“Jimmy. Ostatni raz widzieliśmy się w Knoxville, gdy twoi starzy pojechali do Cincinnati, a my do Chattanooga. Na miejscu ojciec spotkał kolegę z wojska, teraz już majora w Gwardii Narodowej i przyłączyliśmy się do nich. Powiem Ci… Lekko nie było. Początkowo wojsku udawało się powstrzymywać szwędaczy i chronić cywili, ale potem przypętała się naprawdę wielka horda i rozpętało się prawdziwe piekło. Z jednej strony potwory, z drugiej – oszalali ze strachu ludzie. Barykady padły, najpierw zginęli żołnierze, potem cywile… Ojciec, matka, major… Wszyscy… Znalazłam ich potem… No wiesz… Ojca i matkę. Przemienionych… Powłóczących nogami… Wiecznie głodnych… I odesłałam ich do Boga.
Nazywają nas Wyrównywaczami. Jest nas może kilkanaścioro, młodzi i starzy. Wszyscy przysięgliśmy, że znajdziemy naszych bliskich i zwrócimy im spokój. Każdego wieczora odmawiamy litanię z imion. By nie zapomnieć… Jeżeli żyjesz, odnajdę Cię. Jeżeli nie… Dodam Cię do litanii i przywrócę Ci spokój…”

Na początku, jak wspominałem ostatnio, był komiks. Ale to dopiero wyprodukowany przez AMC seria przyniósł tej franczyzie międzynarodową sławę. Nawet teraz, mimo że popularność tego uniwersum nieco przygasła i dwie najdłuższe serie, czyli “The Walking Dead” i “Fear the Walking Dead” zostały już zakończone (pierwsza z nich w 2022 r., po 11 sezonach, a druga w 2023 – po 8), to nadal ma ono wielu fanów, co sprawia, że regularnie pojawią się nowe spinoffy (“Dead City”, “Daryl Dixon” i “The Ones Who Live”) i antologie (“Tales of the Walking Dead”).
Sam nie jestem jakimś superfanem tego uniwersum, ale miałem taki okres w trakcie “wiadomego okresu izolacji w 2020” kiedy łyknąłem obie główne serie i muszę przyznać, że bawiłem się całkiem nieźle.
Ciekawe czy tak samo spodoba mi się RPG…
Przekonajcie się sami.

W trakcie pisania tekst znacznie mi się rozrósł. Dlatego postanowiłem rozbić go na dwie części. Ostatnio mogliście przeczytać o świecie “The Walking Dead”, o typach rozgrywki, postaciach i ich Schronieniach. Dziś natomiast przyjrzymy się mechanice, walce ze szwędaczami, i trybowi solo.
Korzystając z poniższego linka, możecie przejść do drugiej części tekstu.

Mechanika

“The Walking Dead” korzysta z dobrze znanej w naszym kraju mechaniki Year Zero Engine. To, co znajdziemy w podręczniku pozornie najbardziej będzie przypominać zasady, które pojawiły się w “Obcy: Gra Fabularna”, ale autorzy tej wersji gry sporo pozmieniali i wprowadzili wiele, nowych elementów tak, by dopasować system do uniwersum i do nieco bardziej brutalnej i mniej realistycznej rozgrywki. Ale po kolei:
Rdzeń gry opiera się ponownie o rzut pulą k6 równą sumie atrybutu, umiejętności, oraz punktów Stresu i różnych premii (na przykład celności broni). Aby zdać test, trzeba wyturlać na zebranych kostkach co najmniej tyle “szóstek”, ile wynosi poziom trudności testu. Zwykle jest to jeden, ale w wypadku szczególnie wyczynowych akcji, które chcą podjąć gracze, PT może wzrosnąć do dwóch albo trzech.
Gracz ma prawo jednokrotnego forsowania, czyli przerzutu wszystkich kości, na których nie wypadła “szóstka”. Kosztem tej deklaracji jest natychmiastowe otrzymanie punktu stresu.

Stres

Podobnie jak w “Obcym”, częścią puli, którą rzucamy w trakcie testu, zwykle są Kości Stresu. Mamy na nich dwa ciekawe mechanicznie wyniki: “jedynkę” oznaczającą, Zawaliliśmy sprawę (Messing up) oraz “szóstkę” dającą kolejny sukces (podbramkowa sytuacja może działać motywująco). Dodatkowo “jedynka” na pierwszym rzucie testu powoduje brak możliwości jego sforsowania. Co ważne, postać otrzymuje punkty Stresu nie tylko podczas forsowania. Wzrost ich ilości spowodowany jest także na przykład przez:

• bycie zaatakowanym przez szwędacze,
• zabicie kogoś z zimną krwią,
• zobaczenie, jak ktoś z grupy zostaje
• Pokonany lub pogryziony przez zombie,
• bycie samemu Wycieńczonym lub pogryzionym,
• silne emocje (na przykład bycie odrzuconym przez ukochaną osobę)

Nagromadzony stres możemy także oczywiście redukować i gra daje nam tu trzy możliwości: krótka i krzepiąca interakcja z inną postacią (1 punkt Stresu), całonocny odpoczynek (usuwamy ilość punków równą niższemu z w wyników na rzucie 2k6) oraz przynosząca ulgę czas (cała scena) spędzony z jedną z naszych Ostoi (cały Stres).

Gdy zwalimy sprawę

Zawalenie sprawy (Messing up) to różnego typu efekty wywołane przez brak koncentracji spowodowany stresem. Zwykle konsekwencje takiej wtopy obejmują na przykład: zaalarmowanie pobliskich szwędaczy (Zagrożenie rośnie o 1), przypadkowe wpadnięcie na nieumarłych, skutkujące wystawieniem się na pojedynczy atak (więcej o nich w części o walce), obrażenie kogoś, lub uszkodzenie przedmiotu. Co ważne, wyrzucenie Komplikacji nie musi oznaczać niezdania testu i jeżel mimo “jedynki” Kości Stresu nadal mamy odpowiednią ilość “szóstek”, to nasze działanie kończy się powodzeniem, ale ma ono swoją cenę.

Konflikty w “The Walking Dead”

W “The Walking Dead” znajdziemy trzy odrębne mechaniki starć: pojedynki, potyczki i konflikty ze szwędaczami. Dwie pierwsze dotyczyć będą walki z żywymi, a trzecia, jak łatwo się domyślić, to zestaw reguł pozwalających nam rozegrać walkę z tytułowymi antagonistami gry. Co więcej, mechaniki w wielu miejscach mocno różnią się od tego, co widzieliśmy w innych grach na Year Zero Engine.

Pojedynki

Pojedynki to podstawowy sposób zmechanizowania konfliktu, z którym będziemy mieli do czynienia, gdy dwóch lub więcej żywych pragnie się skutecznie pozabijać. Całość działa niezwykle prosto i opiera się o test przeciwstawny pomiędzy obiema walczącymi stronami – zwycięzca zadaje obrażenia, a w wypadku remisu obie strony ranią się nawzajem. Dodatkowo jeżeli jedna ze stron ma przewagę uzbrojenia i zasięgu (czyli jedna ma na przykład karabin i strzela do kogoś poza zasięgiem bezpośredniego ataku, czyli powyżej 25 od siebie), zamiast przeciwstawnego wykonujemy test prosty o odpowiednim poziomie trudności (zwykle 1).
W trakcie pojedynku można, zamiast atakować, poruszyć się celem zmniejszenia dystansu lub znalezienia osłony. W tym wypadku trzeba wykonać test Mobility. Jeżeli poruszająca się postać chce znaleźć osłonę, to dzieje się to przed uderzeniem przeciwnika, jeżeli zmniejszyć dystans, to ma to miejsce po rozliczeniu rzutu na atak.
Warto tu też wspomnieć, że Komplikacje w testach pojedynku oznaczają zwiększenie poziomu Zagrożenia lub pojedyncze starcie ze szwędaczami, które zawsze czekają na świeże mięso, a sama walka toczy się, dopóki któraś ze stron nie zostanie Pokonana i nie jest w stanie dalej działać.

Potyczki

Potyczki rozgrywane są wtedy, gdy walki nie da się rozegrać za pomocą pojedynku, gdyż zawiera zbyt wiele dodatkowych elementów, które mogą wpłynąć na przebieg starcia. Na przykład jedna strona próbuje sforsować jakieś drzwi lub naprawić samochód.
By zrozumieć Potyczki, trzeba zapamiętać, że w “The Walking Dead” każda runda podzielona jest na fazy. Mechanizm ten zastępuje klasyczną inicjatywę i po prostu w tym systemie pewne rzeczy zawsze będą się działy wcześniej od innych. To, w której fazie zadziałamy, zależy od decyzji podjętej na początku rundy, z tym że najpierw swoje akcje określają BNi, a dopiero potem postacie graczy. Pozwala to graczom (którzy i tak mają pod górkę) łatwiej dopasować swoją taktykę do działań przeciwników.
Istnieje 6 faz działania.

1. Ukrywanie się za osłoną – podobnie jak w Pojedynku, działający w tej fazie muszą zdać test Mobility, by zwiększyć PT trafienia z dystansu o 1.
2. Walka dystansowa. Najpierw NPCe wybierają cele, a potem gracze. Gdy dwie osoby strzelają do siebie, rozpatrujemy ten test tak, jak rzut, zgodnie z zasadami Pojedynku, a jeżeli ktoś strzela do kogoś, kto mu “nie oddaje”, mamy do czynienia z testem prostym.
3. Walka wręcz, którą rozpatrujemy dokładnie tak samo jak tę dystansową.
4. Ruch. Chętni działający w tej fazie testują Mobility, by zmniejszyć dystans. Jeżeli dwie postacie ścigają się nawzajem, wykonujemy rzut przeciwstawny, a zwycięzca oddala się lub zbliża do przeciwnika.
5. Pierwsza Pomoc. W tej fazie wykonujemy test Medycyny, by utrzymać przy życiu Pokonaną postać.
6. Inne akcje. W ostatniej fazie rundy podejmowane są wszystkie dodatkowe działania, takie jak celowanie do przeciwnika, barykadowanie drzwi, otwieranie sejfu czy walka ze szwędaczami.

Szczególnym działaniem w trakcie tury rozkazywanie pozostałym członkom grupy. Jedna z postaci może zamiast swojej akcji w dowolnym momencie tury wykonać test Przewodzenia i uzyskane w nim sukcesy rozdać swoim towarzyszom jako premiowe kostki do ich rzutu.
Generalnie walki z żywymi wydają się proste i dynamiczne. Brak inicjatywy i ograniczenie pobocznych akcji do ostatniej fazy w turze powinien znacznie przyspieszyć całe starcie.

Podstawy walki ze szwędaczami

Zagrożenie płynące z istnienia zombie jest stałym elementem krajobrazu w uniwersum “The Walking Dead”. Walka z nimi jest istotną częścią fabuły, ale starcia przypominają raczej próbę poradzenia sobie z żywiołem niż normalne starcie z ocaleńcami. Zombie jest tak wiele, że każde zwycięstwo w walce z nimi to chwilowe odsunięcie zagrożenia, a nie pełen tryumf.
Szwędacze nie mają takich samych statbloków jak żywi i opisują je tylko dwa współczynniki: poziom Zagrożenia i wielkość Chmary. Pierwszy z nich to suwak pozwalającym nam kontrolować to, jak bardzo żywe trupy świadome są obecności bohaterów. Gdy wynosi on zero, to w pobliżu nie ma żadnych zombie. Zwykle oznacza to pobyt w Schronieniu lub w innej dobrze obwarowanej ludzkiej placówce. Poziomy jeden i dwa oznaczają pewną obecność szwędaczy w okolicy, ale nie zdają one sobie jeszcze sprawy z obecności postaci. Poziomy od trzeciego w górę oznaczają niebezpieczeństwo – zombie wiedzą o świeżym mięsku i aktywnie go szukają. Dalej – im poziom Zagrożenia jest wyższy, tym bliżej się one znajdują lub większy jest ich napór.
Drugim współczynnikiem opisującym szwędaczy jest wielkość Chmary. Atrybut ten przyjmuje wartość od 1 (do dziesięciu ożywieńców) do 6 (powyżej tysiąca). Atrybut ten wpływa przede wszystkim na dwie rzeczy: na to, jak trudno jest pokonać bandę zombiaków i na to, czy jest ona w stanie sforsować zabezpieczenia Schronienia.
Na niskich poziomach Zagrożenia grupa może albo prześlizgnąć się obok, przeczekać aż horda sobie pójdzie albo dokonać ataku wyprzedającego. W wypadku pierwszych dwóch opcji wystarczy zdany test Mobilności lub Podstępów, a wypadku trzeciej będziemy mieli do czynienia ze Starciem z Chmarą, która powinna być całkiem łatwa do rozgromienia.
Każda z tych deklaracji jest generalnie dobra i pozwala ominąć przeciwników, ale porażki w testach podczas przekradania się i Konsekwencje pozwalają MG przeprowadzać pojedyncze starcia, które są generalnie całkiem mordercze lub podnosić poziom Zagrożenia, co w oczywisty sposób może prowadzić do pełnoskalowego Starcia z Chmarą.

Pojedyncze starcie

Najprostsza walka ze szwędaczami nazywana jest pojedynczym starciem. Rozwiązywana jest ona za pomocą jednego tylko rzutu, po którym postać pokona albo oderwie się od atakujących go zombie. Co ważne, w trakcie starcia tego typu bohater wcale nie musi chcieć zniszczyć szwędaczy – równie dobrze może chcieć wrogów zgubić (Mobilność), wyprowadzić w pole i zamknąć w piwnicy (Podstępy) lub zmiażdżyć sklepowymi półkami (Siła). Warto też wspomnieć, że pojedyncze starcie nie powoduje wzrostu poziomu zagrożenia, chyba że w jego trakcie postać wyrzuci Zawalenie sprawy i MG postanowi eskalować starcie z lokalnymi trupami. Sukces na teście kończy starcie całkowitym zwycięstwem postaci, porażka natomiast zmusza gracza do wykonania rzutu na tabeli Ataków szwędaczy, która jest wyjątkowo niemiła. Zaczyna się ona od łapania stresu i szybko przechodzi w zbieranie obrażeń, bycie pogryzionym i śmierć. Dodatkowo prawie każdy z wpisów opatrzony jest wyjątkowo obrazowo-paskudnym opisem – od bycia obślinionym, przez urywanie uszu, i po szereg malowniczych zgonów.

Starcie z Chmarą

W pewnym momencie “ekskrementy uderzą w wentylator” i jakaś horda zorientuje się, że w pobliżu jest świeże mięso. Szwedacze nie śpią, nie męczą się i nie odpuszczą ofierze, dopóki czują jej zapach. W takiej sytuacji czas podjąć walkę, skoordynować skuteczną ucieczkę lub uaktywnić jakiś wielkoskalowy plan, który pozwoli oderwać się od nieustępliwych potworów. Czas na Starcie z Chmarą!

• Starcie z Chmarą nie przypomina normalnej walki. Zamiast kolejnych akcji podejmowanych przez poszczególne postacie cała grupa działa kolektywnie by pozbyć się zagrożenia.
• Skuteczność strony graczy określona jest poprzez zsumowanie “szóstek” z trzech kolejnych rzutów na pule należące do trzech postaci lub BNów. Pozostali mogą pomagać w jednym z trzech rzutów. To, z których umiejętności mogą korzystać, zależy od poziomu Zagrożenia. Dodatkowo jedna osoba spoza rzucających może przyjąć rolę dowódcy i, podobnie jak w walce z żywymi, rzucić na Przewodzenie i rozdać sukcesy jako dodatkowe kostki pomiędzy trzy postacie prowadzące rzut. Jeżeli w grupie walczącej z hordą jest mniej osób, to i tak wykonują one trzy testy, jednak każdy kolejny rzut, który musi wykonać jedna postać obarczony jest wzrastającą karą -2.
• By określić ilość sukcesów, którą musi uzyskać grupa w jednej sekwencji rzutów, należy zsumować Zagrożenie i Rozmiar Chmary. W walce z małymi hordami (Rozmiar 3 lub mniej) wystarczy jedno zwycięstwo, by zakończyć walkę, w starciu z większymi – każde zwycięstwo zmniejsza ich Rozmiar o jeden.
• Jeżeli grupa nie uzyska wystarczającej liczby sukcesów w sekwencji rzutów, starcie trwa dalej, a MG może podnieść o jeden poziom Zagrożenie lub Rozmiar Chmary, albo wykonać Atak Chmary. Jeżeli w przegranej rundzie po stronie graczy będą co najmniej dwie Komplikacje, to MG może wybrać dwie z powyższych opcji.
• To, co może zrobić MG za pomocą Ataku Chmary, zależy od poziomu Zagrożenia. Na niższych poziomach może on jedynie zadeklarować pojedyncze starcie lub blokadę wyjść (która podnosi PT testów Mobilności i Podstępów o 1), na najwyższym może także przykryć grupę masą przeciwników, co zmusza wylosowaną postać do rzutu na tabeli Ataków szwędaczy.
• Pojedyncze postacie mogą próbować się wyrwać ze Starcia z Chmarą i mają tutaj dwie możliwości – mogą albo wepchnąć inna postać w objęcia szwędaczy (przeciwstawny test Siły), albo znaleźć miejsce, w którym postać będzie chwilowo bezpieczna, ale nadal otoczona przez żywe trupy (test Mobilności).

Walki ze szwędaczami – zarówno te duże, jak i te małe to bardzo ciekawy mechanicznie element gry. Gracze zmuszeni są do myślenia na poziomach fikcji, mechaniki i taktyki, by pokonać przeciwników. Podoba mi się grupowość całego przedsięwzięcia, konieczność modyfikowania działań ad hoc w zależności od poziomu Zagrożenia i ciągłe ryzykowanie kompletnej porażki. W końcu wystarczy, że najlepszemu drużynowemu mięśniakowi powinie się noga i wyrzuci “jedynkę” na kości Stresu, która doprowadzi do pechowego pojedynczego starcia i paskudnego rzutu na tabeli Ataków szwędaczy i nagle postać, która jest sercem obrony, umiera albo jest ciężko ranna i trzeba przemyśleć co robić dalej, bo horda nie zadowoli się pojedynczą ofiarą…

Co ciekawe, walkę ze szwędaczami można połączyć z konfliktem z żywymi. Pojedyncze starcia z zombie łatwo wpleść w normalne walki jako efekty Zawalenia sprawy. Dodaje to do zwykłych pojedynków cały dodatkowy poziom nie tylko skomplikowania, ale też fabularnych możliwości.
Spleść można także ze zwykłą walką starcie z Chmarą, choć wtedy taki konflikt siłą rzeczy staje się potwornie morderczy. Sekwencja trzech rzutów przeciwko armii szwędaczy jest wtedy po prostu rozpatrywana w ostatniej fazie (inne działania). Patrząc na ekonomię akcji, łatwo zauważyć, że starcie, w którym jedna ze stron jest uwięziona między żywymi i martwymi przeciwnikami, szybko skończy się masakrą, a takie, które zmusi obie strony do wspólnego stawienia czoła nieustępliwym potworom, może stać się przyczynkiem do całkiem ciekawych negocjacji.

Krytyki i leczenie

Przyjmowanie obrażeń i ich leczenie działa w “The Walking Dead” podobnie jak w większości gier na YZE. Po wyzerowaniu puli Zdrowia zostajemy Pokonani i przyjmujemy krytyka, który może postać okaleczyć albo zabić. Leczymy się z prędkością jednego punktu Zdrowia dziennie, ale oczywiście efekty krytyków mogą zostać z nami na dłużej.
W “The Walking Dead” znajdziemy tylko dwie istotne zmiany w procesie leczenia. Po pierwsze wszystkie żywe postacie – zarówno te należące go graczy jak i NPCe – zawsze mają trzy Punkty Zdrowia. Ucieszy to tych, którzy lubią grać mózgowcami, a zmartwi tych,którzy zawsze w YZE liczyli, że masa mięśniowa zatrzyma wystarczająco dużą ilość kul. Druga zmiana dotyczy samego opatrywania śmiertelnych krytyków i sprzętu medycznego niezbędnego do wyleczenia ich. Gra wprowadza zaawansowane i podstawowe apteczki. Tymi pierwszymi można opatrzyć każdą potencjalnie śmiertelną ranę, tymi drugimi – tylko mniej dotkliwe obrażenia. Oznacza to, że mogą pojawić się sytuacje, w których nasz towarzysz ma krwotok wewnętrzny a z naszą samochodową apteczką, nie możemy nic na to poradzić.

Wyprawy w teren

Nie mielibyśmy postapo bez wypraw w teren i szabrowania okolicy. “The Walking Dead” nie korzysta tu z tak boleśnie symulacyjnych zasad jak “Twilight 2000”, ale stawia raczej na pewne uproszczenia, czerpiąc przy okazji pełnymi garściami z “Mutanta”:

• Obszar, na którym żyje drużyna, na potrzeby mechaniki podzielony być powinien na sektory, czyli kwadraty o boku 10 kilometrów.
• W trakcie podróży drużyna może pokonać dziennie pewną ilość sektorów – zależną od posiadanego środka transportu. Na przykład piesza wyprawa pokona tylko jeden sektor, jadąca skuterami 4, a konno – 2.
• Po wjeździe do każdego nowego sektora MG opisuje go, opowiadając o jego ogólnym charakterze i wskazując rzucające się w oczy miejsca. Może tu wspomóc się poza własną wyobraźnią rozbudowanymi tabelami, które znajdziemy w podręczniku. Następnie wykonuje 2k6 (lub k6, jeżeli gracze niedawno odwiedzali dany sektor) i jeżeli na którejś z kostek wypadnie “szóstka”, to w sektorze czeka na grupę jakieś spotkanie losowe. Jeden z graczy może wykonać test Zwiadu, by zauważyć potencjalne niebezpieczeństwa. Warto przy okazji zauważyć, że sektory są tak duże, że nie tylko nie sposób zbadać ich podczas jednej wizyty, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by działało w nich kilka grup ocalałych, nie zdając sobie sprawy ze swojego istnienia.
• Gdy gracze szukają konkretnych przedmiotów lub miejsc, korzystając ze swojej wiedzy sprzed apokalipsy, wykonują test Survivalu. Niezależnie od wyniku takiego testu MG wskazuje najbliższy sektor, w którym można znaleźć poszukiwaną rzecz, jednak porażka w takim teście oznacza, że lokacja, do której zmierzają gracze, zmieniła się po apokalipsie w jakiś sposób lub poszukiwany przedmiot przeniesiono. Wyrzucenie Komplikacji natomiast oznacza, że na miejscu czekają także poważne kłopoty.
  W trakcie wyprawy można wykonać test umiejętności Sztuka Przetrwania, by polować lub szabrować okolicę Nie zmniejsza to tempa podróży pieszej, jednak połowi ilość przebytych sektorów, jeżeli postacie poruszają się pojazdem. Udany test polowania gwarantuje k6 racji żywnościowych, a zdany rzut na szabrowanie wiąże się z poturlaniem w tabeli znalezionych łupów.
• W podręczniku nie znajdziemy tabeli wpadek podczas polowania, szabrowania lub noclegu, ale MG spokojnie może skorzystać z wyrzuconych w trakcie odpowiednich rzutów Zawaleń sprawy i ich efektów, by uprzykrzyć życie podróżnikom.
• Drużyna może na wyprawę posłać także bohaterów niezależnych. Takie działanie rozpatrywane jest poprzez pojedynczy rzut k6 w odpowiedniej tabeli i zwykle wiąże się ze stratami wśród wysyłanych NPCów. To w sumie fajna opcja, o ile mamy ze sobą liczną grupę i nie wyślemy na taką wyprawę naszych Kotwic…

Mechanika “The Walking Dead” wprowadza wiele zmian w stosunku to innych gier na YZE, zwłaszcza tych postapokaliptycznych. W porównaniu z “Twilightem 2000” albo “Mutantem” dużo jest tu zasad miękkich, czyli wpływających bardziej na warstwę fabularną niż mechaniczną rozgrywki. Dobrym przykładem będzie załamanie nerwowe postaci, którego efekt powinien być odgrywany i może stać się przyczynkiem to powstania Wyzwań, ale nijak nie wpływa na rzuty.
Bardzo mi się podobają nowe zasady Stresu. Komplikacje, zamiast doprowadzać to efektu domina (co zdarza się czasem w “Obcym”), powinny raczej wprowadzać w scenę zamieszanie i dodawać do niespodziewane elementy. Dobrze powinno zadziałać także to, że pojawienie się Komplikacji nie przeszkadza w odniesieniu w teście sukcesu, a jedynie narzuca jakiś paskudny koszt. Sprawi to, że będą one tak samo dobrze działać w testach walki czy negocjacji, jak i podczas polowania.
Niezwykle ciekawie prezentują także zasady walki, zwłaszcza ze szwędaczami. Wyglądają nieco inaczej niż to, co widzieliśmy w YZE do tej pory, są uproszczone i usprawnione pod kątem preferowanego przez opisywany dziś system stylu gry.
“The Walking Dead” jest grą we wspólne opowiadanie historii i stojący za nim silnik współgra z tym założeniem. Częściej będziemy się tu jednak musieli zdać na osąd Mistrza Gry, bo część zasad (na przykład rozbudowa Schronień) zawiera raczej listę sugestii, a nie gotowe rozwiązania. Nie bardzo lubię tego typu metod, bo mogą prowadzić do nadużyć i scysji. Z drugiej strony, żadna, nawet najlepiej uregulowana mechanika, nie powstrzyma przed toksycznością MG-cymbała albo kłótliwego gracza.

Samotnie przeciwko nieumarłym

Podręcznik “The Walking Dead” uzupełnia zestaw zasad, które pozwolą zagrać w ten system solo. Znajdziemy tu więc zmodyfikowane tworzenie postaci i towarzyszącej bohaterowi grupy, trzy niezbędne Wyrocznie oraz pełen zestaw mechanik umożliwiających swobodną rozgrywkę.
Postacie w trybie solo są nieco mocniejsze od standardowych, mają dodatkowy talent i jeden punkt więcej na cechy, jednak dostają o jeden punkt doświadczenia mniej na sesję.
Trzy Wyrocznie to tabele abstraktów (które pozwolą nam określić detale związane ze sceną lokacją lub bohaterem niezależnym), Komplikacji oraz matryca szczęścia.
Przygotowanie do gry solo nie różni się bardzo od projektowania kampanii dla pełnej drużyny i tak naprawdę jedyne dodatkowe elementy to tabele pozwalające nam wylosować startowe relacje w grupie, kilka początkowych Pogłosek oraz to, jakie Wyzwanie rozpocznie rozgrywkę. Co ważne, są one zaprojektowane o tyle ciekawie, że możemy z nich skorzystać także przygotowując kampanię dla całej drużyny.
Same sesje solo są mocno ustrukturyzowane i rozpoczynając każdą rozgrywkę, musimy przejść przez szereg kroków, których celem jest sprawienie, by świat wokół bohatera i jego grupy działał, a wydarzenia szły o przodu.
Zarządzanie światem bardzo mocno opiera się na zegarach i znowu jest to element, który z powodzeniem możemy przenieść do zwykłej kampanii, zwłaszcza jeżeli chcemy ją sproceduralizować i wpasuje się on w pozostałe zasady wprost śpiewająco.
Jak to działa? Dla każdej Pogłoski i Frakcji, które pojawią się w grze, rozpisujemy po jednym sześciosegmentowym zegarze. Na początku każdej sesji rzucamy k6 i, jeżeli wynik na kości jest wyższy od ilości zamalowanych części, oznaczamy kolejną. Po wypełnieniu zegara Pogłoski staje się ona przestarzała, a efektem zamalowania licznika frakcyjnego jest jakaś konkretna zmiana w opisywanej przez niego organizacji, na przykład zamiana jednego z jej Problemów w Wyzwanie lub niespodziewana katastrofa.
Po tym, jak przejdziemy całą sekwencję przygotowań, rozgrywamy właściwą sesję. Jej celem jest zwykle poradzenie sobie z Wyzwaniem, które pojawiło się (podobnie jak w przypadku zwykłej kampanii) jako efekt jakiegoś Problemu. Podręcznik daje nam całkiem sporo mechanik usprawniających rozgrywkę. Pozwalają one między innymi zredukować ilość koniecznych rzutów przeciwstawnych albo zrandomizować między innymi poziom Zagrożenia i efekty przegranego starcia podczas walki z Chmarą.
Cały zestaw solo wydaje się zbudowany kompletnie i bez niedociągnięć. Ustrukturyzowanie i sproceduralizowanie wielu elementów pozwoli cieszyć się całkiem prostą w przeprowadzaniu rozgrywką, w której możemy się skupić na przetrwaniu, rozwiązywaniu Wyzwań i badaniu nieznanego.

Czy warto zagrać?

“The Walking Dead” to dobrze przemyślana i przygotowana postapokaliptyczna gra o zombie. Autorzy opracowali dużo narzędzi i tabel, dzięki którym możemy stworzyć barwny, choć okrutny świat otaczający graczy i dwa tryby, które pozwolą nam poznać ten świat na różne sposoby. Mechanika gry również sprawdza się nieźle, poprawiono i przebudowano kilka elementów z wcześniejszych tytułów i całość złożono tak, by dobrze pasowała do zaproponowanej konwencji. “The Walking Dead” nie jest grą symulacyjną, jak “Twilight 2000”, i stawia raczej na budowanie historii niż na twarde odwzorowanie przetrwania po apokalipsie zombie. Celuje także, zwłaszcza w trybie kampanijnym, raczej w “cięższe tematy”, niż w radosne zabijanie hord nieumarłych. Przetrwanie nie jest łatwe, plany się sypią, ludzie, z którymi związane są nasze postacie, umierają, a obcy ocalali często są gorsi od nieumarłych. Dla wielu graczy taka konwencja może być frustrująca, ale może też stać się przyczynkiem do opowiedzenia wspaniałej historii…
Czego wam serdecznie życzę…

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie materiałów do recenzji

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

“Droga Michelle. Ostatni raz widzieliśmy się w Knoxville, gdy samochód twoich rodziców skręcił na “siedemdziesiątkę piątkę” w kierunku Chattanooga, a moi ruszyli ku Cincinnati. Nie wiem, czy jeszcze żyjesz, ale u mnie nie jest dobrze. Rodzice nie żyją, zabili ich jacyś maruderzy, nim jeszcze dotarliśmy do Lexington. Razem z Randym uciekliśmy do lasu, a oni nas nawet specjalnie nie ścigali. Zadowolili się naszymi zapasami… Chyba potem widziałem matkę, jak szła z jakimś stadem… A może to był ktoś inny, tylko do niej podobny… Znaleźliśmy grupę, do której się przyłączyliśmy. Przewodzi jej pastor. Uważa, że to wszystko to kara za grzechy ludzkości… Zagonił nas do pracy w polu na jednej opuszczonych farm… Jedzenia nie jest dużo, ale nie jesteśmy bardzo głodni. Ludzie mówią, że budujemy tu nowy świat. Mam jednak wrażenie, że to trochę naiwne myślenie. Prędzej czy później pojawi się ktoś, kto to wszystko zabierze, a nas zabije. Jak ci maruderzy matkę i ojca. Mamy trochę broni… Ale ojciec też miał rewolwer…”

Na początku był komiks. Robert Kirkman stworzył w 2003 roku zupełnie nową, postapokaliptyczną opowieść, która nie skupiała się tylko na samym końcu świata i walce z kolejnym hordami zombie, ale zajmowała się także tym, co dzieje się później. Była to historia o tych, którzy starają się przetrwać w nowym świecie, walcząc nie tylko z nieumarłymi, ale przede wszystkim z ludźmi, którzy zwykle byli większym zagrożeniem niż wiecznie głodne mięsa potwory. Była to także opowieść o nowym, odradzającym się świecie i bolączkach jego odbudowy. Z postapo szybko przerodziła się w postpostapo. Komiks Kirkmana nie był ani pierwszym, ani ostatnim zajmującym się tą tematyką, ale stał się kanwą dla gigantycznego uniwersum serialowego, na które składa się dziś sześć seriali (i dwa zapowiedziane) liczących w sumie ponad 300 epizodów i całe mnóstwo gier, zarówno komputerowych (na czele z genialnymi tytułami od nieistniejącego już Telltale), jak i planszowych.
Rok temu doczekaliśmy się pełnoprawnej gry fabularnej w tym uniwersum stworzonej przez prawdziwych tytanów postapo RPGów, czyli Free League Publishing, a dziś na naszych półkach sklepowych pojawia się wersja polska wydana przez Black Monk Games.
Jak im się udało? Czy warto zainteresować się “The Walking Dead Universe”?
Zapraszam do lektury.

