię do rzutów, jaką zyskują wszyscy obrońcy oraz na to, jak dużą hordę szwędaczy są w stanie zatrzymać nasze umocnienia i na jak długo. Przykładowo Obrona na dwa to na przykład drewniane ogrodzenie, które powstrzyma kilkunastu szwędaczy przez kilka minut, a Obrona na trzy to porządne ogrodzenie i wzmocnione drzwi, które zatrzymają kilkudziesięciu nieumarłych przez k6 godzin.

Współczynniki te mogą maleć jako efekt Wyzwań, które wynikają z Problemy Schronienia lub jego mieszkańców. Siedziba może opierać swoje Wielkość o zapas konserw, który się w końcu wyczerpie albo uprawy, które zostaną skradzione uciekającego członka grupy. Nasze Obrona może spaść, bo zdrajca wśród mieszkańców otworzył bramę albo dlatego, że ulewa podmyła glebę, na której stało ogrodzenie. W podręczniku nie znajdziemy natomiast twardych reguł i mechanik obniżania statystyk Schronienia – za wszystko odpowiadają Wyzwania.
Podnoszenie obu statystyk może również może być efektem Wyzwania, gdyż, rozwiązując je, drużyna może usunąć jakieś Problemy siedziby lub znaleźć coś, co pozwoli ulepszyć ich kwaterę główną. Zwykle jednak współczynniki Schronienia rosnąć będą dzięki Projektom grupowym, działaniom postaci graczy i NPCów prowadzących do ulepszenia siedziby.
W przeciwieństwie do gry “Mutant: Rok Zerowy” w “The Walking Dead” nie znajdziemy pełnej listy możliwych ulepszeń Schronienia, a jedynie osiem przykładowych rozwinięć oraz zasady ich tworzenia.
Każdy projekt ma cztery podstawowe wymagania: czas potrzebny na stworzenie, ilość ludzi, którzy muszą przy nim pracować, potrzebny sprzęt oraz minimalny poziom umiejętności Tech u co najmniej jednej z postaci pracujących przy projekcie. Na przykład stworzenie plantacji ziemniaków, która zwiększy Wielkość Schronienia do 3, wymaga k6 miesięcy pracy, 10 pracowników, zapasu ziemniaków, bezpiecznego pola pod uprawę oraz kogoś z Technikę na 2.
Oprócz projektów rozbudowujących siedzibę możemy też poświęcać czas na szkolenie NPCów (o czym pisałem już wyżej) oraz produkcję lub naprawę sprzętu. Ten ostatni element opiera się o te same zasady mechaniczne co duże projekty, ale wymaga tylko jednego pracownika i zwykle o wiele mniej czasu.
Warto też zauważyć, że zwykle Projekty nie wymagają rzutów, ale czasem to, co wymyślą gracze, może być ryzykowne lub niebezpieczne. W takiej sytuacji MG może zarządzić rzut o określonym poziomie trudności. Gracze mogą zadecydować, że test ten wykona jedna osoba lub rozbiją go pomiędzy kilka postaci, co może okazać się całkiem sensownym posunięciem, gdyż Projekt kończy się całkowitym niepowodzeniem tylko w przypadku porażki na rzutach wszystkich testujących. W innym wypadku udaje się go dokończyć, ale są z nim związane pewne komplikacje.
Mechanika Schronienia działa, ale ze względu na swoją miękkość może być jednym z bardziej problemogennych elementów gry. Oparcie na przykład wyceniania Projektów o mityczny “zdrowy rozsądek” może być przyczynkiem do scysji wewnątrz grupy.