W trakcie pisania tekst znacznie mi się rozrósł. Dlatego postanowiłem rozbić go na dwie części. Dziś przeczytacie o świecie “The Walking Dead”, o konwencjach i typach rozgrywki, a także postaciach i ich Schronieniach. Następnym razem przyjrzymy się mechanice, walce ze szwędaczami oraz trybowi solo. Korzystając z poniższego linka, możecie przejść do drugiej części tekstu.

Świat

Zaraza wywołana przez wirus pożogi (Wildfire Virus) przyszła znikąd. Nie znamy jej pochodzenia ani pacjenta zero. Początkowo władze próbowały ukrywać fakt istnienia infekcji, która powoduje zgon po krótkiej, ale intensywnej chorobie, a potem powrót do życia jako bezmyślne i krwiożercze zombie. Gdy rządy w końcu przyznały się do istnienia wirusa, było już za późno, świat był w stanie pandemii, a po ulicach krążyły dziesiątki tysięcy ożywionych trupów.
Najpierw wojsko próbowało walczyć z nowym zagrożeniem, powstawały strefy kwarantanny dla tych, którzy wydawali się zdrowi, miejsca otoczone drutem kolczastym i regularnie patrolowane przez mężczyzn i kobiety z bronią automatyczną. Potem spróbowano poradzić sobie z nieumarłymi, bombardując centra miast, gdzie zbierały się duże ich hordy. W końcu jednak wszystko ostatecznie rozsypało się jak domek z kart, przestała istnieć komunikacja i padło zasilanie, rządy zaczęły upadać, jeden po drugim, a setki milionów, a potem miliardy ludzi przemieniły się w żywe trupy. Ci, którzy przeżyli, zrozumieli, że muszą radzić sobie sami i nikt im nie pomoże. Zapanowała anarchia i ostateczny koniec świata, jaki znamy…
Nowa rzeczywistość to życie na gruzach świata, szabrowanie tego, co zostało, znajdowanie miejsc, w których można się schronić i unikanie zombie oraz, co zdecydowanie ważniejsze, innych ludzi. Nowy świat jest bezlitosny. Zabić cię może wszystko. Głód, choroba, zardzewiały pręt, na który nadziejesz się, przeszukując starą aptekę i przeterminowane lekarstwa, które w niej znajdziesz… No i są jeszcze szwędacze i inni ocalali.
Szwędacze (Walkers) to nazwa, jaką ludzie nadali zombie. Wzięła się ona z tego, że większość nieumarłych szwęda się bez celu, czekając, aż natrafią na coś do zjedzenia. Żywe trupy w “The Walkind Dead” są umiarkowanie szybkie, a przede wszystkim nieustępliwe. Gdy raz zwęszą lub usłyszą (te zmysły mają najlepsze) ofiarę to będą za nią podążać, aż nie zginą (lub nie gdzieś nie utkną, co zdarza się regularnie) lub nie zabiją swojego celu. Szwędacze nie muszą jeść, ani pić, ale czują niewytłumaczalną potrzebę pożerania świeżego mięsa. Zabić je można, tylko niszcząc ich mózg, obcięcie głowy pozbawi nieumarłego ciała, ale nawet wtedy nie ustaje on w swej żądzy pożerania. Dlatego rozbijając obóz, warto dobrze sprawdzić okolice, bo bycie pogryzionym w nocy przez zdekapitowaną głowę to naprawdę głupi sposób na śmierć…
Wszyscy ludzie są nosicielami Wildfire Virus. Żywi noszą jego formę uśpioną, a nieumarli aktywną. Po śmierci każdy człowiek staje się nieumarłym. Dobrym pomysłem jest więc zniszczenie mózgu poległego towarzysza. Co ważne jednak, dowolne pogryzienie, a nawet zadrapanie prowadzi do zakażenia aktywnym szczepem wirusa i jest to chyba najgorsza rzecz, jaka może się przydarzyć w “The Walking Dead”. Śmierć jest szybka i ostateczna, a walka z aktywnym wirusem pożogi to tylko przedłużanie agonii. Czasem jak się ma farta i wystarczająco szybko amputuje się pogryzioną kończynę, można przeżyć. W innym wypadku szybko robi się niefajnie i zarażona postać może albo w jakiś sposób poświęcić się dla dobra reszty grupy, albo cóż… sami wiecie co.
Ludzie w postapokaliptycznym świecie “The Walking Dead” są naprawdę różni. Spotkamy tu zarówno idealistów próbujących odbudować nowy, lepszy świat, jak i złodziei, bandytów, kanibali i morderców. Częściej niestety tych drugich, bo zazwyczaj potrzeba przetrwania uaktywnia te gorsze cechy ludzkiej osobowości. Żywi przeciwnicy są zdecydowanie bardziej niebezpieczni od nieumarłych. Umieją strzelać, potrafią udawać sojuszników, a przede wszystkim dysponują sprytem.
Opis uniwersum w “The Walking Dead” nie skupia się na dokładnym przedstawieniu tego, jak geopolityczne wygląda nowy świat. Autorzy chcą raczej pokazać, jak działa nowa rzeczywistość. Mimo że w podręczniku znajdziemy rozpisaną kampanię dziejącą się w okolicach Atlanty, to nie narzucają nam tego miejsca jako subsettingu, tylko proponują, byśmy przygotowali własny kawałek świata i tam rozegrali naszą opowieść. To dobre podejście, bo zostawia grupom wolność twórczą, dając jednocześnie narzędzia i materiały pomagające w przygotowaniu się do naszej gry. Trochę jednak brakuje mi opisu “tych większych” graczy, o których informacje pojawiają się tu i tam w serialu. Chętnie zobaczyłbym nieco materiałów o Civic Republic, Pioneers albo innych grupach, które dysponują albo większą siłą, albo wieloma placówkami. Włączenie takich grup w kampanię lepiej połączyłoby ją moim zdaniem z uniwersum niż wprowadzanie postaci znanych z seriali.

Konwencje, kampanie, przygody

“The Walking Dead” to postapokaliptyczny (albo post-postapokaliptyczny) survival horror z elementami westernu. Gracze wcielają się w ocalałych i starają się przetrwać w nowym świecie. Mają oni swoją siedzibę, ale równie często podróżują po świecie, szukając sojuszników, potrzebnych ich społeczeństwu przedmiotów lub mszcząc się za coś, co ich spotkało. Sesje w “The Walking Dead” możemy rozgrywać w jednym z dwóch trybów – survivalowym i kampanijnym.
Ten pierwszy wygląda bardzo podobnie do trybu filmowego w “Obcym”. To pojedyncza historia, napisana pod konkretne postacie, które powinny być solidnie osadzone w gotowym materiale. Dla graczy rozgrywających sesje w trybie survivalowym istnieje tylko tu i teraz i nie do końca muszą przejmować konsekwencjami swoich działań, a otaczający drużynę świat istnieje w dużej mierze na poziomie backstory i celów ich postaci. Dobrze sprawdzą się tu zarówno akcyjniaki opowiadające o siedmiu wspaniałych, którzy muszą powstrzymać grupę bandytów najeżdżających jakąś niewinną społeczność czy różnego typu historie o przetrwaniu w bardzo niesprzyjających warunkach, jak i przygody, których sercem będzie dyplomacja i negocjacje z wrogiem w cieniu nadciągającej hordy szwędaczy. Idea jest w gruncie rzeczy taka, by było to pojedyncze, mocne wydarzenie, najlepiej kręcące się wokół pojedynczego problemu i lokacji.
Tryb kampanijny to sandbox. Gracze są na początku częścią niedużej społeczności umiejscowionej gdzieś w postapokaliptycznym świecie. Mają swoje Schronienie i grupę NPCów, która z nimi współpracuje i starają się przetrwać. Tryb kampanijny to w dużej mierze gra o konsekwencjach działań, jakie podejmą gracze. Projektując kampanię, MG rozpisuje otaczający graczy świat i jego problemy, tworzy frakcje, plotki i ciekawe miejsca. W trakcie samej gry problemy stają się Wyzwaniami, czyli jakimiś zdarzeniami, którymi gracze powinni się zająć. System zakłada, że MG będzie kontrolował Wyzwania, a gracze będą działać w najlepszym interesie swoim i swojej społeczności. Nie znajdziemy tu wiec klasycznych liniowych ciągów przygód, a quasisandboksowy świat żyjący wokół graczy i kolejne problemy, z którymi muszą się mierzyć.
W przeciwieństwie do trybu survivalowego w kampanii efekty działań graczy są dużo bardziej odczuwalne: ludzie będą ginąć, problemy – piętrzyć się, a drużyna będzie sobie musiała jakoś z tym poradzić. Dlatego też ten sposób rozgrywki, niezależnie od tego, jakie problemy postawimy przed graczami w “survivalu”, będzie dużo cięższy, jeżeli chodzi o klimat i jakiś taki ponury, żeby nie rzec “jesiennogawędowy”. W przeciwieństwie jednak do idei stojących za tym kulejącym sposobem grania w “Warhammera”, za “jesiennogawędowość” w “The Walking Dead” nie odpowiada samowładztwo MG, a raczej decyzje graczy, a przede wszystkim szczęście na kościach. W końcu nawet najlepszy plan może wziąć w łeb, gdy Fortuna pokaże wam środkowy palec. Siadając do tego typu rozgrywki, trzeba być gotowym nie tylko na (jak to mówią moi gracze) “umieranie w błocie”, ale także na patrzenie, jak umierają bliscy naszych postaci.

W podręczniku do gry “The Walking Dead” znajdziemy całkiem dobrze przygotowane materiały, których celem jest wsparcie prowadzącego. Nie jest to gra skierowana do początkujących, więc niewiele tu jest freblówki. Sporo jednak materiałów przygotowano dla tych, którzy nieco już liznęli prowadzenia i chcą się teraz zabrać za “The Walking Dead”. Gra całkiem porządnie tłumaczy swoje założenia i charakterystyczne dla siebie koncepty, takie jak na przykład Wyzwania. Sporo też miejsca poświęca temu, jak zbudować klimat charakterystyczny dla uniwersum. Zaproponowane przez autorów wskazówki co do konstruowania konwencji i samego prowadzenia sesji są w większości naprawdę sensowne i, trzymając się ich, stworzymy bardzo ponurą opowieść o próbie przetrwania w naprawdę niegościnnym świecie. Jedyna z nich, która totalnie do mnie nie trafia to “nie pozwól szwędaczom stać się zabawnymi”. Bardzo lubię groteskę i uważam, że okazjonalne “śmieszno-straszne” pokazanie nieumarłych sprawi tylko, że atmosfera sesji stanie się gęstsza. Dodatkowo łamanie konwencji i chwile oddechu są bardzo potrzebnymi elementami, zwłaszcza podczas ciężkich konwencyjnie historii. Nie mówię tu od razu, żeby popadać w “Armię Ciemności”, “Plants vs Zombies” czy to, co pojawia się w dalszych sezonach “Z Nation”, ale odpowiednio wprowadzony humor zrobi na sesji lepszą robotę niż dowolna ilość “mroku i cierpienia”.
Ważną częścią podręcznika są rozdziały o projektowaniu przygód w trybie survivalowym i kampanii. Każdy z tych elementów autorzy rozbierają na czynniki pierwsze i pokazują, jak tworzyć poszczególne elementy kampanii, a wszystko okraszają olbrzymią ilością sensownych przykładów. Podręcznik uczy nas też jak budować frakcje i jakie elementy powinny zawierać ich opisy, dając przy okazji komplet tabel, z których możemy wybrać albo wylosować poszczególne elementy. Przy okazji też pokazuje, jak działa cały ten proces, prezentując nam dwa gotowce, które możemy zaimplementować w naszych kampaniach.
Dodatkowo pochyla się nad samym prowadzeniem sesji i szczegółowo pisze o tworzeniu i zarządzaniu Wyzwaniami, czyli zadaniami, które bohaterowie muszą wypełnić, by poradzić sobie z otaczającymi ich problemami lub pchnąć fabułę do przodu.
Całość uzupełnia solidna ilość tabel, które pomogą nam wylosować naprawdę wiele elementów świata. Podręcznik pomoże nam w szybkim stworzeniu ciekawych miejsc, postaci czy specyficznych szwędaczy, a nawet szybkich Wyzwań, gdy sesja właśnie się zaczyna, a my mamy w głowie tylko pustkę.
To naprawdę świetna robota.

Złoty Ambulans (Golden Ambulance)

“Złoty Ambulans” to krótka, ale napisana z pazurem przygoda, której akcja toczy się w okolicach Atlanty między 2. a 3. sezonem serialu “The Walking Dead”. Gracze wcielą się tu w piątkę (gotowe postacie znajdziemy na końcu przygody i musimy je tylko przepisać na karty postaci) członków pewnej grupy ocalałych, która znajduje się na skraju rozpadu. Wielu jej członków zachorowało na zapalenie płuc, niektórzy (w tym poprzedni przywódca i mąż jednej z postaci) zmarli, a sytuacja tylko się pogarsza. Drużyna zostaje wysłana, by obrabować znajdujący się na jedynym z wielopoziomowych parkingów ambulans, niewiedząc, że karetka jest nie tylko pułapką, dzięki której pewna ocalała wabi naiwnych i wysyła na nich szwędaczy, ale także na miejscu spotkają ekipę z konkurencyjnej grupy, której również zależy na medykamentach. Jakby tego było mało, każda z gotowych postaci ma wpisane w swoje tło konkretne podejście do tego, co się wokół nich dzieje, które może z łatwością doprowadzić do dodatkowego konfliktu między BG.
“Złoty Ambulans” zaprojektowano naprawdę nieźle. W krótkiej, jednostrzałowej formule upakowano dużo treści, co pozwoli zrobić z niej, przy odrobinie starań, naprawdę solidną opowieść. Bardzo dobrze też pokazuje ducha systemu i pokazuje jego najważniejsze założenia, czyli zagrożenie ze strony zarówno żywych, jak i nieumarłych, trudne wybory oraz ludzką perfidię.

Atlanta

W podręczniku “The Walking Dead” znajdziemy także w pełni gotowy subsetting-kampanię dziejącą się w okolicach Atlanty. Czasowo umiejscowiono ją tuż po zakończeniu głównego serialu, czyli naprawdę wiele lat po apokalipsie. Okolice Atlanty zdominowane są przez trzy frakcje: Żyjących (The Living, czyli anarchistycznych oportunistów, którzy ściągają do siebie naiwne ofiary dzięki działającemu radiu), Odrodzonych (The Reborn, mocno religijną grupę wierzącą, że ich nieżyjący już kaznodzieja był Jezusem) oraz Szkołę (The School, czyli dawną placówkę edukacyjną, która zbiera opuszczone dzieci i jest rządzona przez ocalałych z rady pedagogicznej i dorosłych już uczniów). W okolicach Atlanty znajdziemy też pozostałości po jeszcze jednej komunie wybitej niedawno przez chorobę oraz szereg miast i miasteczek (w tym samą Atlantę), które mimo tego, że zostały wielokrotnie rozszabrowane, to nadal skrywają wiele skarbów.
Opisany setting jest gotowy do gry. Autorzy przygotowali nam wszystkie potrzebne elementy kampanii, od Schronienia i NPCów z naszej grupy, przez frakcje i ciekawe miejsca po rozmieszczenie hord szwędaczy i tabele plotek i spotkań frakcyjnych.

Postacie

Drużyna w “The Walking Dead” to grupa ocalałych, którzy przetrwali hekatombę apokalipsy zombie i teraz współpracują, by przetrwać. Członkowie grupy mogą znać się od dawna lub być połączeni więzami rodzinnymi, ale mogą być też przypadkową zbieraniną, która natrafiła na siebie i nauczyła się jakoś tam sobie ufać. Mają świadomość, że w grupie przetrwają łatwiej, kontakt z innymi ocalałymi pozwoli im zachować resztki zdrowia psychicznego w tym szalonym i okrutnym świecie. Co więcej, grupa działa z jakiegoś Schronienia, czyli miejsca w miarę bezpiecznego, gdzie można się ukryć przed wrogami i najeść do syta. Z drugiej jednak strony takie Schronienie może okazać się śmiertelną pułapką, gdy trafi tam nieduże stado szwędaczy lub – co gorsza – inni ocalali.
Same postacie tworzone są klasycznie dla gier na Year Zero Engine. Ich kreacja opiera się o archetyp, który jest punktem wyjścia do tego, kim będziemy grali i bazą podstawowych umiejętności. Opisuje też to, kim jesteśmy i z niego wynikają też paskudne zaszłości, które prześladują postać. Mechanicznymi wyróżnikami archetypu jest (jak zwykle w YZE zresztą) to, którą cechę i umiejętność możemy w trakcie tworzenia postaci podbić najwyżej oraz dostęp do trzech talentów przygotowanych dla konkretnej klasy i odpowiedniego ekwipunku.
Archetypów jest dwanaście i są to: Bandytka (The Criminal), Lekarka (The Doctor), Rolnik (The Farmer), Gospodyni domowa (The Homemaker, czyli typowa mieszkanka/mieszkaniec suburbii), Dzieciak (The Kid), Stróż prawa (The Law Enforcer), Nikt (The Nobody, czyli ktoś kto przed apokalipsą był szarym przeciętniakiem, o którym często zapominali nawet najbliżsi), Włóczęga (The Outcast, ktoś, kto przed apokalipsą żył na marginesie społeczeństwa), Polityk (The Politician), Kaznodzieja (The Preacher), Naukowiec (The Scientist) i Żołnierz (The Soldier). Archetypy są oczywiście wzorowane na postaciach z serialu/komiksu. Rick Grimes to oczywiście Stróż prawa, jego syn Carl to Dzieciak, Carol Peltier to Gospodyni domowa, Daryl Dixon to Bandyta a na przykład Hershel Greene to Rolnik.

Gdy już wybierzemy archetyp, rozdzielamy 13 punktów na Cechy i 12 na Umiejętności i wybieramy jeden z trzech talentów archetypowych. Gra korzysta ze standardowej dla większości listy czterech Cech (Krzepa, Zwinność, Umysł, Empatia) i dwunastu umiejętności połączonych trójkami z poszczególnymi Atrybutami. Listę tych drugich dopasowano do stylistyki gry, choć zasadniczo są to zmiany tylko kosmetyczne.
Gdy już rozdamy punkty i wybierzemy talent, losujemy startowy sprzęt. Każdy z archetypów ma listę sześciu przydanych przedmiotów i startujemy z trzema z nich oraz z jednym wyturlanym na tabeli Szabrowania. Ten nieco niekontrolowany dobór ekwipunku jest tu moim zdaniem dość kluczowy. To postapo i musimy poradzić sobie z tym, co zesłał nam los.
Gdy dobierzmy nasze startowe wyposażenie, to zasadniczo mamy za sobą mechaniczne tworzenie postaci i pozostaje nam tylko rozwinięcie osobowości naszego bohatera.
Składają się na nią trzy elementy: Problem (Issue), Determinacja (Drive) oraz Ostoje (Anchors) .

• Problem – jakiś element naszej postaci, który może albo prowadzić do konfliktów, albo wpędzać postać w kłopoty. Może być to na przykład fakt, że bohater nigdy nie poddaje się czyjejś woli, ma ciągoty do narkotyków lub alkoholu, albo na przykład boi się ciemności lub jest beznadziejnie zakochany w innym członku grupy. Problem ma być punktem zapalnym dla Wyzwań oraz inspiracją do odgrywania postaci.
• Determinacja to motywacja, która napędza postać do dalszego działania mimo bólu, głodu i ogólnej beznadziei. Może być to na przykład ochrona lub potrzeba odszukania bliskiej osoby, strach przed śmiercią, obsesja na punkcie czegoś, wiara w Boga, zasady albo w lepsze jutro, lub szeroko pojęta dyscyplina mentalna. Mechanicznie Determinacja przekłada się na premię +2 do rzutu powiązanego z naszą motywacją, którą można wykorzystać raz na sesję.
• Ostoje natomiast to dwie osoby – postać innego gracza i NPC, które są szczególnie bliskie tworzonemu bohaterowi. Może to być ktoś z rodziny albo po prostu przyjaciel. Kotwica to nie tylko okazja do głębszego fabularnego osadzenia bohatera w wydarzeniach, ale również ważna mechaniczne osoba, gdyż spędzenie pewnej ilości czasu z bliską nam osobą pozwala całkowicie pozbyć się punktów Stresu (więcej o nim w części o mechanice). Jednakże warto o Ostoje dbać, bo śmierć którejś z nich jest jednym z czynników prowadzących do załamania nerwowego.

Nasza grupa

Drużyna nie działa sama w tym ponurym i beznadziejnym świecie, ale jest częścią nieco większej grupy. Dlatego też od początku kampanii z drużyną podróżuje grupa pięciu NPCów. Tworząc naszych towarzyszy, możemy wylosować lub wybrać jedną z gotowych grup, albo wykreować własną ekipę korzystając z odpowiednich tabel w podręczniku. Gotowe grupy są w miarę ciekawe i widać, że autorzy włożyli nieco pracy, by je fajnie zróżnicować i wrzucić w nie nieco chemii i zarzewi Wyzwań. Samodzielne tworzenie grupy natomiast nieco kuleje, bo gra nie daje nam pełnego przepisu na zrobienie tego, zachowując balans współczynników podobny do gotowych grup. Samo tworzenie pojedynczych NPCów działa bardzo dobrze, ale już zrobienie z nich grupy wymagać będzie dużo pracy, zwłaszcza w drużynach, które nie lubią za wiele losować. Warto tu, moim zdaniem, sięgnąć do zasad rozgrywki solowej (więcej o nich na końcu tekstu), w których znajdziemy naprawdę fajne reguły tworzenia NPCów, które znacznie ułatwią wykreowanie towarzyszącej bohaterom grupy.
Jeżeli już jesteśmy przy bohaterach niezależnych, to trzeba też zaznaczyć, że “The Walking Dead” wprowadza nowe i ciekawe zasady zarządzania nimi. Zamiast pełnych statbloków ze wszystkimi szesnastoma statystykami znajdziemy w niej bardzo uproszczone wpisy, w których wyszczególniono tylko Issue BNa, jego sprzęt oraz umiejętności, w których jest wytrenowany. Gra zakłada, że każdy NPC rzuca bazowo czterema kośćmi, a dodatkowo może być on przeszkolonym (Trained) w pewnych umiejętnościach, być w nich specjalistą (Expert) lub mistrzem (Master). Pozwala mu to zyskać premie wynoszące odpowiednio +1 (przetrenowany), +4 (specjalista) i +6 (mistrz) do pul konkretnych umiejętności.
Warto też nadmienić, że BNi mogą się rozwijać i szkolić się w nowych umiejętnościach. Wymaga to jednak czasu, bezpiecznego miejsca i odpowiednio wyuczonego mentora. Wytrenowanie na poziom Wyszkolony zabiera miesiąc i wymaga nauczyciela z odpowiednią umiejętnością na co najmniej 2, a osiągniecie poziomu specjalisty zajmuje pół roku i wymaga kogoś z umiejętnością na poziomie 4 lub więcej.
NPCe podróżujący z drużyną to świetna baza potencjalnych nowych postaci, które gracz może przejąć po tym, jak bohater, którym zaczynał rozgrywkę, zginie lub zostanie wystarczająco ciężko ranny, by musiał spędzić większą ilość czasu, odpoczywając w Schronieniu. Przejmowani bohaterowie tworzeni są zgodnie ze wszystkimi zasadami podręcznikowymi i dodatkowo zyskują oni punkty w umiejętnościach, w których NPCe byli wytrenowani. Co więcej, jeżeli nas zastępczy bohater stworzony jest dlatego, że nasza główna postać jest ciężko ranna, to po jej powrocie do zdrowia możemy prowadzić dwie postacie, jednak musimy wybierać na początku sceny, którą z nich gramy i pogodzić się z tym, że los drugiej nie zależy do końca od nas i może ona zginąć. To nie “Star Trek Adventures” tylko brutalny świat pełen ożywionych trupów.

Dom wśród zgliszczy

Ważnym miejscem dla każdej grupy jest jej Schronienie, czyli miejsce, w którym bezpiecznie mogą się ukryć przed otaczających ich światem. Tworząc drużynę, możemy (podobnie jak w wypadku towarzyszących grupie NPCów) albo skorzystać z gotowców, albo wykreować naszą kryjówkę samemu.
Schronienie opisują dwa współczynniki: Wielkość (Capacity) oraz Obrona (Defense), a także pewna ilość Problemów, których ilość i charakter zależą od wybranego na siedzibę miejsca.

• Wielkość to współczynnik określający to, ile osób jest w stanie bezproblemowo wyżywić Schronienie. Warto zauważyć, że ilość potencjalnych mieszkańców nie rośnie wraz ze wzrostem współczynnika. Wielkość na jeden pozwala wyżywić do 10 osób, dwa to 20 nakarmionych, ale już trzy pozwoli nam mieć osadę liczącą do 50 mieszkańców.
• Obrona to poziom obrony naszego lokum. Składają się na niego umocnienia, systemy alarmowe i dostępne wyposażenie. Mechanicznie przekłada się to na premię do rzutów, jaką zyskują wszyscy obrońcy oraz na to, jak dużą hordę szwędaczy są w stanie zatrzymać nasze umocnienia i na jak długo. Przykładowo Obrona na dwa to na przykład drewniane ogrodzenie, które powstrzyma kilkunastu szwędaczy przez kilka minut, a Obrona na trzy to porządne ogrodzenie i wzmocnione drzwi, które zatrzymają kilkudziesięciu nieumarłych przez k6 godzin.

Współczynniki te mogą maleć jako efekt Wyzwań, które wynikają z Problemy Schronienia lub jego mieszkańców. Siedziba może opierać swoje Wielkość o zapas konserw, który się w końcu wyczerpie albo uprawy, które zostaną skradzione uciekającego członka grupy. Nasze Obrona może spaść, bo zdrajca wśród mieszkańców otworzył bramę albo dlatego, że ulewa podmyła glebę, na której stało ogrodzenie. W podręczniku nie znajdziemy natomiast twardych reguł i mechanik obniżania statystyk Schronienia – za wszystko odpowiadają Wyzwania.
Podnoszenie obu statystyk może również może być efektem Wyzwania, gdyż, rozwiązując je, drużyna może usunąć jakieś Problemy siedziby lub znaleźć coś, co pozwoli ulepszyć ich kwaterę główną. Zwykle jednak współczynniki Schronienia rosnąć będą dzięki Projektom grupowym, działaniom postaci graczy i NPCów prowadzących do ulepszenia siedziby.
W przeciwieństwie do gry “Mutant: Rok Zerowy” w “The Walking Dead” nie znajdziemy pełnej listy możliwych ulepszeń Schronienia, a jedynie osiem przykładowych rozwinięć oraz zasady ich tworzenia.
Każdy projekt ma cztery podstawowe wymagania: czas potrzebny na stworzenie, ilość ludzi, którzy muszą przy nim pracować, potrzebny sprzęt oraz minimalny poziom umiejętności Tech u co najmniej jednej z postaci pracujących przy projekcie. Na przykład stworzenie plantacji ziemniaków, która zwiększy Wielkość Schronienia do 3, wymaga k6 miesięcy pracy, 10 pracowników, zapasu ziemniaków, bezpiecznego pola pod uprawę oraz kogoś z Technikę na 2.
Oprócz projektów rozbudowujących siedzibę możemy też poświęcać czas na szkolenie NPCów (o czym pisałem już wyżej) oraz produkcję lub naprawę sprzętu. Ten ostatni element opiera się o te same zasady mechaniczne co duże projekty, ale wymaga tylko jednego pracownika i zwykle o wiele mniej czasu.
Warto też zauważyć, że zwykle Projekty nie wymagają rzutów, ale czasem to, co wymyślą gracze, może być ryzykowne lub niebezpieczne. W takiej sytuacji MG może zarządzić rzut o określonym poziomie trudności. Gracze mogą zadecydować, że test ten wykona jedna osoba lub rozbiją go pomiędzy kilka postaci, co może okazać się całkiem sensownym posunięciem, gdyż Projekt kończy się całkowitym niepowodzeniem tylko w przypadku porażki na rzutach wszystkich testujących. W innym wypadku udaje się go dokończyć, ale są z nim związane pewne komplikacje.
Mechanika Schronienia działa, ale ze względu na swoją miękkość może być jednym z bardziej problemogennych elementów gry. Oparcie na przykład wyceniania Projektów o mityczny “zdrowy rozsądek” może być przyczynkiem do scysji wewnątrz grupy.

Rozwój postaci

Postacie w “The Walking Dead” rozwijają się w bardzo charakterystyczny dla YZE sposób. Po każdej sesji gracze odpowiadają na pięć pytań, co pozwala im uzyskać od 1 do 5 PDków. Dodatkowo można uzyskać doświadczenie, odgrywając na początku przygody charakterystyczny dla serii monolog skierowany do kogoś, kogo grupa lub postać utraciła. Opowiada w nim o wydarzeniach z poprzedniej sesji i o swojej relacji ze straconą osobą. Taka scenka gwarantuje opowiadającemu na koniec sesji dodatkowe kilka PD lub, jeżeli nie lubimy wprowadzania dysproporcji w zdobywanym doświadczeniu, możliwość rozdysponowania uzyskanego w ten sposób expa pomiędzy całą grupę.

Tu przerwiemy nasze rozważania. Resztę przeczytacie już niebawem. Skorzystajcie z poniższego linku, by zapoznać się z materiałem.

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie materiałów do recenzji

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

“Star Trek Adventures” regularnie pojawia się na moim RPGowym stole. Poprowadziłem kilkadziesiąt sesji zarówno moim “domowym” drużynom (pozdrowienia dla załóg USS Curie i USS Serrano), jak i w postaci jednostrzałów na różnych RPGowych wydarzeniach i wyjazdach. Mechanika tej gry (i jej klimat) podpasowały mi idealnie i fantastycznie bawię się, prowadząc kolejne fascynujące historie umieszczone w tym uniwersum.
Teraz pojawia się druga edycja, a wraz z nią pewna ewolucja (a może rewolucja) w zasadach i zmiany mojego ulubionego silnika. Początkowo podchodziłem do niej “jak pies do jeża”, potem rozegrałem kilka sesji i przegadałem zmiany z moimi weteranami. Co mi z tego wyszło, przekonacie się sami.
Przed wami druga część recenzji “Star Trek Adventures 2nd edition”.

Jak można się było spodziewać w trakcie pisania tekst o “Star Trek Adventures 2nd edition” mocno się rozrósł. Dlatego też zdecydowałem się podzielić go na dwie części. W poprzednim tekście mogliście zaznajomić się nieco z uniwersum “Star Treka” oraz poczytać o postaciach i statkach. Dziś natomiast napiszę nieco więcej na temat mechaniki, budowania przygód oraz o kompatybilności obu edycji. Podzielę się też moją opinią na temat gry i tego, czy “warto przesiadać się na dwójkę”.
Zapraszam do lektury obu części tekstu!

Mechanika

“Star Trek Adventures 2nd edition” działa na mechanice 2d20. Zastosowana w grze wersja silnika to wersja rozwojowa tej, którą możemy znaleźć w pierwszej wersji gry, zmieszana z poprawionymi zasadami z “Dreams & Machines”. W tej wersji mechaniki zrezygnowano zupełnie z Kości Wyzwań (czyli popularnych k6) i zamiast nich wprowadzono płaskie wartości znane z “D&M”.