Rozwój postaci

Postacie w “The Walking Dead” rozwijają się w bardzo charakterystyczny dla YZE sposób. Po każdej sesji gracze odpowiadają na pięć pytań, co pozwala im uzyskać od 1 do 5 PDków. Dodatkowo można uzyskać doświadczenie, odgrywając na początku przygody charakterystyczny dla serii monolog skierowany do kogoś, kogo grupa lub postać utraciła. Opowiada w nim o wydarzeniach z poprzedniej sesji i o swojej relacji ze straconą osobą. Taka scenka gwarantuje opowiadającemu na koniec sesji dodatkowe kilka PD lub, jeżeli nie lubimy wprowadzania dysproporcji w zdobywanym doświadczeniu, możliwość rozdysponowania uzyskanego w ten sposób expa pomiędzy całą grupę.

Tu przerwiemy nasze rozważania. Resztę przeczytacie już niebawem. Skorzystajcie z poniższego linku, by zapoznać się z materiałem.

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie materiałów do recenzji

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Wyprawy do zaginionych miast pełnych starożytnej potęgi? Szarża na grzbiecie oswojonego smoka na hordę żądnych krwi demonów? Starcie z imperatorem od tysiąca lat trzymającym świat w swym stalowym uścisku. To właśnie hight fantasy. Tu kryształowi bohaterowie toczą boje z mrocznymi władcami i przez trudy sięgają gwiazd. To najbardziej “odjechana” z konwencji klasycznego fantasy, kochana przez wielu fanów tego gatunku.
Dziś przed wami dodatek do gry “Fabula Ultima”, w którym autorzy tłumaczą, jak poradzić sobie z tą konwencją, opowiadając przy okazji naprawdę zapierające dech w piersiach historie!
Przez wami “Atlas High Fantasy”.

 “Atlas High Fantasy” to liczący nieco powyżej 200 stron (w formacie B5) podręcznik uzupełniający do gry “Fabula Ultima”. Autorzy skupiają się tu na wskazówkach dotyczących prowadzenia w tytułowej konwencji, a także oferują szeroki wachlarz narzędzi wspierających ten typ rozgrywki.

Epickość to nie dramat

Twórcy gry definiują high fantasy mocno “jRPGowo”, czyli jako gatunek skupiający się na antycznych tajemnicach, potężnej magii, relacjach z potężnymi istotami oraz walce o kontrolę nad pradawnymi światami. To monumentalne opowieści o walce dobra ze złem, gdzie odcienie szarości (które oczywiście powinny w pewnych dawkach pojawiać się w tego typu historiach) są tylko uzupełnieniem dla bardziej jednoznacznych fabuł.
Konwencja ta charakteryzuje się kilkoma podstawowymi wyznacznikami: bohaterowie są tu jednoznacznie dobrzy i wyrażają swoje emocje jasno i bez komplikowania, często powiązane są z nimi różnorakie przepowiednie lub magiczne artefakty, a ich pochodzenie jest zwykle tajemnicze. Nie boją się też rzucać wyzwań przeciwnościom losu.
Same krainy heroic fantasy pełne są niegościnnych ruin, gargantuicznych istot, potężnej magii, która często współistnieje z niezwykłą techniką. Bohaterowie stają do walki ze złem, gdy na zegarze historii jest za pięć dwunasta, czyli świat stoi na krawędzi zniszczenia lub o krok od wywracającego wszystko do góry nogami przełomu. Na przykład zły Imperator już zgromadził moc, by stać się bogiem albo właśnie pękają okowy utrzymujące światożerną bestię.
Kampanie w tej konwencji rzadko są sandboxami, najczęściej to “liniówki” o mocno zarysowanej fabule. Jest w nich sporo miejsca na zwroty akcji, a także na wątki poboczne, jednak nie mogą one odwracać uwagi od ostatecznego celu historii. Grając w tego typu konwencji, musimy pogodzić się z pewnymi ograniczeniami. W zamian za to mamy szansę na przeżycie z naszymi bohaterami naprawdę “epickiej” historii.
Autorzy dodatku “Atlas High Fantasy” już od samego początku podręcznika dają nam sporo rad dotyczących konwencji. Bardzo obrazowo pokazują nie tylko jak należy rozumieć jRPGowy aspekt high fantasy. Oprócz tego, co bardzo mi się podoba, wytykają też najbardziej typowe błędy, na jakie można natrafić w tego typu historiach. Mowa tu o często pojawiającej stereotypizacji i jednowymiarowości postaci i miejsc w tekstach kultury z tego gatunku. Twórcy podręcznika pokazują nam jak przeciwdziałać tego typu błędom i przy jakich aspektach warto dodatkowo przysiąść, by uczynić naszą kampanię bardziej nietuzinkową.
Pisząc o konwencji epickiego fantasy, autorzy poświęcili też sporo miejsca radom dotyczącym prowadzenia wszelkiego typu starć i konfliktów. Kluczem do stworzenia naprawdę klimatycznej walki jest trzymanie się kilku podstawowych zasad. Walki mają być mocno powiązane z postaciami (ich Tożsamościami i Motywami, mieć znaczenie, czyli być powiązane z wątkiem głównym lub motywacjami Złoczyńców) oraz toczyć się (zwłaszcza te najważniejsze) o naprawdę wysokie stawki. Twórcy sugerują, żeby nie rozdrabniać się i zamiast mniejszych potyczek rozgrywać tylko te znaczące starcia. Rady co do tych ostatnich bardzo wpasowują się w moją filozofię prowadzenia, czyli kampanie mają się skupiać na postaciach graczy, a realizm nie powinien stawać w nich na drodze “rule of cool”. Autorzy sugerują tu czerpanie pełnymi garściami z mechaniki “Fabula Ultima”, czyli zasad Rojów i Fal oraz oczywiście na pozwalanie na kreatywne wykorzystanie punktów Fabuli. Dzięki temu gracze będą mieli wrażenie, że ich postacie są naprawdę herosami w opowieści. Co ważne, podręcznik “Atlas High Fantasy” nie skupia się tylko na mniej lub bardziej konwencjonalnych mordobiciach, ale daje też garść naprawdę celnych wskazówek co do planowania i prowadzenia konfliktów społecznych.
Wszystkie praktycznie rady dotyczące prowadzenia w konwencji high fantasy, które znajdziemy w dodatku “Atlas High Fantasy” są dość uniwersalne (w końcu, co warto tu przypomnieć, “Fabula Ultima” nie ma własnego gotowego settingu) i bez trudu możemy je “wyjąć” z tej gry i zastosować w dowolnym innym “wysokomagiczno-epickim” RPGu, takim jak “Dungeons & Dragons”, “Soulbound” czy “Pathfinder”.

Światy pełne czaru

Kolejna część podręcznika to opis dziesięciu gotowych krain, które możemy wykorzystać w naszych kampaniach. Autorzy dają nam tu pełen wachlarz rozmaitych, choć dość klasycznych lokacji wraz z całym mnóstwem zahaczek na przygody i pomysłów na bohaterów niezależnych. Mamy tu zarówno starożytne ruiny dawno wymarłej cywilizacji czy stolicę potężnego imperium, jak i miasto na gigantycznym drzewie, którego gałęzie prowadzą do innych miejsc czy latający archipelag zamieszkany przez ludzi, którzy dawno porzucili powierzchnię. Każda z lokacji, mimo że są one dość tradycyjne, ma sobie coś ciekawego, co można ukraść do naszych przygód.
To, co mi się naprawdę bardzo podoba, to konstrukcja fragmentów podręcznika poświęconych wspomnianym lokacjom. Zamiast prostego opisu autorzy postanowili wprowadzić pewną bardzo wygodną i przejrzystą systematyzację, dzięki czemu przy każdym dodanym do podręcznika miejscu znajdziemy podobny zestaw informacji, czyli to, co powinniśmy wiedzieć na pierwszy rzut oka, lista pytań, które zadamy drużynie po to, by lepiej osadzić ją w nowej przestrzeni, typowe elementy obecne w danej lokacji, zahaczki fabularne i to jakie plany mogą mieć nasi złoczyńcy w stosunku do opisywanego miejsca. Taka systematyzacja (jestem, jak wiecie, fanem takich rozwiązań), ułatwia nam zarządzanie daną lokacją i znajdowanie potrzebnych nam informacji w opisach, co znacznie ułatwia korzystanie z nich. Twórcy podręcznika “Atlas High Fantasy” zrobili tu kawał dobrej roboty projektowej i mam nadzieję, że w kolejnych dodatkach będą nadal korzystać z tego samego wzorca.
Z samych lokacji najbardziej podoba mi się Yiggdrasill, czyli wspomniane już drzewo z miastem. Po pierwsze sama idea centralnego punktu z bramami prowadzącymi do innych miejsc, jakkolwiek wyświechtana, jest często przydatna w kampanii, która ma rzucać graczy po całym świecie i znacznie upraszcza podróże. Po drugie autorzy proponują tu bardzo ciekawy wątek na przygodę, czyli opowieść o uchodźcach z innego świata, którzy uciekają przez bramę do Yiggdrasill. To historia o ksenofobii i szukaniu porozumienia, w której sporo jest miejsca dla postaci graczy. Ponownie – pomysł dość ograny, ale przebudowany całkiem fajnie.