Sama bazowa mechanika nie zmieniła się zupełnie. Nadal musimy wziąć co najmniej dwie kości dwudziestościenne i wyturlać na nich odpowiednią ilość sukcesów. Aby uzyskać sukces na kości, musimy wyrzucić równo lub mniej od tego, ile wynosi PS (poziom sukcesu) wyznaczany przez sumę wybranych do testu atrybutu i departamentu. Jeżeli mamy biegłość, którą możemy zastosować w teście to wyrzucenie na kości równo lub mniej niż wynosi poziom departamentu, daje nam dwa sukcesy zamiast jednego. Jeżeli natomiast wyrzucimy na kości 20 (lub mniej, jeżeli z różnych powodów poszerzony zostanie Zakres Komplikacji), mamy do czynienia z Komplikacją czy jakimś efektem lub traitem, który negatywnie wpłynie na nas w związku z rzutem. Co ważne, można uzyskać komplikację i jednocześnie zdać test.
Nadmiarowe sukcesy (czyli te powyżej poziomu trudności testu) stają się Impetem (Momentum), czyli metawalutą, którą możemy wydać, by poprawić jakość testu (na przykład zadać w walce większe obrażenia lub wykonać działanie szybciej), stworzyć traita powiązanego z podjętym działaniem lub zadać MG dodatkowe pytania związane z testem (co jest szczególnie przydatne na przykład w rzutach na analizę otoczenia lub podczas skanowania obiektów). Impet możemy także dorzucić do drużynowej puli tak, by mogli z niego korzystać inni gracze.
Warto także zaznaczyć, że w teście możemy rzucić więcej niż dwiema kośćmi (maksymalnie pięcioma). Dodatkowe kości otrzymujemy na przykład dzięki talentom, ale najczęściej będziemy kupować je za Impet z drużynowej puli lub dokładając Zagrożenie (Threat) do puli MG.

Poza testem prostym mamy też w “Star Trek Adventures 2nd edition” testy przeciwstawne i przedłużone.
Pierwszy rodzaj tych testów działa nieco inaczej niż we wcześniejszych grach na 2d20. Postacie w takim teście dzielimy na aktywną (inicjatora rzutu) i reaktywną. Na początku kośćmi rzuca ta druga. Ilość sukcesów zwiększona lub zmniejszona o różne wpływające na test czynniki (na przykład Traity) staje się poziomem trudności testu dla postaci aktywnej. Jeżeli wyrzuci ona równo lub więcej sukcesów, to wygrywa ona test przeciwstawny i zyskuje nadmiarowe punkty w postaci Impetu. Jeżeli nie wyturla odpowiedniej ilości sukcesów, zwycięzcą testu jest postać reaktywna, która otrzymuje tyle punków Impetu, ile zabrakło do sukcesu aktywnemu bohaterowi.
Drugi z testów jest nieco bardziej skomplikowany, ale po jednokrotnym przeturlaniu staje się jasny jak słońce. Gdy inicjujemy test, MG określa długość Toru Postępu (Progress Track), który musi zapełnić podejmujący się testu, PT działania, Opór (Resistance), czyli “pancerz” działania oraz Przełomy (Breakthrough), czyli krytyczne punkty na Torze Postępu po przekroczeniu, których fabularnie i mechanicznie zmieniają się warunki. Co istotne, Przełomy mogą zmieniać sytuację na lepsze (na przykład zmniejszając PT testu) lub na gorsze (zwiększając Opór testu).
W swojej rundzie postać wykonująca test przedłużony rzuca przeciwko wyznaczonemu PT. Jeżeli go zda, zapełnia na Torze Postępu tyle pól, ile wynosi testowana umiejętność (ilość też można zwiększyć, wydając Impet) minus Opór. Gdy Tor zostanie zapełniony, test kończy się sukcesem. Pozornie zapełnienie takiego Toru może wydawać się łatwe i może takie być, ale schody zaczynają się, gdy na przykład okoliczności sprawiają, że bohater musi wykonać taki test w określonej ilości rund albo właśnie próbuje naprawić uszkodzony prom, podczas gdy reszta drużyny ostrzeliwuje się przed nadbiegającym kosmotygrysami – ludojadami.
Warto też wspomnieć, że test przedłużony ma swoją odwrotność, czyli Wydłużone Konsekwencje. To Tor Kłopotów, który zapełnia się po kawałku, gdy dzielni bohaterowie rzucają w zwykłych testach Komplikacje. Zamiast Przełomów mamy na nim Wpadki (Setback), które dodatkowo utrudniają działania postaci.

Traity

Traity to najlepsza rzecz, jaka przytrafiła się 2d20. Znajdziemy je nie tylko w STA, ale także w “Diunie” czy “Achtung! Cthulhu”. To krótkie, liczące od jednego do kilku słów tagi opisujące postacie, miejsca, przedmioty i sceny. Traitem może być na przykład gatunek bohatera (Trill, Wolkanin), ale może także on opisywać sytuację (pokój, w którym jest ciemno będzie miał Traita “Ciemność”). Z mechanicznego punktu widzenia obecność Traita może umożliwiać lub uniemożliwiać działanie (na przykład “kombinezon kosmiczny” pozwoli nam problemowo wyjść w przestrzeń kosmiczną), może akcję utrudnić lub ułatwić ( “kulejący” zdecydowanie wpłynie na naszą szybkość ucieczki) lub w jakiś inny wymyślony lub wynegocjowany sposób wpłynąć na rozgrywkę (na przykład Trait “Wnikliwa obserwacja pancerza” może dołożyć naszym atakom efekt Piercing).
Traity możemy tworzyć, zmieniać lub usuwać podejmując odpowiedni test lub wydając Impet na zdanym wcześniej teście. Dodatkowo Traity w “Star Trek Adventures 2nd edition” mogą być poziomowane (taki współczynnik to Potence – Potencjał Traita) i te poziomy możemy zwiększać i zmniejszać. Co więcej, Traity mogą się nawzajem znosić (wspomniany wcześniej “Kombinezon próżniowy” znosi “Próżnię”).
Grając w “Star Trek Adventures 2nd edition” (i w ogóle w “późniejsze” 2d20) trzeba zrozumieć, że większość działań postaci to w ostatecznym rozrachunku wpływanie na Traity. Na przykład postać szukająca latarki tak naprawdę mechanicznie tworzy Traita “Latarka”, a ta, która naprawia oświetlenie w pomieszczeniu usuwa Traita “Ciemność”.
Co więcej, budowanie Traitów (które moi gracze czasem nazywają “Zdobywaniem Przewagi”) jest istotną częścią przygotowywania się do kolejnych działań. Na przykład “Dobra pozycja strzelecka” pomoże postaci w walce, a “wiedza o faunie i florze planety” może znacznie ułatwić uratowanie współtowarzysza ugryzionego przez ksenokobrę.

Walka

Tym elementem podręcznika, w którym znajdziemy najwięcej zmian względem pierwszej edycji, są obie mechaniki walki, czyli starcia pomiędzy postaciami i starcia kosmiczne. Usunięcie Kości Wyzwań wymusiło kompletną przebudowę systemu stresu i obrażeń, lecz nie jest to jedyna zmiana, jaką zobaczymy w “Star Trek Adventures 2nd edition”. Więc po kolei.

• Inicjatywa działa w ten sam sposób, co w pierwszej edycji. Strony konfliktu działają na zamianę (można jednokrotnie utrzymać inicjatywę), a walkę zaczyna ten, kogo wybierze MG i zwykle będą to postacie graczy, chyba że przeciwnik powinien zadziałać pierwszy, zgodnie z logiką (na przykład atakuje z zaskoczenia).
• Postać ma w swojej turze jedną akcję mniejszą i jedną zwykłą. Może też dokupić za Impet drugą mniejszą i drugą zwykłą (wtedy jednak PT testu takiej umiejętności zostanie podniesione o 1).
• Wśród mniejszych akcji znajdziemy takie tradycyjne działania jak ruch (o jeden dystans), przycelowanie, działanie z otoczeniem lub przygotowania.
• Zwykłe akcje to, poza atakiem, między innymi bieg (czyli jedyna akcja pozwalająca między innymi wyrwać się ze zwarcia), tworzenie Traita, pierwsza pomoc i wydanie rozkazu (w ten sposób, zamiast postaci może zadziałać bohater drugoplanowy walczący po stronie drużyny) lub ochrona innej postaci.
  Walka wręcz jest testem przeciwstawnym. Atakujący, jeżeli wygra, zadaje obrażenia, zwycięski obrońca może albo oderwać się ze starcia, albo – po zapłaceniu 2 punktów Impetu – zadać obrażenia inicjatorowi starcia.
• W normalnych okolicznościach walka dystansowa jest testem prostym. Jednak jeżeli postać chowa się za osłoną, zmienia się ona w przeciwstawny. W przypadku takiej wymiany ognia zwycięski obrońca może kontratakować tak samo, jak w przypadku zwarcia, nie może jednak oderwać się od walki (co byłoby w sumie głupie, bo skończyłoby się jego wyjściem zza osłony).
• Broń ma stałą skuteczność (czyli zadaje statyczne obrażenia), które możemy zwiększyć, wydając Impet uzyskany w teście ataku (2 Impety za 1 obrażenie, chyba że broń ma cechę Intense, wtedy jest taniej). Uzbrojenie nadal może mieć różne cechy modyfikujące walkę nim i działają one podobnie jak w pierwszej edycji, z tym że na przykład Piercing wydaje się o wiele potężniejszy niż do tej pory, gdyż pozwala ominąć cały pancerz obrońcy.
• Poziom Stresu (czyli HPki) równy jest Fitnessowi (czyli jest go mniej niż wcześniej). Jeżeli z jakichś powodów uzbieramy tyle punktów Stresu, ile wynosi jego poziom, stajemy się Fatigued (Zmęczeni) i dopóki trwa ten stan, wszystkie testy utrudnione są o 1, a testy związane z jednym (wybranym przez gracza) atrybutem są automatycznie nieudane. Stres można leczyć za Impet, odpoczywając lub szprycując się chemią.
• Trafienie przeciwnika sprawia, że zostaje on ranny i wyłączony z walki. Rany można uniknąć, płacąc tyle punktów stresu, ile wynosi skuteczność trafienia pomniejszona o Pancerz i możemy to robić tak długo, jak długo mamy jeszcze jakiejś punkty. Jeżeli jednak choć raz oberwiemy, lecimy na dechy.
  Rannego można “postawić” jeszcze w trakcie walki. Wymaga to testu o trudności równej skuteczności ataku. Ma to sens niezależnie od rany, jaką otrzymał, gdyż po “ogłuszaczu” może dalej walczyć, a po śmiertelnym trafieniu, zaleczając ranę, ocalamy mu życie, gdyż postać z takim urazem umiera na koniec sceny i jeżeli czegoś nie zrobimy w trakcie, to generalnie możemy szykować mowę pogrzebową. Co ważne, takie rany są jedynie zaleczane i do ich pełnego wykurowania potrzebny jest czas i zdany test o odpowiednim PT.
• Przeciwnicy (tradycyjnie dla 2d20) dzielą się na trzy rodzaje – Minor, Notable i Major. Notable i Major mogą unikać ran (ten pierwszy raz na scenę), korzystając z Zagrożenia. Dodatkowo oba “silniejsze” typy przeciwników mają pewną pulę osobistego zagrożenia.
• Bardzo brakuje zasad grupowania przeciwników, które regularnie pojawiają się w różnych grach na 2d20. W poprzedniej edycji zaprezentowano je dopiero w jednym z dodatków, ale wtedy diametralnie zmieniły one pole walki.

Działania w kosmosie

Żadne kosmiczne RPG nie może obyć się bez starć w kosmosie. Nie inaczej jest i w przypadku “Star Trek Adventures 2nd edition”. Nasza dzielna drużyna, zwłaszcza jeżeli obsadza mostek, będzie zapewne co jakiś czas brała udział w podobnych starciach lub na inne sposoby będzie korzystać z możliwości swojej jednostki. Nowe zasady w znakomitej większości przypominają te z jedynki, to znaczy autorzy projektują mechanikę tak, by każdy chętny gracz miał coś do roboty i wspólnie dało się odczuć, że działamy z pokładu całkiem dużej jednostki. Jak to działa? Rozpiszmy to po kolei.

• Postacie graczy biorące udział w starciu obsadzają stanowiska, które dają im dostęp do konkretnego zestawu akcji. Mamy więc dowódcę, sternika i nawigatora oraz stanowiska komunikacyjne, taktyczne, operacyjne (czyli mechanika) oraz czujniki. Postacie, podobnie jak w przypadku zwykłych starć, mają do dyspozycji jedną mniejszą i jedną zwykłą akcję (plus dodatkowe za Impet).
• Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że mniejsza drużyna może ograniczyć ilość dostępnych konsol, jednak w trakcie swoich działań postacie mogą przechodzić między stanowiskami lub korzystać z akcji-poleceń z innych sekcji (co jednak jest nieco trudniejsze). Czarnym koniem jest tu także dowódca, gdyż może on wydawać polecenia NPCom obsadzającym inne stanowiska i, co za tym idzie, korzystać z przypisanych do nich poleceń. Warto też zauważyć, że dostępnych akcji jest sporo i dobrze, by każdy je obsadzający znał swoje możliwości.
• Przy większości działań, które będziemy podejmować można oczekiwać “pomocy statku”, czyli dodatkowej kości, dla której Poziom Sukcesu oparty jest o statystyki statku. Co ważne, załoga i statek uznawani są za wszechstronnie wykształconych, czyli rzut tą kością traktowany jest jak rzut z biegłością.
• Ważnym elementem działań jednostki jest Moc Rezerwowa. To zapas energii, który Inżynier może przesłać do jednego z systemów. Gdy po takim doładowaniu wykonujemy test z kością pomocy ze wzmocnionego systemu, to traktowana jest ona tak, jakby wypadło na niej jeden. Moc Rezerwowa jest niezbędna podczas korzystania z prędkości warpowej i przywracania tarcz. Statek ma tylko pojedynczy ładunek tej specjalne energii, ale Inżynier może przywracać go dzięki odpowiedniej akcji.
• Poruszanie się po przestrzeni możliwe jest dzięki mniejszym i zwykłym akcjom z konsoli sternika. Relatywnie łatwo poruszać się można wewnątrz strefy, w której przebywa statek, jednak poważniejszy ruch wymaga zwykłej akcji.
• Test ataku jest zwykle testem prostym o trudności 2 (dla dział energetycznych) lub 3 (dla torped). Test ataku może przeistoczyć się w przeciwstawny, jeżeli na jednostce, do której strzelamy skorzystano z akcji “Manewry unikowe” lub “Ogień defensywny”. Dodatkowo podczas ataku torpedami musimy zapłacić jednym punktem Zagrożenia (lub trzema jeżeli strzelamy pełną salwą) ma to obrazować potencjalnie niebezpieczny charakter tych broni.
  Podczas strzelania losujemy (lub wybieramy, jeżeli wcześniej zrobiliśmy odpowiednią pomniejszą akcję) lokację trafienia, która odpowiada jednemu z systemów statku.
• Obrażenia (pomniejszone o Pancerz statku) odejmujemy od tarcz celu. Jeżeli osłony spadną do 50 lub 25 procent, mamy do czynienia z efektem Roztrzęsienia (Shaken, czyli wtedy gdy w serialu sypią się iskry lub wybuchają konsole), który w pewien niewielki sposób wpływa na płynność działania statku (na przykład pozbawiając nas Mocy Rezerwowej).
• Gdy trafienie zredukuje nasze tarcze do zera (lub gdy już nie mamy osłon), dochodzi do Wyłomu (Breach), który jest Traitem, zwykle wpływającym w jakiś sposób na uszkodzony system. Dodatkowo, jeżeli dany system przyjmie równo lub więcej Traitów niż połowa Rozmiaru jednostki, jest on uznawany za zniszczony i nie można korzystać z żadnej akcji przez niego wspomaganej.
• Wyłomy w trakcie walki można “łatać”, czyli usuwać związane z nimi Traity. Pełna naprawa, czyli usunięcie Wyłomu trwa, jak się łatwo domyślić, więcej czasu i wymaga spokoju.
• Jednostka jest w stanie przetrwać tyle Wyłomów, ile wynosi jej Rozmiar. Powyżej tej wartości jest uznawana za zwraczoną i niezdolną do walki.
• Jednostki NPCów mają tyle akcji, ile wynosi ich rozmiar, jednak mogą wykonać tylko jedną akcję związaną z danym systemem, a za każdą kolejną muszą płacić Zagrożeniem. Dodatkowo nie mogą używać Mocy Rezerwowej do dopalania systemów. Mogą natomiast uciekać do warpa i odnawiać tarcze i robią to bez konieczności zużywania “magicznego punktu” (tak w każdym razie dowiedziałem się, zasięgając opinii u Jima Johnsona, czyli u samego źródła).

Kilka słów na koniec

Nowa mechanika nie różni się aż tak bardzo od znanej nam z poprzedniej edycji i całkiem łatwo przerzucić się miedzy grami. Najbardziej różnią się testy przedłużone i walka. W wypadku tych pierwszych jest to zmiana na lepsze, zwłaszcza jeżeli pamiętamy o stworzeniu i rozmieszczeniu ciekawych przełomów. Walka natomiast ma zupełnie inną dynamikę niż w poprzedniej wersji systemu. Bardziej przypomina starcia z innych gier na 2d20 (papierowe “miniony”) i jest bardziej przygodowa. Trochę zabraknie mi tego “ukrywania się za zasłonami, by zregenerować unik” i taktycznego kombinowania i częściej pojawiać się będą twardsi przeciwnicy. Miejscami też brakuje w niej jasnych odpowiedzi mechanicznych i sporadycznie trzeba niektórych rzeczy domyślać się na podstawie wcześniejszych informacji. Nie uświadczymy także zasad starć z grupami (elementu tak tradycyjnego w 2d20). Jednak w pierwszej edycji także ich nie było i pojawiły się dopiero jako opcjonalna mechanika w “Gamemaster’s Guide”, więc i tu pewnie prędzej czy później się pojawią.
Szkoda także, że z nowej edycji wycięto mechanikę badań naukowych. Było to coś, co wyróżniało STA na tle innych gier i pogłębiało trekowość rozgrywki. Zapewne wróci ona w którymś z dodatków, bo bez niej gra o naukowcach i eksploratorach jest niekompletna.

Konwencje, kampanie, przygody

Tak jak wspominałem przy tworzeniu postaci w teorii w “Star Trek Adventures 2nd edition” możemy zagrać dowolną istotą mieszkającą w Galaktyce, jednak system najlepiej wspiera grę oficerami Floty, najlepiej działającymi na pokładzie federacyjnej jednostki. Podręcznik jako tako poradzi sobie także z grą załogą jednostki klingońskiej, romulańskiej czy kardazjańskiej, albo dzielnymi handlarzami Ferengi. Wybierając którąś z tych typów załóg, będziemy musieli nieco doczytać (na przykład zapoznać się bliżej z kulturami tych ludów), ale mechanicznie nic nie powinno nam utrudnić rozgrywki.
Projektując kampanię, zaczynamy od wybrania okresu, w którym zagramy, a każdy z nich da nam nieco inne wrażenia z kampanii. W czasach “Entka” będziemy po raz pierwszy odwiedzać nowe cywilizacje, a cała galaktyka będzie niepoznanym interiorem, w czasach “Lower Decks” będziemy natomiast odbudowywać Federację wyniszczoną po Wojnach z Dominium.
Jeżeli chodzi o same przygody, to podręcznik poświęca sporo miejsca rodzajom misji, kórych może podjąć się załoga naszego statku. “Star Trek Adventures 2nd edition” dzieli je na trzy typy: misje naukowe i eksploracyjne, dyplomatyczne oraz obronno-ratunkowe. Te pierwsze polegać będą najczęściej na badaniu niezwykłych miejsc, testowaniu urządzeń lub na różnego rodzaju eksperymentach naukowych. Misje dyplomatyczne polegają głównie na nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z różnymi gatunkami, negocjacjach lub wsparciu naszych sojuszników na gruncie galaktycznej polityki. Ostatni z typów misji to pomoc zagrożonym placówkom i planetom, misje antypirackie, eskorta oficjeli oraz oczywiście szeroko pojęte działania taktyczne.
Czy to wszystko? Nie… To zaledwie wierzchołek góry lodowej. W “Star Treku” możemy rozegrać kampanie wojenne, kryminały (zwłaszcza jako oficerowie ochrony albo JAG Floty), możemy podróżować w czasie, odkrywać równoległe rzeczywistości, poznawać omnipotentne rasy, a także bawić się doskonale na sesjach w małej skali, odbywających się na pokładzie statku. Ponad 900 odcinków serialu to niezmierzona baza inspiracji. Co więcej. grając w dowolną edycję STA od początku mamy dostęp do osiemnastu (w chwili pisania tego tekstu) w pełni darmowych broszur z jednostronicowymi projektami przygód mogących (zwłaszcza jeżeli pożenimy je ze sobą) stanowić świetną bazę pomysłów do poprowadzenia.
“Sky is the limit”, jak mawiają Anglosasi.

“Star Trek Adventures 2nd edition”, patrząc z punktu widzenia samego podręcznika podstawowego, nie jest grą przeznaczoną dla początkujących. Niewiele tu RPGowej freblówki i porad dla początkujących. Umieszczono natomiast sporo uwag co do samego zarządzania podręcznikowymi mechanikami i budowania na ich podstawie ciekawych wyzwań.
Oprócz nich znajdziemy w podręczniku rozdział poświęcony tworzeniu NPCów. Zaprezentowane w nim zasady pozwolą nam stworzyć statblok dowolnego bohatera niezależnego lub stwora i “wyposażyć” go w odpowiednie zdolności specjalne. Całość zaprojektowana jest całkiem fajne, a dość ograniczony zestaw możliwości z “jedynki” rozbudowano o cechy specjalne z dodatków, w tym te z “Lower Decks”. Jednakże stworzeni w ten sposób NPCe (zwłaszcza Minor) są nieco anemiczni, o wiele słabsi na przykład od swych odpowiedników w “Achtung! Cthulhu” czy “Cohorsach” (w obu tych grach znajdziemy podobne zasady tworzenia NPCów) i będą niewielkim wyzwaniem dla przyzwoicie stworzonej drużyny. Zdaję sobie sprawę, że “Star Trek Adventures 2nd edition” nie jest “grą o walce”, ale dzielni kligońscy wojownicy, postrach galaktyki, będą w starciu z graczami żenującymi słabeuszami. W połączeniu z tym, że Minor NPC padają od głośniejszego kaszlnięcia, MG musi być gotów od początku na przygotowywanie własnych statbloków, zwłaszcza jeżeli ma graczy, którzy (jak moi) lubią czasem komuś dać w paszczę.
Podręcznik uzupełnia niewielki, ale całkiem przyjemny scenariusz startowy “Gorgon’s Gaze”. Statek drużyny zostaje wysłany na planetę Gamma Scorpii IV, by zabrać stamtąd naukowca badającego lokalną społeczność. Oczywiście sytuacja bardzo szybko zagęszcza się gdy okazuje się, że badacz nie chce opuścić planety, a tubylcy zapadają na dziwną chorobę.
„Gorgon’s Gaze” to bardzo prosty scenariusz pokazujący to jakie przygody można zagrać w STA. Jest liniowy i taki… przeciętny. Ani nie rzuca na kolana, ani nie sprawia, że mam go ochotę odsądzić od czci i wiary. Nie wyróżnia się ona niczym specjalnym (choć fajnym pomysłem jest umieszczenie w centrum wydarzeń choroby, a nie  „strasznych kosmintów), a wspominam o niej przede wszystkim dlatego, że obecnie przygoda w podręczniku głównym to raczej ewenement niż norma. Gdybym ja projektował podstawkę, to też raczej nie umieszczałbym w niej „gotowca”, a raczej QR-kod pozwalający na pobranie takowego. Powstałą w ten sposób przestrzeń wypełniłbym czymś na dłuższą metę przydatniejszym. Na przykład zasadami badań naukowych…

Czy warto zagrać?

“Star Trek Adventures 2nd edition”, jeżeli potraktujemy ją jako całkowicie samodzielny system, jest naprawdę bardzo dobrą grą. Napisano i zaprojektowano ją bardzo przejrzyście i łatwo się w niej odnaleźć. Solidnie też odwzorowuje uniwersum “Star Treka” i dobrze pokazuje jego blaski i cienie. Jeżeli wcześniej nie graliście w Gwiezdną Wędrówkę, to będzie to będzie to łatwy i przyjemny punkt startu.
Jeżeli natomiast porównamy “Star Trek Adventures 2nd edition” z jej pierwszą odsłoną, to nadal jest naprawdę dobrze. Dwójka jest, jak już pisałem, lepiej zaprojektowana i bardziej przejrzysta, to wielki przeskok po nieczytelnej czasem jedynce (i piszę to z całą moją miłością do tej gry). Mechaniki działają całkiem sprawnie, jedne lepiej, inne zupełnie inaczej. Walka (zarówno między postaciami, jak i kosmiczna) w dwójce ma zupełnie inną dynamikę i jest bardziej “filmowo-przygodowa” (zwłaszcza będzie to widoczne w przypadku tej konwencjonalnej) niż poprzednio. Po kilku rozegranych starciach wydaje się jednak, że jest całkiem fajna, ale wymaga pewnego przyzwyczajenia i zmiany podejścia. Bardzo brakuje mi natomiast mechaniki badań naukowych, bo bez tego niewielkiego zbioru zasad nowa odsłona wydaje się niekompletna.

Czy warto przesiąść się z “jedynki” na “dwójkę”?

To pytanie bardziej skomplikowane. Jeżeli gracie w pierwszą odsłonę i macie tylko podstawkę, to przeskakujcie czym prędzej na nową edycję, gdyż jest ona pod praktycznie każdym względem bogatsza i pełniejsza. Jeżeli jednak na waszej półce (tak jak na mojej) stoi więcej podręczników do starszej odsłony, to już zdecydowanie warto się zastanowić, czy macie ochotę konwertować stare dodatki do nowych zasad. Ja ze swojej strony zamierzam dać dwójce szansę i poprowadzić na niej kilka moich najbliższych trekowych przygód. Zawsze mogę wrócić potem do jedynki, ale postaram się wyciągnąć z nowej gry to, co możliwe. Czego i wam życzę!
Do zobaczenia pośród gwiazd!

Dziękuję wydawnictwu Modiphius za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

“Star Trek Adventures” to od dłuższego czasu jeden z moich ulubionych systemów RPG. Pierwsza edycja to świetnie zbalansowana mieszanka różnych konwencji z mnóstwem fantastycznych rozwiązań mechanicznych. To gra z solidnie rozbudowaną linią wydawniczą ze sporą ilością ciekawych dodatków rozbudowujących dostępne dla graczy i MG opcje.
Nie jest to gra bez wad. Ma trudne dla “nie-trekkerów” wprowadzenie w setting, a zasady spisane są miejscami dość chaotyczne. Mimo tego pokochałem tę grę całym sercem i spędziłem przy niej setki naprawdę szczęśliwych godzin.
Teraz na moim tapecie wylądowała druga edycja tego systemu. W wielu aspektach podobna, ale w innych zupełnie inna.
Co znajdziemy w podręczniku? Jak opisano świat i kim możemy zagrać?
Przekonajcie się sami!
Przed wami pierwsza część tekstu o “Star Trek Adventures 2nd edition”

Jak można się było spodziewać, w trakcie pisania tekst o “Star Trek Adventures 2nd edition”
mocno się rozrósł. Dlatego też zdecydowałem się podzielić go na dwie części. W poniższym tekście poczytacie nieco o uniwersum “Star Treka” oraz o tworzeniu postaci. W kolejnym materiale napiszę nieco więcej na temat mechaniki, budowania przygód oraz o kompatybilności obu edycji. Podzielę się też moją opinią na temat gry i tego czy “warto przesiadać się na dwójkę”.
Zapraszam do lektury obu części tekstu!

Świat

Galaktyka Drogi Mlecznej podzielona jest na cztery kwadranty, każdy zamieszkały przez liczne rasy, zarówno te zajmujące jeden system, jak i wielosystemowe imperia. Sama Ziemia leży w kwadrancie Alfa i jest członkiem-założycielem Zjednoczonej Federacji Planet (ZFP), utopijnej galaktycznej organizacji, skupiającej liczne, chcące żyć w pokoju i dobrobycie rasy. Obywatele Federacji nie używają pieniędzy i mają prawo rozwijać się w takim kierunku, na jaki mają ochotę. Związek ten liczy ponad 150 planet członkowskich (i tysiące należących do nich kolonii), zamieszkałych przez wiele bardzo zróżnicowanych gatunków. Znajdziemy wśród nich między innymi: logicznych i pragmatycznych Wolkan, wojowniczych Andorian, zgryźliwych i kłótliwych Tellarytów, empatycznych Betazoidów, a także Trillów, Bolian, Aenarów, Caitan, Ktarian i wielu innych. Zasady Federacji, generalny dobrobyt i królująca wolkańska zasada IDIC (Infinite Diversity in Infinite Combinations – Nieskończona różnorodność w nieskończonych kombinacjach) sprawiają, że w Federacji panuje spokój, a jej członkowie chętnie ze sobą współpracują.
Ważną częścią Federacji jest Gwiezdna Flota. To organizacja eksploratorów, badaczy i naukowców, która jednocześnie stoi na straży spokoju i pokoju. Jej oficerowie nie tylko badają przestrzeń kosmiczną czy nawiązują kontakty z obcymi rasami, ale również zapewniają pomoc innym (nawet gatunkom spoza ZFP), a gdy trzeba, stają się żołnierzami broniącymi niewinnych przed agresorami.

Poza UFP w galaktyce jest jeszcze spora liczba mniejszych i większych wieloukładowych mocarstw, które roszczą sobie prawa do “rozdawania kart” w kosmicznej rozgrywce.
W samych kwadrantach Alfa i Beta mamy między innymi: wojowniczych i honorowych Klingonów, militarystycznych i skrytych Romulan, faszystowskich Kardazjan, oraz kapitalistycznych Ferengi, a także całą rzeszę innych gwiezdnych narodów, takich jak Orionici, Breenowie, Gornowie, Pakledzi, Tzenkethi, Xindi czy Sulibanowie.
Pisząc o obcych rasach, warto wspomnieć także o dwóch potężnych bytach państwowych z dalszych (względem Ziemi) rejonów Galaktyki, czyli o Dominium rządzonym brutalnie i bezpardonowo przez rasę zmiennokształtnych Założycieli oraz o Borgu, czyli cywilizacji cyborgów połączonych w umysł roju.