Herosi magicznych krain

“Atlas High Fantasy” to także spora ilość nowych zasad dotyczących tworzenia i rozwoju naszych bohaterów. Autorzy dodatku, by uczynić postacie lepiej wpasowującymi się w konwencję opisywaną podręczniku, dodają dwa nowe kroki w tworzeniu postaci – Dziwactwa i Moce Zero, a także cztery nowe klasy wraz z odpowiednimi mikromechanikami.
Dziwactwa to naprawdę potężne zdolności wynikające z tła postaci. Przydają się, by mocniej zindywidualizować bohaterów i uczynić ich gotowymi na groźniejsze przeciwności. Znajdziemy wśród nich rodowe bronie, skrzydła, silne powiązanie z żywiołami, a także talent do walki bez broni. Nasi bohaterowie mogą mieć wiszącą nad nimi klątwę (co daje im więcej punktów Fabuli), pochodzić z innych światów, a nawet być robotami lub roślinami. Moje ulubione Dziwactwo to jednak zdecydowanie Braterstwo Dusz. Bohater z tą zdolnością zawarł pakt z inną postacią i żyje jej wnętrzu (albo w duszy) manifestując się tylko, gdy jest taka potrzeba. Może to być związany z postacią duch lub demon, a nawet będący kopalnią wiedzy daimonion. Postać z tym Dziwactwem jest mocno powiązana z innym bohaterem, co bardzo fajnie od początku kampanii łączy ich losy, a samym graczom daje sporo miejsca na odgrywanie takiej relacji.
Moce Zero to druga z nowych mechanik powiązanych z postaciami. To kolejne “superdary”, które jednakże trzeba przed użyciem “naładować”. Innymi słowy, jest to odpowiednik obecnych w grach komputerowych zdolności typu “ultimate”.
Podczas tworzenia naszej Mocy Zero wybieramy dwa klocki – Impuls i Efekt. Ten pierwszy to aktywator, a drugi – zdolność specjalna. Aby odpalić Efekt, musimy zapełnić sześciosekcyjny zegar, który “ładuje się”, gdy bohater wydaje punkty Fabuli, traci PŻty lub gdy odpala się Impuls.
Moce Zero pozwalają nam odpalać za darmo czary i zdolności, krzywdzić i leczyć, a także wpływać na zegary sceny. To bardzo fajne i ciekawe talenty, które ładnie wpasują się i w konwencję i w mechanikę. Obawiam się jednak (choć bez praktycznej obserwacji nie mogę mieć tu pewności), że mogą one mocno sprofilować styl walki danej postaci – w końcu “odpalenie ultimate” może całkiem skutecznie odmienić pole bitwy.
Nowe klasy to natomiast Dowódczyni, Pieśniarz, Tancerka i Symbolista. Są one przyjemnie zróżnicowane i, tak jak wcześniejsze elementy, fajnie wpasowują się w stylistykę gry i ładnie uzupełniają archetypy z podręcznika podstawowego.

• Dowódczyni skupia się na wspieraniu towarzyszy i taktycznym zarządzaniu polem bitwy (dzięki zdolności pozwalającej na przesunięcie inicjatywy).
• Pieśniarz to mag, mogący zarówno poprawiać zdolności sojuszników, jak i całkiem konkretnie krzywdzić wrogów.
• Symbolista wypisuje na kawałkach papieru glify dające konkretne efekty.
• Tancerka natomiast może korzystać ze swych umiejętności, by wspierać swoje ataki, na przykład zmieniając rodzaj zadawanych obrażeń.

Z nowych klas najciekawszy wydaje się Pieśniarz. Składa on swoje zaklęcia z klocków melodii, tonacji i natężenia. Pierwszy z nich odpowiada za rodzaj czaru, drugi za to, z jakimi atrybutami/cechami lub żywiołami będzie on powiązany, a ostatni decyduje, na kogo on zadziała. Pozwala to na sporą elastyczność w komponowaniu pieśni i czyni grę Pieśniarzem naprawdę interesującą.
Warto tu też pamiętać, że postacie w “Fabula Ultima” nigdy nie mają jednej klasy. Nowe archetypy będą bardzo fajnie współdziałać z tymi z podstawki. Tancerka i Mistrz Broni będą podstawą pod sprawnych szermierzy, Dowódczyni z Mistrzem wiedzy stanie się materiałem na świetnego Taktyka, a Pieśniarz i Mówcze da nam cudownego Barda.
Rozdział dotyczący postaci uzupełniają nowe Umiejętności Heroiczne oraz garść gotowych pomysłów na postacie, które możemy wykorzystać zarówno jako bohaterów graczy, jak i bohaterów niezależnych. Warto się z nimi uważnie zapoznać, nawet jeżeli nie planujemy z nich skorzystać, bo dzięki temu będziemy mogli praktyczne zaobserwować, jak można użyć nowych elementów dotyczących tworzenia bohaterów.

Arsenał w służbie większego dobra

W podręczniku dotyczącym high fantasy nie może oczywiście zabraknąć dodatkowych zasad związanych z bronią i opancerzeniem oraz nowych artefaktów.
Pierwszą z mechanik są niestandardowe bronie. Każda z postaci może zacząć rozgrywkę z nieco lepszą bronią niż w tradycyjnej “Fabuli Ultimie”. Jest to oręż dwuręczny o wartości 300 zenitów wyposażony w trzy personalizacje, takie jak dodatkowe obrażenia, powiązanie z żywiołem, ulepszenie pancerza lub zmiana formy. Ta ostatnia opcja jest zdecydowanie najciekawsza i daje możliwość połączenia ze sobą dwóch rodzajów broni. Na przykład pozwala nam mieć topór, z którego można strzelać jak z muszkietu albo rękawice emanujące wyładowaniami mocy.
Nowe artefakty to potężne relikty dające niezwykłą moc. Mamy więc na przykład serce umożliwiające przemianę w smoka, różdżkę pozwalającą na jeden dzień przenieść się w czasie czy lustro przemieniające patrzącego w inną osobę lub kryształ dający dostęp do dodatkowej umiejętności heroicznej. Niektóre z artefaktów oprócz wielkiej mocy mają efekty uboczne, na przykład efekt Kielicha Młodości twa tylko kilka dni, Klucz Czerwonego Lwa pozwala dostać się do sali znajdującej się poza czasem i przestrzenią, ale to, co tam zostawimy, znika po zakończeniu wizyty.
Lista ekwipunku, którą znajdziemy w podręczniku “Atlas High Fantasy” uzupełniona jest przed kilkadziesiąt prostych magicznych broni i pancerzy zaprojektowanych tak, by pasowały do prezentowanej w podręczniku konwencji lub były odpowiednie dla nowych klas. Mamy więc na przykład tarczę, która może być bębenkiem, włócznie dla Tancerek, a także sporo sprzętu nawiązującego do mitologii (jak sztylet Midas, który zwiększa ilość skarbu duszy lub włócznia Achilles, która daje nietykalność)