Co więcej, historia opisana w serialach rozciągają się na przestrzeni trzystu tysiąca lat i w trakcie tego okresu galaktyka bardzo się zmienia. Z humanocentrycznego punktu widzenia wyróżniamy tu następujące okresy:

• 2063-2199 – wczesny okres eksploracji kosmosu, czasem nazywany “kowbojskim”, jest to okres zakładania przez ludzkość pierwszych koloni, powstania Federacji oraz wojny z Romulanami.
  Seriale: “Star Trek: Enterprise”
• 2200-2299 – okres eksploracji i ekspansji; Federacja toczy w tym czasie najpierw gorącą, a potem zimną wojnę z Klingonami, ale większość czasu spędzona jest na badaniu nieznanych obszarów galaktyki i przekraczaniu granic nauki.
  Seriale: “Star Trek: Discovery” 1-2, “Strange New Worlds”, “Star Trek: The Original Series”, “Star Trek The Animated Series”
  Filmy: “Star Trek” 1-6, “Star Trek” Abramsa 1-3
• 2300-2399 – złota, a potem mroczna era, pierwsza połowa tego okresu to era świetności, dobrobytu, pacyfizmu i nieskrępowanej eksploracji, druga to czas wojen i niepokojów, Federacja walczy wtedy z Kardazjanami i Borgiem, a przede wszystkim z Dominium. To także okres niepokojów wewnętrznych i narastającej ksenofobii. Dodatkowo w tym okresie wybuch “nasterydowanej” supernowej niszczy większość Imperium Romulańskiego.
  Seriale: “Star Trek: The Next Generation”, “Star Trek: Deep Space Nine”, “Star Trek: Voyager”, “Star Trek: Lower Decks”, “Star Trek: Prodigy”, Star Trek: Picard” 1-2.
  Filmy: “Star Trek” 7-10
• 2500 i dalej – najszerszy i najmniej opisany okres. Zaczyna się on od “ostatecznej” rozprawy z Borgiem i prób odzyskania przez Federację swojej tożsamości, temporalną zimną wojnę, aż po “The Burn”, czyli zniszczenie znakomitej większości dilitu (czyli w dużym uproszczeniu – kryształu “napędzającego cywilizacje”), rozpad Federacji i próbę jej odbudowy.
  Seriale: Star Trek: Picard (sezon 3 obejmuje sam początek tego okresu) i “Star Trek: Discovery” 3-5 (ich akcja toczy się w XXXII stuleciu)

“Star Trek” to naprawdę olbrzymie uniwersum i podręcznik podstawowy do “Star Trek Adventures 2nd edition” nie opisuje go w całości, lecz stara się przybliżyć podstawy settingu. Możemy tu zaznajomić się z elementarnym opisem galaktyki i jej współczesnej historii, a także z podstawowymi zasadami, jakimi kieruje się Federacja i jej obywatele (w tym oficerowie Floty) oraz technologiami używanymi w różnych okresach historycznych. Dodatkowo znajdziemy tu sekcje poświęcone różnym rodzajom misji (kosmicznych i naziemnych), jakich podejmuje się Flota, przestrzeni międzygwiezdnej, typom planet i kosmicznych zjawisk, a także tak charakterystycznym dla uniwersum elementom jak podróże kosmiczne i alternatywne rzeczywistości. Bardzo fajnym pomysłem są też obecne w całym podręczniku niewielkie wstawki pseudo-fabularne, które opisują zawartość poszczególnych rozdziałów i sekcji.
Pod względem opisu świata “Star Trek Adventures 2nd edition” wypada o wiele lepiej niż poprzednia odsłona gry. Całość, mimo że nadal skierowana jest głównie do fanów, całkiem nieźle prezentuje settingową freblówkę i generalnie porządne przeczytanie początkowych rozdziałów podręcznika (i obejrzenie kilku odcinków, najlepiej “Strange New Worlds”) wystarczy, by zacząć rozgrywkę. Jeżeli macie więcej czasu to polecam wam sięgnąć po serial „Prodigy„. Jest on skierowany do raczej młodszej widowni (wczesnych nastolatków), ale bardzo dobrze (bo stopniowo) wprowadza w uniwersum i tłumaczy wiele jego podstawowych zasad w bardzo przystępny sposób.

Warto jednak pamiętać, że podręcznik “Star Trek Adventures 2nd edition” oferuje tylko podstawową wiedzę na temat uniwersum, która wystarczy, by rozpocząć grę. Potem warto (naprawdę warto!) sięgać do źródeł szerzej opisujących świat (takich, jak choćby “Memory Alpha”) oraz nadrobić seriale.

Postacie (i statki)

Bohaterem “Star Trek Adventures 2nd edition” może być w teorii każdy mieszkaniec galaktyki (gra wspiera to mechanicznie), w praktyce jednak gra skupia się na oficerach Floty i mieszkańcach Federacji. Możemy też w miarę sprawnie poradzić sobie ze stworzeniem załogi klingońskiej, romulańskiej kardazjańskiej czy grupy kupców rodem z Ferenginaru i system bez problemu to uniesie, ale podręcznik zawiera relatywnie niewiele pomysłów wspierających rozgrywkę kimś innym niż obywatele ZFP i będziemy zmuszeni włożyć sporo pracy w rozbudowę fabularnego aspektu takiej rozgrywki.

Podstawowe cechy postaci

“Star Trek Adventures 2nd edition”, podobnie jak w pierwszej edycji, opiera się o sześć atrybutów i taką samą liczbę departamentów (w poprzedniej grze nazywanych dyscyplinami). Oprócz tego bardzo istotnymi elementami postaci są wartości (values), biegłości (focuses), talenty, traity i stress (więcej o nich więcej dowiecie się z drugiej części tego materiału).
Atrybuty to Control (czyli precyzja, celność, samodyscyplina, koordynacja i dokładność), Daring (szybki refleks, instynkt, działanie bez zastanowienia i planu), Fitness (budowa i wytrzymałość fizyczna, odporność i zdrowie), Insight (samoświadomość, mądrość, inteligencja emocjonalna, empatia), Presence (osobowość, charyzma, zdolność narzucania własnej woli), Reason (umiejętności analityczne i planowanie, inteligencja).
Departamenty odpowiadają sześciu podstawowym specjalizacjom we Flocie i są to Command (dowodzenie, umiejętności negocjacyjne, polityka, dyplomacja i odporność psychiczna), Conn (pilotowanie, wyznaczanie kursu, znajomość statków i procedur Floty), Engineering (zdolność zrozumienia, naprawiania, konstruowania i konserwowania wszelkiego rodzaju technologii, a także wynalazczość i inne kwestie związane z techniką), Security (walka i wszelkiego typu zdolności związane z zabezpieczeniami, śledztwami, a także infiltracją i wiedzą o broni), Medicine (bardzo szeroko pojęta wiedza medyczna – od opatrywania ran, przez genetykę po weterynarię i psychiatrię) oraz Science (bardzo szeroko pojęta wiedza naukowa: od archeologii i antropologii, przez botanikę i biochemię po fizykę, astronomię i teorię podprzestrzeni).
Biegłości (bądź focusy) to specjalizacje w specyficznych, zawężonych dyscyplinach. Zwykle związane są one związane z konkretnymi departamentami, ale możemy też z nich korzystać w testach innych departamentów (więcej w części mechanicznej), jeżeli jest to uzasadnione logicznie. Tego typu specjalizacje pomagają nam uzyskać w testach więcej sukcesów, jednak możemy się do nich odnieść tylko wtedy, gdy uda nam się je jakoś powiązać z testem. Na przykład astronomia pomoże nam w rzucie związanym z badaniem układu planetarnego, a nie przyda się, gdy chcemy przeanalizować skład gleby na jednej z planet w tym samym układzie. W podręczniku znajdziemy ponad 180 przykładowych, odpowiednio podzielonych biegłości, co znacznie ułatwi nam wybór podczas tworzenia postaci.

Talenty

Talenty to oczywiście zdolności wprowadzające mikromechaniki poprawiające możliwości postaci w bardzo konkretnych aspektach rozgrywki.
W “Star Trek Adventures 2nd edition” dzielimy je na: zdolności gatunkowe (które ma każda postać), talenty ogólne (powiązane z podstawowymi możliwościami postaci), departamentowe (wspierające działania związane z konkretnym departamentem postaci), dodatkowe talenty gatunkowe (które możemy wybrać, jeżeli należymy do konkretnego gatunku lub otrzymamy pozwolenie od MG), a także ezoteryczne (związane ze zdolnościami parapsychicznymi) oraz przeznaczone dla istot ulepszonych genetycznie i cybernetycznie.
Generalnie wybór talentów jest bardzo szeroki – o wiele szerszy niż w jakimkolwiek głównym podręczniku do 2d20. Brakuje trochę talentów z “jedynki”, ale jak na “czystą” podstawkę, to jest ich naprawdę dużo. W znakomitej większości są mniej lub bardziej przebudowanymi talentami ze starszego STA, ale znajdzie się kilka nowości. Zdecydowanie jest z czego wybierać. Niektóre z talentów wyraźnie osłabiono (na przykład Bolster “leczy” o wiele mniej stresu niż wcześniej), inne lepiej wyjaśniono (cały dział ezoteryczny) i na pierwszy rzut oka (czyli po trzech sesjach i stworzeniu siedmiu postaci) poprawki są całkiem niezłe.

Wartości (Values)

Wartości to istotne cechy charakteru postaci, jej przekonania i podejście do świata i innych. To krótkie jednozdaniowe frazy będące sednem tego, kim postać jest i jakich zasad się trzyma. Z mechanicznego punktu widzenia natomiast są one niezbędne do wydawania i odzyskiwania punktów Determinacji. W końcu korzystać z “superpunktu gracza” możemy tylko zgodnie z wartością postaci (lub z dyrektywą misji, o czym więcej w drugiej części), a odzyskiwać je – jeżeli podążanie za naszymi wartościami utrudni nasze działanie lub zadziałamy przeciwko nim (czyli przeciwko sobie).
Wymyślanie wartości (a potem działanie z nimi i pamiętanie o nich) może sprawiać czasem niektórym graczom trudność, czego autorzy gry (będący często aktywnymi MG w STA) są boleśnie świadomi. Dlatego też w podręczniku umieszczono całkiem sporo porad dotyczących korzystania z nich, a przede wszystkim całą stronę przykładowych wartości, z których można złożyć naprawdę ciekawą i nietuzinkową postać.

Tworzenie postaci

W “Star Trek Adventures 2nd edition” możemy stworzyć nasze główne postacie na dwa sposoby: albo za pomocą wolniejszego, ale znacznie bardziej rozbudowanego fabularnie krokowego systemu “lifepath”, albo za pomocą szybkiego “creation in play”.
Tworząc pierwszym sposobem, idziemy przez poszczególne etapy życia naszego bohatera, dając mu pełne fabularne tło.
Pierwszym krokiem jest wybór gatunku, z którego pochodzi postać. W drugiej edycji mamy pod tym względem nieco większy wybór niż w jedynce i mamy dostęp do 14 największych “klasyków” uniwersum, czyli Andorian, Aenarów, Bajoran, Betazoidów, Kardazjan, Denobulan, Ferengi, Ludzi, Klingonów, Orionitów, Romulan, Tellarytów, Trillów i Wolkan.
Kolejne dwa kroki związane są z pochodzeniem i dorastaniem postaci i jest to miejsce, w jakim bohater się wychował oraz środowisko i rodzina. Nasza postać mogła wychować się na przykład na macierzystej planecie swojego gatunku, na świecie pogranicza lub na pokładzie statku kosmicznego albo stacji. Jej rodzice mogli być naukowcami, rolnikami, oficerami Floty lub dyplomatami, a gracz może wybrać też czy jego bohater podążył za ich przykładem, czy raczej zbuntował się przeciwko swojemu wychowaniu i ruszył własną drogą.
Kolejny krok to ścieżka kariery, jaką bohater podążył. Mamy do wyboru oficera Floty (o trzech różnych specjalizacjach), podoficera, agenta wywiadu, dyplomatę i cztery specjalizacje cywilne: lekarza, naukowca, pracownika służby cywilnej oraz handlowca. To najważniejszy chyba krok podczas tworzenia postaci, nie tylko daje nam największe premie, ale również to tutaj decydujemy, kim będzie nasz bohater. Czy będzie to dowódca jak Ben Sisko czy Kathryn Janeway, szef jak O’Brian, a może cywilny lekarz taki jak Phlox.
Kolejne dwa kroki obejmują dalsze życie naszego bohatera. Pierwszy to jego doświadczenie (nowicjusz, podstać doświadczona lub weteran), a drugi to dwa wydarzenia, które ukształtowały to kim bohater jest w momencie startu kampanii.
Ostatni krok to uzupełnienia – gracz rozdaje tu pewną ilość punktów i wybiera dodatkowe talenty i biegłości tak, by uzupełnić obraz postaci.
Bohater tak stworzony ma od początku gotowe tło i jako tako ukształtowaną osobowość, co sprawia, że i gracz i MG mają gotowe zahaczki, z których mogą korzystać do dalszego rozwoju bohatera.

Postacie drugoplanowe

Jednym z najciekawszych elementów w “Star Trek Adventures” są postacie drugoplanowe, czyli cała reszta załogi statku, na pokładzie którego działa drużyna. To NPCe o nieco ograniczonych możliwościach mechanicznych (w końcu to postacie graczy są tu głównymi bohaterami), którzy będą wspierać drużynę w jej działaniach.
Gracz na początku sceny może zadecydować, że wcieli się na czas jej trwania w jednego z bohaterów drugoplanowych, gdyż na przykład prowadzony przez niego pierwszoplanowiec z różnych powodów nie może być obecny, a gracz… cóż chce grać. Taka postać jest początkowo o wiele słabsza niż “główna obsada”, ale rozwija się od jej członków o wiele szybciej. Drugoplanowców tworzy się wyjątkowo szybko, gdyż wystarczy wybrać im głównego traita, rasę, odpowiednio rozdzielić atrybuty i departamenty oraz trzy biegłości, a także przydzielić sprzęt.
Bohater drugoplanowy rozwija się po każdym pojawieniu się w grze, zyskując talenty, biegłości, wartości, a nawet punkt departamentu lub atrybutu. Co ważne, początkowo postać tego typu nie ma punktów stresu i może zostać bardzo szybko wyeliminowana z gry. “Punkty przeżywalności” zyskuje wraz z pojawiającymi się wartościami: gdy dostanie pierwszą z nich, otrzymuje pulę stresu równą połowie normalnej jego wartości, a wraz z drugą – ma już “pełen pasek życia”.
Co ważne, w trakcie przygody nie możemy tworzyć drugoplanowców w nieskończoność i może pojawić się ich tylko tylu, ile wynosi Crew Support ich jednostki.
Ta mechanika jest dla mnie jednym z najmocniejszych elementów całego “Star Trek Adventures”. Pozwala otoczyć drużynę niezapomnianymi NPCami, z którymi gracze łatwo zwiążą się emocjonalnie, a także sprawia, że nieobecność głównego bohatera gracza w jakiejś misji nie wyklucza jego samego z rozgrywki.

Kim jestem, kapitanie!

W podręczniku podstawowym “Star Trek Adventures 2nd edition” znajdziemy także 29 ról, czyli funkcji, które może wykonywać postać zarówno jako oficer floty, jak i jako cywil. Z każdym gatunkiem i rolą związane są odpowiednie zdolności specjalne.
Podręcznik dzieli role na związane z Flotą i cywilne. Pierwsza grupa obejmuje: oficera dowodzącego, pierwszego oficera, oficera operacyjnego, głównego mechanika, szefa ochrony, oficera taktycznego, oficera kontroli lotów, nawigatora, oficera naukowego, głównego oficera medycznego, lekarza pokładowego, doradcę oraz oficera komunikacyjnego. Role cywilne to: ochroniarz, specjalista (w jakiejś dziedzinie), oficer wywiadu, kupiec, łącznik polityczny i tłumacz.
Ról, podobnie jak talentów, jest więcej niż w pierwszej podstawce, ale mniej niż w całej linii wydawniczej. Brakuje na przykład kolonistów, personelu bojowego czy różnego typu ról powiązanych ze służbą w innych (zwykle obcych) formacjach niezwiązanych z Flotą. Część z tych ról możemy (zwłaszcza jeżeli mamy odpowiednie podręczniki) bez trudu zaadaptować z “jedynki”, ale myślę, że prędzej czy później pojawią się ich “potwierdzone” wersje z nowej edycji.

Rozwój postaci

Bohaterowie w “Star Trek Adventures 2nd edition” to od początku postacie bardzo silne i świetni eksperci w tym, co robią. Dlatego też ich rozwój jest zwykle wolniejszy niż w innych grach fabularnych. W “Star Trek Adventures 2nd edition” (podobnie jak w poptrzedniej edycji) rozwijamy się poprzez system Kamieni Milowych (czyli milestones).

• Log Entry, zyskiwany po każdej przygodzie. Aby go otrzymać, gracz powinien prowadzić dziennik osobisty postaci (może on mieć nawet długość jednego zdania), w którym opisuje to, co mu się przydarzyło w trakcie ostatniej przygody, a przede wszystkim podkreśla które z jego wartości miały znaczenie w trakcie tej przygodzie. Taki Kamień milowy pozwala na dokonanie jednej zamiany we współczynnikach postaci.
• Milestone pojawia się na sesji, gdy używając wartości, odwołamy się do sceny, w której skorzystaliśmy z tej samej wartości podczas jednej z poprzednich przygód. Jeżeli tamto użycie wartości wpłynęło na to jak postać zachowa się obecnie (MG ma prawo weta jeżeli nasz pomysł jest cienki jak trzecia herbata z tej samej torebki “Minutki”) to otrzymujemy rozwinięcie. Ten kamień pozwala nam rozwinąć postać (atrybut lub departament o 1, do maksymalnych odpowiednio 11 lub 4), wykupić talent lub biegłość, a także ulepszyć nasz statek lub jedną z postaci drugoplanowych.
• Character Arc tworzy się wówczas, gdy podczas sesji, korzystając z wartości, odwołamy się do przygody, w której zyskaliśmy milestone. Ma to pokazać jak rozwinęła się postać w oparciu o ten konkretny aspekt jej osobowości. Co ważne, z każdym kolejnym character arkiem postać musi odhaczyć więcej odwołań do poprzednich przygód, by uzyskać kolejny “najwyższy kamień milowy”. Jednak jest on wart starań. Pozwala nam rozwinąć siebie lub statek do maksymalnej wartości, dodać wartość, a nawet wykupić dodatkowy talent dla statku.

Nagrody i kary

“Star Trek Adventures 2nd edition” korzysta z poprawionego systemu nagród i kar, który pojawił się wcześniej w “The Klingon Empire” (czyli alternatywnej podstawce do STA). Opiera się on o Reputację postaci i o to, jak zachowywała się ona w trakcie przygody.
Pomiędzy sesjami MG i gracze przechodzą przez listę pytań i ustalają liczbę pozytywnych i negatywnych zachowań postaci. Na jej podstawie wykonywany jest rzut, gdzie poziom sukcesu wynosi 7+Reputacja (przy biegłości równej Reputacji). Gracz rzuca tyloma kośćmi, ile uzbierał pozytywnych zachowań,a PT równe jest ilości tych negatywnych. W oparciu o ten rzut ustalana jest liczba Pochwał i Reprymend, jakie postać uzyskała po przygodzie. Gracz może między innymi wykorzystać Pochwały, by podnieść Reputację postaci, poprosić o awans albo wykupić specjalnego traita, odznaczenie lub przysługę. Duża ilość Reprymend może natomiast skutkować degradacją, obniżeniem reputacji lub wrogością ze strony ważnego bohatera niezależnego.

Statek, nasz dom

Statek kosmiczny to nie tylko środek transportu, z którego korzysta drużyna, ale także dodatkowy bohater wspierający naszych milusińskich podczas ich wypraw przez mroczną pustkę kosmosu. To nie tylko poszycie i uzbrojenie, ale również cała społeczność załogantów, którzy żyją i pracują na jego pokładzie. To laboratoria, warsztaty, przedziały medyczne i mesy. To kajuty i sekcje rekreacyjne, holodeki, knajpy i korytarze pełne załogantów, podoficerów, “lowerdekkerów” i cywili. To cały świat zamknięty w jednym, czasem niewielkim, poszyciu.
Statek kosmiczny to nie tylko środek transportu, z którego korzysta drużyna, to jej dom.

W “Star Trek Adventures 2nd edition”, podobnie jak w poprzedniej odsłonie, statek ma swoją kartę, bardzo podobną do tej, którą mają postacie, z tym że zamiast atrybutów ma on systemy, a zamiast stresu – tarcze. Dodatkowo każdy statek ma również rozmiar (który wyznacza to, ile ciężkich trafień może przyjąć jednostka, wpływa na jej opancerzenie, Crew Support oraz ilość dostępnych talentów).
Każdy statek ma sześć systemów i są to odpowiednio Communications (systemy komunikacyjne), Computers (komputery pokładowe i przetwarzanie danych), Engines (moc generatorów energii, napęd i manewrowość), Sensors (czujniki i wsparcie dla systemów teleportacji), Structure (poszycie i odporność statku na zewnętrzne zagrożenia, systemy podtrzymywania życia) oraz Weapons (uzbrojenie jednostki).
Gracze tworzą statek wspólnie (lub dostają od MG gotowca) podczas sesji zero i rozwijany jest on za pomocą milestonów postaci. Składają się na niego dwa podstawowe klocki: poszycie (spaceframe) i jej specjalizacja (mission profile), a także pewna ilość usprawnień (refitów) zależna od tego od jak dawna dany typ statku obecny jest we Flocie.
W podręczniku podstawowym mamy do dyspozycji piętnaście klas: dziewięć federacyjnych (NX, Constitution, Excelsior, Ambassador, California, Galaxy, Intrepid, Sovereign oraz Constitution III), dwa klingońskie (D7 i B’Rel), dwa romulańskie (T’Liss i D’deridex) i po jednym kardazjańskim (Galor) oraz ferengi (D’Kora). Mamy też dziesięć specjalizacji, czyli krążownik (battlecruiser), jednostkę wsparcia kryzysowego (crisis and emergency response), statek wywiadowczy (espionage/intelligence), flagowiec (flagship), uniwersalną jednostkę eksploracyjną (multirole explorer), jednostkę zwiadowczo-rekonensansową (pathfinder and reconnaissance operations), patrolowiec (patrol), jednostkę naukowo-badawczą (scientific and survey operations), statek strategiczno-dyplomatyczny (strategic and diplomatic operations) oraz jednostkę taktyczną (tactical operations).
Gdy już dobierzemy oba klocki, pozostaje nam obliczenie i przydzielenie usprawnień (po jednym za każde 10 lat służby danej klasy we Flocie) oraz wybór talentów spośród tych, które mamy wypisane przy poszyciu i specjalizacji, obliczenie tarcz i obrażeń zadawanych przez pokładowe systemy uzbrojenia.
W “Star Trek Adventures 2nd edition” mamy dwa podstawowe rodzaje uzbrojenia: energetyczne i torpedy. Każdy z tych rodzajów ma wiele podtypów (na przykład fazery, distruptory, czy polarony dla “energetyków” lub protonówki, kwantówki czy transfazówki dla torped). W przypadku broni energetycznej zadawane przez nią obrażenia zależne są od rozmiaru jednostki, rodzaju emitera (inne obrażenia będą zadawać działa, a inne uzbrojenie osiowe) oraz współczynnika Weapons. W przypadku torped natomiast, obliczając ich siłę, bierzemy pod uwagę tylko wspomniany atrybut statku oraz bazowe obrażenia wynikające z typu pocisku. Warto tu też zauważyć, że “Star Trek Adventures 2nd edition” korzysta z rozszerzonych list broni energetycznej i torped z “Utopia Planitia”, a nie skróconej, obecnej w podstawowej “jedynce”.

Kilka uwag na koniec

Tworzenie postaci i statku w porównaniu z pierwszą edycją przygotowano o wiele schludniej i czytelniej. Dużo przejrzyściej rozpisane są atrybuty, systemy i departamenty, a wszechobecne infografiki przeprowadzają bezproblemowo przez poszczególne fazy procesów kreacji. Autorzy “Star Trek Adventures 2nd edition” regularnie posiłkują się dodatkami, dlatego też w “drudycji” znajdziemy o wiele więcej talentów, typów broni i gatunków. Mniej jest tylko federacyjnych poszyć statków (część przeniesiono, z tego co wiem, do broszury dodawanej do ekranu MG), ale te, które udostępniono w podstawce lepiej oddają nowego Treka.
To tyle, jeżeli chodzi o pierwszą część materiału poświęconego “Star Trek Adventures 2nd edition”. W drugiej opowiem wam o mechanice, przygodach i o kompatybilności między edycjami. Zapraszam serdecznie!

Dziękuję wydawnictwu Modiphius za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Warto przeczytać

Czas próby nastał! Umęczone i skrwawione Imperium z trudem utrzymuje swą aegis przeciw zdrajcom, heretykom i xenos. Tylko wy! Ludzie o czystych sercach i niezachwianej wierze jesteście w stanie uratować swój dom przed upadkiem! Oto czas, by być jak święty Machariusz i jeszcze raz ponieść żagiew niezłomnego oddania aż do stosu, który rozświetli galaktykę płomieniem gorliwości, wypalając ziarna zdrady! Niech blizny będą dowodem waszej wiary!
Imperator chroni! My służymy!
Przed wami druga część recenzji najnowszej gry fabularnej z uniwersum “Warhammera 40000” – “Imperium Maledictum”.

Recenzja “Imperium Maledictum” znacznie rozrosła się w trakcie pisania, przekraczając zdroworozsądkowe rozmiary dla pojedynczego tekstu. Dlatego też postanowiłem rozbić poniższy materiał na dwie części. W poprzednim materiale mieliście okazję przeczytać o subsettigu, w którym toczy się akcja gry, czyli Sektorze Machariańskim oraz o zasadach związanych z tworzeniem postaci. Dziś dowiecie się nieco więcej o mechanice i materiałach dla mistrza gry.
Zapraszam do lektury!

Mechanika

“Imperium Maledictum” działa na klasycznej młotkowej mechanice, która ewoluuje od antycznej już dziś pierwszej edycji fantaziaka. Model silnika, z jakim mamy do czynienia w recenzowanej dziś grze, najłatwiej określić jako “zmodyfikowaną czwórdycję” – autorzy “Imperium Maledictum” wzięli najnowszego fantaziaka, odchudzili go nieco, usprawnili i przeredagowali, by uczynić go czytelniejszym tak na warstwie znaczeniowej, jak i wizualnej. Czytając “Imperium Maledictum”, miałem podobne wrażenie jak podczas lektury cubiclowej wersji “Wrath & Glory” (i klingońskiej podstawki do “Star Trek Adventures”) – jak wiele można zrobić właściwą redakcją i składem. Oczywiście w “Imperium Maledictum” zmiany mechaniczne są o wiele dalej idące, niż w podanych przykładach, ale przeskok w jasności przekazu jest naprawdę spory. Oczywiście nie obyło się bez pewnych “fikołków” i nadal pewna ilość zasad wymaga “większej rozkminy” (a niektóre poukrywane są przy okazji w nielogicznych miejscach), ale usprawnienia w mechanice i jej czytelności poszły w naprawdę dobrą stronę.

Jak działa rdzeń mechaniki

W “Imperium Maledictum” mamy trzy rodzaje testów: proste, przeciwstawne i przedłużone. Sama procedura testu wygląda identycznie jak w przypadku testów ryzykownych w “czwórdycji”.

1. Wybieramy testowaną umiejętność lub specjalizację.
2. Sprawdzamy, ile mamy Ułatwień i Utrudnień (więcej o nich przeczytacie w ramce poniżej) i ustalamy Trudność testu w oparciu o samo skomplikowanie działania oraz ilość nadmiarowych Ułatwień/Utrudnień.
3. Modyfikujemy testowaną umiejętność/specjalizację o efektywną trudność.
4. Rzucamy K100 i odczytujemy wartość. Warto tu też zauważyć, że wyrzucenie wartości z przedziału 01-05 daje nam automatyczny sukces, a wyniki pomiędzy 96 a 100 to porażka.
5. Obliczamy Poziom sukcesu (PS, Success Level) odejmując od pierwszej cyfry z liczby, która była podstawą dla testu, cyfrę z kości dziesiątek.
6. Otrzymany Poziom Sukcesu modyfikujemy o PS wynikające na przykład z talentów, Wpływów lub Przewag.

Test jest zdany, jeżeli po tym wszystkim nadal mamy dodatnią PS. Brzmi co prawda trochę skomplikowanie, ale jeżeli graliście kiedykolwiek w “czwórdycję” to wiecie, że spora część procedury upraszcza się podczas wykonywania większości testów. Jedyny istotny element to tak naprawdę wiedza kiedy trzeba przyłożyć Trudność (przed testem), a kiedy PS (po teście).
Przy okazji warto zauważyć, że “Imperium Maledictum” (podobnie zresztą jak “czwórdycja”) korzysta ze swego rodzaju gwiazdy wyników, która pozwala nam, korzystając z ilości PSów, ocenić to jak dobrze test jest zdany i wykorzystać to fabularnie. Na przykład uzyskanie +3PS to sukces “Tak, i…”, czyli udało nam się i jeszcze coś dobrego się wydarzyło. Analogicznie przy -3 PS, porażka niesie za sobą jakiejś dodatkowe negatywne konsekwencje. Mówiąc o gwieździe, wyników warto też zauważyć, że krytyczne sukcesy i porażki w “Imperium Maledictum” mają miejsce tylko podczas walki – poza nią mamy do czynienia co najwyżej z “naprawdę solidnymi sukcesami” (+6PS i więcej) i “naprawdę potężnymi porażkami” (-6PS i mniej).

Przykład:

Dzielny interogator Zenon próbuje przekonać lokalnego gangera, żeby wskazał mu drogę do wódopoju, w którym spotykają się heretycy. Chce rozegrać to sprytnie i zamiast “argumentów siły” użyć “siły argumentów”. MG prosi o test Przekonywania, ale gracz prowadzący Zenona zauważa, że ma specjalizację Przekonywania – Plotkowanie, która zadziała lepiej.
Gracz patrzy na kartę i widzi, że jego Plotkowanie to 67 [Ogłada (47), Przekonywanie (10) i Plotkowanie (10)]. Sytuacja, w jakiej znajduje się Zenon, nie daje mu ani Ułatwień, ani Utrudnień, ale sam test jest Problematyczny (-10), bo ziomek z podmiasta nie ufa typowi w ładnym płaszczu. Więc efektywnie ostatecznie rzucamy “na 57”. Turlają się kości i wypada 31. Gracz szybko oblicza PS: 5-3 = +2. Test jest zdany, ale gracz prowadzący Zenona zauważa, że wyrobił sobie “szacun na dzielni” (Wpływy w Podmieście +1) i modyfikuje ilość PS do +3 – zwykły sukces staje się imponującym i ganger w te pędy pokazuje drogę do heretyckiej meliny.
Na szczęście to Zenon wykonywał test, a nie jego gorącokrwista towarzyszka, siostra Puryfikacja, która ostatnio spaliła miotaczem całą rodzinę za krzywo zawieszoną ikonę ze świętym Machariuszem. Jej “szacun na dzielni” wynosi po tym wydarzeniu -3, więc nawet rozmawiając tak gładko jak Zenon (+2 PS), zostałaby rozpoznana i nic by się od gangera nie dowiedziała (finałowy wynik -1 PS).

Pozostałe dwa typy testów korzystają z bazy zbudowanej przez rzuty proste: wykonując działania przeciwstawne porównujemy efektywne PSy konkurujących ze sobą stron i po prostu zwycięża ten, kto ma ich więcej, a przeprowadzając test przedłużony, rzucający musi zebrać w określonej ilości interwałów czasowych konkretną ilość PS.

Wpływy

Influence (Wpływy) to typ atrybutu, który ma odzwierciedlić stosunek danego bohatera niezależnego lub frakcji do postaci albo jej patrona. Przyjmuje on wartość od +5 do -5, gdzie 0 jest stanem naturalnym. Poziom wpływu przekłada się na dodatkowe Poziomy Sukcesu, o które zmodyfikujemy rzut podczas testu umiejętności społecznej.
Wpływy dzielimy na należące do postaci i Patrona oraz na frakcyjne i osobiste. W wypadku tego pierwszego rozróżnienie jest znaczące z trzech powodów. Po pierwsze Wpływy pryncypała są tajemnicą i mogą się zmieniać między sesjami, po drugie – powołując się na swojego mocodawcę, postać traci możliwość rozwijania własnych Wpływów, a po trzecie – korzystając z Wpływów Patrona, drużyna naraża jego reputację. Innymi słowy – jak coś popsują, to może im się to odbić czkawką także po misji.
Drugi podział Wpływów ma odzwierciedlać jak daleko sięga nasza presja. Co ważne, podmioty Wpływów prowadzący może ustalać praktycznie dowolnie, a ich rozmiar będzie zależał od charakteru kampanii. Poza wielkimi frakcjami i pojedynczymi NPCami możemy mieć Wpływy w jakimś gangu, w rodzie, w załodze pojedynczego statku, a w jakiejś konkretnej sekcji statku. Wykonując test, sumujemy wszystkie Wpływy, które mają znaczenie.
Co więcej, możemy konsolidować Wpływy – mając trzy źródła pozytywnych relacji mniejszego kalibru (na przykład w trzech gangach), możemy zamienić po punkcie z każdej z nich na +1 do Wpływu w skali większej (w półświatku planety). Taka konsolidacja jest o tyle istotna, że gra wyraźnie mówi, że wzrost Wpływów w oparciu o czyny bohaterów jest dość powolny, a ich spadek po porażce może być brutalnie duży.
Całość działa ciekawie i “wiarygodnie”, ale może wiązać się ze sporą buchalterią, żeby kontrolować wszystkie grupy, wśród których gracze mają Wpływy.

Walka

Walka to istotna część systemu w uniwersum wiecznej wojny, ale zrealizowano ją całkiem prosto, posiłkując się mechaniką najnowszej edycji klasycznego “Warhammera” (przy okazji pozbywając się części bolączek z “czwórdycji”).
Oto kilka zasad w niej występujących.

• Kolejność w turze opiera się o atrybut Inicjatywa, który równy jest premii z Percepcji i Zręczności.
• Gra, aby ułatwić rozgrywkę, korzysta z systemu abstrakcyjnych zasięgów, jeżeli ktoś jednak chce bawić się w dokładniejsze odwzorowanie pola walki, to w rozdziale dla MG znajdują się instrukcje jak to zrobić.
• W trakcje swojej rundy postać może się ruszyć i wykonać akcję. Poza atakiem dostępnych jest całkiem sporo innych akcji, a to, co przygotowali autorzy, całkiem ładnie mechanizuje większość sytuacji ma polu walki.
• Walka wręcz jest testem przeciwstawnym, a walka dystansowa prostym, choć może się zdarzyć sytuacja (na przykład przeciwnik zadeklarował akcję Uniki), że i ten test będzie przeciwstawny.
• Obrażenia to bazowa wartość broni + uzyskane w teście Poziomy sukcesu. Od całkowitej ilości obrażeń odejmujemy Pancerz, ale już nie Wytrzymałość (co czyni postacie o wiele delikatniejszymi) i dopiero o tę wartość pomniejszamy Żywotność.
• Opłaca się chować za osłonami. Dają one odpowiednio 3 i 6 punktów Pancerza przeciwko atakom dystansowym.
• Wyrzucenie dubletu oznacza Fuksa. Przy dodatniej ilości PS będzie to krytyczne trafienie, a przy ujemnej – Pech, który wiąże się z rzutem w odpowiedniej tabeli paskudnych efektów. Dodatkowo dublet wyrzucony przez obrońcę w teście przeciwstawnym Walki Wręcz również oznacza trafienie krytyczne. Co więcej, pojawienie się Pecha nie oznacza pudła – można trafić przeciwnika i jednocześnie się skrzywdzić.
• Krytyczne trafienie następuje wtedy, gdy wypadnie dublet lub celowi skończy się Żywotność. Aby sprawdzić jego efekt, rzucamy k10 i dodajemy ilość obrażeń, o jaką przekroczyliśmy Żywotność. Oznacza to, że krytyki z dubletu nie zadadzą najpoważniejszych ran, a te zadane komuś z wyzerowanym życiem będą w znakomitej większości wypadków zabójcze. Postać jest w stanie przeżyć (o ile nie wykończy jej odpowiedni efekt) tyle krytyków, ile wynosi jej premia z Wytrzymałości.
• Postać, której Żywotność spadnie do 0, może w swojej rundzie wykonać tylko jedną czynność: akcję albo ruch, ale musi też w każdej turze zdać test Wytrzymałości, by nie stracić przytomności.
• Atakowanie przeciwników z ukrycia jest bardzo silne. Daje nam Ułatwienia w teście ataku i zadaje automatyczne trafienie krytyczne.
• Wszystkie modyfikatory w walce opierają się o opisany system Ułatwień i Utrudnień/ Korzystają z niego takie mechaniki jak celowanie w lokacje, szarża, walka dwiema brońmi, czy strzelanie poza zasięg broni.

Przewaga (Superiority)

“Imperium Maledictum” wprowadza całkowicie nowy system kontroli pola walki zwany Przewagą (Superiority). Zamiast zbierania osobistych przewag, jak miało to miejsce w “czwórdycji”, grupa ma jedną wspólną cechę, która pozwala na zarządzanie sytuacją.
Drużyna otrzymuje poziom Przewagi za każdym razem, gdy pokona przeciwnika typu Dowódca lub Elita, albo co najmniej tylu Trepów, ile wynosi Morale (Resolve) wroga, a traci ją razem z pierwszym krytykiem oberwanym przez każdą z postaci, gdy któryś z bohaterów poleci na deski, gdy zostaną zaatakowani z zaskoczenia lub gdy któryś z naszych milusińskich zacznie uciekać. Dodatkowo Przewagę można zdobyć: przygotowując się do starcia albo poznając przeciwnika lub pole bitwy.
Przewaga wykorzystywana jest na dwa sposoby: po pierwsze daje każdej z postaci premię do PS równą swojej wysokości do użycia raz w rundzie, a po drugie – jeżeli wartość Przewagi przekroczy Morale przeciwników i stają się oni Zdesperowani. A to sprawia, że uciekną albo się poddadzą.
Samo Morale to bardzo ciekawy współczynnik. Wartość ta określona jest przez odpowiednią cechę głównego antagonisty i elementy takie jak przewaga liczebna, brak szansy na przeżycie czy obrona domu. Zmienia się ona dynamicznie w trakcie starcia, na przykład poprzez ubicie szefa wrogów.
Mechanika ta bardzo ładnie upraszcza wszystkie wyboje, jakie napotykaliśmy w klasycznych “czwórdycyjnych” przewagach, a jej bardzo duża dynamiczność daje kilka naprawdę ciekawych opcji fabularnych. Trzeba tylko o niej pamiętać i cały czas ją kontrolować.

Wyposażenie

Gra w uniwersum “Warhammera 40000” zawsze wiąże się z dużą ilością sprzętu, z którego mogą korzystać postacie. Nie inaczej jest i w “Imperium Maledictum”. Otrzymujemy przyjemnych rozmiarów rozdział opisujący naprawdę solidną ilość sprzętu. Nie cały oczywiście, bo w “czterdziestce” morze szpeju jest niezmierzone, a dodatkowo coś trzeba zostawić na dodatki.
Podejście do broni i pancerzy jest dość podobne jak we “Wrath & Glory”. Obok atrybutów takich jak obrażenia, obciążenie, cena i dostępność mamy także cechy sprzętowe pozwalające na lepsze oddanie charakteru broni.
Ciekawie zrealizowano amunicję, a także strzelanie mniejszymi i większymi seriami. Wprowadzono dwie cechy sprzętu: Seria i Maszynowa (X). Jeżeli broń nie ma żadnej z nich, to każde jej wykorzystanie redukuje ilość amunicji w magazynku o 1. W przypadku broni z cechą Seria zwykły strzał nie zmniejsza ilości naboi, ale możemy zadeklarować wykorzystanie zdolności (czyli krótką serię), co zredukuje magazynek o 1, ale da nam +1PS. W przypadku strzelania z broni z cechą Maszynowa (X), możemy oddać normalny strzał, krótką serię (zgodnie z zasadami Seria) albo długą. Ta ostatnia redukuje pojemność magazynka o X, ale pozwala nam albo strzelić do większej ilości przeciwników (broń zyskuje pozwalającą na to cechę Rozrzutowa), albo zyskać przewagę i podnieść obrażenia o X.
Poza bronią i pancerzami w rozdziale o sprzęcie znajdziemy także sekcję opisującą całą resztę utensyliów dostępnych postaciom – od voksów i auspeksów, po ubrania, maski tlenowe i autopióra. Każdy ze sprzętów to nie tylko wpis w tabeli zakupów, ale opis wraz z konkretnymi zasadami pozwalającymi na użycie go na sesji.
Rozdział uzupełnia sekcja opisująca wszczepy, zarówno dostępne dla wszystkich (nowe nogi, oczy czy serce), jak i wyspecjalizowany sprzęt dla Mechanicum. Opisano go całkiem sporo, ale zapewne w dodatkach pojawi się o wiele więcej (zwłaszcza tego drugiego typu), tym bardziej, że pod tym akurat względem “Wrath & Glory” jest dużo bogatszy.
Na koniec warto też zauważyć, że każda dostępna sztuka sprzętu może mieć różną dokładność wykonania. Mechanika (podobnie jak “czwórdycja”) wprowadza cały szereg cech jakości, które wpływają na mechanikę każdego elementu ekwipunku.

Psionika

Stare inkwizycyjne przysłowie mówi, że “mieszanie w Osnowie, jest jak bicie młotkiem w odbezpieczony granat przyczepiony do beczki z szambem”. Prędzej czy później “cytrynka” wybuchnie a ci, co przeżyją i tak będą usyfieni do końca życia. Mimo to zawsze znajdą się naznaczone szczególną głupotą świry, które będą to robić. A jako że są oni nie tylko jednymi z najbardziej tradycyjnych antagonistów, ale także grywalnymi postaci to znajdziemy też w “Imperium Maleditcum” cały rozdział poświęcony mechanizowaniu “wkładania rąk do maszynki do mielenia mięsa”.
Samo odpalanie mocy psionicznych jest dość proste i wymaga tylko zdanego testu umiejętności Mistrzostwo Psioniczne (Psychic Mastery) wspartego przez specjalizację związaną z odpowiednią ścieżką. Jeżeli test się, uda moc jest odpalana i działa zgodnie ze swoim opisem.
Jednak każde wykorzystanie mocy (udane lub nie) wiąże się z otrzymaniem przez psionika pewnej ilości Ładunków Osnowy (Warp Charge). Jeżeli zebrana suma Ładunków przekroczy Próg Osnowy (równy premii z Siły Woli lub jej dwukrotności, jeżeli psionik ma zaletę Sankcjonowany), zaczynają się kłopoty. W każdej rundzie psionik musi testować Mistrzostwo Psioniczne. Jeżeli mu się uda, to tylko zaczyna świecić, zatrzymując całe zło w sobie, ale jeżeli obleje test, to Osnowa ucieka z niego we wszystkich kierunkach, prowokując różne złe efekty (czyli rzuty najpierw na tabeli Fenomenów Psionicznych, a potem na tabeli Grozy Osnowy – Perils of Warp), takie jak deszcz krwi, opętanie lub banda demonów wpadająca w odwiedziny.
Ładunki można z siebie spuścić w miarę “bezpiecznie”. Wymaga to akcji i testu Mistrzostwa Psionicznego i pozwala na usunięcie (premia z SW + PS) Ładunków. Żeby nie było za łatwo, takie usunięcie wiąże się z rzutem na tabeli Fenomenów Psionicznych, czyli pomniejszych efektów, takich jak płaczące krwią obrazy, zaniki pamięci albo problemy z grawitacją. Warto też wspomnieć, że szczególnie pechowy rzut na Fenomeny może sprowadzić efekty Grozy.
Tak. Bycie psionikiem jest niebezpieczne. Z drugiej jednak strony daje ono dostęp do naprawdę dużej ilości potężnych mocy, które potrafią jednym odpaleniem zmienić rozgrywkę. W “Imperium Maledictum” znajdziemy naprawdę sporo różnych “czarów”: 21 pomniejszych i po 10 dla każdej z pięciu specjalizacji (Biomancja, Wróżby, Piromancja. Telekineza i Telepatia). To więcej niż zarówno w “Dark Heresy”, jak i we “Wrath & Glory”. Nie ma niestety mocy Maleficarum, ale mam wrażenie, że dodatki naprawią to, dając prowadzącym odpowiedni arsenał dla czarnoksiężników.

Plugawa moc Spaczenia

“Warhammer” w żadnej postaci nie byłby “Warhammerem” bez wypaczającej mocy Osnowy. Postacie “wkładając paluchy w różne słoiki z dżemem chaosu”, na przykład walcząc z demonami, wchodząc do przeklętych miejsc lub korzystając z chaotycznych artefaktów, zyskują punkty Spaczenia. Przyrost ten może być ograniczony testami Hartu (Fortitude) lub Opanowania (Discipline), jednakże istnieje duże prawdopodobieństwo (taki charakter pracy), że w końcu zbiorą ich tyle, by był to kłopot (czyli więcej niż wynosi suma premii z Siły Woli i Wytrzymałości). Jeżeli zdadzą, test udaje im się powstrzymać wymutowanie (chwilowo, czyli do następnego kontaktu z czymś wypaczonym). W przeciwnym wypadku ciało lub dusza bohatera zostaje permanentnie zmienione – pojawia się mutacja fizyczna albo szaleństwo. Oczywiście nie wszystkie zmiany są złe (w końcu Chaos jest wredny i oferuje czasem błogosławieństwa), ale ujawnienie się z ich posiadaniem to prosta droga na stos. Dodatkowo, jeżeli postać zbierze ich za dużo, to (dość tradycyjnie) zmienia się w Pomiot Chaosu. Z Zepsucia można się oczywiście oczyścić, jednak nie jest to łatwe i zwykle związane jest z jakimś zadaniem. Szczerze mówiąc, trochę brakuje mi tu “czwórkowych” mrocznych podszeptów, które pozwalały targować się z graczem i prowadziły do naprawdę fajnych scen.

Wydarzenia między przygodami

Ostatni element mechaniki, który opiszę to wydarzenia między przygodami. Mechanika ta, tradycyjnie już występująca w grach od Cubicle 7 Entertainment, daje graczom możliwość decydowania, co postacie robią między kolejnymi zadaniami. W “Imperium Maledictum” tego typu przedsięwzięcia dzielą się na drużynowe i osobiste. Te pierwsze pozwalają na podniesienie (lub obniżenie) Wpywów Patrona, wspólny trening bojowy lub ulepszenie bazy operacyjnej. Te drugie dają możliwość dodatkowego zarobku, skonsolidowania osobistych Wpływów, poszukania rzadkiego sprzętu, oddania się modłom lub zyskania nowych sojuszników. Oprócz samych przedsięwzięć raz między przygodami każda z postaci rzuca na tabeli losowych wydarzeń, by zobaczyć jakie przygody ją spotkały między kolejnymi zadaniami od Patrona.
Wiem, że część ludzi nie lubi tego typu mechanik. Dla mnie są one fajnym przejściem (lub jak mówią anglosasi “segwayem”) do kolejnych przygód. Dzięki nim gracze mają okazję nieco pozarządzać losami swojej postaci i przygotować ją na kolejne działania. Bardzo często, zwłaszcza jeżeli obudujemy to jakąś, choćby niewielką, ilością fabuły, wydarzenia i przedsięwzięcia mogą przerodzić się w “złote” sceny.

Kilka słów o mechanice na koniec

Mechanika “Imperium Maledictum” czerpie z “czwórdycji”, “Dark Heresy” oraz w pewnych aspektach z “Wrath & Glory”, ale jednocześnie nie trzyma się sztywno zasad z tamtych gier i dodaje sporo własnego sznytu.
Bardzo podoba mi się, w jaką stronę poszły zasady gry i jak ciekawie przebudowano ich “czwórkowe” podstawy. Zasady Ułatwień i Utrudnień, mimo pewnych wad, to prawdziwy strzał w dziesiątkę. Podobnie rzecz się ma z zasadami Przewagi, stanów (znacznie je uproszczono w porównaniu z “czwórdycją”) i psioniki. Oczywiście nadal jest to bardzo ciężka i rozbudowana mechanika (a pewne rzeczy można było zrobić lepiej) jednak zmiany, które widzę, znacznie ją poprawiają w porównaniu do “czwórkowego“ pierwowzoru.

Konwencje, kampanie, przygody

Jak zapewne wiecie, Warhammer 40k to grim dark space fantasy. Mroczny świat magii i “clarkowskiej” technologii. To ponure i dystopijne uniwersum, gdzie nie tylko nie ma tych dobrych, ale za każdym rogiem zwykle czai się jakiś nieprzyjaciel. Imperium chwieje się w posadach, a po pojawieniu się Cicatrix Maledictum, wrogowie Imperium są tak bliscy zwycięstwa jak nigdy. Sam Sektor Machariański to beczka prochu, czekająca tylko na wybuch, pełna zwalczających się wzajemnie grup interesów, heretyków i przedwiecznych tajemnic czekających na odkrycie.
Warto jednak pamiętać, że “czterdziestka” to również opowieść o bohaterach. To bomba meltowa, którą wysadzamy wrogą fregatę pełną wyznawców Mrocznych Potęg, to miecze łańcuchowe, którymi rozpruwamy wrażych kultystów, pistolety strzelające mikrorakietami, to opowieść filmowa i pulpowa.

Samo “Imperium Maledictum” to gra o postaciach wyrwanych z imperialnej struktury społecznej i pracujących dla potężnych Patronów. To gra, w której zarówno możemy prowadzić śledztwa w podkopcu, śledząc kultystów, heretyków lub przemytników, ale też bawić się w politykę, poszukiwać zaginionych światów, badać kosmiczne wraki i eksplorować ruiny pozostawione przez xenos. Sektor Machariański jest naprawdę olbrzymi i mimo kilkudziesięciu stron opisu, jaki w umieszczono w podręczniku, bardzo niedookreślony i z olbrzymią ilością miejsca na własne wątki. Autorzy postarali się, by to, co napisali, było pożywką dla wyobraźni, ale jednocześnie nas nie przytłoczyło. Dodatkowym plusem jest to, że nie ogranicza nas bycie pachołkami Inkwizycji (choć to również możemy robić), a nasz pryncypał może być decydentem o praktycznie jakimkolwiek statusie i mającym dowolne cele. Dodatkowo zasady “Imperium Maledictum” stanowią całkiem porządny rdzeń i mogą być dowolnie obudowywane dodatkami o wolnych kupcach, kultystach czy trepach.

Jednakże “Imperium Maledictum” nie jest grą dla początkujących MG. Rozdział o prowadzeniu jest dość ubogi i skonstruowany podobnie do większości “dużych, kolorowych” gier. Nie tłumaczy on podstaw i nie znajdziemy w nim zaawansowanych mechanik, a po prostu pewną ilość bardzo konkretnych pomysłów i wskazówek jak poradzić sobie z grą i jakie konwencje będą dobrze sprawdzać się w “Imperium Maledictum”. Nie zrozumcie mnie źle, wszystko tutaj jest poprawne i porządne, ale też takie bardzo typowe dla współczesnych gier. Najciekawszy (choć niezbyt długi) jest tu fragment o dobrych zasadach prowadzenia śledztw. Niby nic odkrywczego, ale solidne podsumowanie tego jak to robić, by dać graczom sporo dobrej zabawy. Bez teoretyzowania – same konkrety.

W podręczniku znajdziemy również bestiariusz oraz podstawowe zasady budowania starć. Ilość umieszczonych statbloków jest… powiedzmy… przyzwoita, ale większość z nich skupia się na NPCach imperialnych i relatywnie niewielu jest typowych złoli: kultystów, gangusów, xenos i demonów. To, co jest w podręczniku, wystarczy na początek, a zasady tworzenia Trepów, Elitek i Dowódców pomogą w krytycznych sytuacjach, ale mam nadzieję, że solidniejszy bestiariusz pojawi się naprawdę szybko.

Czy warto zagrać?

“Imperium Maledictum” to gra naprawdę i bez dwóch zdań solidna. To kolejna wyprawa do czterdziestego pierwszego millenium, w którym istnieje tylko wojna i powrót do dobrze znanego silnika, na którym wychowały się pokolenia “warhammerowców”. Mechanika “Imperium Maledictum” opiera się o zarówno czwartą edycję klasycznego “Warhammera”, jak i drugą “Dark Heresy”, ale, mimo pewnych wybojów, jest od obu pierwowzorów lepsza i po przyzwyczajeniu się do zmian, znacznie płynniejsza i prostsza. Bardzo podoba mi się także Sektor Machariański, czyli subsetting, w którym osadzona jest akcja gry. Czytanie o nim to taki trochę powrót do czterdziestkowych korzeni – do pierwszej edycji “Dark Heresy” i absolutnie fascynującego sektora Calixis (który w mojej opinii nadal jest niedościgłym ideałem… ale może tu przeze mnie przemawiać nostalgia). Jeżeli jesteście fanami “czterdziestki” to myślę, że gra powinna bez dwóch zdań wam się spodobać, zwłaszcza jeżeli nie trafiły do was zmiany z “Wrath & Glory”. Tak więc ładujcie boltery, sprawdźcie smar w mieczach łańcuchowych i ruszajcie w kierunku Sektora Machariańskiego. Przygoda czeka!

Zapraszamy do powrotu do części pierwszej!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Dziękuje wydawnictwu Copernicus Corporation za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Czas próby nastał! Wrogowie Imperium chcą naszego upadku i zniszczenia! Tylko dzięki naszej wierze i poświęceniu damy odpór nadchodzącej powodzi plugastwa. Weźcie przykład ze świętego Machariusza! On nie zawahał się nigdy! I wy też nie możecie! Unieście wiec tarczę waszej wiary i miecz waszego gniewu. Skierujcie je przeciw wrogom naszego umęczonego domu. Noctis Aeterna to dzwon! Lecz nie na trwogę, a taki, który wzywa do walki.
Imperator chroni! My służymy!
Przed wami pierwsza część recenzji najnowszej gry fabularnej z uniwersum “Warhammera 40000” – “Imperium Maledictum”.

Recenzja “Imperium Maledictum” znacznie rozrosła się w trakcie pisania, przekraczając zdroworozsądkowe rozmiary dla pojedynczego tekstu. Dlatego też postanowiłem rozbić poniższy materiał na dwie części. W pierwszej skupię się na subsettigu, w którym toczy się akcja gry, czyli Sektorze Machariańskim, oraz na zasadach związanych z tworzeniem postaci. W drugiej poczytacie o mechanice i materiałach dla mistrza gry. Tam też znajdować się będzie podsumowanie całości tekstu i ocena końcowa.
Zapraszam do lektury!

Świat

Końcówka M40 i początek M41 to dla Imperium Człowieka okres bardzo trudny. XIII Krucjata prowadzona przez Mistrza Wojny, Abaddona, doprowadziła do zniszczenia Cadii i powstania Cicatrix Maledictum, potężnej wyrwy w rzeczywistości, która sprowadziła na Galaktykę Noctis Aeterna, czyli czas, w którym światło Astronomicanu nie było widoczne, a komunikacja poprzez astropatów niemożliwa. Sprawiło to, że każda planeta Imperium zmuszona została do radzenia sobie w pojedynkę i, mimo że okres ten dla większości światów z Imperium Sanctus (czyli na “południe” od Wyrwy) nie trwał zbyt długo, to wiele sektorów Wieczna Noc doprowadziła na krawędź upadku. Jednym z nich jest Sektor Machariański (lub Macharian, nazw tych będę używał na zmianę), który jest domyślnym miejscem gry w systemie “Imperium Maledictum”.

Sektor Machariański to obszar, który po stuleciach względnego spokoju stał się beczką prochu, pod którą Noctis Aeterna zapaliła lont, a imperialne władze za wszelką cenę starają się go ugasić, nim ten doprowadzi do wybuchu.
Takiego obrotu spraw można się było spodziewać, bo imperialna władza była tu tylko z pozoru silna, na co miało wpływ kilka czynników. Po pierwsze sektor znajduje się pod władzą Terry od relatywnie niedawna. Krucjata świętego Machariusza miała miejsce raptem kilkaset lat przed upadkiem Cadii, czyli dla powolnych trybów imperialnej biurokracji – jakiś tydzień temu. Po drugie – w trakcie kampanii wojennej całkiem sporo planet podbito relatywnie (jak na Imperium) bezkrwawo, a wielu watażków na wyścigi całowało pierścień Machariusza i przyjmowało imperialne kredo i administrację. Pozwoliło to lokalnej szlachcie nie tylko pozostać przy władzy i ocalić poddanych, ale również ocalić część własnej kultury i zwyczajów. Owocem tego jest fakt, że mimo kilkuset lat imperialnej indoktrynacji, nadal żywa jest pamięć o czasach przed przybyciem Machariusza, a wielu arystokratów potajemnie finansuje rebeliantów. Jeżeli dodamy do tego knowania kultysów i xenos, to mamy gotowy przepis na katastrofę, a to, że nic wcześniej koncertowo się nie zepsuło, przypisać można na równi szczęściu, skuteczności Inkwizycji, jak i lenistwu arystokratycznych decydentów.

Noctis Aetena zmieniła wszystko. Cisza w astropatycznym eterze i zerwane linie komunikacyjne doprowadziły do rozognienia dawnych konfliktów i wiele planet znalazło się na skraju upadku. Nagle na światach-kopcach zabrakło jedzenia, a na światach-kuźniach surowców. Misterna sieć kłamstw snuta przez imperialną propagandę zaczęła pękać w szwach i na wielu planetach doszło do mniejszych lub większych buntów. Teraz, mimo że ten mroczny okres już minął, sytuacja nadal jest nieciekawa. Z pięciu subsektorów tylko stołeczne Cytheris może się pochwalić jako taką spójnością, a w pozostałych czterech (Drimor, Yix, Andosk i Obłok Galosque) względny spokój panuje tylko wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych.
Adeptus Terra przy wsparciu dziesiątek milionów gwardzistów, wydzielonej z floty Indomitus Tertius grupy bojowej Fortis oraz nieprzeliczonych rzesz szeregowych adeptów starają się przywrócić spokój w sektorze. Jednakże taki “czas pogardy i wilczej zamieci” to także doskonały moment, by zaistnieć na politycznej scenie sektora i wspiąć się po szczeblach władzy. Szansa dla drużyny i jej patrona, by wykroić swój kawałek tortu…

Podręcznik “Imperium Maledictum” podchodzi do opisu uniwersum bardzo specyficznie. Podobnie jak w podstawce do “Wrath & Glory”, tak i tutaj nie znajdziemy zbyt wiele informacji na temat kwestii ogólnych związanych z uniwersum. Autorzy nie tłumaczą podstawowych terminów i zakładają, że mamy ogólną wiedzę dotyczącą settingu i występujących w nim frakcji oraz ich wzajemnych relacji. Skupiają się natomiast na naprawdę solidnym rozpisaniu Sektora Machariańskiego wraz z jego historią i polityką. W podręczniku znajdziemy informacje nie tylko na temat działalności poszczególnych gałęzi Adeptus Terra, ale również pomniejszych frakcji charakterystycznych dla sektora, w tym na przykład Wolnych Kupców i mniej lub bardziej lojalnych rodów szlacheckich. Dodatkowo autorzy zaserwowali nam przyzwoite (ale nie przeciążone informacjami) opisy kilkudziesięciu najistotniejszych planet wraz z prawdziwym mrowiem pomysłów na przygody i kampanie z nimi związane.
Duża część z nich to nieśmiertelne klasyki “czterdziestki”, (czyli heretycy, kultyści i przedimperialne tajemnice), ale pojawia się też pewna ilość nowych elementów. Co istotne, spory nacisk położony jest na niechaotycznych heretyków i rebeliantów. Sprawia to, że wiele spraw prowadzonych przez graczy będzie bardziej niejednoznacznych światopoglądowo. Łatwiej też będzie prowadzić nieimperialne drużyny bez konieczności robienia ich “chaośnikami”.

Sektor Machariański nie jest super odkrywczy, ale jednocześnie daje nam wszystkie klocki niezbędne do dobrej zabawy przy “czterdziestce”. Nie wywróci on do góry nogami mojego światopoglądu i nie da innego spojrzenia na uniwersum, ale zapewni solidną i przemyślaną podstawę dla naprawdę wielu sesji.

Tworzenie postaci

W “Imperium Maledictum” wcielamy się w Agentów pracujących dla Patrona, czyli osoby posiadającej pewną władzę, zwykle będącej wyżej od nas w łańcuchu pokarmowym Imperium. Persona taka, ze względu na swoją pozycję, nie wszystkim może zajmować się sama i czasem potrzebuje sprawnych rąk do pracy. Grupa Agentów może być powołana nie tylko, by załatwiać za swego mocodawcę brudne i heretyckie interesy (na przykład archeologowie poszukujący artefaktów xenos lub opiekunowie przemytniczej części interesów pryncypała) lub być szeregowymi “zastępcami pionka do spraw nieważnych” (na przykład celnicy w imperialnym porcie, czy śledczy w kopcu), ale mogą być także przedłużeniem władzy swego patrona (posłowie na szlachecki dwór lub specjalni audytorzy). Innymi słowy – koncepcja drużny spotyka się prawie idealnie w połowie drogi między mocno skonkretyzowanym graniem agentami Inkwizycji z “Dark Heresy”, a olbrzymią dowolnością, jaką daje nam Konwencja (Framework) z “Wrath & Glory”.

Drużyna musi mieć Patrona. Ta kwestia nie jest opcjonalna. “Warhammer 40000” to świat ściśle zhierarchizowany, zwłaszcza dla maluczkich na spodzie “piramidy dziobania”. Bez swego mocodawcy członkowie grupy nigdy nie zostaliby wyrwani ze ścisłej imperialnej drabiny społecznej i całe (krótkie zresztą) życie, spędziliby strzelając w okopie do heretyków, przepisując święte księgi, albo pucując posąg świętej Eutanazji od Płomienia. Tym bardziej że “Imperium Maledictum” zakłada granie postaciami relatywnie nisko w łańcuchu pokarmowym i nawet jeżeli bohaterowie należą do Adeptus Terra i są wychowankami Schola Progenium, to nadal są więźniami systemu, który reguluje całe ich życie. Dopiero zainteresowanie ze strony Patrona daje im namiastkę wolności i odrobinę kontroli nad własnym życiem.

Patroni, czyli ci, którzy rządzą

funkcjiWięc gdy siadamy do grania w “Imperium Maledictum”, nim zaczniemy tworzyć postacie, musimy wykoncypować, o czym tak właściwie chcemy sobie opowiadać na naszych sesjach, czyli stworzyć Patrona grupy. Gra proponuje, by stworzyć mocodawcę wspólnie, co pozwoli zbudować nam zręby kampanii od absolutnych podstaw, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by prowadzący, który wcześniej wymyślił ramy kampanii, przyszedł z gotowym konceptem fabularnym na pryncypała, a na sesji zero grupa tylko wypełniła go od strony zasad.
Mechanicznie Patron składa się z pięciu elementów: frakcji, funkcji (Duty), Wpływów (Influence) oraz swych Zalet (Boons) i Brzemion (Liabilities).

Frakcji jest dziewięć (opisałem je wyżej) i z każdą z nich związane są dwa powołania. I tak na przykład: jeżeli nasz pryncypał należy do Adeptus Astra Telepathica, to może być on astropatą albo siostrą ciszy, a gdy jest częścią Floty Imperialnej, to jest albo dowódcą okrętu, albo zarządcą portu. Gdy już określimy frakcję i powołanie Patrona, dobieramy (lub losujemy) mu także jedną dodatkową (pierwszą gwarantuje powołanie) Zaletę i jedną Wadę.

Są one całkiem silne i mocno wpływają na możliwości drużyny. Wśród Zalet znajdziemy na przykład bazę operacyjną, darmowe przeloty imperialnym okrętami, wsparcie różnego rodzaju zbrojnych, a nawet możliwość wezwania nalotu na konkretny obszar lub skorzystania z przerażającej reputacji pryncypała (sam nie wiem, co z tego jest silniejsze).
Wady to także samo mięsko RPG. Nasz Patron może być nielubiany przez jakąś frakcję, może mieć zaciekłego wroga, niebezpieczny dług, a nawet być ekskomunikowanym lub być oszustem podszywającym się pod swoją rolę. Może być także skończonym dupkiem domagającym się dokładnych raportów lub nasyłającym na drużynę swoich zabójców, by utrzymać ich w dobrej formie (moje ulubione!).

Warto też zauważyć, że Patron drużny nie istnieje w próżni i ma liczne koneksje, nazywane mechanicznie Wpływami (Influence). Mogą one znacznie ułatwić kontakty z jakąś grupą i otworzyć drużynie wiele drzwi. Albo wręcz przeciwnie – zbyt głośne powoływanie się na pryncypała, któremu służymy, może nam sprowadzić na głowę jego rywali. Więcej o Wpływach będziecie mogli przeczytać w drugiej części materiału.

Ostatnim elementem, który opisuje Patrona, jest Motywacja czy połączenie tego jak i dlaczego on działa. Na przykład pryncypał, którego motywacją jest Konflikt, wysyłał będzie swych współpracowników do walki z mutantami i heretykami, a mocodawca, który kieruje się Jednością, będzie zlecał misje związane godzeniem frakcji i pozbywaniem się źródeł wrogości pomiędzy nimi.

Istnienie Patrona, podobnie jak Konwencji we “Wrath & Glory”, to prawdziwy strzał w dziesiątkę. Uniwersum “Warhammera 40000” jest niesamowicie wielkie i bardzo chłonne, jest w nim tak wiele możliwości, że z łatwością można się w nich pogubić. Istnienie Patrona daje nam zarówno doskonały punkt wyjścia i fantastyczne narzędzie do mieszania w fabule, jak i swego rodzaju “bezpieczny punkt”, do którego możemy się cofnąć, gdy opowiadana przez nas kampania zacznie niebezpiecznie dryfować. Drużyna ma nad sobą kogoś, kto może wydać im rozkazy, wezwać ich, komu muszą pisać raporty i kogoś, kto sam może stać się podmiotem jakiejś historii.

Patron zwykle nie jest osobą moralnie czystą i ma swoje za uszami, ale, co równie ważne, bardzo często nie będzie też osobą idealnie wierną Imperium i może prowadzić własne interesy. Co więcej, ideały pryncypała nie muszą być zgodne z wyznawanymi przez postacie – w końcu umoczonemu po same uszy bossowi mafijnemu może zależeć na posługiwaniu się “czystymi rękawiczkami” w postaci bogobojnych członków Adeptus Terra, a świątobliwy kardynał może potrzebować ekipy o negocjowalnej moralności do załatwiania interesów, do których nie może się otwarcie przyznać.

Postacie, czyli ci którzy służą

Gdy już mamy stworzonego patrona, możemy w końcu zająć się postaciami, które będą prowadzić gracze. W “Imperium Maledictum” proces tworzenia postaci to połączenie drugiej edycji “Dark Heresy” i czwartej edycji klasycznego “Warhammera”. Nasz bohater składa się z trzech klocków: z pochodzenia, z frakcji, do której należy oraz z roli, do jakiej został wyszkolony. Ten podział, jak pewnie widzicie to idealna praktycznie kopia klocków z “DeHy”, ale cała reszta to “czwórdycja”.
Jak więc tworzymy tę postać? Prześledźmy to krok po kroku.

Określenie współczynników.

Działa ono dość podobnie do swego czwórkowego odpowiednika. To znaczy rzucamy 2k10+20 dla każdego ze współczynników po kolei. Jeżeli akceptujemy wyniki w takiej kolejności, jak wypadły to dostajemy 50 PDków za odwagę, jeżeli pozamieniamy je miejscami to otrzymujemy 25PD. Jeżeli to, co wyturlaliśmy zupełnie nam się nie podoba, możemy rzucić jeszcze raz lub rozdać 90 punktów pomiędzy poszczególne atrybuty, a potem zwiększyć je o 20. Wtedy jednak nie otrzymujemy premii w doświadczeniu.

Wybór pochodzenia

Pochodzenie to warunki, w jakich postać się wychowała. Zwykle związane są one z planetą, na której bohater się urodził, ale mogą też wynikać ze specyfiki kształcenia, jakie otrzymał. Do wyboru mamy tu nieśmiertelne klasyki, takie jak świat-kopiec, świat-świątynia czy świat-kuźnia, ale także Schola Progenium, czyli najwyższej klasy sierociniec dla dzieci ludzi, którzy poświęcili dla Imperium życie. Pochodzenie możemy wylosować (i zyskać 25 PDków) lub wybrać, a mechanicznie daje nam po +5 do dwóch atrybutów oraz jakiś element ekwipunku, na przykład saperkę (dla ludzi ze świata agrarnego) lub wkładki filtrujące (dla tych) z kopca.

Wybór frakcji

Kolejnym krokiem jest określenie częścią jakiej frakcji jest postać i jakie szkolenia w niej przeszła. Stronnictwo, z którym jesteśmy związani, podobnie jak pochodzenie możemy wylosować (i zyskać 75 PDków) lub wybrać.
Premie płynące z frakcji są znaczące i bardzo mocno profilują naszego milusińskiego. Dostajemy z niej +5 do dwóch współczynników, 5 Awansów (Advance) do umiejętności, +1 do Wpływów związanych z naszą frakcją, talent (lub talenty) z konkretnej listy oraz nieco bardziej zaawansowanego sprzętu.
Całość możemy wydać w dowolny sposób lub kierując się gotowymi propozycjami przygotowanymi przez autorów podręcznika, które mają wskazać jakie cechy i umiejętności przydadzą się konkretnym typom postaci.

Wybór Roli

Rola to wyszkolenie, jakie zapewnił postaci Patron, powód, dla którego to właśnie ją wybrał z całej rzeszy jej podobnych, lub bardzo dosłownie rola, jaką bohater pełni w grupie. To także sposób, w jaki postać podchodzi do rozwiązywania problemów. Można powiedzieć, że to coś między archetypem a powołaniem.
Ról podręcznik proponuje sześć:

• Retor (Interlocuter) – specjalista od nawiązywania kontaktów z innymi i przekonywania ich do swoich racji,
• Mistyk (Mystic) – wyspecjalizowany psionik, mistrz kontrolowania Osnowy i nadnaturalne wsparcie dla drużny,
• Sawant (Savant) – ekspert w poszukiwaniu i praktycznym wykorzystaniu wiedzy, zarówno może być to mól książkowy, jak i praktyk – medyk lub technik,
• Agent (Penumbra) – ktoś, kto wybiera rozwiązywanie problemów po cichu, zwiadowca, szpieg, zabójca, specjalista od śledzenia,
• Wojownik (Warrior) – ekspert w krzywdzeniu innych i siła naporowa grupy,
• Zelota (Zelot) – lojalny sługa Imperatora, który niesie jego słowo i gniew, zna się na prowadzeniu walki zarówno ostrzem, jak i słowem.

Role dają różne premie, które jednakże w ostatecznym rozrachunku całkiem przyjemnie się balansują. Zwykle są to dwa talenty (Interlokutor i Mistyk mają ich więcej), trzy Awanse umiejętności i dwa specjalizacji oraz pewna ilość naprawdę konkretnego sprzętu. Warto wspomnieć, że Roli nie losujemy: wybieramy ją sami lub zdajemy się na Patrona (czyli MG) i inkasujemy 25 PDków.

Finalizowanie postaci

Gdy już dobierzemy pochodzenie, frakcję i rolę i odpowiednio zmodyfikujemy początkowe cechy i umiejętności, cała reszta to wizualna kosmetyka oraz rozbudowa tła fabularnego tworzonego bohatera. Ta pierwsza część to tradycyjne młotkowe tabele ze wzrostem, wagą i cechami szczególnymi. Rzeczy przydatne, ale spokojnie możemy je odpuścić i znaleźć odpowiednią wizualizację naszego milusińskiego na Pintreście.
Na drugą część, czyli tło fabularne, składają się cele krótko- i długoterminowe oraz relacje z innymi członkami drużny. Jedno i drugie pozwoli prowadzącemu lepiej poznać postać i jej oczekiwania, a także osadzić ją w grupie i od początku jakoś powiązać ją z innymi. Jedno i drugie nie ma dużego mechanicznego wpływu na bohatera (wypełnienie celu daje pewną ilość PDków), ale jest to bardzo ciekawe narzędzie, które może znacznie nam pomóc podczas budowania drużyny.
Gdy już ustalimy cele i relacje, pozostaje nam tylko odrobina matematyki, czyli wyliczenie Żywotności oraz wydanie doświadczenia zgromadzonego podczas wyboru klocków. Potem postać jest gotowa.

Proces tworzenia postaci w “Imperium Maledictum” jest naprawdę calkiem łatwy, choć może zająć nieco czasu. Jest o wiele sprawniejszy niż ten w czwórdycji i w “Dark Heresy”. Praktycznie nigdy nie zastanawiamy się, co, jak i gdzie dodać, tylko idziemy krok po kroku. Oczywiście, jeżeli to będzie nasze pierwsze spotkanie z tą grą, to nie obędzie się bez doczytywania talentów i specjalizacji, ale taki już urok cięższych gier.
Podczas czytania o tworzeniu postaci cały czas miałem wrażenie, że ktoś, kto pisał tę grę, czytał moje marudzenia na DeHę i “czwórdycję. Praktycznie wszystkie problemy, jakie miałem z tamtymi grami – tutaj usprawniono. Dodatkowo całość przygotowano modułowo, więc nie będzie problemów z dokładaniem w nowych dodatkach, kolejnych elementów związanych z kreacją zarówno patrona, jak i postaci.
To, czego mi jednak trochę brakuje – to pomysłów na same drużny. Pod tym względem Frameworki z “Wrath & Glory” wygrywają z “Imperium Maledictum”, zwłaszcza jeżeli korzystamy z zasad z “Opuszczonego Systemu”. Tam, poza samym pryncypałem, dla którego pracuje nasza “banda straceńców”, mamy konkretny pomysł na to, czym zajmuje się drużyna. To nie jest tak, że tego tutaj nie ma, bo załatwia to patron, ale bardzo chętnie zobaczyłbym jakąś listę rodzajów drużyn dopasowaną do konkretnych frakcji lub powołań.

Dobrze. Wiemy już “gdzie” i “kim” gramy w “Imperium Maledictum”. Następnym razem opowiem wam o tym “jak” i “w co” możemy zagrać w tym systemie.

Zapraszamy do części drugiej!

Dziękuje wydawnictwu Cubicle 7 Entertainment za udostępnienie podręcznika w wersji PDF do recenzji.

Dziękuje wydawnictwu Copernicus Corporation za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

W ciemności nocy potwory i różne wynaturzenia czają się na niewinnych. Jedne kuszą swe ofiary nadnaturalnymi zdolnościami, niezwykłą urodą albo zasobami zdobytymi podczas długiego nieżycia. Inne po prostu atakują i brutalnie rozdzierają pechowców na sztuki, karmiąc się ich krwią, wnętrznościami lub po prostu strachem.
Naprzeciw nim stają Łowcy. Zwykli ludzie o niezwykłej determinacji. Straceńcy prowadzący nierówną walkę z wampirami, duchami lub innymi potworami. Samotni rewolwerowcy oczyszczający miasto z plugastwa. Znajdziemy wśród nich zarówno paranoicznych psychopatów, zelotów czy narwańców bez instynktu samozachowawczego, jak i współczesnych błędnych rycerzy o pokrzywionych kodeksach, ratujących innych, bo tak trzeba.
Przed wami druga część materiału o grze “Łowca: Porachunek”

W trakcie pisania tekst o “Łowcy” mocno się rozrósł. Dlatego też zdecydowałem się podzielić go na dwie części. Ostatnio pisałem o Łowcach i ich świecie, a także o tworzeniu postaci. Dziś przeczytacie nieco więcej na temat mechaniki, budowania przygód oraz o gotowych zajawkach scenariuszy z podręcznika. Podzielę się też moją opinią na temat gry.
Zapraszam do lektury obu części tekstu!

Mechanika

“Łowca: Porachunek” korzysta z tego samego rdzenia mechaniki co “Wampir: Maskarada”. Projektując ten tekst, zastanawiałem się, czy odsyłać was do recenzji gry o pijawkach, potraktować was jakbyście znali podstawy zasad „WoDowego 5E”, czy skorzystać z fragmentów z tamtego tekstu i przebudować je tak, by uczynić je jasnymi dla nowego czytelnika, takiego, który nie zna “Maskarady”. Ostatecznie zdecydowałem się na to ostatnie wyjście, gdyż mechaniki te, mimo wielu podobieństw, nieznacznie się różnią.

Podstawy mechaniki

W grze “Łowca: Porachunek” testy wykonujemy za pomocą garści kości dziesięciościennych. Przygotowując się do rzutu, zbieramy pulę równą sumie odpowiedniego Atrybutu i Umiejętności (sporadycznie też Atutu), a następnie modyfikujemy ją, dokładając lub odejmując kości wynikające z różnych zdolności, Atutów lub Desperacji (o czym więcej poniżej). Atrybuty i Umiejętności nie są ze sobą powiązane na stałe i niczym szczególnym nie są dziwaczne ich kombinacje.

Teraz możemy w końcu rzucać i liczyć sukcesy, czyli wielościany, na których wypadło sześć lub więcej. Dodatkowo, jeżeli na co najmniej dwóch kościach wypadła wartość 0 (lub 10 na niektórych) – mamy do czynienia z krytycznym sukcesem wartym 4 sukcesy (sporadycznie też otrzymujemy z tego tytułu inne premie). Jeżeli ilość sukcesów wyrównuje lub przebija zadany przez Narratora Stopień Trudności (ST), test jest zdany. Jeżeli nie ma wystarczającej ilości sukcesów – możemy wydać punkt Siły Woli (czyli, innymi słowy, wziąć Obrażenie Powierzchowne Siły Woli) i przerzucić do trzech “kadziesiątek” niebędących Kośćmi Desperacji.
By w pełni zrozumieć rdzeń mechaniki “Łowcy”, powinniśmy pamiętać jeszcze o kilku zasadach.

• Jeżeli postać ma pulę kości dwukrotnie większą od ST, Narrator może uznać, że rzut nie jest potrzebny i test kończy się automatycznym sukcesem.
• Sytuację sporną z NPCem możemy rozegrać jako pojedynek (czyli test przeciwstawny) lub skorzystać z połowy odpowiedniej puli NPCa jako ST testu.
• Nadmiarowe sukcesy w teście stają się Nadwyżką. Zwykle korzystamy z niej fabularnie, by zwiększyć efektywność (lub efektowność) naszego działania. W trakcie konfliktu Nadwyżka przelicza się na obrażenia, a w testach Przewag możemy skorzystać z niej do odpalania Korzyści.

Desperacja i Kości Desperacji

Desperacja to wspólny dla całego Gangu współczynnik określający to jak wymagająca sytuacja jest, w której znaleźli się Łowcy. Im większa jest Desperacja, tym silniej działa Motywacja naszych postaci, ale też łatwiej popaść im w Rozpacz lub zadziałać lekkomyślnie i zwiększyć Niebezpieczeństwo (o którym poniżej). Rośnie ona na przykład, gdy ktoś z gangu zostanie ranny albo zginie, albo grupie nie uda się zapobiec skrzywdzeniu niewinnej osoby. Spada – gdy wszystko idzie po myśli graczy, postacie zdobędą kluczowe informacje lub poważnie zaszkodzą obiektowi, na który polują.
Mechanicznie jest to współczynnik mający zakres od 1 do 5. Jego wartość przekłada się na ilość Kości Desperacji, które gracze mogą dorzucić do testu.
Co ważne, Łowcy nie mogą korzystać z owych wielościanów zawsze, a jedynie w sytuacjach, w których pozwala im to ich Kredo:

• Dociekliwe – podczas badań, włamań i przesłuchań,
• Przedsiębiorcze – podczas konstruowania, ulepszania i naprawiania sprzętu,
• Przyczajone – w sytuacjach związanych z oszukiwaniem i pozostawaniem niezauważonym,
• Wierzące – w bezpośrednim konflikcie z nadprzyrodzonym,
• Wojownicze – w dowolnym fizycznym starciu w trakcie Łowów.

Desperacja to jednak “kij o dwóch końcach”. Z jednej strony to szansa na dodatkowe sukcesy i krytyki, ale z drugiej – wyrzucenie na jednej z nich “jedynki” oznaczać może Przesyt lub Rozpacz.
Pierwszy z nich oznacza, że Łowca czuje się tak pewnie, że zrobił coś lekkomyślnego, co sprawia, że Niebezpieczeństwo rośnie o 1, a drugi (Rozpacz), że bohater zrobił coś takiego, że zachwiana zostaje jego wiara w Motywację i nie może dodawać do rzutów Kości Desperacji, dopóki nie odkupi się w oczach własnych lub gangu. To, jak ma to zrobić zależy od Motywacji Łowcy. Na przykład postacie związane Przysięgą muszą uczynić coś, co aktywnie ją podtrzyma, Ciekawscy powinni znaleźć nowe, istotne informacje, a Chciwi przejąć jakiejś zasoby zdobyczy.
Co ważne, jeżeli “jedynka” na Kościach Desperacji wypadnie w zdanym teście, gracz może wybrać spośród obu możliwości, jednakże zawalony rzut z jedynką zawsze kończy się Rozpaczą.
Desperacja to bardzo fajna mechanika. Premie z niej wynikające zwiększają się wraz ze wzrostem ogólnego “przegwizdania”. Łowcy muszą się bardziej starać, więc wyciskają z siebie ostatnie poty, nie tylko by poradzić sobie i przeżyć. Z bycia zagonionym w kąt rodzi się determinacja i nieugiętość, ale łatwiej o wpadkę. W kontrolowanej sytuacji natomiast zwykle wystarczą umiejętności i sprzęt.

Niebezpieczeństwo

Pod tym pojęciem kryje się drugi “suwak” obecny w systemie “Łowca: Porachunek”. Jest on miarą tego, jak bardzo Gang odsłoni się przed wrogami i jak dobrze ci są przygotowani na spotkanie z nimi. Niebezpieczeństwo wzrasta w sytuacjach fabularnych (to znaczy, gdy drużyna coś poważnie zepsuje albo antagonista wykona jakiś ważny element swojego planu), a także jako efekt Przesytu. Spada bardzo rzadko i zwykle wtedy, gdy Gang na jakiś czas zniknie z pola widzenia wroga.
Niebezpieczeństwo może być współczynnikiem charakterystycznym dla danej przygody, ale może też przechodzić między historiami lub możemy wprowadzić różne suwaki zagrożenia dla całej kroniki i poszczególnych epizodów.
Projektując scenariusz lub kampanię, Narrator powinien przygotować sobie drabinkę z odpowiednimi efektami Niebezpieczeństwa, a także przemyśleć to, jak będzie ono wpływać na antagonistę i jego totumfackich.
Niestety podręcznik pomaga tu w bardzo niewielkim stopniu, a wskazówki w nim dostępne ograniczają się do kilku uwag w statblokach i paru przykładów w opisie samego Niebezpieczeństwa. Trochę mało. A wystarczyłaby tu nieco bardziej rozbudowana tabela z typowymi efektami dla poszczególnych poziomów Niebezpieczeństwa i o wiele łatwiej byłoby stworzyć “drabinkę” dla własnych scenariuszy. Obawiam się, że brak jasnych reguł może prowadzić do traktowania tej mechaniki po macoszemu i wręcz ignorowania jej.
W podręczniku znajduje się naprawdę duży i dobrze napisany rozdział o prowadzaniu “Łowcy”, ale skupia się on na warstwie fabularnej i autorzy gry zdają się zapominać o tym, że mechanika jest równie istotną częścią RPG. Wkurza mnie to, bo Niebezpieczeństwo to naprawdę świetny pomysł, który fajnie można połączyć na przykład z różnego rodzaju Odliczaniami lub zrobić z niego dobry szkielet mechaniczny scenariusza. A tak przyjdzie po omacku dobierać odpowiednie jego poziomy, zastanawiając się, czy dobrze balansujemy trudność.

Konflikty

Wszystkie konflikty – niezależnie czy społeczne czy fizyczne – opisuje w „WoD 5E” jedna mechanika. Na podstawowym poziomie jest ona dość prosta i łatwo przyswajalna. Starcia są testami przeciwstawnymi, których zwycięzca (o ile pozwalają na to okoliczności) zadaje obrażenia w oparciu o premię dawaną przez broń i Nadwyżkę. Jeżeli chodzi o kolejność działania w starciu fizycznym, to jest tu ona dość specyficzna. Najpierw rozpatrujemy trwające już starcia w zwarciu, potem strzelanie, a na koniec nową walkę wręcz.
Starcie z płotkami możemy rozegrać w jednym rzucie lub bawić się w walkę do upadłego, jednakże autorzy radzą Narratorom skupić się na starciach trwających trzy tury. Autorzy sugerują, że po tym czasie walka zaczyna się robić nudna i albo trzeba ustalić zwycięzcę (w oparciu o ocenę aktualnej sytuacji w scenie lub finałowy rzut) lub zmienić warunki konfliktu, wprowadzając niespodziewane zmienne (na przykład zawalająca się podłoga, pożar lub, prościej, grupa “cywili” pakująca się na pole bitwy).
Podobnie jak w „Wampirze„, tak i w grze “Łowca: Porachunek” mamy dwie pule odpowiedzialne za dobre samopoczucie naszego Łowcy – Zdrowie i Siłę Woli, a także dwa rodzaje obrażeń, jakie te pule mogą otrzymywać – Powierzchowne i Poważne.
Pierwsza z pul odpowiada za rany fizyczne. Dla śmiertelników (w tym i Łowców) Powierzchowne to różnego rodzaju otarcia i siniaki, a Poważne to cała reszta naszych “uszkodzeń”, czyli wszelkiego typu rany cięte, kłute, szarpane, złamania, postrzały, oparzenia. U istot nadnaturalnych sytuacja dotycząca obrażeń może być natomiast zupełnie inna i mogą one na przykład traktować wszystkie obrażenia jako Powierzchowne albo wręcz je ignorować. Często znalezienie słabości “złomilca” będzie jednym z najistotniejszych etapów przygotowań do starcia z nimi.
Powierzchowne obrażenia zdrowia regenerują się w miarę szybko i na początku każdej sesji leczymy ich tyle, ile mamy Kondycji. Z Poważnymi jest gorzej i regenerujemy jedno takie obrażenie za każdy tydzień w szpitalu. Jednak postać znająca się na medycynie może po zdaniu odpowiedniego testu zmienić po każdym starciu kilka obrażeń Poważnych na Powierzchowne.
Druga z pul odpowiada za obrażenia mentalne lub społeczne. Powierzchowne obrażenia to zażenowanie lub urażona duma, Poważne to na przykład utracona reputacja lub ujawniony sekret. Dodatkowo Powierzchowne Obrażenia Siły Woli postać otrzymuje, wydając punkty Siły Woli.
Obrażenia Siły Woli leczą się wolniej niż fizyczne. Powierzchowne odzyskujemy albo na początku sesji (w liczbie równej Determinacji lub Opanowaniu), albo podążając za swoimi Pragnieniami. Poważne natomiast regenerują się bardzo długo i leczymy jeden ich punkt, gdy podczas sesji podążaliśmy za swoją Ambicją.

Kilka słów podsumowania

Silnik gry “Łowca: Porachunek” to lekko uproszczone (bo postacie same w sobie mają mniej mechanik) i czytelniej rozpisane zasady znane nam z “Wampira: Maskarady”. WoD 5E to naprawdę świetna ewolucja starszych iteracji tej mechaniki i działa naprawdę dobrze, szybko i rozsądnie. Poprowadziłem w “Wampirze” kilkadziesiąt sesji i gdy już przyzwyczailiśmy się do męczącego składu podręcznika, to grało nam się naprawdę fantastycznie. W “Łowcy” widać, że autorzy gry odrobili lekcję – wszystko jest tutaj schludniejsze, wyraźniej oznaczone i przystępnej rozlokowane. Te same mechaniki stają się znacznie czytelniejsze i łatwiej jest się ich nauczyć i je zrozumieć.
Poza słabo rozpisanym Niebezpieczeństwem, zasady specyficzne dla settingu (czyli opisywane ostatnio Przewagi i Desperacja) będą działać bardzo dobrze i raczej nakręcać rozgrywkę i zwiększać możliwości Łowców niż być kulą u nogi.
Warto też zauważyć, że mimo dużego nacisku na warstwę śledczą nie znajdziemy tu żadnych zasad związanych ze śledztwem. Pod tym względem “Łowca” jest raczej staroświecki i opiera znajdowanie i analizowanie śladów o rdzeń mechaniki, a nie dodatkowe mechanizmy. Takie rozwiązanie powinno działać, jak długo gracze będą aktywnie szukać rozwiązania problemu, a Narrator nie będzie ukrywał kluczowych wskazówek za bzdurnymi rzutami.
Generalnie jednak “Łowca”, podobnie jak “Wampir”, to zbiór działających i schludnie zaprojektowanych zasad, które, zwłaszcza po czytelnym ich rozpisaniu (czyli tak jak jest w opisywanym podręczniku), powinny działać bez większego problemu.

Konwencje, kampanie, przygody

“Łowca: Porachunek” to gra o dwóch rzeczach – polowaniu na potwory i konsekwencjach tegoż, zwłaszcza jeżeli nie wszystko pójdzie po myśli graczy. To system śledczy, gdzie spora część sesji polega na zbieraniu i analizowaniu wskazówek, po to, by nauczyć się jak najwięcej o nadnaturalnej istocie, na którą polujemy. Potem następują właściwe łowy, zwykle jest to egzekucja mniej lub bardziej dopracowanego planu i rozwiązanie problemu. Nie zawsze łowy będą się kończyć likwidacją celu, czasem będzie trzeba go po prostu wypędzić, wyegzorcyzmować lub na różne sposoby usunąć. W przeciwieństwie do na przykład “Vaesena”, częściej będziemy sięgać tu po rozwiązania ostateczne.
Drugim filarem gry są konsekwencje działań graczy. W końcu nikt ostatecznie nie jest zawieszony w próżni. Złomilcy mają sojuszników, wyznawców, ludzi (i nieludzi), którzy będą chcieli pomścić stratę, a Łowcy – ludzi od nich zależnych. Dodatkowo bardzo często nie wszystko będzie szło po myśli graczy, a społeczeństwo będzie alergicznie reagować na działania samozwańczych stróżów porządku. W najlepszym wypadku ktoś opublikuje filmik z ich działań w mediach społecznościowych, w najgorszym – drużyna będzie miała regularne problemy z prawem karnym oraz z różnego typu organizacjami, dla których Łowcy są, jak wspominałem, w najlepszym wypadku mięsem armatnim, a w najgorszym – terrorystami. Do tego prędzej czy później (zwykle prędzej, zwłaszcza jeżeli postacie będą działać bez specjalnego pomyślunku) pojawią się ofiary, a wraz z nimi poczucie winy i inne tego typu rzeczy.
Możemy oczywiście zrobić z gry “Łowca: Porachunek” prostą kampanię w klimatach “monster of the week” z radosną rąbanką bez oglądania się za siebie, mechanika i setting udźwigną to bez problemu, ale autorom gry nie o to chodzi.
Dlatego też bardzo rozległy rozdział dotyczący prowadzenia “Łowcy” i konstruowania dobrych dla tej gry historii spory nacisk kładzie na budowanie drużyny i jej wzajemnych relacji z otoczeniem oraz na budowę dość wiarygodnego świata.
Wspomniana sekcja to naprawdę kawał solidnego materiału. To kilkanaście stron wypełnionych poradami jak prowadzić “bardziej narracyjne” RPGi. Autorzy nie tylko serwują mnogość różnorakich wskazówek dotyczących samego zarządzania rozgrywką, budowania fabuł oraz bohaterów niezależnych, ale również pochylają się nad bardziej prozaicznymi elementami warsztatu Narratora, takimi jak prowadzenie notatek czy dobieranie muzyki. Piszą też o korzystaniu z elementów humorystycznych, dźwięków, dziwaczności czy o rozmaitych technikach filmowych. Ten ostatni element jest szczególnie przydatny przy pokazywaniu graczom potworów. Obrazowanie poprzez “deja vu” (czyli korzystanie z elementów znanych), “presque vu” (czyli ukazywanie jedynie fragmentów lub jej zamazanego kształtu) oraz “jamais vu” (czyli w pewnym uproszczeniu obrazowanie obecności czegoś bez ukazywania go) to doskonałe narzędzia do zagęszczania atmosfery, przydatne w praktycznie każdym RPGu.
Poza tym w podręczniku do systemu “Łowca: Porachunek” pojawiają się też oczywiście porady dotyczące wszystkich szlagierów współczesnych gier fabularnych, czyli sukcesów z kosztem, postępu przez porażkę, stawkowania rzutów czy bycia fanami swoich graczy.

Złomilcy mali i duzi

Bardzo ciekawym elementem podręcznika jest rozdział rozpisujący kilkanaście rozbudowanych szkieletów polowań. Są one czymś pomiędzy wpisami bestiariuszowymi a zajawkami sesji. Autorzy konstruują je wokół jednego schematu i w każdym z nich poza porządnie rozpisanymi zdolnościami danego złomilca (wraz ze statblokiem), zamieszczają także jego historię, cele i metody działania, a także konkretne pomysły na otwarcia sesji oraz na komplikacje, które mogą pojawić się w trakcie polowania. Jak wiecie, lubię w RPGach takie usystematyzowane schematy. Dzięki nim łatwo można się zorientować w konstrukcji każdej z zajawek i szybko znaleźć interesujące nas informacje. Dodatkowo taki rodzaj zapisu (podobnie jak Adventure Sites w grach od Free League Publishing) to raczej zbiór wskazówek, a nie gotowiec, co daje nam całkiem sporo wolności w ostatecznym rozplanowywaniu scenariusza.
Jeżeli chodzi o same istoty opisane w podręczniku, to trzeba przyznać, że autorzy bardzo mocno postarali się, by każda z antagonistów był co najmniej ciekawy i solidnie wyróżniał się nie tylko na tle szeroko pojętych popkulturowych “potworów tygodnia”, ale również w samym Świecie Mroku. Większości z tych istot zwyczajnie nie da się łatwo zaklasyfikować w do jakiejś WoDowej frakcji. Sprawia to, że może z nich bez trudu skorzystać zarówno Narrator, który zjadł zęby na wampirzo-wilkołaczo-upiorowych kronikach, jak i ktoś zupełnie w tym settingu nowy. Co więcej, bez trudu można każdy z tych pomysłów wyjąć z “Łowcy” i przenieść do dowolnego “nadnaturalnego współcześniaka”.
Same istoty to naprawdę szeroki wachlarz indywiduów, od podstarzałego wilkołaka i wielorękiego krwiopijcy, po nawiedzane przez zamordowaną w trakcie II wojny światowej rodzinę centrum handlowe i złodzieja kradnącego ludziom oczy. Moim ulubieńcem jest jednak duch brutalnie zamordowanej kobiety, który szuka zemsty na swoich oprawcach, którzy są teraz dobrze sytuowanymi obywatelami Manili, a także łowca Łowców, który tworzy z niczego broń w swojej magicznej torbie oraz oczywiście jedyna i niezrównana mordercza sławojka z Apallachów, pożerająca mężczyzn próbujących z niej skorzystać. Najsłabiej wypada natomiast kapitan płonącego statku niewolniczego polujący na rasistów i fanów Konfederacji.

Czy warto zagrać

“Łowca: Porachunek” to całkiem solidna gra osadzona w Świecie Mroku. Znana z “Wampira” mechanika została częściowo uproszczona, ale przede wszystkim o wiele przejrzyściej zaprezentowana, co sprawia, że można się jej szybko i bezproblemowo nauczyć. Nie jest pozbawiona problemów (jak choćby wspomniany w poprzednim materiale “syndrom Zasobów” oraz słabo rozpisana mechanika Niebezpieczeństwa), ale działa ona naprawdę dobrze i dynamicznie.
Moim zdaniem “Łowca: Porachunek” to bardzo dobry sposób na wejście w Świat Mroku. Ani prowadzący, ani gracze nie muszą mieć żadnej wiedzy o tym settingu, by zacząć rozgrywkę, a to, co oferuje gra, jest na tyle intrygujące, by zacząć zgłębiać 30 lat historii uniwersum. Postacie są też ani potężnymi (i cierpiącymi) Dziećmi Nocy, ani ekoterrorystycznymi maszynami zniszczenia, ale zwyczajnymi ludźmi, co sprawia, że graczom będzie się z nimi łatwiej utożsamić. Mistrz gry  Narrator natomiast znajdzie tu sporą ilość materiałów, które nie tylko pokażą mu, jak prowadzić w specyficznej dla WoDu konwencji, ale również pozwolą na poprowadzenie kilku pierwszych scenariuszy w oparciu o ciekawie zaprojektowane gotowce.
Zamierzam poprowadzić “Łowcę” i to pewnie już niedługo. Lubię tę konwencję, a prostota mechaniki sprawi, że nie powinienem mieć żadnych problemów z rozgrywką. Oczywiście jeżeli tylko przebrnę przez projektowanie Niebezpieczeństwa.
Do zobaczenia na szlaku!

Dziękuję wydawnictwu Alis Games za udostępnienie materiałów do recenzji.

Warto przeczytać

Świat Mroku to mroczniejsze i bardziej niebezpieczne odbicie naszej rzeczywistości. W ciemności nocy czają się potwory: łase na krew wampiry, bestialskie wilkołaki i duchy, które nie zaznały po śmierci spokoju. Pomiędzy nimi a nieświadomymi zagrożeń ludźmi stoją Łowcy – śmiertelnicy, którzy mimo niebezpieczeństw postanowili stawić czoło wszelkim nadnaturalnym bestiom. Ich powody są różne, ale cel jeden – odzyskać noc z rąk wszelkiego plugastwa.
Przed wami pierwsza część opowieści o grze “Łowca: Porachunek”.

W trakcie pisania tekst o “Łowcy” mocno się rozrósł. Dlatego też zdecydowałem się podzielić go na dwie części. W poniższym tekście poczytacie nieco o samych Łowcach i ich świecie oraz o tworzeniu postaci. W kolejnym materiale napiszę nieco więcej na temat mechaniki, budowania przygód oraz o gotowych zajawkach scenariuszy z podręcznika. Podzielę się też moją opinią na temat gry.
Zapraszam do lektury obu części tekstu!

Świat

Łowcy to ludzie, w których w jakimś momencie ich życia narodziła się Motywacja, czyli dogłębne przeświadczenie, że to właśnie oni są tymi, którzy staną pomiędzy istotami nadnaturalnymi a zwykłymi, nieświadomymi śmiertelnikami. Od innych ludzi toczących walkę z ciemnością, czy to oficerów różnych służb, czy jednorazowych pogromców, odróżnia ich to właśnie wewnętrzne powołanie, które sprawia, że (zwykle) porzucają swoje wcześniejsze życie i rozpoczynają pełnoetatową (choć niepłatną) walkę ze wszystkim, co dybie na nich w ciemnościach nocy, czyli z wampirami, wilkołakami, duchami oraz różnego typu czarnoksiężnikami, czyli ludźmi sięgającymi po magię, by krzywdzić innych.
W swej walce nie korzystają (zazwyczaj) z żadnych nadnaturalnych mocy czy zaplecza w postaci potężnych organizacji, a jedyne z własnej przemyślności, inteligencji i wyszkolenia.
Łowcy bardzo rzadko są jednak samotnymi wilkami i zdając sobie sprawę z tego, jak bardzo nierówną walkę muszą toczyć, łączą się w grupy z podobnymi sobie straceńcami z Motywacją, tworząc Gangi. To właśnie jedną z takich grup będą kreować gracze podczas swojej Kroniki (tak nazywana jest w Świecie Mroku kampania).
Warto tu zaznaczyć, że Łowcy nie są jedynymi śmiertelnikami świadomymi istnienia nadnaturalnej części Świata Mroku. Poza nimi istnieją liczne organizacje zajmujące się badaniem i zwalczaniem wszelkiego typu istot. Dla ich członków stawanie naprzeciw potworom jest jedynie pracą, a nie powołaniem (jak dla Łowców), a same organizacje mają często dość szemrane motywacje. Nie przeszkadza to jednak w okazjonalnej współpracy między obiema grupami, choć dla większych graczy Gangi zwykle są w najlepszym razie podwykonawcami lub najemnikami, czyli po prostu mięsem armatnim. W najgorszym wypadku Łowcy stają się dla organizacji czynnikiem ryzyka albo wręcz elementem wrogim, zwłaszcza jeżeli organizacja nie tylko zwalcza istoty nadnaturalne, ale także bada je lub wykorzystuje.
Podręcznik opisuje wiele takich grup. Mamy więc nie tylko znanych z “Wampira: Maskarady” członków ponadnarodowej Koalicji walczącej z wampirami, ale także nowe i często dość pokręcone grupy. Tak więc, poza SAD FBI (Special Affairs Division FBI), IAO (Information Awarness Office) i BOPE (Batalhão de Operações Policiais Especiais, czyli brazylijscy komandosi działający w favelach Rio de Janeiro) czy kościelnym Stowarzyszeniem Św. Leopolda mamy też takie grupy jak filipiński Specjalny Program Rehablilitacji, który uzupełnia swój stan osobowy pensjonariuszami zakładów karnych, korporacyjne Monster-X (które poza badaniem istot nadnaturalnych oferuje także szeroki asortyment mniej lub bardziej działającego sprzętu do ochrony przed potworami), Grupę Orfeusza (która bada duchy dzięki skonstruowaniu specjalnych kapsuł pomagających w projekcji astralnej) oraz Re:Venge (oferujący “zemstę na zamówienie” i wynajmujący niezależnych kontraktorów, czyli łowców i Łowców do radzenia sobie na zagrożeniami czającymi się na ich klientów), a także rewolucjonistów z Gwoździ Chrystusa i moich absolutnych ulubieńców, czyli kult religijny zwany Zakonem Róży, dla którego walka z “diabelskim nasieniem” jest tylko sposobem na kontrolowanie swoich wiernych. Poziom “złowrogiej upierdliwości” opisanych grup jest bardzo różny od czepliwych służbistów z agencji rządowych, z którymi od biedy da się współpracować, po grupy, które na dłuższą metę mogą stać się antagonistami kroniki.
Jeżeli chodzi o potwory, to podręcznik nie opisuje ich kompleksowo i nie korzysta też w znakomitej większości z “WoDowej” mitologii. Autorzy dają nam zestaw gotowych antagonistów, przez pryzmat których (oraz szeroko pojęte ezoteryczne i paranormalne aspekty naszej kultury i popkultury, czyli na przykład mitologie i miejskie legendy) możemy tworzyć własnych przeciwników. Oczywiście mistrzowie gry Narratorzy biegli w Świecie Mroku mogą włączać jego elementy do kronik, ale nie jest to wiedza niezbędna do prowadzenia typowej kampanii w grze “Łowca: Porachunek”.
Sami Łowcy i Gangi po lekturze podręcznika bardzo mocno kojarzą mi się z klimatami pogromców potworów z serialu “Supernatural” (choć już niekonieczne z jego settingiem). To niewielkie grupy, zwykle niezależne, które działają zgodnie z własnymi zestawami zasad. Nie ma wielkiej organizacji, choć zdarzają się sieci znajomości. Niektórzy Łowcy zdobywają sławę wśród swoich, inni nawiązują okazjonalną współpracę z organizacjami (zwykle z Koalicją, Arcanum albo Re:Venge), a jeszcze inni z różnych powodów dogadują się z różnymi nadnaturalami. Wielu ma ciągoty zelotyczne, anarchistyczne i antyestablishmentowe, bardzo często charakteryzujące pogardzanych i niezrozumianych “ostatnich sprawiedliwych”.
W części dotyczącej świata warto też wspomnieć o tym, że autorzy gry “Łowca: Porachunek” opisują w podręczniku rejony świata rzadko w grach fabularnych eksploatowanym. Poza obowiązkowym USA (choć sporo też pojawia się motywów z pogranicza Stanów i Meksyku) sporo miejsca poświęcono też Filipinom. W podręczniku znajdziemy opisy organizacji wywodzących się z tego obszaru świata, ale także kilka bardzo ciekawych spraw osadzonych na tym fascynującym archipelagu.

Postacie

Postacie graczy w systemie “Łowca: Porachunek” tworzy się dość prosto. To, jak wspomniałem wcześniej, zwyczajni ludzie, którzy napędzani są potrzebą walki z istotami nadnaturalnymi.
Samą kreację postaci można podzielić na dwa etapy: tworzenie warstwy fabularnej bohatera i dodawanie do niego mechaniki. Ten drugi etap z kolei najłatwiej podzielić na dwie kolejne części: rozdzielanie punktów na atrybuty, umiejętności i Atuty oraz na ustalanie Przewag, czyli specjalnych zdolności postaci wyróżniających ich ponad zwykłych ludzi.
Jeżeli chodzi o warstwę fabularną, to ustalamy, poza takimi podstawowymi rzeczami jak koncept postaci czy jej Ambicje oraz Pragnienia, także jej Kredo, Motywacje oraz Probierze.

Kredo i Motywacje

Te dwa elementy są najważniejszymi wyróżnikami postaci w grze “Łowca: Porachunek”. To one określają to, w jaki sposób nasz bohater poluje na istoty nadprzyrodzone oraz co napędza jego potrzebę łowów.
Kredo to najbliższa rzecz, jaką mamy w “Łowcy”, którą możemy porównać do wilkołaczego Plemienia czy wampirzego Klanu. W przeciwieństwie jednak do wymienionych jest ono zorganizowane o wiele luźniej i zwykle jest to raczej wewnętrzna filozofia niż zewnętrzne przyporządkowanie.
Istnieje pięć typów Kredo.:

• Dociekliwe – czyli Łowcy zbierający i analizujący informacje na temat zdobyczy.
• Przedsiębiorcze – czyli, ci którzy zajmują się konstruowaniem niezbędnego sprzętu i odwrotną inżynierią.
• Przyczajone – czyli wszyscy ci łowcy, którzy zajmują się obserwacją, infiltracją, oraz ci, którzy pełnią rolę “gadaczy” i “fixerów”.
• Wierzące – postacie, których światopogląd ukształtowywała wiara w siłę wyższą.
• Wojownicze – mieśniacy i specjaliści od konfrontacyjnego radzenia sobie ze zdobyczą, egzekutorzy.

Motywacje natomiast to, jak wspomniałem wcześniej, impulsy, które skłaniają postacie do walki z istotami nadnaturalnymi. Wewnętrzna potrzeba, która sprawia, że bohaterowie będą starać się przezwyciężać trudności. Mamy więc tu na przykład: Chciwość, Ciekawość, Pokutę, Dumę, Zemstę, czy Przysięgę.
Co ważne, bardzo często Łowcy o konkretnej Motywacji skłaniają się ku pewnym Kredo (choć gracze mają pewną dowolność, tak długo, jak połączenie “spina się” z logiką świata i postaci). I tak na przykład Kredo Wojownicze wybierają ludzie zmotywowani przez Zemstę, Pokutę lub Przysięgę, a Dociekliwe – napędzani przez Ciekawość, Dumę lub Chciwość.

Kredo i Motywacje, poza znaczeniem fabularnym, przekładają się także na mechanikę. To one decydują kiedy postać może korzystać z Kości Desperacji (więcej o tym w części tekstu związanej z zasadami gry “Łowca: Porachunek”). I tak na przykład Łowca z Kredo Przedsiębiorczego może korzystać z dodatkowych koste, gdy wymyśla, ulepsza i naprawia sprzęt, Przyczajony podczas skradania się i oszukiwania innych, w Wojowniczy, gdy spuszcza zdobyczy łomot.

Rozdawanie punktów

Mechaniczne tworzenie Łowcy przypomina kreację bohatera w “Wampirze”. Sama postać budowana jest przez wydawanie punktów na Atrybuty (których mamy dziewięć – po trzy: fizyczne, społeczne i umysłowe) i Umiejętności (których jest dwadzieścia siedem). Startowo otrzymujemy jeden atrybut na 4 kropki (czyli poziomy Atrybutu/Umiejętności), trzy na poziomie 3, cztery na poziomie 2 i jeden z jedną tylko kropką. Jeżeli chodzi o umiejętności, to albo możemy rozlokować kropki w oparciu trzy schematy: wszechstronny, zrównoważony lub wyspecjalizowany. Ilość kropek w każdej z tych metod jest matematycznie identyczna – różnice wynikają tylko z podejścia gracza do tego etapu tworzenia. Ta część kreacji postaci może (podobnie jak w “Wampirze„) potrwać całkiem długo – umiejętności jest sporo i warto się z nimi zaznajomić przed ostatecznym rozlokowaniem punktów. Co ciekawe, opisy umiejętności w pewnej części różnią się od tych z “Wampira” i są bardzo ładnie (i bardzo często całkiem zabawnie) dopasowane do nowej gry.

Atuty natomiast, identycznie jak w “Wampirze”, to wady, zalety oraz zaplecze postaci. To drobne mechaniki i elementy fabuły wpływające na postać oraz dodatkowe sposoby na osadzenie jej w przedstawionym świecie i “zmechanizowanie” jej historii. Wśród Atutów znajdziemy zarówno tak podstawowe rzeczy jak znajomość języków obcych czy urodę, ale również kilka nowości, takich jak umiejętność gotowana, która pozwala gangowi łatwiej się leczyć czy aura, która pozwala pomylić Łowcę z nadnaturalem. Zaplecze to jak zwykle elementy bardziej przyziemne – bogactwo, sława, status, czy schronienie. Najciekawiej wśród Atutów prezentuje się Status, który oznacza, że bohater znany jest w społeczeństwie Łowców i zdobył szacunek w jakiejś ich nieformalnej frakcji.
Rozwijanie i tracenie Atutów związane jest z wydarzeniami, jakie mają miejsce w trakcie Kroniki. Podręcznik opisuje to nieco mętnie, ale z tego, co rozumiem – rzeczy zdobyte “fabularnie” są tymczasowe i można z nich korzystać przez jakiś czas. Jeżeli postać chce je utrwalić, musi wydać na nie punkty doświadczenia. Atuty raz wykupione za PDki też mogą spadać, ale Narrator winien dać graczowi szansę na odzyskanie ich lub zastąpienie.
Co ciekawe, w grze “Łowca: Porachunek” nie znajdziemy jednej z najlepszych nowości z piątego “Wampira”, czyli Kart Fabuły. Są to specjalne Atuty silniej osadzające postacie w settingu, które pozwalają na szybsze połączenie postaci z sieciami powiązań. “Łowca” zakłada, że bohaterowie nie mają żadnej szczegółowej wiedzy o świecie nadprzyrodzonym i w związku z tym element ten jest niepotrzebny. Twórcy nie blokują jednak własnych Kart, co sugeruje, że mogą się one pojawić w dodatkach do gry – zwłaszcza takich, które umożliwią nam granie bardziej doświadczonymi Łowcami.

Przewagi

Przewagi to różnego typu nietypowe zdolności postaci, dostęp do wyspecjalizowanego sprzętu, a nawet różnego typu moce nadnaturalne. Ich użycie zwykle wiąże się z testem przypisanej do nich kombinacji Atrybutu i Umiejętności, po którego zdaniu możemy skorzystać z premii gwarantowanych przez zdolność. Dodatkowo z każdą Przewagą powiązane są Korzyści, czyli swego rodzaju specjalizacje dające na przykład lepszy sprzęt lub dodatkowe efekty. Aby z nich skorzystać, musimy jednak (oprócz wykupienia ich za PDki) opłacać je nadmiarowymi sukcesami w teście aktywacji.
Przewagi dzielimy na Aktywa (czyli sprzęt), Zdolności (czyli specjalne umiejętności) oraz Dary (zdolności lub przedmioty nadnaturalne).

Aktywa

• Arsenał (praktycznie natychmiastowy dostęp do wyspecjalizowanej broni),
• Biblioteka (baza informacji dotyczących nadnaturali)
• Flota (różnego rodzaju pojazdy wraz z wyposażeniem dodatkowym)
• Skład materiałów wybuchowych (czyli dostęp do środków umożliwiających hurtową destrukcję)

Zdolności

• Globalny dostęp (czyli hackerstwo na poziomie arcymistrzowskim)
• Improwizowane wyposażenie (umiejętność skonstruowania sprzętu o niezwykłych możliwościach)
• Operator dronów (czyli dostęp do wyspecjalizowanego drona, którego można dodatkowo doposażyć)
• Zaklinacz zwierząt (tresura i dostęp do nadzwyczajnie wyszkolonych czworonogów)

Dary

• Artefakt (niezwykły przedmiot pozwalający Łowcy na łatwiejsze przeciwstawianie się potworom)
• Odparcie wynaturzenia (zdolność pozwalająca na odstraszanie nadnaturalnych istot)
• Wykrycie wynaturzenia (umiejętność namierzenia i śledzenia potworów)
• Zduszenie wynaturzenia (talent pozwalająca opierać się niezwykłym zdolnościom stworów)

Przewagi to bardzo ciekawa mechanika, która fajnie odróżniająca Łowców od zwykłych zjadaczy chleba. Pozwalają one na filmowe, niezwykłe działania rodem nie tylko z seriali pokroju “Supernaturala”, ale także z kina szpiegowskiego. Dodatkowo bardzo łatwo będzie listy Przewag rozbudowywać w dodatkach zarówno poprzez kolejne Korzyści, jak i całkowicie nowe zdolności.
Przewagi nie są specjalnie potężne, a to, że nie są one poziomowane, tak jak Dyscypliny, pozwala sądzić, że nie będą one dominować rozgrywki. Korzyści czynią poszczególne zdolności raczej bardziej elastycznymi niż mocniejszymi, a rosnący koszt (w końcu za każdą Korzyść trzeba “zapłacić” sukcesami) sprawia, że bardzo rzadko będą się sumować.

Mapa relacji, czyli tworzenie Gangu

W przeciwieństwie do “Wampira”, w podręczniku podstawowym do gry “Łowca: Porachunek” nie znajdziemy żadnych rozbudowanych zasad tworzenia Gangu i żadnych specjalnych mechanik z tym powiązanych.
Chciałbym jednak wspomnieć tu o fabularnym “wypalaniu” drużyny, czyli tworzeniu mapy relacji. Technika ta to nic innego jak rozrysowanie na arkuszu papieru wzajemnych stosunków pomiędzy poszczególnymi Łowcami i ich powiązań z postaciami niezależnymi, miejscami, grupami, a nawet Probierzami. Dzięki temu zabiegowi łatwo jest nam stworzyć rozbudowaną sieć zależności i uzyskać doskonały punkt startu dla naszej Kroniki. Dobrze wykonana mapa relacji to z jednej strony niezastąpione źródło inspiracji dla Narratora, a z drugiej – świetna pomoc wizualna dla drużyny, gdy trzeba sobie przypomnieć jak wygląda nasz mały subsetting, zwłaszcza jeżeli między sesjami minęło więcej czasu.
To świetne narzędzie, z którego możemy skorzystać w znakomitej większości RPGów, ale które rzadko pojawia się w podstawowych podręcznikach. Jeżeli nie mieliście jeszcze okazji skorzystać z podobnego rozwiązania, gorąco do tego zachęcam

W tym miejscu kończymy pierwszą część materiału poświęconego grze “Łowca: Porachunek”. Następnym razem napiszę więcej na temat mechaniki, budowania przygód oraz o gotowych zajawkach scenariuszy z podręcznika. Zapraszam już niebawem!

Dziękuję wydawnictwu Alis Games za udostępnienie materiałów do recenzji.

Warto przeczytać

“Fabula Ultima” to naprawdę epickie high fantasy. Mamy tu potężną i stosowaną przemysłowo magię, technologie napędzane mistyczną energią, powietrzne okręty eksplorujące przestrzeń między unoszącymi się w powietrzu wyspami i Bohaterów (przez duże “B”) odważnie stających przeciwko istotom o boskiej mocy, zagrażającym istnieniu rzeczywistości. “Fabula Ultima” to scena dla prawdziwie heroicznych opowieści, znanych z pieśni bardów i trubadurów.
Czy mechanika uciągnie tę konwencję? I jak w ogóle spinają się zasady tej jRPGowej gry?
Przed wami druga część materiału poświęconego grze “Fabula Ultima”.

Ostatnio mogliście przeczytać o tworzeniu settingów i postaci w “Fabula Ultima”. Dziś opowiem o mechanice, bestiariuszu i rozdziałach wspierających mistrzów gry.
Jeżeli jeszcze nie mieliście okazji zapoznać się z pierwszą częścią prezentacji gry “Fabula Ultima”, zrobicie to, nim zagłębicie się w lekturę dzisiejszego artykułu.

Mechanika

W grze “Fabula Ultima” znajdziemy cztery rodzaje testów: proste, otwarte, przeciwstawne i grupowe.
Testy proste, czyli te najbardziej tradycyjne, działają całkiem intuicyjnie, choć warto przy nich pamiętać o paru dodatkowych elementach, które na nie wpływają. Zabierając się do takiego testu, gracz opisuje to co robi jego postać. Na podstawie tych informacji MG (wraz z graczem) wybierają pasujące do okoliczności cechy. Co ważne, nie muszą być to różne współczynniki i możemy rzucać dwoma kośćmi z tego samego atrybutu. Następnie sprawdzamy, czy z rzutem będą związane jakiekolwiek premie wynikające na przykład z okoliczności lub poziomów umiejętności posiadanych przez postać. W tym samym czasie MG ustala poziom trudności testu (7 dla testów łatwych, 10 dla normalnych, 15 lub 16 dla trudnych i bardzo trudnych) oraz tłumaczy, jakie będą konsekwencje porażki.
Potem następuje rzut. Jeżeli suma wyników na kościach i premii będzie równa lub większa od PT, test jest uznany za zdany. Dodatkowo, jeżeli na kościach wypadł dublet co najmniej 6, mamy to czynienia z krytycznym sukcesem, a jeśli pojawiły się w nim dwie jedynki – z krytyczną porażką.

Jeżeli postać nie zda testu, to nic straconego, gdyż może wydać punkt Fabuli, by przerzucić jedną lub obie kości, lub zwiększyć wynik o poziom Więzi. Oczywiście oba te manewry obostrzone są pewnymi uwarunkowaniami. Przerzutu możemy dokonać tylko wtedy, jeżeli gracz jest w stanie przekonać MG, że test jest w jakiś sposób powiązany z jego Przymiotami (więcej o nich w części o postaciach). Podobnie z poziomem Więzi – jedna z relacji musi być powiązana z przedmiotem testu.

Kolejnym rodzajem testu są rzuty otwarte. Od prostych różnią się tym, że nie ma w nich ustalonego poziomu trudności i liczy się tylko, jak wiele wyrzucimy. MG dostaje kilka wytycznych co do interpretacji takiego rzutu, więc może oszacować na przykład, jak wiele informacji zebrał bohater podczas zbierania plotek albo jak dobrze bardce wyszedł pokaz jej umiejętności.
Test przeciwstawny także jest łatwy do zaaplikowania i zinterpretowania – wygrywa go ten, kto wyrzuci najwięcej, krytyczne sukcesy gwarantują automatyczne zwycięstwo, a wszelkie remisy oznaczają przerzut.
Ostatnim z rodzajów testów jest rzut grupowy. Jest on nieco bardziej skomplikowany, więc opowiem o nim krok po krok po kroku. Drużyna podejmująca się działania grupowego wybiera lidera, pozostali to wspierający. Najpierw wspierający wykonują test prosty o PT 10. Jeżeli go zdadzą, dodają 1 do wyniku testu lidera. Następnie dodawana jest siła jednej Więzi łączącej wspierających z prowadzącym test. Oba te elementy (premie za zdane testy proste wsparcia oraz siła Więzi) stanowią bonus do rzutu wykonywanego przez lidera, który turla kośćmi jako ostatni, zgodnie ze wszelkimi zasadami ogólnych testów prostych.

Zegary

“Fabula Ultima” bardzo chętnie korzysta z zegarów. Ci z was, którzy czytają Alchemię od dawna wiedzą, że jestem wielkim fanem tego zestawu mechanik.
Zegary to, w telegraficznym skrócie, zestaw liczników pozwalających zarządzać postępem różnych elementów sesji, od konfliktów i pojedynczych problemów, po duże wątki kampanijne.
Zegary w “Fabula Ultima” mogą prowadzić do sukcesu (gdy na przykład próbujemy otworzyć zamek) lub porażki (gdy próbujemy przekraść się i nie chcemy alarmować straży). Mogą się zapełniać fabularnie (zgodnie z przedstawionymi grupie przez MG założeniami) lub mechanicznie – wraz z każdym sukcesem, przebiciem PT o 3 lub 6 lub z Szansą wynikłą z krytyka.
Gra proponuje także dynamiczne wprowadzanie i usuwanie zegarów i opisywanie za ich pomocą różnych kreatywnych zachowań graczy wykraczających poza bazową mechanikę. Na przykład zegary takie świetnie nadadzą się do rozplanowania zawalania sali na potwora, którego gracze nie potrafią w inny sposób pokonać lub do kontrolowania starcia o uwagę tłumu na przyjęciu.
“Fabula Ultima” korzysta z zegarów bardzo dobrze i fantastycznie tłumaczy jak wprowadzać je na sesji. Dzięki nim łatwo będzie nam przetłumaczyć wszystkie rzucone przy stole pomysły na język mechaniki.

Konflikty

Gry fabularne nie mogą obyć się bez starć. Nie inaczej jest i w przypadku “Fabula Ultima”: Sam schemat sceny walki jest dość prosty, ale prowadząc ją, trzeba pamiętać o pewnych wybojach, które mogą być nieoczywiste, zwłaszcza jeżeli mieliśmy niewiele kontaktu z jRPGami lub ze starszymi zachodnimi tytułami.
Zatem po kolei.

• Inicjatywa określana jest za pomocą wykonywanego przez graczy testu grupowego Zręczności i Wejrzenia. PT tego testu jest najwyższa wartość inicjatywy u przeciwników. Zdany test grupowy oznacza, że gracze działają pierwsi.
• W walce strony konfliktu działają naprzemiennie. W każdej nowej rundzie zaczyna ta sama frakcja, która wygrała pierwotny test, chyba że zmieni to jakaś umiejętność lub czar.
• “Fabula Ultima” uznaje pozycję na rzecz stricte fabularną. Poruszanie się w obrębie pola walki jest ważne tylko na poziomie fikcji, a podstawową różnicą między bronią do walki w zwarciu a dystansową jest możliwość trafienia latających przeciwników (oraz oczywiście dostęp do konkretnych umiejętności).
• W swojej inicjatywie postać może wykonać tylko jedną akcję. Obok tradycyjnego ataku może być to Cel (czyli próba osiągnięcia konkretnego efektu, na przykład przesunięcia zegara), Ekwipunek (stworzenie i skorzystanie z przedmiotu za PE), odpalenie Zaklęcia lub Umiejętności, a także Obserwacja (wypatrzenie słabości przeciwnika), Obrona (uzyskanie Odporności i premii do testów, a także możliwość osłonienia innej postaci) i Zwód (oszukanie przeciwnika tak, by obdarzyć go jednym ze stanów).
• Atakując przeciwnika, wykonujemy Test Precyzji (czyli rzucamy na konkretne, przypisane do danego typu broni cechy) na PT równe Pancerzowi (zwykłemu lub magicznemu). Trafienie oznacza zadanie obrażeń równych wyższemu wynikowi z wyturlanych na kościach, powiększonemu przez premię z broni oraz różne inne modyfikatory.
• Ataki (zwykłe i magiczne) zadają konkretny typ obrażeń. Zwykle są to uszkodzenia fizyczne, ale czary i umiejętności mogą zmienić je na: powietrzne, elektryczne, mroczne, ziemne, ogniste, lodowe, świetliste albo trujące.
• Cel ataku natomiast może być na dany typ obrażeń Wrażliwy (zwiększają się one dwukrotnie) lub Odporny (zmniejszają o połowę). Może być także Niewrażliwy na dany typ uszkodzeń albo je Absorbować (czyli leczyć nimi odpowiednią ilość straconych PZ).
• Finalnie obrażenia, które pozostaną po opisanych powyżej działaniach matematycznych, odejmujemy od PZów postaci. Gdy spadną one o połowę, to bohater znajduje się w Kryzysie. Z tym stanem nie wiążą się żadne ogólne zasady mechaniczne, ale pewne umiejętności działają dopiero, gdy postać osiągnie ten stan. Dodatkowo, gdy postać jest w Kryzysie, to na poziomie fikcji ten stan widać, co może być wskazówką dla walczących z nim przeciwników co do jego stanu zdrowia. Gdy PZ spadną do zera, to dzieją się następujące rzeczy:
  
  • • zwykli NPCe tracą wolę walki i ten, kto zadał ostatni cios, decyduje o ich losie; mogą być oni pojmani, odgonieni, pozbawieni przytomności lub zabici,
    • złoczyńcy mogą skapitulować jak zwykli NPCe lub wydać Ultimę, by uciec, a jeżeli brakuje im “złych punktów”, nadal mogą zbiec i wtedy dodatkowo eskalują, stając się przeciwnikami niebezpieczniejszymi i bardziej kluczowymi dla dalszej fabuły,
    • postacie natomiast mogą się poświęcić (czyli odejść w glorii chwały po ograniu ładnej fabularnej sceny) lub skapitulować i poddać się konsekwencjom swojej decyzji.

W “Fabula Ultima” znajdziemy też całkiem sporo mechanik dodatkowych i alternatywnych, których możemy użyć do uatrakcyjnienia walki. Możemy na przykład wprowadzić Punkty Przewagi, które pozwalają wykonywać bohaterom dodatkowe akcje albo zezwolić postaciom znajdującym się poza konfliktem na pomoc walczącym poprzez przerzucenie pojedynczej kostki w rundzie.

Konflikty w grze “Fabula Ultima” działają zasadniczo dość prosto. Głównymi wybojami jest żonglowanie typami obrażeń i odpornościami oraz pewna obecna w tej grze HaPekoza. Do tego pierwszego trzeba się po prostu przyzwyczaić, a także czytelnie projektować statbloki przeciwników (które zaprojektowano tak, by w miarę dobrze dało się pooznaczać odporności).
HaPekoza, czyli fakt, że spora część przeciwników to worki życia, które należy zbić to większy problem. Dużą żywotność tubrozłoli jestem w stanie jakoś tam wybaczyć, bo fajnie, żeby jednak stanowili konkretne zagrożenie, ale fakt, że nawet popierdułki prawie nigdy nie padną “na strzała” to już większy problem. “Fabula Ultima” chce być grą o herosach, a ci nie powinni potykać się o byle chochlika. Częściowo można to rozmyć, korzystając z zasad tworzenia starć oraz dzięki mechanicznemu wytrychowi, który mówi, że zamknięty w jednym statbloku przeciwnik może być na poziomie fikcji hordą paskudników. Ale nadal moim zdaniem to nieco za mało, by uczynić tę grę tak heroiczną jak systemy na 2d20 czy “Soulbound”.

Magia

W grze “Fabula Ultima” magii jest całe mnóstwo. Abstrahując od magicznych przedmiotów, artefaktów i umiejętności postaci (a także tego, że w większości uniwersów na poziomie fikcji jest jej pełno na każdym kroku), mamy też mechaniczny system związany z umiejętnościami magicznymi.
W grze występuje sześć magicznych dyscyplin: Mistycyzm, Chimeryzm, Elementalizm, Entropizm, Spitytualizm i Rytualizm. Pierwsza opiera się o zamykanie w swoim ciele potężnych bytów zwanych Armanami, cztery kolejne są bardziej tradycyjne RPGowo i pozwalają na stosowanie zaklęć (czyli efektów mniej lub bardziej natychmiastowych) oraz powiązanych z daną dyscypliną rytuałów, ostatnia natomiast pozwala jedynie na manipulowanie, wyczuwanie i wiązanie energii magicznej związanej z miejscem lub przedmiotem.
Zaklęcia, czyli efekty natychmiastowe, dzielimy generalnie na dwa rodzaje – ofensywne i pozostałe. Te pierwsze podczas odpalania wymagają zdania odpowiedniego testu (cechy w nim zależą od rodzaju używanej magii) oraz wydania pewnej ilości PM. Te drugie udają się automatycznie, a ich jednym kosztem (poza utratą akcji) jest wydatek magicznej mocy. Same zaklęcia ofensywne działają podobnie do ataków w walce wręcz, jednak PT odpowiedniego testu równy jest zwykle wartości Pancerza Magicznego, a nie zwyczajnego.
Mechanika rytuałów jest natomiast o wiele bardziej elastyczna niż zaklęć. Nie ma listy konkretnych ceremonii a jedynie zasady wyznaczające ich granice.
Każda dyscyplina ma określony paradygmat rytuałów. Za pomocą elementalizmu można na przykład gasić pożary czy wywoływać burze, entropizm służy do teleportacji, a za pomocą spirytualizmu można wyczuć obecność i emocje innych.
Za pomocą rytuałów NIE MOŻNA: zadawać bezpośrednich obrażeń (choć można na przykład obudzić gejzer, który już może okazać się niebezpieczny), dawać i usuwać stanów, PZ, PM, PE i Punktów Fabuli i Ultimy, a także bezpośrednio kopiować efektów umiejętności tworzyć istot lub wyposażenia.
Aby odpalić rytuał trzeba zdać odpowiedni Test (cechy przypisane do rodzaju magii) oraz wydać ilość PM zależną od potencjału ceremonii i obszaru, na który zadziała. Koszt rytuału można zmniejszyć za pomocą odpowiednich składników.

Generalnie rytuały są całkiem potężne, ale czasem trzeba nieco nad nimi pomyśleć i wykazać się kreatywnością tak, by to, co przygotujemy, nie naruszało zasad. Można stworzyć kulę ognia, która stopi silnik latającego okrętu, co spowoduje śmierć załogi, ale nie można tej samej kuli cisnąć w kapitana. Nie będę tu ani siebie, ani was czarował (pun intended), to, co można zrobić za pomocą rytuałów, mocno będzie zależało od prowadzącego i settingu, jaki grupa wspólnie stworzy (oraz często także od “rule of cool”, zwłaszcza jeżeli grupa wymyśli coś szczególnie niesamowitego).
Sama mechanika magii jest zaskakująco prosta i elastyczna i fajnie łączy się z pozostałymi klockami. Zaklęcia bojowe będą dobrze współgrać z konwencjonalnym biciem się po głowach, a rytuały z zegarami i scenami fabularnymi.

Zasady tworzenia antagonistów

“Fabula Ultima” bardzo porządnie podchodzi do projektowania starć i antagonistów. W podręczniku znajdziemy cały rozdział poświęcony temu zagadnieniu. Gra daje nam prosto rozpisane zasady balansowania starć i kreowania odpowiednio zmodyfikowanych przeciwników. Gra zakłada, że pomiędzy odpoczynkami i uzupełnieniem Punktów Ekwipunku gracze stoczą 3 walki łatwe, jedną normalną i jedną łatwą albo jedną trudną.
W łatwej walce weźmie udział mniej przeciwników, niż jest graczy, w normalnej tyle samo, a w trudnej antagonistów będzie więcej niż bohaterów. Drugim suwaczkiem jest tu poziom przeciwników – przeciwnicy do 5 poziomów wyżej niż gracze będą przeciwnikami łatwymi, a ci do 10 – wymagającymi. Poza wytycznymi dotyczącymi samego balansowania starć znajdziemy też w podręczniku całe mnóstwo wskazówek dotyczących projektowania i zarządzania walką tak, by była ona ciekawa i dynamiczna, a sam MG nie pogubił się w jej prowadzeniu.
Samo tworzenie NPCów rozpisane jest za pomocą prostego schematu. Przechodząc go krok po kroku, znajdziemy wszystkie informacje niezbędne do wypełnienia statbloka. Całość przypomina w dużej mierze tworzenie postaci, z tym że dla NPCów wybieramy dodatkowo ich rodzaj (na przykład demon, konstrukt, czy nieumarły), określamy obrażenia z ataków podstawowych (czyli tych bez broni) oraz dobieramy im zestaw odpowiednich umiejętności. Co ważne, NPCe mogą korzystać ze zdolności przynależnych odpowiednim klasom postaci, ale dysponują także szerokim wachlarzem własnych i to całkiem silnych talentów, takich jak Akt końcowy (czyli coś, co dzieje się w chwili śmierci NPCa, na przykład wybuch) albo Stan Kryzysowy, który sprawia, że przeciwnikowi odpalają się dodatkowe zdolności, gdy straci połowę PZ. Całość kreatora NPCów jest zrobiona na tyle elastycznie, że można bardzo dobrze dopasować przeciwników do swoich potrzeb bez konieczności dodawania jakichkolwiek dodatkowych zasad. Warto jednak zaznaczyć, że sam proces budowania antagonistów może być długotrwały nim nie “obcykamy” się w mechanikach gry.
W “Fabula Ultima” mamy także gradację przeciwników. Obok najprostszych wojowników (których tworzymy za pomocą generatora) mamy także elitarnych przeciwników i czempionów. Ci pierwsi zastępują w rozpisce starcia parę wojowników i mają podwójną ilość życia, dwa ataki, dodatkową umiejętność oraz lepszą inicjatywę. Ci drudzy są tak silni jak liczba przeciwników, których zastępują, mają naprawdę dużo życia, solidną inicjatywę oraz sporo PM i umiejętność. Wszystko to sprawia, że nawet ci czempioni, którzy są stworzeni, by zastąpić dwóch wojowników, są relatywnie silniejsi od elitarnych wrogów.
Mało? W rozdziale dotyczącym tworzenia NPCów znajdziemy też sekcję pomagającą nam projektować starcia z bossami, a ich samych zrobić niezapomnianymi. Podręcznik opisuje nam tu kilka świetnych idei (i pokazuje jak zrealizować je mechanicznie), które mogą być nowatorskie nawet dla dość zaawansowanego MG, a przy okazji fantastycznie wpasowują się w konwencje jRPG. Mamy więc bossów złożonych z kilku osobnych klocków i takich po pokonaniu przybierają formę. Ci pierwsi to na poziomie fikcji jeden przeciwnik, ale mechanicznie to zbiór kilku NPCów z osobnymi statblokami. Podręcznik daje tu przykład gigantycznego kraba, którego korpus jest elitarnym wrogiem, a szczypce wojownikami o osobnych statblokach.
Drugi z pomysłów to znani z jRPGów bossowie o kilku fazach. Gdy zbijemy PZ przeciwnika do zera, przemienia się on w kolejną, często silniejszą formę. Łatwo tu sobie wyobrazić nekromantę, który po pokonaniu, wstaje jako licz, a potem staje się bezcielesnym upiorem. Co ważne, kolejne fazy bossa mogą się różnić odpornościami i gradacją, co może sprawić graczom dodatkowy problem.
“Fabula Ultima”, jeżeli chodzi o przygotowywanie starć, robi fenomenalną robotę. Wszystkie przedstawione w podręczniku pomysły pozwolą nam na zaprojektowanie bardzo zróżnicowanych i ciekawych walk, które po odpowiednim przygotowaniu będą dla graczy niezapomniane. Oczywiście na ich opracowanie trzeba poświęcić czas i przemyśleć je z wyprzedzeniem, ale warto.

Złoczyńcy

W grze “Fabula Ultima” jest jeden rodzaj przeciwników, o których nie wspominałem w poprzedniej sekcji i są nim Złoczyńcy. To główni antagoniści, których wystawimy przeciwko graczom, kluczowi złole, wokół których napiszemy przygody, wątki i całe kampanie, a przede wszystkim mroczne odbicia bohaterów z naszej drużyny.
Co ważne Złoczyńcy też mają swoją gradację i nie wszyscy od razu dybią na losy całego świata. Mamy więc antagonistów Pomniejszych (czyli na przykład wodza hordy, która najechała wioskę graczy), Głównych (czyli, kontynuując przykład, władcę wszystkich barbarzyńców planującego podbój cywilizowanych królestw) oraz Najwyższych (czyli uwięzionego boga, który chce skąpać kontynent we krwi, by zerwać swoje okowy).
Co ważne, Złoczyńcy mogą eskalować pomiędzy kolejnymi poziomami czy to na skutek postępu fabuły, czy jako efekt… bycia pokonanymi przez graczy. I tak wódz hordy, który przegrał starcie z drużyną, może przejąć tron po swym ojcu – władcy północnych plemion, a potem, gdy już barbarzyńcy spalą pół kontynentu, zawrzeć pakt z uwięzionym bóstwem i stać się jego awatarem, by wywrzeć zemstę na drużynie… Trzyma się kupy, prawda?
Na poziomie mechanicznym Złoczyńców opisują w gruncie rzeczy te same zasady, co zwykłych NPCów, ale zwykle są oni wysokopoziomowymi czempionami, co daje im dużo PZ, PM i sporo odjechanych zdolności.
To, co ich odróżnia to punkty Ultimy, czyli mroczne odbicie Fabuli. Złoczyńcy mają ich pewną ilość (5,10 lub 15, w zależności od swojego poziomu “złolstwa”) i mogą z nich korzystać, by poza wspomnianą już ucieczką wywoływać Przymioty (by przerzucać kości) oraz by regenerować PM i leczyć się ze stanów.

Wsparcie dla prowadzących

“Fabula Ultima” to podręcznik bez dwóch zdań świetnie przygotowany dla początkujących. Osoba autorska odpowiedzialna za opracowanie go wiele pracy włożyła w rozłożenie na czynniki pierwsze olbrzymiej ilości zagadnień związanych z prowadzeniem i graniem w tradycyjne gry fabularne, zwłaszcza w konwencji high fantasy. W grze “Fabula Ultima” znajdziemy więc bardzo przystępne wyjaśnienia związane zarówno z RPGową freblówką, jak i z kwestiami bardziej zaawansowanymi. Podręcznik pochyla się nie tylko nad takimi rzeczami jak definicja tego czym jest sesja lub kampania, czy jakie są elementy składowe sceny, ale również szczegółowo analizuje na przykład to jak tworzyć i wykorzystywać na sesji lochy oraz jak budować starcia tak, by były one angażujące i emocjonujące. Wiele ważnych mechanicznie elementów tłumaczonych jest za pomocą bardzo czytelnych schematów blokowych, a kwestie mogące sprawiać problemy zwykle opatrzone są także przykładami.
W podręczniku znajdziemy także garść zasad (podobnych do “pebetkowych” przykazań), którymi powinni kierować się gracze i MG. Jeżeli dodamy do nich opisane wcześniej osiem filarów oraz konkretne prawidła konwencji dostaniemy bardzo precyzyjne wytyczne tego, jak zagrać w “Fabula Ultima” tak, jak została ona napisana.
Co ważne, takie dokładne rozpisanie poszczególnych elementów nie jest bezcelowe. “Fabula Ultima” tylko pozornie jest systemem o lekkiej mechanice. W praktyce jest w tej grze wiele szczegółowych zasad, które łatwo pominąć lub pomylić, co sprawia, że poziom skomplikowania jest tu bliższy “Dungeon & Dragons” niż powiedzmy “Adventurers”. Dzięki takiemu, a nie innemu sposobowi napisania podręcznika, zawiłości nie będą stanowiły problemów.

Czy warto zagrać?

“Fabula Ultima” to naprawdę bardzo dobrze przygotowany podręcznik, który nie tylko da nam kompletną grę i pozwoli pobawić się jRPGowymi bohaterami w konwencji heroic (lub generic) fantasy, ale także nauczy solidnie podstaw grania w tradycyjne rpgi. Znajdą tu coś dla siebie nie tylko początkujący, ale także doświadczeni MG. To rozłożenie tradycyjnego RPG na czynniki pierwsze jest rzeczą, która najbardziej podoba mi się w opisywanym dziś podręczniku. Element ten sprawił, że przestałem na niego patrzyć jak na “infantylną zabawę w anime”, a zacząłem traktować jako mądry i ciekawy podręcznik, z którego mogę wynieść coś dla siebie. Zdecydowanie będę korzystał z wielu zawartych w tym systemie pomysłów, przy wielu innych grach, które prowadzę.
Ostatecznie kupiła mnie także konwencja i stylistyka. Zwykle jestem fanem bardziej mrocznego obrazu fantasy i lubię przeczołgać postacie moich graczy przez “błoto, krew i łzy”, ale radosna konwencja “Fabula Ultima” sprawiła, że zdecydowanie chce spróbować poprowadzić tę grę.
Latające okręty i bezkresne puszcze czekają. Czas je zbadać!

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać

Nigdy jakoś nie byłem jakimś specjalnym fetyszystą dzieł japońskiej kultury. Za dzieciaka (jak wszyscy) oglądałem co prawda “Tsubasę”, “Gigiego” i “Generała Daimosa” na Polonii 1, ale fascynacja ta minęła naprawdę dawno temu i jedyne, co mi zostało to okazjonalne granie w “Legendę Pięciu Kręgów”, która, jak powszechnie wiadomo, nie opowiada o Japonii (RTNJ) i jest mocno zwesternizowana. Od wszelkich “Avatarów” czy “One Piece” odbiłem się jak od dobrze napiętej trampoliny.
Nigdy też nie umiałem się przekonać do jRPGów. Gry takie jak “Final Fantasy”, “Fire Emblem”, czy “Chrono Trigger” nie zatrzymały mnie na dłużej niż czas potrzebny na obejrzenie trailerów i gameplayów.
Dlatego też z wyraźnym dystansem podchodziłem do gry fabularnej “Fabula Ultima” i sporo czasu zabrało mi przeczytanie i przetrawienie tej gry.
Przed wami pierwsza część materiału, który poświęcam temu tytułowi.
Zapraszam do lektury!

Ze względu na objętość tekst ten zostanie podzielony na dwie części. W pierwszej opowiem wam o wypalaniu świata, o proponowanych w podręczniku konwencjach oraz o postaciach. W drugiej pochylę się nad mechaniką, bestiariuszem oraz rozdziałem dla mistrzów gry.
Korzystając z poniższego linka, możecie przejść do drugiej części tekstu.

Wypalanie świata

“Fabula Ultima” nie ma własnego przypisanego settingu, a jedynie zbiór prawideł, którymi grający powinni się kierować, tworząc uniwersum, w którym zagramy oraz opisy trzech dedykowanych konwencji, które najlepiej sprawdzą się podczas rozgrywki.
Wspomniane prawidła nazwane są Ośmioma Filarami. Wyznaczany przez nie świat ma być pełen ruin i tajemniczych krain, a także znajdować się w tradycyjnym dla wielu przygodowych settingów momencie, gdy uniwersum znajduje się o krok od zmieniającego wszystko przełomu, znajdujące się w nich imperia i państwa mają stać na krawędzi wojny, wszędzie ma roić się od zagrożeń: od bandytów, przez barbarzyńców i złowrogie istoty, po rozmaitych złoczyńców knujących swe dalekosiężne plany. Innymi słowy, przyszli bohaterowie mają mieć naprawdę dużo do roboty przez całą swoją karierę.
Kolejny zestaw prawideł dotyczy magii i techniki – obie te ścieżki powinny istnieć w kreowanych przez graczy światach i opierać się o przepełniającą cały świat energię duchową. Sama natura tej siły będzie zależeć od wykreowanego settingu, ale jej obecność musi być niezaprzeczalna. Same technika i magia mogą być od siebie niezależne, a nawet przeciwstawne, ale mogą też przeplatać się ze sobą, tworząc magitechnikę, czyli mistykę poddającą się prawidłom charakterystycznej dla settingu nauki i mającą zastosowanie w szeroko pojętym przemyśle. Co ważne, wiele elementów związanych z magią (lub/i techniką) powinno być zapomnianych lub ukrytych tak, aby gracze i ich bohaterowie mieli co odkrywać w trakcie swoich wojaży.
Ostatni zestaw Filarów dotyczy bohaterów, a nie samego settingu. Protagoniści powinni być “tymi dobrymi” i nawet jeżeli ich korzenie są mroczne (na przykład gdy gramy czarnym rycerzem), to powinni oni kroczyć drogą do ekspiacji. Dodatkowo świat i jego fabuła powinna krążyć wokół bohaterów. To oni powinni być centralnym elementem świata, a ich determinacja powinna być motorem zmian.
Jeżeli chodzi o proponowane konwencje, to są ich trzy.

• High fantasy, czyli świat z wszechobecną magią, która jest częścią codziennego życia bohaterów, w którym znajdziemy na przykład zaczarowane lasy, wieże zamieszkane przez magów i miasta, gdzie wszechobecne będą golemy i magiczne rozwiązania usprawniające życie.
• Natural fantasy, czyli uniwersum pełne bujnych lasów i dzikich gór, gdzie magia jest tajemnicza i płynie z serca samej natury. Pełno tu będzie duchów natury, potężnych szamanów, boskich zwierząt i niewielkich miasteczek wciśniętych pomiędzy bezkresne lasy.
• Technofantasy, to rzeczywistość, gdzie magia poddaje się prawidłom techniki, gdzie fabryki napędzane są magią, a z chmur padają kwaśne deszcze. To swego rodzaju “magiczna epoka wiktoriańska”, czy “gilded age”, gdzie kapitalistyczni bogacze wykorzystują ubogie masy, a państwa wyposażają się w magiczną broń masowego rażenia, pędząc w stronę nieuchronnej zagłady.

Wszystkie trzy konwencje (a także rozmaite ich mieszanki) dają nam sporo ciekawych możliwości, a w podręczniku znajdziemy całkiem dużo pomysłów na ich zrealizowanie i upichcenie naszego świata. W podręczniku znajdziemy kilkustronicowy fragment poświęcony wypalaniu świata, którego powinniśmy dokonać w trakcie rozbudowanej sesji zero. “Fabula Ultima” przeprowadza nas przez kolejne kroki niezbędne do wykreowania naszego własnego settingu. Przygotowany przepis uzupełniają tabele, korzystając z których możemy wylosować lub wybrać odpowiednie elementy, które złożą się nam na kompletną historię ogrywanego uniwersum. Co ważne, kolejne kroki, przez które przejdziemy podczas kreacji dadzą nam coś, co najlepiej nazwać “spójnym rysem settingu”, który z jednej strony da nam stabilną podstawę do tworzenia drużyny i postaci, ale z drugiej zostawi zachęcająco wiele białych plam, które będziemy uzupełniać podczas kampanii.

Postacie

Proces budowania postaci w grze “Fabula Ultima” składa się z trzech głównych kroków: wypalania świata, kreacji drużyny oraz tworzenia samych bohaterów. O pierwszym z etapów wspominałem już w części dotyczącej settingu. Gra proponuje nam kompletny przepis pozwalający zbudować nasze własne uniwersum, a w razie braku pomysłów daje tabele, z których możemy wylosować lub wybrać wszystkie brakujące elementy. To, co w ten sposób powstanie, daje nam podstawę do kolejnego kroku, czyli kreacji drużyny.
Element ten pozwoli nam powiązać grupę indywiduów (jakimi zwykle są postacie) wokół jednego konkretnego konceptu i da nam punkt startu dla naszej kampanii i jednocześnie pozwoli wspólnie ustalić oczekiwania co do tego, co chcemy zagrać.
Na tworzenie drużyny składają się dwa klocki: pierwszy, w którym określamy typ drużyny i drugi, w którym losujemy lub wybieramy początkowy cel grupy lub pierwszą zahaczkę. Co ważne, ten drugi rozpatrywany jest, gdy postacie są już stworzone i jest całkowicie opcjonalny, jeżeli w trakcie procesu kreacji wymyślimy już inny początek przygód naszych milusińskich.
Jeżeli chodzi o typy drużyn, to “Fabula Ultima” serwuje nam tu pięć propozycji. Co ważne, nie wiążą się z nimi żadne obwarowania mechaniczne, a jedynie garść fabularnych konceptów mających uporządkować pomysły na postacie. Mamy więc:

• Połączonych przez los – czyli grupę często obcych sobie osób, którą połączyły raczej wydarzenia, a nie wcześniejsza znajomość czy wspólna przeszłość,
• Obrońców – czyli bohaterów poświęcających się ochronie osoby, która może zmienić losy świata,
• Bohaterów ruchu oporu – czyli grupę będącą ostatnią nadzieją ludzkości w starciu z potężną siłą, która chce pochłonąć świat,
• Rewolucjonistów – czyli postacie stające przeciwko tyranom, okupantom lub innym siłom ciemiężącym lud,
• Poszukiwaczy – czyli kompanię zjednoczoną w poszukiwaniu jakiegoś miejsca, osoby lub przedmiotu, który jest dla nich szczególnie ważny.

Warto zaznaczyć, że sam wybór konceptu grupy nie jest w żaden sposób wiążący i podręcznik sugeruje, by po stworzeniu i przegadaniu postaci cofnąć się do poziomu typu drużyny i przegadać, czy dalej jest on spójny z tym, co stworzyliśmy.
Tworzenie drużyny to pomysł na poziomie koncepcyjnym bardzo fajny, zwłaszcza jeżeli nie mieliśmy z nim do czynienia wcześniej. To, co proponuje nam podręcznik, nie jest jednak pozbawione wad. Obrońcy to koncept, który może szybko zdryfować w problem z “głównym bohaterem”, czyli jeden z graczy łatwo może poczuć się lepszy od innych, jeżeli to on jest wybrańcem albo w syndrom “bohatera MG”, jeżeli osoba chroniona przez drużynę jest NPCem. Można ten typ grupy oczywiście rozegrać dobrze, ale może być to trudne, zwłaszcza dla początkujących MG. Drugim problemem, jaki mam z konceptami drużyn jest mała różnica między Bohaterami Ruchu Oporu a Rewolucjonistami. Opisy tych archetypów kiepsko wskazują ich inność. Mimo tego, istnienie takiego punktu, wokół którego rozwijamy drużynę, jest pomysłem naprawdę fajnym i bardzo ułatwiającym robotę mistrzowi gry.
Samo tworzenie bohatera rozbite jest na cztery istotne mechanicznie kroki.

Określenie Przymiotów

Tworzony przez gracza bohater opisywany jest przez trzy Przymioty: Tożsamość, Pochodzenie i Motyw. Każdy z nich to określnik definiujący jeden z aspektów postaci. Fabularnie opisują one to, kim jest tworzona postać, a mechanicznie sugerują sytuacje, w których możemy skorzystać z punktów Fabuli do przerzutów (więcej o punktach Fabuli przeczytacie w części poświęconej mechanice).
Tożsamość to koncept postaci, czyli krótkie, opisowe określenie tego, kim jest bohater. Może być to na przykład “Mroczny rycerz dążący ku odkupieniu”, “Podniebny pirat o złotym sercu” lub po prostu “Lojalna gwardzistka” czy “Pustynna szamanka”. Tożsamość charakteryzuje bohatera i może się zmieniać w praktycznie dowolny sposób wraz z rozwojem historii i zmianami zachodzącymi w bohaterze.
Motyw natomiast to idea lub emocja napędzająca bohatera. To zwykle jedno słowo, które jednak można często dość szeroko interpretować, choć warto przemyśleć to, co za nim stoi. Motywami bohatera mogą być Obowiązek, Miłosierdzie albo na przykład Tęsknota. Ten pierwszy sugeruje, że postać zrobi wszystko, by wypełnić obietnicę lub odda życie w służbie wybranej idei, a Tęsknota może zarówno być związana z chęcią odzyskania czegoś, co się utraciło jak i strachem przed byciem opuszczonym przez przyjaciół,
Pochodzenie zaś to miejsce, z którego wywodzi się postać, w zależności od kampanii może być to państwo, miasto albo nawet dzielnica, w której się wychowała. Ważne jest, by postać była z danym miejscem związana emocjonalnie.
W podręczniku znajdziemy całkiem sporo wskazówek dotyczących kreacji Przymiotów, w tym rozległe tabele pozwalające nam wypełnić dziury w naszych pomysłach lub całkowicie zdać się na losowość.

Określenie początkowych klas postaci

Postacie w grze “Fabula Ultima” zaczynają na piątym poziomie postaci. Oznacza to, że tworząc bohatera, mamy pięć poziomów do rozdysponowania pomiędzy różne klasy. Co ważne, nie możemy wszystkiego “wpakować” tylko w jedną profesję, ale musimy w dwie lub trzy. Wybierając po raz pierwszy daną klasę, otrzymujemy wszystkie wynikające z niej premie oraz jeden punkt do wydania na umiejętności klasowe, a dodając do niej kolejne poziomy, otrzymujemy tylko dodatkowy punkt na związane z nią zdolności.

W podręczniku “Fabula Ultima” znajdziemy 15 klas gotowych do wyboru.

• Chimera – postać ta może uczyć się zdolności magicznych od bestii i potworów i porozumiewać się z nimi,
• Córa Cienia – wojowniczka czerpiąca moc z ciemnych sił, która potrafi nieźle skrzywdzić tych, z którymi wiąże ją jakaś więź,
• Elementalistka – magiczka władająca mocami żywiołów, specjalistka od Elementalizmu,
• Furia – napędzana agresją berserkerka, świetnie radząca sobie w zwarciu,
• Łotrzyca – złodziejka specjalizująca się w zwodzeniu przeciwników i atakowaniu ich gdy są najsłabsi,
• Mag Chaosu – czarodziej koncentrujący się na magii związanej z prawdopodobieństwem i wróżeniem, specjalista od Entropizmu,
• Medium – mistyczka skupiająca się na uzdrawianiu i kontaktach z duchami, specjalistka od Spirytualizmu,
• Mistrz broni – wojownik doskonale radzący sobie w zwarciu i świetnie władający praktycznie każdym rodzajem uzbrojenia,
• Mistrz Wiedzy – mędrzec skupiający się na analizowaniu i wykorzystywaniu zdobytych przez siebie informacji,
• Mistyczka – szamanka skupiająca się na wzywaniu i kontrolowaniu potężnych Arkanów, czyli bytów będących uosobieniem różnych sił we Wszechświecie,
• Mówcze – dyplomata pozyskujący dla drużyny nowych sojuszników i świetnie radzący sobie ze wspieraniem współgraczy na polu walki,
• Obrońca – wojownik specjalizujący się w walce defensywnej i chronieniu towarzyszy,
• Strzelczyni wyborowa – operatorka wszystkich typów broni dystansowej, doskonale radząca sobie z eliminowaniem przeciwników, nim ci zbliżą się do grupy,
• Wagabunda – ekspert w radzeniu sobie w dziczy i w obłaskawianiu dzikich zwierząt,
• Złota Rączka – alechmik, inżynier i specjalista od konstruowania i naprawiania wszelakich technologii.

Wybór jest, jak widzicie, spory, a ilość kombinacji rośnie, gdy odpowiednio pomieszamy klasy. I tak Złota rączka połączona ze Strzelczynią to świetny Rewolwerowiec, Furia i Mistrz broni staną się idealnym berserkerem, a Mówcze i Mag chaosu to paskudnie skuteczny Szuler.
W podręczniku znajdziemy oczywiście kilka stron gotowych pomysłów na początkowe kombinacje (wraz z doborem startowych umiejętności), idealna sprawa dla początkujących albo jako źródło inspiracji, by zobaczyć możliwości różnych połączeń. Doskonała opcja także dla “leniwych buł” albo dla ludzi robiących postać “na szybko”.

Gdy już mamy wybrane klasy i umiejętności, czas na współczynniki. W grze “Fabula Ultima” postacie i NPCów opisują cztery cechy: Zręczność (czyli precyzja koordynacja i szybkość), Wejrzenie (intuicja i zdolność pojmowania rzeczy), Potęga (siła i wytrzymałość) oraz Siła Woli (czyli determinacja i charyzma). Do każdego ze współczynników przypisana jest jakaś kość – bazowo jest to k6, ale w trakcie procesu kreacji możemy cztery razy zwiększyć rozmiar kości. Oznacza to, że możemy zacząć z czterema K8, dwoma k10 i dwoma k6 i tak dalej…
Gdy wyznaczymy cechy, pozostaje nam już tylko wyliczenie współczynników dodatkowych oraz kupno wyposażenia. Mamy więc Punkty Życia (PZ, poziom + 5x poziom kości Potęgi + premie z klasy), Punkty Mocy (PM, poziom + 5x poziom kości Siły Woli + premie z klasy), Punkty Ekwipunku (6+ Premie z klasy), Pancerz Fizyczny (poziom kości Zręczności + premia ze sprzętu) i Magiczny (poziom kości Wejrzenia + premia ze sprzętu) oraz Inicjatywa (wyznaczana w oparciu o noszoną przez postać zbroję).

Na koniec wydajemy 500 zenitów (tak nazywa się waluta w grze) na ekwipunek, czyli głównie uzbrojenie i opancerzenie. W “Fabula Ultima” nie będziemy dbać o duperele, gdyż gra zakłada, że każda postać jest wyposażona w sprzęt przydatny dla jej klasy, a całą resztę stworzy za PE. Co ważne jednak, konkretne klasy umieją władać różnymi rodzajami uzbrojenia, co sprawia, że na przykład lepsze (zwane żołnierskimi) rodzaje broni białej mogą kupić tylko Córa Cienia, Furia i Mistrz Broni.

Więzi

Ostatnim istotnym elementem postaci, który może, ale nie musi, pojawić się w trakcie jej kreacji są Więzi, czyli zmechanizowane relacje pomiędzy bohaterem a szeroko pojętym kimś lub czymś. Oznacza to, że postać może zadzierzgnąć Więź nie tylko z inną istotą, ale również z frakcją (nacją, religią czy organizacją).
Więź ma swoją siłę związaną z tym jakie emocje bohater czuje wobec obiektu, z którym jest połączony. Uczucia te układają się w pary: Podziw – Niższość, Lojalność – Nieufność oraz Sympatia – Nienawiść. Nasza Więź może łączyć się tylko z jedną emocją z danego duetu, co oznacza, że może mieć siłę od 1 do 3.
Postać może utrzymywać do 6 Więzi, wzmacnia je i zmienia podczas sceny odpoczynku. Gdy chce nawiązać siódmą relację, jedna z istniejących zostaje zerwana. Co ciekawe (zwłaszcza pod względem fabularnym), śmierć lub zniszczenie obiektu Więzi nie zrywa jej, choć może ją przekształcić.
Pod względem mechanicznym Więzi wspierają wyniki naszych testów prostych (poprzez wydanie punktów Fabuli) oraz grupowych, ale o tym, jak dokładnie to robią, przeczytacie w części poświęconej mechanice.

Punkty doświadczenia i zdobywanie poziomów

Postacie w “Fabula Ultima” zaczynają na 5 poziomie i w trakcie kampanii mogą awansować aż do 50. Zdobycie każdego z poziomów wymaga wydania 10 PDków zgromadzonych w trakcie rozgrywki.
Podręcznik proponuje podstawowe zasady zdobywania doświadczenia (5PD za sesję +1 za każdy wydany przez MG punkt Ultimy i +1 PD za tyle wydanych punktów Fabuli, ilu graczy brało udział w sesji, czyli 1 PD za 3 Fabule przy trzech grających) oraz kilka alternatyw, takich jak PDki dla tego, kto najlepiej odgrywał postać albo dla najbardziej wartościowego gracza (ble).
Każdą klasę możemy wykupić maksymalnie 10 razy. Potem zostaje ona uznana za zakończoną i nie możemy już zdobyć więcej poziomów przynależnych do niej umiejętności. Otrzymujemy jednak Umiejętność Heroiczną, którą wybieramy z puli ogólnej tego typu zdolności lub spośród talentów z ukończonych przez nas klas. Umiejętności te są zwykle potężniejsze (choć nie bardzo) od zwykłych “klasówek” lub dają premie poprawiające skuteczność już posiadanych przez postać zdolności.
Przy rozwijaniu postaci warto pamiętać jeszcze o czterech rzeczach:

• razem z awansem rośnie (o 1) poziom PZ i PM,
• po zdobyciu 20 i 40 poziomu powinniśmy podnieść o jeden poziom jedną z kostek cech,
• postać może mieć maksymalnie trzy “rozgrzebane” klasy (i dowolną ilość zamkniętych),
• wykupując nową klasę, musimy pamiętać o uwzględnieniu wynikających z niej darmowych premii.

Taka mechanika doświadczenia pozwala na stworzenie sporego wachlarza naprawdę zróżnicowanych postaci. Oczywiście pewne “kombosy” będą bardziej optymalne, ale tak ma być, w końcu to jRPGi. Mimo oparcia o poziomy nie mamy tu do czynienia ze specjalnym ”HP-bloatem” (pule PZ w tej grze w ogóle są moim zdaniem za duże, ale nie wynika to z poziomu postaci, więcej o tym w drugiej części materiału).
Warto także zauważyć, że wszystkie elementy związane z tworzeniem i zarządzaniem postaciami i ekwipunkiem rozpisano w “Fabula Ultima” bardzo dokładnie, przejrzyście i posługując się jasnym językiem. Sprawia to, że ktoś, kto przeczyta te rozdziały, będzie nie tylko w stanie stworzyć postać, ale także zrozumieć, o co chodzi w poszczególnych mechanicznych klockach. Dodatkowo przy każdym podrozdziale znajdziemy przykłady oraz tabele ułatwiające nam poszczególne wybory. Postać możemy stworzyć albo całkiem szybko, korzystając z “gotowców”, albo dokładnie przeanalizować poszczególne klasy i wybrać coś idealnie dla nas pasującego pod krążący nam w głowie koncept.
Przy tworzeniu, a potem prowadzeniu postaci warto jednak pamiętać o porządku na karcie. Mechanika jako taka nie ma wiele elementów, ale zawarto w niej wystarczająco wiele operacji matematycznych i rozbudowanych i poziomowanych umiejętności, by można się w tym pogubić.

Na tym kończymy pierwszą część naszego materiału poświęconego “Fabula Ultima”. W drugiej przeczytacie o kolejnych elementach gry, a także o tym, co myślę o prezentowanym tytule.

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Warto przeczytać