Czarne charaktery

Podręcznik uzupełnia pięciu Złoczyńców dopasowanych do różnych poziomów zaawansowania drużyny. W opisie każdego z nich dostajemy nie tylko statbloki (zarówno jego samego, jak i współpracujących z nim pieczeniarzy) i taktykę, jaką się posługuje, ale również pomysł na wprowadzenie w kampanię i całe zaplecze fabularne niezbędne do uczynienia z nich istotnych elementów opowiadanych przez nas historii. Mamy tu więc władczynię piratów, wielkiego smoka, skrzywdzoną kapłankę, która stała się liczem, księcia z przerostem ego, a także najpotężniejszą i najciekawszą ze wszystkich Tragedię, czyli metanarracyjną demoniczno-boską istotę, mogącą bez trudu zabić całą grupę. Muszę przyznać, że ostatnia z tych istot szczególnie przypadła mi do gustu. Jej zdolności mają przypomnieć graczom (i postaciom) wcześniejsze etapy kampanii (i pokonanych złomilców), może ona manipulować przeznaczeniem i wreszcie stać się impulsem do satysfakcjonujących epilogów. Starcie z nią jest ciekawe tak samo na poziomie fikcji i mechaniki, jak i na poziomie meta. To zabawa konwencją i to zaplanowana dobrze.
Trochę jednak szkoda, że część dodatku “Atlas High Fantasy” dotycząca wrogów to tylko Złoczyńcy i niewielka garść pomagierów. Trochę zabrakło w podręczniku klasycznego bestiariusza wypełnionego bardziej typowymi (a nie udziwnionymi jak te w podstawce) potworami i przeciwnikami. Można ich oczywiście stworzyć samemu, ale gotowy statblok zawsze ułatwia życie, zwłaszcza jak trzeba coś zaimprowizować.

Kilka słów na koniec

“Atlas High Fantasy” to bardzo dobre uzupełnienie podstawki do gry “Fabula Ultima”. Bardzo ładnie wprowadza on w opisywaną przez niego konwencje i daje naprawdę wiele informacji, które przydadzą się każdemu MG prowadzącemu w tej stylistyce i to niezależnie od gry, z której korzysta. Wskazówki (podobnie jak w podstawce) nie tylko dają do myślenia, ale również są inspirujące. Bardzo fajnie także działa cała warstwa mechaniczna, jaką znajdziemy w podręczniku “Atlas High Fantasy”. Nowe klasy, ekwipunek, a zwłaszcza Moce Zero i Dziwactwa sprawią, że nasza gra w “Fabula Ultima” będzie znacznie ciekawsza. To, co natomiast jest dla mnie wadą tego podręcznika, to jego pewna wtórność. Zaprezentowane lokacje, zajawki przygód czy Złoczyńcy (poza Tragedią), są bardzo typowe dla konwencji high fantasy i nie wnoszą wiele nowego. Trochę zgrzytają mi też nazwy, które zdążyły mi się już opatrzeć przez lata prowadzenia. Ponowne wykorzystanie tradycyjnych nazw (na przykład mitologicznych) to bardzo jRPGowe rozwiązanie i pasuje do konwencji samej gry, ale ja nie jestem fanem takich rozwiązań.
Mimo tego będę korzystał z “Atlasu High Fantasy”, zwłaszcza grając w “Soulbounda”. Zwarte w tym podręczniku wskazówki są naprawdę celne i mądre i idealnie wpasowują się w myślenie o tym najdziwniejszym z “Warhammerów”.
Do zobaczenia na szlaku!

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać