Magia, czary i rytuały są nieodzowną częścią gier “Achtung! Cthulhu” i “Cohors Cthulhu”. Są cennym narzędziem nie tylko w rękach kultystów czy mitycznych istot, ale także dla postaci graczy. Zaklęcia bojowe łatwo mogą zmienić sytuację na polu walki i uratować skórę Agentów bądź jeszcze bardziej ich pogrążyć.
To ważny element sesji bez którego “Achtung!” i “Cohorsy” ostatecznie nie mogą się obyć. Dlatego też postanowiłem spisać kilka słów na jej temat, by ludziom zaczynającym rozgrywkę w modiphiusowe Cthulhu było łatwiej zrozumieć, jak ona działa.

Magia w “Achtungu” nie jest inherentnie zła. Kapłani i mędrcy z wielu ludów, takich jak Germanie, Celtowie czy Rzymianie korzystali z niej nie tylko, by krzywdzić, ale także, by pomagać czy wróżyć. Nie wiadomo, czy pochodzi ona od Zewnętrznych lub Starszych Bogów czy z wnętrza ludzkiego (i nieludzkiego) umysłu. Jednakże korzystanie z niej nie jest w “Achtungu” i “Cohorsach” prostą drogą do szaleństwa… No, chyba że mocno przesadzimy z czarowaniem lub staniemy się ofiarą wyjątkowo paskudnego zaklęcia.

Rodzaje magów

W grach z rodziny AC mamy trzy podstawowe rodzaje magów: Tradycjonalistów, Badaczy i Amatorów. Ci pierwsi są adeptami konkretnej magicznej tradycji i mogą uczyć się tylko zaklęć z nią związanych. Zwykle mają oni mentorów, z którymi wspólnie zgłębiają ezoterykę swojej tradycji i to właśnie od nich uczą się zaklęć. Badaczom najbliżej do “tradycyjnie cthulhowych” magów. Uczą się oni magii, studiując rozmaite źródła, czytając księgi i manuskrypty oraz analizując działanie artefaktów. Mogą się nauczyć dowolnego zaklęcia, ale jest to trudniejsze niż w przypadku Tradycjonalistów. Dodatkowo wyjątkowo złośliwy MG może im zablokować dostęp do niektórych zaklęć jako “zbyt zakorzenionych w konkretnej szkole magii”.
Ostatnim typem mistyków są Amatorzy (zwani też czasem w gametalku “dablerami”). Magowie ci nauczyli się czarować przypadkiem, czytając jakąś dziwaczną księgę, mając kontakt z niezwykłą istotą lub nawet rodząc się z taką zdolnością (to ostatnie to mój pomysł). Ich zaklęcia są zawodne, a ich moc niekontrolowana, co często może sprowadzać problemy na otoczenie. Nowych zaklęć uczą się nieco podobnie do Badaczy, ale wymaga to o wiele więcej wysiłku, tym bardziej że każde ich nowe zaklęcie jest trudne w użytkowaniu, dopóki nie przetestują go solidnie w praktyce.
Na poziomie mechaniki magowie różnią się głównym Atrybutem, z którego korzystają do rzucania czarów (i z którego dostają przy okazji premię do Mocy), początkową ilością zaklęć oraz wymaganiami związanymi z nauką kolejnych inwokacji. I tak podstawowym atrybutem Tradycjonalisty jest Wnikliwość i zaczyna z trzema zaklęcia, Badacz korzysta z Rozumowania i ma dwa czary, a Amator wykorzystuje w swoich zaklęciach Wolę i zaczyna z dwoma wypaczonymi zaklęciami lub jedynym działającym normalnie.
Wszystkie trzy typy magów są fajne i mają swoje plusy i minusy. Tradycjonaliści mają więcej czarów i łatwiej uczą się nowych, choć mają dość ograniczoną listę zaklęć. Badacze mają spore możliwości (bo poza magią “aliancką” mogą też poznawać czary “mityczne”). Magia dla Amatorów może być zaś świetnym uzupełnieniem postaci o innej specjalizacji (zwłaszcza jak mamy postać z przyzwoitą Wolą) i takim dodatkowym trickiem, który może ona ukrywać w zanadrzu. W końcu który gadacz nie chciałby mieć możliwości przejrzenia słabości interlokutora, a który żołnierz nie marzy o chwilowej “dopałce” do swoich umiejętności…

Tradycje

Tradycje to magiczne szkoły zbudowane wokół konkretnej kultury, patronującego im bytu lub sposobu rozumienia zdolności nadnaturalnych. Część z nich, tak zwane “tradycje alianckie”, to magia “dobra”, czyli bezwarunkowo zaakceptowana do użycia przez Sekcję M lub Majestic, reszta to… szara strefa, czyli magia mitów, nazistów lub nawet konkretnych frakcji.
Z alianckich (które znajdziemy w “Podręczniku gracza”) mamy więc tradycję celtycką i runiczną, talenty parapsychiczne (czyli szkołę stworzoną w amerykańskich centrach treningowych). Klasyczna magia mitów (opisana w “Podręczniku mistrza gry”) to szkoły związane z Cthulhu, Nyarlathotepem i Yog-Sotothem. Dodatki oczywiście oferują nam kolejne tradycje. W “Forest of Fear” mamy zaklęcia Arduinny (celtyckiej bogini Ardenów) oraz Chartotharkisa (pomniejsze bóstwo związane z koszmarami, Krainami Snów i iluzjami), w “Serpent and the Sands” magię Ofidian (czyli wężoludzi), a w “Vive la Revolution” – Demonologię, z której korzysta francuski ruch oporu.
Daje nam to naprawdę solidną listę zaklęć, co sprawia, że gracze mają z czego wybierać, a prowadzący ma szeroki wachlarz możliwości w budowaniu starć. Niektóre ze szkół są bardzo specyficzne (vide magia związana Chartotharkisem), ale nic nie stoi na przeszkodzie, by korzystać. Na przykład czary wspomnianego przed chwilą paskudnika swobodnie można użyć (po lekkim “reskinie”) w przygodach związanych z innymi zagrożeniami związanymi z Krainami Snów.

Zaklęcia i rytuały

Magia, jeżeli chodzi o praktyczne jej zastosowaniel dzieli się na dwa rodzaje – zaklęcia bojowe i rytuały. Te pierwsze to proste inkantacje, które możemy aktywować prawie natychmiastowo, te drugie są potężniejsze i często o wiele bardziej skomplikowane, jednak skorzystanie z nich wymaga dużo czasu i często sporo więcej zdolności.
Z mechanicznego punktu widzenia zaklęcia są zdolnościami, do których użycia wystarczy jedna runda i opierają się o test prosty, a rytuały o testy przedłużone, gdzie długość każdego interwału określona jest przez prowadzącego.
W tej pierwszej kategorii mieszczą się wszystkie proste czary ofensywne i defensywne, leczenia i zaklęcia wsparcia (czyli popularne buffy) oraz te służące do kontroli przeciwników (crowd control). Rytuały natomiast to między innymi inwokacje służące do nawiązywania kontaktu lub przyzywania istot z mitów (a nawet bogów), klątwy oraz tworzenie artefaktów.
Co ważne, żeby skorzystać z zaklęcia nie dość, że musimy się go nauczyć, to jeszcze musi być ono zaklęte w fetyszu. Z rytuałów natomiast można korzystać tylko w oparciu o spisany przepis i może to uczynić nawet ktoś nieszkolony w wykorzystaniu z mocy nadnaturalnych (choć wtedy zwykle kończy się to tragicznie).

Koszt magii

Magia nie jest oczywiście darmowa, używanie jej osłabia organizm i nie wpływa dobrze na psychikę czarującego. Każdy czar, czy to zaklęcie, czy rytuał, ma koszt w postaci pewnej ilości kości stresu, zwykle z Efektami Przebicie i Wyczerpanie.
Podczas inkantowania (i w każdym interwale rytuału) mag musi też rzucić kośćmi kosztu i przyjąć ich wynik na klatę.
W krytycznych momentach może to skutkować Urazem, ale całość zbalansowana jest tak, że magowie o pewnym doświadczeniu (i co za tym idzie sporej Odwadze) będą mogli czarować częściej niż dyletanci. Jednakże i dla nich nie jest zbyt różowo, gdyż Efekt Wyczerpanie sprawi, że będą łapać punkty Zmęczenia, a ono nie spada tak łatwo, co może sprawić, wykończony mag będzie łatwym celem dla bardziej przyziemnych metod eliminacji.
Patrząc na cenę magii, nie możemy zapominać o Komplikacjach wyrzuconych podczas odpalania zaklęć. Jest o nie łatwiej (po zakres komplikacji jest równy Trudności zaklęcia albo Trudności + 1 w przypadku rytuałów) i mają poważniejsze efekty niż zazwyczaj. I tak zaklęcie ofensywne może na przykład trafić także w sojusznika albo być tak “mistycznie głośne”, że usłyszą je “obdarzeni” w promieniu wielu kilometrów. Co więcej, nieudane zaklęcia z komplikacją nadal mogą się uaktywnić, tylko w sposób odwrotny do zamierzonego albo czyniąc nieprzewidywalne szkody utrudniające dalsze działania (na przykład wysadzić skład amunicji).
W wypadku rytuałów Komplikacje działają nieco inaczej. Nie aktywują się one natychmiastowo, jednak MG zapisuje, ile ich pojawiło się w trakcie testów. Jeżeli liczba Komplikacji wyrówna się z ilością Etapów, to rytuał kończy się Niepowodzeniem i ma efekt inny od zamierzonego (konkretne zmiany opisane są przy każdym z rytuałów).

Wspomaganie rytuałów

Specjalnym rodzajem “kosztownego” czaru jest zaklęcie wypaczone. Rzucanie takiego zaklęcia związane jest z trzema paskudnymi konsekwencjami: zaklęcie takie zawsze obarczone jest co najmniej jedną Komplikacją, kolejne kości do testu rzucania takiego czaru kupować możemy tylko za Zagrożenie i wypaczone zaklęcia nie mogą korzystać z efektów dodatkowych danego czaru, natomiast interpretując je zawsze trzeba brać pod uwagę przypisane do nich wypaczenia. I tak na przykład wypaczony Samozapłon nie może zwiększać zasięgu, a musi korzystać z Efektu Obszarowego, który może objąć także sojuszników (czego miałem kiedyś paskudny przykład na sesji).

Anatomia zaklęć i rytuałów

Zaklęcia i rytuały korzystają z usystematyzowanych opisów, na które składają się konkretne elementy. Przy zaklęciu (poza fluffowym opisem) określona jest umiejętność, z której korzystamy przy rzucaniu zaklęcia (atrybut wynika z rodzaju maga) i jego trudność, a także koszt (więcej o nim niżej), efekt oraz przypisane do czaru dodatkoweJ możliwości wydania Impetu). W opisie rytuału dochodzą do tego wszystkie klocki potrzebne do dookreślenia testu przedłużonego, czyli Tor postępu oraz ilość Etapów potrzebnych do jego zakończenia oraz instrukcje dotyczące tego, co stanie się, jeżeli nam nie wyjdzie.
Warto tu zauważyć, że w rodzinie AC nie ma jednej umiejętności związanej z rzucaniem czarów, lecz z każde z zaklęć lub rytuałów ma przypisaną własną. Co więcej, każda z potencjalnie magicznych umiejętności ma specjalną biegłość, która obejmuje swoim zakresem rzucanie zaklęć (Perswazja – Inwokacje, Przetwanie – Mistycyzm). Wyjątkiem jest Walka, która nie ma odpowiedniej biegłości, co sprawia, że ciężej nią wykręcić dużą ilość sukcesów.

Przykład:

Młot Thora
Tkacz wykorzystuje mistyczną runę Thurisaz, od dawna kojarzoną z legendarnym bogiem piorunów, przywołującą moc jego młota Mjølnira, aby zaatakować przeciwnika niszczycielskimi piorunami. Wzmaga się wiatr, zbierają chmury burzowe, a z maga wystrzeliwuje energia elektryczna, która uderza w cel i powoduje potężne obrażenia u niego oraz wszystkich w pobliżu.

Umiejętność: Walka
Trudność: 2
Koszt: 4K Przebicie 1, Wyczerpanie
Czas trwania: Natychmiastowy

Efekt
Zaklęcie ataku. Jego celem jest pojedynczy wróg lub obiekt w średnim zasięgu, któremu zadaje obrażenia (liczba równa mocy maga +2) z Efektem Obszarowe.

Impet

•  za 1 punkt Impetu zastąp Efekt Obszarowe Efektem Przebicie 2.
•  za 2 punkty Impetu atak wywołuje dodatkowo Efekt Brutalne.
•  za 2 punkty Impetu atak wywołuje dodatkowo Efekt Ogłuszające.

Przykład:

RYTUAŁ: Balsam Belenusa
Rytuał przywołuje uzdrawiającą moc świetlistego celtyckiego boga, która leczy najpoważniejsze rany, zapewnia ukojenie duszom wstrząśniętym traumą współczesnej zmechanizowanej walki lub uzdrawia obrażenia psychiczne wywołane okultystyczną grozą.

Wymagania: Narzędzia rytualne
Test: Medycyna, trudność 2
Tor postępu rytuału: 10
Etapy: 1+ (według uznania MG)
Koszt: 3 Wyczerpanie
Czas trwania: Natychmiastowy

Rezultat
Mag może uzdrowić jedną osobę lub istotę w bezpośrednim zasięgu; musi zdecydować czy chce uleczyć uszczerbek fizyczny, czy psychiczny. Każdy wymagany etap rytuału leczy (powodując usunięcie) jeden uraz wybranego rodzaju. Zamiast tego obrzęd może natychmiast usunąć całe odczuwane przez pacjenta Zmęczenie. Efekty te wolno ze sobą łączyć – aby wyleczyć Zmęczenie oraz dwa urazy fizyczne, trzeba ukończyć trzy etapy (jeden odpowiada za Zmęczenie, a dwa pozostałe za urazy).

Niepowodzenie
Jeśli rytuał się nie powiedzenie, to leczy on pacjenta, lecz w niewłaściwy sposób. Każdy wyleczony uraz natychmiast staje się blizną, bez możliwości rzutu kośćmi, aby się temu oprzeć. Tylko połowa Zmęczenia bohatera (zaokrąglona w dół) zostaje usunięta. Dodatkowo za każdy uleczony uraz mag doznaje jednego urazu tego samego rodzaju, ponieważ rytuał czerpie moc leczniczą z jego życiowej energii.

Jak rzucamy zaklęcia (na przykładzie Młota Thora)

Ranulf, dzielny norweski agent Sekcji M i Tkacz Run (Wnikliwość 11, Walka 3, Stres 12, Odwaga 4) próbuje uderzyć zaklęciem w zgraję ożywieńców, z którymi walczą jego towarzysze. Bierze więc cztery kości (dokupuje dwie za drużynowy Impet). Jego próg sukcesu wynosi 14 (suma atrybutu i umiejętności), a trudność zaklęcia to 2. Wyrzuca 1, 3, 10 i 19. Co oznacza 4 sukcesy i Komplikację (zaklęcie ma trudność 2, więc Zakres Komplikacji to 19-20).
Zaklęcie udało się i dodatkowo wykupiony zostaje efekt Brutalny. Pora rzucić na koszt. Wyrzucone zostaje 1, 3, 5 i 6, czyli 3 obrażenia i 2 Efekty. Młot ma cechy Przebicie 1 i Wyczerpanie i po przeliczeniu Ranulf otrzymuje 1 punkt Stresu i 2 Zmęczenia. Kosztownie, ale w graniach rozsądku.
Teraz czas na obrażenia. To 6 Kości z efektami Obszarowy i Brutalny. Niestety czar obarczony jest Komplikacją, więc obrażenia te otrzymają nie tylko nieumarli, ale także jeden z towarzyszy Ranulfa.

Jak odprawiamy rytuał (na przykładzie Balsamu Belenusa)

Ranulf (współczynniki jak wyżej, ale efektywny tor Stresu zmniejsza się do 10, ze względu na Zmęczenie, Medycyna Ranulfa wynosi 2) czuje się winny, że jedna z jego towarzek, Joan, otrzymała dwa urazy w walce z nieumarłymi hitlerowcami. Postanawia więc odprawić rytuał zwany Balsamem Belenusa, by uleczyć przyjaciółkę.
Decyduje się uleczyć oba urazy (co sprawia, że rytuał będzie dwuetapowy) i zaczyna inkantację.

Runda pierwsza
Dobiera kostkę za Zagrożenie i rzuca 11, 10, 17. Dwa sukcesy bez komplikacji. Spokojny początek. Rzut na Moc. 1, 1, 3, 5, czyli 1, 1, 0,Efekt. W sumie 4 + nic niewnoszący Efekt. Dość biednie, ale cztery pola z Toru zostają skreślone… Teraz następuje rzut na Koszt i mamy 1, 6, 6, czyli 3 + 2 Efekty. Dużo boleśniej, bo mimo nieprzebicia Odwagi to nadal 2 punkty Zmęczenia, czyli tor Stresu Ranulfa wynosi teraz 8…

Runda druga
Ranulf znów sięga po Zagrożenie. MG postanawia utrudnić sprawę i korzystając ze swoich punktów tworzy Fakt “Fluktuacje magii”, który utrudnia o 1 odprawienie rytuału. Turlają się kostki i wychodzi 4, 5, 17. Znów dwa sukcesy, jednak tym razem to za mało, by zdać test. Mimo porażki i tak trzeba zapłacić Koszt. Gracz prowadzący Ranulfa rzuca i wypada mu 1, 3, 6. Znów za mało, by Ranulf dostał obrażenia, ale ponownie wypada Efekt, czyli otrzymuje on Zmęczenie.

Runda trzecia
Gracz prowadzący Ranulfa widzi, że zaczyna się robić ciasno z Torem Stresu i postanawia, że Ranulf tym razem zapłaci krwią za rytuał. Dokupuje 2 kostki (za 3 punkty Zagrożenia). I rzuca. Mamy 1, 3 i 19. Czyli trzy sukcesy i komplikacja. Tyle wystarczy, by zdać, ale bez dodatkowego Impetu (nadal działa “Fluktuacja magii”). Co ważne, Komplikacja tym razem nie sprawi problemu, bo rytuał ma dwa etapy i dopiero przy dwóch komplikacjach mielibyśmy do czynienia z niepowodzeniem.
Turlamy na Moc z dodatkową kością za ofiarę z krwi. 1, 2, 5, 2, 5. 6 obrażeń i Efekt! Fantastyczny rzut, który wystarczy, by zakończyć w tym rzucie dwa etapy! Pierwszy za 5 obrażeń i drugi za “wyzerowanie” Toru Postępu!
Magia spływa na Joan i uzdrawia ją!
To jednak nie koniec, bo teraz Ranulf musi zapłacić Koszt ostatniej rundy rytuału. Wypada 2, 2 i 5. Czyli 5 obrażeń z Efektem… Normalnie nie byłoby problemu, bo Odwaga Ranulfa to 4. Postanowił jednak złożyć ofiarę z własnej krwi i otrzymuje obrażenia fizyczne zamiast mentalnych, a jego Pancerz to 0… Otrzymuje więc Uraz i dodatkowo punkt Zmęczenia (za Efekt). To potężna cena za pomoc. Ale magia nie zna taryfy ulgowej…

Kilka słów na koniec

Nie czarujmy się. Magia w “Achtung! Cthulhu” i “Cohors! Cthulhu” nie należy do najłatwiejszych. Korzystając z niej na sesji, trzeba pamiętać o wielu zasadach i drobnych mechanikach, a do tego zaklęcia i rytuały nie zawsze spisane są jednoznacznie i często wymagają od prowadzącego dookreślania szczegółów. Mimo tego doskonale bawię się, używając jej podczas sesji. Jest całkiem ciekawie zbalansowana i momentami staje się bronią obusieczną, zwłaszcza gdy czarujący zaczynają turlać Komplikacje.
Bez dwóch zdań trzeba do niej przysiąść przed sesją i dobrze się jej nauczyć, nim zaczniemy z niej korzystać na większą skalę, ale zdecydowanie jest to gra warta świeczki.

Grę po polsku wydaje Alis Games. 

Grę po angielsku wydaje Modiphius. 

Warto przeczytać

Dzisiejszy materiał to dodatkowe Tajemnicze Miejsce, które możecie rozegrać wraz z “Zestawem Startowym” do “Jedynego Pierścienia”. Razem z przyjaciółmi Bilba wybierzecie się do sadu jego starego przyjaciela (i dostawcy przedniego cydru), by sprawdzić, czemu tegoroczne beczułki nie dotarły do Bag End.
Proponuję, by to Tajemnicze Miejsce rozegrać jako ostatni luźny scenariusz, tuż przed przygodą “Listonosze mimo woli”. Fajnie będzie, jeżeli drużyna nieco ogra się z postaciami, nim wyruszy, by rozwiązać tę niełatwą misję.
“Sad starego Strudwicka” rozpisano zgodnie z zasadami ze “Startera”, które nie zawierają reguł dotyczących Cienia oraz mechanik związanych z Nienawiścią i Determinacją. Jeżeli chcecie poprowadzić to Tajemnicze miejsce zgodnie z pełnymi zasadami z podstawki, to na końcu znajdziecie ramkę ze statblokami dopasowanymi do tych reguł.

Pogłoska

Strudwickowie to dziwna rodzina. Na dom wybrali sobie całkowite odludzie, w którym żaden rozsądny hobbit nigdy nie postawiłby nogi. Dodatkowo mieszkają w naziemnym domu, a nie w porządnym smajalu. Ani chybi interesa jakieś prowadzą z tymi z Bree albo nawet z Dużymi Ludźmi. Ja bym ich unikał, ale daję słowo – cydr, który pędzą to najprzedniejsza małmazja. Godna każdego stołu w Shire!

Dawna wiedza

I zdarzyło się tuż zwycięstwie na Północnych Wzgórzach, że stryj władcy Aravin, łasy na władzę przeklętnik, sojusz z Królem-Czarnoksiężnikiem zawarł. Pan na Angmarze obiecał zdrajcy tron i władanie całym dawnym Arnorem, jeżeli tylko bratanka swego, Araphora, życia pozbawi.
Zebrał tedy Aravin wiernych sobie zbrojnych i napadł na dworek myśliwski nieopodal Starego Lasu wybudowany, w którym król lubił przebywać. Ze służby i gwardii nikt żyw nie został, a sam młody władca żywcem uszedł jedynie dzięki poświęceniu swych przybocznych.
Przez kilka kolejnych tygodni poszukiwany przez zbrojnych stryja Araphor ukrywał się w Starym Lesie, jednak w końcu udało mu się wrócić do Fornostu, gdzie zebrał wiernych sobie Dunedainów i przy wsparciu Cirdana ruszył przeciwko stryjowi. Bratobójcza bitwa nie była długa, ale żadnemu ze zdrajców, poza samym królewskim stryjem, cało ujść nie pozwolono. Aravina natomiast król Araphor kazał schwytać, a potem żywcem zamurować w piwnicach myśliwskiego dworku, by ów ostatnie dni swojego życia spędził wśród duchów tych, których zamordował. Następnie młody władca kazał wszystko zburzyć i ziemią zasypać tak, by wszyscy o stryju-zdrajcy zapomnieli.

Omówienie

Mniej więcej pięćdziesiąt lat temu rodzina Strudwicków osiedliła się na wzgórzu nieopodal lasu we Wschodniej Ćwiartce. Ziemia ta była niczyja i nikt jej nie uprawiał, więc ówczesny nestor rodu, Sadok Starszy (ojciec Samwise’a), kupił ją za bezcen i sprowadził tam całą swoją rodzinę. Hobbit wybrał wzgórze nie bez przyczyny, doskonale znał się na sadownictwie, a dodatkowo ukształtowanie pagórka czyniło go idealnym na sad jabłkowy.

Początkowo Strudwickowie nie byli specjalnie bogaci i nie stać ich było na wybudowanie porządnego smajala, postanowili więc osiedlić się (tymczasowo oczywiście) w dużym, drewnianym hobbickim domu, zaprojektowanym na modłę domostw z Bree. Obok domu wybudowano gorzelnie i wkrótce cydr Strudwicków stał się cenionym napitkiem w całej okolicy, a ich siedzibę zaczęto nazywać Wzgórzem Strudwicków.

Po jakimś czasie, gdy Strudwickami rządził już Samwise, ród wzbogacił się na tyle, by rozpocząć budowę smajala. Jednak w trakcie drążenia tuneli natrafili na szczątki starożytnej konstrukcji i jej mieszkańca – upiora żywcem pochowanego księcia Aravina. Robotnicy uciekli w popłochu i przez jakiś czas po gospodach Shire krążyła opowieść o duchu ze Wzgórza Strudwicków (udany test Wiedzy z 1 kostką mniej pozwoli któremuś z bohaterów wydobyć ją z odmętów historii, które słyszał w dzieciństwie), ale potem o niej zapomniano. Niestety Samwise i jego rodzina zostali z dość “upiornym” problemem na głowie.

Na szczęście hobbit nie był w ciemię bity, znał stare opowieści i postanowił upiora oszukać. Obiecał mu żywą krew składaną w ofierze każdego roku, w zamian za co upiór miał nie gnębić jego rodziny. Umowę przypieczętowali “magiczną przysięgą”, którą hobbit wyczytał w jakiejś książce z baśniami, którą kupił kiedyś podczas wizyty w Bree. Ważne jest jednak to, że Samwise bardzo sprytnie dobrał słowa dotyczące “krwawej ofiary” składanej upiorowi i generalnie wystarczyło, że w dniu rozliczenia upuścił kilka kropli życiodajnego płynu z przeciętego palca, a upiór był bezsilny.

Wszystko było dobrze aż do ostatniej zimy, gdy Samwise spadł z drabiny i zmarł, nie odzyskawszy przytomności. Przed śmiercią bełkotał coś o upiorach i krwawych ofiarach, ale jego syn, Sadok, rozsądny i mocno stąpający po ziemi hobbit zrzucił to na karb maligny.

Oczywiście, gdy ofiara nie została w odpowiednim czasie złożona, upiór został zwolniony z umowy i zaczął mścić się na rodzinie cwaniaka, który go oszukał. Rodzina Strudwicków nie chce opuścić swego domu i sadu. W końcu posiadłość należy do ich i nie będzie żaden upiór wyganiał ich z ojcowizny. Początkowo udawało im się jakoś sobie radzić, upiór działał tylko w nocy i z jakichś powodów nie mógł wejść do domu. Ostatnio jednak sytuacja mocno się pogorszyła. Upiór opętał alfę sfory dzikich psów, które uniemożliwiają Strudwickom opuszczanie domu nawet w dzień.

Układ

Wzgórze Strudwicków i znajdujący się na nim sad to malownicza okolica położona jednak dość daleko od większości hobbickich sadyb, czyli w cieniu lasu między Rzeką Graniczną a Ostowym Potokiem, w południowej części Wschodniej Ćwiartki. Jedyna przyzwoita droga, jaka wiedzie do Wzgórza Strudwicków zaczyna się w Wierzbinie i tylko nią da się przejechać wozem.
Samo Wzgórze z oddali wygląda bardzo pięknie. W całości porastają je rozłożyste jabłonie, a na samym jego szczycie pyszni się duży hobbicki dom. Jeżeli Drużyna opuści Wierzbinę rankiem, to do Wzgórza powinna dojechać tuż po zmierzchu, czyli dokładnie w momencie, w którym na łowy wyrusza upiór.

Sad

Sad porasta całe wzgórze. Drzewa są duże i rozłożyste i można w razie potrzeby się na nie wdrapać. Korony drzew są mocno rozrośnięte i sprawny hobbit może próbować poruszać się pomiędzy nimi. Jabłka natomiast są jeszcze niedojrzałe i kwaśne.

Dom Strudwicków

Dom Strudwicków jest parterowy, ale dość rozległy. Ma kilkanaście pomieszczeń i choć część z nich jest gospodarska, to mieszkającej w nim rodzinie żyje się całkiem wygodnie.
Strudwicków jest piątka: Sadok Młodszy, jego żona Aralia, córki – starsza Fiołek i młodsza Złotnica (nazywana przez wszystkich Złotkiem) oraz bardzo mały jeszcze syn, Samwise Młodszy. Cała grupa jest śmiertelne przerażona i wychudzona (choć zapasy w piwniczce są jeszcze całkiem zacne). Od blisko trzech miesięcy pojawia się upiór, który z biegiem czasu staje się coraz bardziej agresywny, a nieco ponad dwa tygodnie temu dołączyła do niego banda dzikich psów, których nie sposób odegnać. Upiór jest agresywny i atakuje (zarówno Sadok, jak i Fiołek mogą pokazać przypominające plamy białej skóry blizny jako dowód), nie może jednak wejść do domu i tu rodzina czuje się bezpieczna. Mimo tego Strudwickowie nie chcą opuszczać domu. To ich ojcowizna i nie chcą jej porzucić.
W domu (poza widłami i kosą) nie ma żadnej typowej broni. Dodatkowo z ciekawych rzeczy można znaleźć tu książkę ze starymi ludzkimi podaniami, którą Samwise czytał przed śmiercią (można się w niej przeczytać historię Aravina), klucz pozwalający otworzyć pracownię Samwisa (w skrytce w podłodze, w dawnej sypialni Samwise’a), oraz solidnie zardzewiały miecz (ukryty w filarze idealnie pośrodku piwnicy).

Gorzelnia

W gorzelni znajdują się nie tylko wszystkie urządzenia niezbędne do pędzenia cydru, ale również zapas około pięćdziesięciu baryłek trunku. Drzwi budynku można zamknąć i w środku schować się przed sforą, ale budynek ten nie stanowi ochrony przed upiorem.

Stodoła

Podobnie jak gorzelnia, jest porządnie zamykanym budynkiem, w którym możemy się schować przed psami, ale nie przed upiorem.
Jeżeli chcemy wprowadzić wątek dodatkowy, to w stodole mogą być zwierzęta gospodarskie, a nakarmienie ich może być ciekawą dodatkową aktywnością.

Stara studnia

Studnię tę zaczęto budować razem ze smajalem. Nigdy nie wykopano jej do końca, gdyż po tym, jak robotnicy uciekli przed upiorem, zawieszono wszystkie prace we wnętrzu wzgórza. Co ważne studnia łączy się z piwnicami pałacyku (o czym upiór nie wie) i może być w razie potrzeby tajnym przejściem. Chwilowo jest jednak przykryta deskami, by nikt nie wpadł do środka.

Podziemna pracownia Samwisa

W niedokończonym smajalu znajduje się pracowania Samwisa. Stary hobbit zdawał sobie sprawę, że pakt z upiorem nie będzie trwał wiecznie i postanowił znaleźć jakiś sposób na permanentne pozbycie się problemu. Zgromadził całkiem sporą bibliotekę różnego typu pism, które kupował pokątnie podczas podróży z trunkami do Bree, a nawet Tharbadu.
Tutaj też można znaleźć oryginalną księgę użytą do zawarcia umowy z upiorem. Ów dziwaczny grymuar napisano archaicznym adunaickim i są to zapiski jednego z ludzkich czarnoksiężników współpracujących z Królem Nazguli. Człowiek ów spisał formuły pozwalające przymuszać upiory do działania i paktować z nimi. Te plugawe zapiski zostały częściowo przetłumaczone przez Samwise’a.
Wśród ksiąg można znaleźć wiele mniej lub bardziej przydatnych podań i baśni oraz napisany przez starego Strudwicka całkiem porządny słownik języka adunaickiego.
Podziemna pracownia zamknięta jest na cztery spusty, klucz, jak wspomniano wyżej, ukryto w skrytce pod podłogą głównej sypialni.

Piwnice pałacyku

Pozostałości po starym pałacyku to raptem trzy pomieszczenia (cała reszta została zrównana z ziemią), które nie zawaliły się wraz z resztą, gdy młody król kazał pogrzebać stryja żywcem. Tutaj można znaleźć szkielet zdradzieckiego księcia i tutaj upiór jest zawsze aktywny, niezależnie od pory dnia i nocy. Sprytni gracze, którzy postanowią wykraść szkielet, mogą jednak odciągnąć upiora. Przy szkielecie można znaleźć przeklęty miecz, którym teoretycznie można zgładzić upiora. Starter nie ma zasad dotyczących przeklętej broni, tak więc, jeżeli prowadzący chce go wprowadzić, może spokojnie popłynąć i sprowadzić na dzierżącego go hobbita wizje i głosy z tyłu głowy i nawet po zdanym teście Mądrości sprawić, że będzie zachowywał się niezwykle.

Intrygi i kłopoty

Wieczór pełen niespodzianek

To scena otwarcia właściwej części przygody i jedyna, którą proponuję rozegrać zaraz po dotarciu na wzgórze. Jej celem jest zbudowanie lekkiego klimatu grozy. Sama przygoda nie musi być “horrorowa”, ale otwarcie jej dość niespokojną sceną nada jej odpowiedni ton.
Drużyna przybywa na Wzgórze Strudwicków tuż po zmierzchu. Jest ciemno i ponuro. Letnie niebo jest zasnute chmurami, a gwiazdy i mały księżyc dają niewiele światła. By rozjaśnić sobie drogę, drużyna musi zapalić latarnie. Przy bramie na Wzgórze wita ich wypisany farbą na kawałku drewna dość koślawy napis “Nie wchodzić! Śmiertelne niebezpieczeństwo”. Prawie natychmiast powita ich też wycie “wilków” (w końcu bardzo trudno jest odróżnić skowyt wilka od wycia dużego psa, zwłaszcza jak jest się szanowanym hobbitem).
Gdy grupa rusza na wzgórze, wycie powinno się powtórzyć, a potem kolejny raz, o wiele bliżej. Powinni też zacząć zauważać słabo widoczną postać, która ruszy za nimi w pogoń. Nie jest to jednak czas na konfrontację, więc gdy tylko zbliżą się do domu, postać zniknie.

Upiór z głębi ziemi

Upiór zdradzieckiego księcia nie bardzo pamięta kim był i jest generalnie tradycyjnym krwiożerczym i szalonym upiorem. Chce zemścić się na żywych, a na Strudwickach w szczególności (za oszukanie go). Stwór atakuje po zmierzchu, często korzystając ze swych psów, by rozdzielić grupę i móc dobrać się do pojedynczego przerażonego celu.
Jeżeli drużyna postanowi przypomnieć mu jego historię, to powoli zacznie odzyskiwać pamięć i stanie się bardziej podatny na przekonanie do ustąpienia. Ekstremalnie sprytna grupa może spróbować nawrócenia dawnego dunedaińskiego rycerza, ale wymaga to świetnie zdanego rzutu (z dwoma specjalnymi sukcesami), albo doskonałych argumentów. (Patrz sekcja dotycząca potencjalnych rozwiązań).

Dzikie psy

Stado kilku (ostateczną liczebność pozostawiam Mistrzyni Wiedzy, ja zakładam pięć sztuk) psów, którego przewodnik znajduje się pod całkowitą kontrolą upiora. W dzień główny pies jest naczyniem dla zdradzieckiego księcia i gdy gracze to odkryją, może być to jeden ze sposobów na komunikację z upiorem. Pies nie odpowie im oczywiście słowami, ale może kiwać głową, uderzać łapą lub skorzystać z innego sposobu komunikacji, jaki wymyślą gracze.
Psy nie opuszczają terenu posiadłości, nie wchodzą do domu, obory i gorzelni (chyba, że ktoś zostawi otwarte drzwi, ale wtedy jest sam sobie winien). Dodatkowo naprawdę trudno jest je przestraszyć (a alfy grupy zwyczajnie się nie da).

“Sad starego Strudwicka” na zasadach z podręcznika podstawowego

Przygoda “Sad starego Strudwicka” zaprojektowana jest dla hobbitów z “Zestawu Startowego”, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by i normalna drużyna wybrała się, by zbadać tajemnicę hobbickiego sadu, tym bardziej że wśród pism w pracowni Samwise’a można znaleźć poszukiwane przez bohaterów inkunabuły.
Otwarcie przygody może być podobnie jak w wypadku hobbitów z Shire – w końcu dobry cydr jest dobry niezależnie od tego czy pochodzi się z małego ludu, czy jest się zaprawionym w bojach matrosem. Inną zahaczką może być informacja o hobbickim bimbrowniku skupującym stare księgi, zwłaszcza te z baśniami i przypowieściami dotyczącymi upiorów.
Poniżej znajdziecie też statystyki Aravina i jego psów. Są one nieco podkręcone w porównaniu z tymi z hobbickiej wersji przygody. W końcu bohaterowie z podstawki mają dostęp do lepszego sprzętu niż drużyna ze Startera.
Jeżeli Mistrzyni ma ochotę, może uznać, że rupiecie z piwnic starego pałacyku są Bogatym Skarbcem, a samo ciało Aravina może mieć jakiś magiczny skarb. Jednak prawie na pewno będzie on przeklęty.

Statystyki przeciwników na pełnej mechanice:

Grę Jedyny Pierścień wydaje w Polsce Black Monk Games.

Warto przeczytać

Przygotowując się do sesji – o ile nie jesteście maszynistami wąskotorówki – powinniście przygotować się na dziwne i pokręcone pomysły graczy. Nawet jeżeli wasi milusińscy z grubsza podążać będą zaplanowanymi przez was ścieżkami, to i tak może zdarzyć się zboczenie z kursu, przestój w fabule, bądź po prostu zainteresowanie pobocznymi rzeczami. W takich sytuacjach zazwyczaj naszym podstawowym zadaniem jest doimprowizowanie nowych elementów.
Można to zrobić na wiele sposobów (a ilość sposobów, które znamy wzrasta liniowo im dłużej gramy i prowadzimy) i zapewne każdy z was ma jakieś własne metody dobudowywania elementów sesji ad hoc. Ja także mam swoje sztuczki i w tym wpisie podzielę się z wami moim ulubionymi. Sięgam do nie dość regularnie i moim skromnym zdaniem są działają one naprawdę skutecznie.

Projektując przygody najważniejsze są dla mnie nazwy: imiona postaci, miejsc lub przedmiotów. Stanowią dla mnie tagi – aktywatory mnemotechniczne, które “dopinam” do konkretnych elementów konstrukcji świata. Gdybyście kiedyś zobaczyli moje notatki na sesje to waszym oczom ukazałaby się głównie lista imion z krótkimi opisami NPCów. Główne wątki sesji uzupełniam materiałami potrzebnymi mi do improwizowania wątków pobocznych i żywego świata. Szykując się więc do spotkania z graczami staram się więc opracować listy “nazw wolnych”. Zazwyczaj wystarczy ich dziesięć na całą sesje (stąd nazwa reguły).

Grafika pochodzi z serwisu Pexels

Najważniejsze są tu oczywiście imiona (i nazwiska o ile system tego wymaga) potencjalnych bohaterów niezależnych. Dzięki nim moi NPCe trzeciej kategorii szybko mogą stać się interesującymi “dwójkami”(więcej o kategoryzowaniu NPCów znajdziecie poniżej). Na tym etapie nie wiem, jak bardzo jest istotne czy Klaus Goertz jest karczmarzem, strażnikiem świątynnym czy może sprzedaje na rynku brukiew. Jest imieniem, które stanie się bohaterem niezależnym, gdy przyjdzie taka potrzeba, czyli gdy gracze zainteresują się jakimś NPCem wystarczająco, by awansował z “trójki” na “dwójkę”. Razem z imionami staram się przygotować też listę wyróżników, czyli cech psychicznych lub fizycznych odróżniających naszego NPCa od tłumu innych. Z doświadczenia wiem, że gracze łatwiej zapamiętają jakiś wyróżnik niż imię bohatera niezależnego.

Poza imionami (z nich będziemy, znając życie, korzystać najczęściej) przygotowuję nazwy miejsc: wsi, miasteczek, karczm, czy orientacyjnych punktów terenu. Korzystam z nich rzadziej niż z imion i inicjalnie przygotowanie takich list kosztuje mnie nieco czasu, ale za to mogą posłużyć mi dość długo.

Ostatnią, ale dość istotną listą jest zestaw prostych wątków pobocznych. Takich nieco płaskich zahaczek, które pojawią się, gdy gracze szczególnie „przydrążą” jakąś “dwójkę”, która niedawno była “trójką”, albo w niekomfortowym dla zaplanowanej przez nas fabuły czasie zaczną interesować się okolicą. Podobnie jak w przypadku NPCów, i tu świat nie powinien być kartonowy, bo przecież rzeczy nie tylko dzieją się w Rdestowej Łące, gdzie czeka na graczy misja, ale w będących po drodze Trzech Buczkach też czas nie stoi w miejscu. Dlatego zawsze mam przygotowaną listę prostych, pobocznych zadanek. Zaginiona świnia, dzieciak, który się gdzieś zaplątał, coś grasujące w lasku, konflikt pomiędzy sąsiadami, czy nieuczciwy burgmajster to poziom abstrakcji, który mają przygotowane przeze mnie „nasiona zadań”. Bohaterowie, kiedy usłyszą o głębi problemów w przysłowiowych Trzech Buczkach, zazwyczaj machną na nie ręką, czasem jednak czymś się zainteresują, a jeśli rozwiniemy zahaczkę w wątek – świat zdecydowanie się ożywi/ożyje. A może w trakcie rozwiązywania wątku doznamy przypływu inspiracji (działania graczy dostarczą nam wątków aktywizujących nasze szare komórki), a ów nanowątek poboczny wepniemy w główną przygodę i poza nieśmiertelną chwałą Bohaterów Trzech Buczków dołożymy graczom jakąś istotną wskazówkę do głównego wątku? Może dzieciaka chcieli porwać kultyści z Rdestowej Łąki, których gracze rozpracowują, może świniaka zjedli orczy maruderzy szykujący się do ataku? Może nawet nanowątek stanie się główną fabułą sesji (polecam to rozwiązanie, zwłaszcza kiedy prowadzimy długą kampanię i nigdzie nam się nie spieszy) i z przygody pod tytułem „Droga do Rdestowej Łąki” zrobi nam się taka, którą nazwiemy „Źle się dzieje w Trzech Buczkach”. Lista jest bazą dla naszych własnych umiejętności improwizacyjnych. Dzięki niej nie zatniemy się w momencie, gdy gracze zapytają ćmę karczemną „A co tam, kumie, we wiosce słychać?”.

Grafika: Dim Hou z serwisu Unsplash

Listy stworzone dzięki “Zasadzie 10 nazw” to proste narzędzie, mające odciążyć mistrza gry i być zapleczem dla jego kreatywnej improwizacji. Można sobie radzić bez nich, ale leżący obok notatek spis zapewnia spory komfort psychiczny, co samo w sobie potrafi być niebagatelną pomocą na sesji. Sam, jak pisałem, improwizuję na sesjach bardzo dużo i dzięki listom nie zacinam się, a świat płynie razem z graczami, dając im pełną swobodę działania. Dzięki improwizacji drużyna prawie nigdy nie wpadnie na żadną ścianę, a dzięki przygotowanym wcześniej dziesięciu nazwom, nawet jeżeli się to zdarzy, to ta ściana miast blokadą – będzie przyczynkiem do dalszej historii. I takich sesji wam życzę!

Gdy sięgam po gry dziejące się mniej więcej w naszym świecie (czyli coś w klimatach “Zewu Cthulhu”, “Dresden Files”, “Potwora Tygodnia”, czy nawet WoDu albo “Vaesen”) to ważnym elementem jest dla mnie sceneria, w której przyjdzie graczom rozgrywać swoją przygodę.

Tak jak pisałem już wielokrotnie – im lepiej poznam miejsce, w którym zamierzam prowadzić, tym łatwiej doimprowizowywać mi elementy, gdy gracze zaczynają eksplorować blaski i cienie scenariusza. Dlatego nie lubię sięgać po sztampowe miasteczka środkowego-wschodu, lesistego północnego-zachodu czy parnego południa USA, wolę osadzić swoją przygodę w realnie istniejącym miejscu. Tekst tyczy się oczywiście całego świata, a nie tylko USA oczywiście, USA (i Wielka Brytania oraz Polska) są dla mnie po prostu najłatwiejsze do przeczytania i wyszukania.

Moim najlepszym przyjacielem podczas poszukiwań jest Google Maps. Jest też pierwszym krokiem na mojej drodze do napisania przygody. Zazwyczaj mam już jakiś pomysł na nadnaturalny element i wtedy staram się dopasować lokalizację do pomysłu. Szukam miejsc, gdzie jest odpowiednio dużo lasów, jezioro, jakiejś skały, miejsce mniej znanej bitwy czy podrzędny uniwersytet itd, itp. Jeżeli nie mam jeszcze ogólnego pomysłu, to szukam po prostu inspirującego miejsca.

Gdy wytypuję jakieś miejsce, zaczynam krok drugi – czyli googlanie informacji, które można znaleźć o miasteczku. Pierwsza jest Wikipedia, zazwyczaj miasteczko ma jakąś nawet uproszczczoną stronę, są odnośniki do hrabstwa, okolicy, ciekawych geograficznie miejsc oraz, oczywiście, baza dalszych linków do wyszukania. Na tym poziomie już zazwyczaj wiem, czy trafiłem dobrze, czy muszę wrócić do Google Maps.

Muzeum więzienia Limestone Block w Rolla w stanie Missouri. Cała sesja, łącznie z włamaniem do tego muzeum, by porozmawiać z zamieszkującymi je duchami powstała zgodnie z opiswaną metodą.

Dalej – strona miasteczka, lokalnej policji, gazety i izby handlu. Te cztery strony (o ile istnieją, ale często tak jest) dają mi mniej więcej obraz miasta, ważnych miejsc i ludzi. Czasem jest też wersja online lokalnej gazety, czasem skany starszych materiałów – a wszystko to daje mi jakiś punkt zaczepienia dla przygody, albo sam pomysł na scenariusz. Dodatkowo czasem na tych stronach znajdują się informacje dla turystów, ulotki, gotowe opisy ciekawych miejsc, czy reklamy. Wszystko jest “prawie gotowym handoutem”, który można wydrukować i dać graczom.

Ostatnim krokiem jest znalezienie fotografii (Google Maps + strona miasteczka) lokalnego motelu, kilku knajp, posterunku policji (o ile jest), kościołów i jakichś ciekawych miejsc oraz skopiowanie mapki miejscowości. Całość daje mi “obszarowe handouty” (jak je nazywam), czyli pomoce sesyjne związane z lokacją, a nie z samą przygodą – gotowe, autentyczne miejsca, które na sesji mogę opisać albo pokazać. Jeżeli przygoda ma być silnie związana z policją, staram się wyszukać też zdjęcia lokalnych policjantów.

Z tymi informacjami mogę już cofnąć się do poziomu kreacji przygody i posplatać swój pomysł z realną lokacją (lub gdy to lokacja podrzuciła mi pomysł – rozpisać go). W ten sposób spajam fikcję z realnością i nadaję sesji ostateczny kształt. Dzięki takiemu wyszukaniu informacji mam obraz miejsca i często poboczne wątki lub motywy na sceny i scenki, które pojawią się w tle sesji. Świat nabiera trójwymiarowej głębi i kolorów.

Wyszukiwanie miasteczek bardzo pomaga mi w pisaniu sesji. Daje pożywkę dla wyobraźni i współgra z kreacją. Dzięki temu moje przygody zyskują odpowiednią dozę realizmu, by ułatwić graczom immersję ze światem. Research nie musi być zbyt głęboki, bo ma być tylko tłem dla wszystkiego, co wydarzy się dalej. Tym bardziej że gracze rzadko będą się wgłębiać mocniej, niż to jest konieczne, bo zazwyczaj ważniejsza będzie fikcja naszego głównego wątku.

Metoda ta nadaje się świetnie do wszelkich iteracji współczesnego “Zewu Cthulhu”, “Dresden Files”, “WoDa”, “Potwora Tygodnia”, a nawet, po pewnych przeróbkach, do gier postapo, czy mocniej historycznych (stosowałem ją nawet w “Vaesen”). Spróbujcie. Polecam!

Rodzina “Mutant: Year Zero” obejmuje cztery gry, których recenzje mogliście przeczytać w ciągu ostatnich miesięcy. Są to stanowiący oś projektu – “Mutant: Rok Zerowy” i trzy samodzielne dodatki-subsystemy – “Mutant: Year Zero – GenLab Alpha”, “Mutant: Year Zero – Mechatron” oraz “Mutant: Year Zero – Elysium”.
Generalnie w “Mutancie” znajdziemy główny setting serii – rozległą sandboxową Strefę, którą można eksplorować, budować w niej osady i odkrywać jej tajemnice. Pozostałe trzy gry mają swoje własne subsettingi, odpowiednio – Rajską Dolinę, konglomerat Mechatron 7 i enklawę Elysium I, w których toczą się w nich ich kampanie głównego splotu, a na koniec wszystkie trzy są opuszczane przez mieszkańców, tak, by mogli oni dołączyć do większej społeczności Strefy i potem krok po kroku zacząć odbudowę cywilizacji.

Tekst ten napisano z myślą o prowadzących rodzinę gier “Mutant: Rok Zerowy” i zawiera on spore SPOILERY fabularne!

Wszystkie cztery gry są, jak pisałem, częścią tego samego uniwersum, łączy je więc historia upadku “Dawnych Czasów”, czyli naszego świata. Szczegóły na ten temat są porozrzucane po podręcznikach i jest ich, mimo wszystko, dość niewiele. W poniższym materiale postaram się zebrać dostępne fakty i nieco przybliżyć wam koniec świata, tytanmocarstwa i wojnę enklaw.

Ludzkość z czasów końca była nieco bardziej zaawansowana technologicznie niż my teraz. Na pewno rozpoczęła się już kolonizacja Układu Słonecznego, powstała broń energetyczna, pojazdy korzystające z dobrodziejstw antygrawitacji oraz całkiem zaawansowane roboty, a także genetyka na tyle rozwinięta, że można było rozpocząć prace nad tworzeniem mutantów.

Cześć korporacji (ta, która później stworzyła Elysium) przeczuwała, że niebawem “ekskrementy mogą uderzyć w wentylator” i rozpoczęła budowę podziemnych miast, by uchronić się przed unicestwieniem.

Trudno powiedzieć w jak wielkim dobrobycie żyła sama ludzkość. Z jednej strony miała dostęp do zaawansowanej techniki, z drugiej szarpały nią kryzysy ekonomiczne i katastrofy naturalne. Można podejrzewać, że świat był, podobnie jak dziś, silnie rozwarstwiony ekonomicznie i był beczką prochu, która czekała na iskrę, którą miała się okazać Czerwona Plaga.

Choroba, która miała być katem ludzkości nadeszła znikąd. Potwornie zaraźliwa i śmiercionośna odmiana gorączki krwotocznej zabiła w ciągu pierwszego roku swego działania ponad miliard mieszkańców Ziemi. Nigdy nie odkryto, kto był odpowiedzialny za stworzenie Czerwonej Plagi, ale jednym z podejrzanych był Jeremiah Atwood – zdyskredytowany badacz, który głosił wcześniej odbudowę Ziemi pod panowaniem nowej rasy – pozbawionych egoizmu i wyrachowania Mutantów, ten sam, na którego pracach oparto później “Projekt Eden”.
Zaraza wywołała nową falę kryzysów i rozogniła trwające już konflikty, doprowadzając do wybuchu wojny atomowej, która sprawiła, że przez długie dziesięciolecia powierzchnia Ziemi nie była zdatna do zamieszkania.

W międzyczasie ci, którzy mieli pieniądze i wpływy postanowili uratować się przed nadchodzącą hekatombą. Wiele korporacji i różnych organizacji poszło za przykładem Elysium tworząc podziemne, podwodne lub orbitalne enklawy, w których możni mogli się schronić wraz z najbardziej przydatnymi ze swoich pracowników. Powstały w ten sposób trzy tytanmocarstwa: Elysium, Noatun i Mimir. Każde z nich miało swoje plany na odbudowę ludzkości i ponowne zasiedlenie powierzchni Ziemi, gdy ta będzie nadawała się do użytku.
Okres pokojowego współistnienia – zaraz po upadku – nie trwał długo. Ograniczone zasoby naturalne prawie od razu stały się przedmiotem konfliktów, a nowe potęgi bardzo szybko rozpoczęły kolejny wyścig zbrojeń, który ostatecznie przeistoczył się w Wojnę Enklaw.

Wszystkie trzy frakcje doskonale przygotowały się do ataku, ale gorzej do obrony, więc wojna, która wybuchła doprowadziła do niewyobrażalnych zniszczeń. W ciągu pierwszych tygodni zniszczona została większość enklaw. Bombardowania, armie robotów i zmechanizowanych ludzi z zabójczą skutecznością rozszarpały resztki ludzkości na strzępy. Po gorącym okresie związanym z początkiem konfliktu skala ataków bardzo szybko się zmniejszyła, ale przez następne lata wojna, która stała się w dużej mierze pozycyjna, nie ustawała. Formalnie trwa ona nadal, jednak nie ma już czym i do kogo strzelać.

Tymczasem, w każdej z frakcji naukowcy pracowali nad ponownym zaludnieniem Ziemi. Xenogenetycy z Mimir opracowali Projekt Eden i w specjalnie dostosowanych Arkach rozpoczęli badanie zaprojektowanych przez Atwooda mutantów. Ich koledzy z należącego do Elysium Domu Kilgore rozpoczęli xenogenetyczne prace nad Projektem Genesis, celem którego było stworzenie antropoidalnych zwierząt. Inżynierowie z Noatun natomiast opracowali roboty zdolne nie tylko do wykonywania swoich zaprogramowanych obowiązków, ale również do adaptacji do nowych warunków, co doprowadziło przypadkowo do powstania u robotów samoświadomości. Jak skończyły się te eksperymenty, możecie się przekonać czytając igrając w systemy z linii “Mutant: Year Zero”.
Jeżeli chodzi o samą ludzkość i tytanmocarstwa to ich los jest zasadniczo nieznany. Prawdopodobnie z Elysium przetrwała tylko enklawa Elysium I, resztki sił Mimiru uciekły w głąb Układu Słonecznego, a ostatnia pewna informacja, jaką mamy o ludziach z Noatun to rozkaz wycofania się z placówki Mechatron-7. Więcej dowiemy się zapewne, gdy zostanie ostatecznie wydana gra “Mutant: Ad Astra”.

Co interesujące, na powierzchni można spotkać również ludzi niepochodzących z Elysium I. Przynajmniej dwie spośród obecnych w grze “Mutant: Rok Zerowy” frakcji (Ghule Strefowe i Wędrowcy) to mniej lub bardziej zdegenerowani ludzie.

Oznacza to, że albo ludzie przetrwali na powierzchni (prawdopodobnie tak było z Ghulami), albo otwarły się też inne enklawy i ich mieszkańcy rozpoczęli ponowne zasiedlanie umęczonego ziemskiego globu.

Jak wykorzystać tytanmocarstwa na sesjach

Tytanmocarstwa, Wojna Enklaw i pozostałości po nich to prawdziwa kopalnia pomysłów na sesje i jeden z głównych jak dla mnie tematów na duże wątki dla bardziej doświadczonych drużyn i rozwiniętych Ark. W końcu gdy jest już co jeść i sytuacja wewnętrzna jest już jakoś ustabilizowana, to nadchodzi czas na prawdziwy rozwój.

Pomysłów jest naprawdę bardzo dużo i to, co prezentuję poniżej to tylko wierzchołek góry lodowej.

• Stara placówka robotów wojennych Noatun, wyposażona w zasilane na baterie słoneczne stacje ładowania i sporo zaawansowanego sprzętu. Strzegą jej ciągle działające systemy obronne – wieżyczki i ruchome drony bojowe. Dodatkowo ta stara placówka jest też domem dla superpotężnego robota wojennego patrolującego okolicę i wykonującego ostatni rozkaz – zabić wszystkich ludzi.
• Podziemny labirynt placówek satelickich, który przetrwał zniszczenie samej enklawy Elysium VII. Wewnątrz można znaleźć nie tylko sporo przydatnej technologii, ale również zmutowane rośliny, baseny radioaktywnej wody, zautomatyzowane systemy zabezpieczeń i plemię zdegenerowanych ludzi, które wybrało na swój dom dawne farmy hydoponiczne – przewodzi im ktoś z dawnych mieszkańców Elysium VII, spędzający, podobnie jak Eminencje z Elysium I, większość czasu w kriokomorze.
• Przybyła znikąd karawana handlowa zainteresowana nawiązaniem kontaktów z Arkami i Placówkami w Strefie. Pozornie nieróżniąca się od innych tego typu grup, w praktyce jednak uzbrojona w broń energetyczną i ulepszenia biomechatroniczne. Grupa stanowi zwiad w pełni sprawnej enklawy Elysium V, w której panują totalitarne rządy domu Fortescue, chcącego wybudować w zniszczonym świecie własne imperium.
• W Strefie pojawia się banda rabusiów wyposażona w ulepszenia biomechatroniczne. Atakują oni karawany i mniejsze osady porywając młodych i zdrowych mieszkańców. Banda operuje ze starego laboratorium Noatun pracującego nad połączeniem ludzi i robotów. W pełni świadomy konstrukt zarządzający placówką nadal działa i żąda od rabusiów, którzy traktują go jak boga, nowych materiałów do badań w zamian nagradzając ich nowymi cyborgizacjami.
• Znikające zwierzęta, samotni wędrowcy z dziurami w pamięci oraz nieuzbrojone drony nieznanego typu to tylko kilka z licznych śladów wskazujących na pojawienie się w okolicy nowego, nieznanego gracza. Tropy prowadzą do starej Arki, umieszczonej w szpitalu z “Dawnych Czasów”, której populacja wymarła wiele lat wcześniej. Obecnie jest ona bazą dla grupy zwiadowczo-badawczej przybyłej prosto z Marsa. Pokojowi naukowcy z Mimir, dysponujący technologią nieznaną nawet ekspertom z Domu Kilgore, powrócili na Ziemię zwabieni sygnałem od Projektu Eden. Czy nawiązane zostaną pokojowe kontakty? A może ktoś rozgrywa własną grę i spróbuje zabić naukowców i przejąć ich technologię?

Ludzkość upadła na kolana nie tylko przez Czerwoną Plagę, ale przede wszystkim przez własną głupotę, pychę i żądzę władzy. Podczas Wojen Enklaw te same cechy doprowadziły ją do ostatecznego upadku, nieomal niszcząc świadome życie na Ziemi. Teraz cywilizacja odradza się na nowo. Czy jest skazana na popełnienie tych samych błędów? Czy nauczy czegoś z gruzów pozostałych po “Dawnych Czasach”? O tym zadecydują już tylko wasze wyprawy do Strefy.

Grę po polsku wyda Galakta

Bardzo dziękuje wydawnictwu Free League Publishing za udostępnienie grafik do materiału

“Byłem przy tym, jak Horus zabił Imperatora”
Dan Abnett “Czas Horusa”,
Fabryka Słów 2012,
tłumaczył: Michał Kubiak

Podczas przygotowywania recenzję “Mercy of the Icons” naszła mnie refleksja związana z konstrukcją niektórych kampanii i w związku z nią, dla swojej potrzeby i waszej uciechy, postanowiłem stworzyć określenie Kampania głównego splotu. Po pierwsze ułatwi mi to kolejne recenzje, pozwalając usystematyzować pewien rodzaj kampanii, które dość często wędrują jednak na mój tapet, a dwa – oszczędzi mi to każdorazowego wyjaśniania pewnych kwestii związanych z konstrukcją.

Kampanie głównego splotu to przygotowane przez twórców gry historie, które pozwalają bohaterom wziąć udział w ważnych i zmieniających setting wydarzeniach. Takich, po których mamy już do czynienia z częściowo lub całkowicie zmienionym settingiem. Tego typu kampanie bardzo często bazują na najważniejszych dla konkretnych uniwersów tajemnicach i wyciągają je na światło dzienne. Powodują one, że świat żyje i rozwija się, jego historia idzie naprzód, zmienia się geografia i polityczne układy, a gracze i ich bohaterowie są albo w centrum takiej przemiany, albo wręcz są jej motorem.
Samo określenie zapożyczyłem z od obecnej w “Savage Worlds” “kampanii splotów”. Wiele settingów do tej uniwersalnej mechaniki miało rozdział z pomysłami na kampanię wokół głównego elementu danego uniwersum i ona właśnie nazywała się “kampanią splotów”, a ja po prostu rozszerzyłem to wyrażenie na inne systemy.

Które gotowe kampanie moim zdaniem doskonale obrazują tę definicję? Podam tylko kilka dość oczywistych przykładów: “Wewnętrzny wróg” do “Warhammera”, “Throne of Thornes” do “Symbaroum”, “Mercy of the Icons” do “Coriolisa”, “The Haarlock Legacy” do pierwszej edycji “Dark Heresy”, “Time of Void” do “Legendy Pięciu Kręgów” oraz “Raven’s Purge” do “Forbidden Lands”.

Kiedyś byłem przeciwnikiem tego typu kampanii nie chcąc pchać graczy za głęboko w “główny splot” świata, a tym samym zmniejszać żywotności systemu (bo zwykle po takich kampaniach zostaje już w settingu niewiele tajemnic do odkrycia). Później zrozumiałem, że warto jednak z nich skorzystać, gdyż pozwalają one “ograć” to, co w danym settingu jest najważniejsze i najciekawsze. A to jest zawsze doskonała zabawa dla prowadzącego. Oszczędzanie wielkich wątków na lepszą okazję nie ma sensu. Warto je grać i razem z graczami zmieniać świat.

Dodatkowo gracze zaraz obok historii o opowiadających o nich samych lubią grać takie, które odciskają się wyraźnym piętnem na powierzchni świata. Poczucie wpływu na świat w skali makro to rzecz, do której każdy gracz post factum chętnie wraca wspomnieniami: do wizyty na cesarskim dworze, bitwy, w której drużyna zmieniła losy świata, albo do sceny śmierci ulubionego boga.

Oprócz tego dzięki kampaniom głównego splotu łatwiej osiągnąć “efekt żywego świata”, czyli takiego, który zmienia się z czasem. Kampanie tego typu opisują zwykle zmiany dla całego settingu związane z główną fabułą (czyli graczami) i niezależne od niej (czyli działania frakcji). “Wewnętrzny wróg” realizuje to poprzez plotki, czyli informacje o zmianach w świecie i żywy świat tworzy się praktycznie sam.

Zdjęcie stworzone przez wirestock dla www.freepik.com

Poprowadzenie kampanii głównego splotu (albo w sumie nawet samo jej istnienie, choć wtedy nie jest nawet w połowie tak ciekawie jak w przypadku rozegrania “głównego splotu”) ma jeszcze jedną zaletę. Dzięki niej uzyskujemy jeszcze jeden wariant settingu do poprowadzenia. Mamy światy przed i po “wielkim bum” jak choćby Rokugan doby Hantei XXXVIII i ten pod panowaniem Toturiego I. Ten sam świat, ta sama mechanika, ale inny setting.

Może niepotrzebnie tworzę nowe byty w RPGowym słowniku, ale moim zdaniem kampanie głównego splotu można wyróżnić jako osobny byt. Mają swoje cechy wspólne i zazwyczaj ich rozegranie wiąże się z osiągnięciem podobnego efektu. Zainteresujcie się nimi, często potrzebują nieco więcej pracy, ale zwykle prowadzą do satysfakcjonującego finiszu.

Kiedy pozwoliłam złośliwemu AI na przeanalizowanie mojego Spotify’a, liczyłam, że się pośmieję. Nie wyszło. Prawdopodobnie dlatego, że pozycje od 1 do 8 mojego top 2020 zajmują utwory, których używałam na sesjach. To nie jest tak, że używam tylko 8 piosenek, po prostu te konkretne 8 utworów trwa dwie minuty albo mniej, dlatego odtwarzanie na zapętleniu nabija mi kosmiczną liczbę odtworzeń. Algorytmowi nie przetłumaczysz – odtworzyłaś to dziesiątki razy, dziewczyno, to musisz kochać. Co oznacza, że kiedy puszczę sobie losowo polubione utwory, to między jedną a drugą indie rockową piosenkę nagle wskakują mi rzewne skrzypce z damskim wokalem.

Wiem, że istnieją lepsze narzędzia do puszczania muzyki na sesji, ale Spotify jest tym, które najlepiej współgra z moim trybem prowadzenia. To znaczy z tym, ile elektroniki zabieram ze sobą (telefon i głośnik), gdzie prowadzę (na przykład na obozie na boisku), jest proste w obsłudze, pozwala tworzyć tyle playlist, ile dusza zapragnie i jeszcze do tego czasem podrzuca nowe utwory. Zresztą po pierwsze niewinny się nie tłumaczy, po drugie, to będzie tekst o tym, w jaki sposób mistrzowie gry używają muzyki na sesjach. Odłóżmy na bok, kto, czym i z czego tę muzykę puszcza na sesjach. Każda metoda, która nie robi nikomu krzywdy, jest dobra.
Weźcie, proszę, poprawkę na to, że w którymś wcieleniu miałam na drugie imię Hiperbola. Raczej nie w tym; do piątego roku życia wierzyłam rodzicom, że mam cztery imiona, z czego ostatnie to Awantura. Za to wszystkie opisane niżej sesje wydarzyły się naprawdę, a podobieństwo do prawdziwych osób i zdarzeń jest nieuniknione.
Przyjrzyjmy się teraz poszczególnym stylom.

Zdjęcie autorstwa Brett Jordan z Pexels

Styl nr 1 – Same klasyki

Są tacy mistrzowie gry, którzy mają umysły ścisłe według definicji „Rejsu”: podobają im się wyłącznie te utwory, które już raz słyszeli. Niekoniecznie są to powszechnie znane kawałki, dużo lepiej pasuje do nich określenie zaufane. Ułożyli sobie kiedyś playlistę podobną do szafki nocnej: solidną, równo stojącą na podłodze i zawsze, kiedy potrzebujesz coś o nią oprzeć, ona jest tuż obok. Nieważne czy gramy klasyczne fantasy czy jesteśmy w okresie wojen napoleońskich – ni deszcz, ni słota nie przeszkodzą wirtuozowi klasyków w puszczeniu tego samego kawałka, gdy będzie zbliżało się zagrożenie. Czasem można rozpoznać takich mistrzów gry po tym, że w rozmowie chwalą się, że ich gracze bledną, jak z głośników zaczyna lecieć utwór XX.
Zupełnie bez ironii przyznaję, że mi to nawet imponuje. Nie tresowanie graczy muzyką, tylko stworzenie takiej playlisty na lata. Sama często modyfikuję nawet playlisty do jednostrzałów między kolejnymi rozegraniami tego samego scenariusza.

Niełatwo rozpoznać wirtuozów klasyków. Zwykle dopiero po kilku sesjach w różnych systemach można wyłapać, że coś brzmi znajomo. Co prawda z czasem stały repertuar może zacząć się graczom nudzić, jednak na pewno jest też wskaźnikiem, że ten mistrz gry stawia na sprawdzone rozwiązania, a także woli swoją energię skierować na inne aspekty sesji.

Zdjęcie autorstwa blitzmaerker z Pixabay

Styl nr 2 – Lista przebojów w tle

W moich wspomnieniach z podstawówki i gimnazjum pierwszy stycznia był zawsze dziwnym dniem. Rozmaślonym i surrealnym, które to wrażenie zawsze potęgowało radio w kuchni. Rodzina leczyła jet lag po przekroczeniu linii nowego roku, ja pałętałam się po domu bez wyraźnego celu. A w kuchni radio nadawało Top Wszechczasów. Cały dzień grały głównie klasyki rocka, które były jakoś obok wszystkich wydarzeń, ale jednocześnie też nie czuło się, żeby od nich odstawały.
Jeśli to wspomnienie nic wam nie mówi, spróbuję inaczej. Być może widzieliście „Suicide Squad”. W tym filmie podobnie potraktowano muzykę, jakby za ścianą grało radio, które co prawda nie wybija z nastroju, ale też nie robi nic, żeby ten nastrój spotęgować.

Grałam parę takich sesji, najczęściej we współczesnym settingu bądź niedalekiej, mniej lub bardziej apokaliptycznej przyszłości. Jestem dosyć wyczulona na muzykę, więc potrzebowałam czasu na przełączenie się, żeby traktować ją jak szum tła. Od tego momentu było już w porządku, po prostu coś sobie plumkało w tle. Nie cierpiałam.

Tyle, że „nie cierpiałam” to dalej nie jest dobra recenzja. Po dogłębnych przemyśleniach skłaniam się do wniosku, że są sesje, na których takie potraktowanie muzyki jest w porządku. Jednakże nigdy nie wykroczy ono poza ocenę „w porządku”. Natomiast gdyby tak miał wyglądać soundtrack do kampanii, na wysokości trzeciej sesji wyciszyłabym Groovy’ego czy innego discordowego bota.

Styl nr 3 – Linia najmniejszego oporu

Przy opisie stylu Same Klasyki mogliście pomyśleć, że używają go leniwi ludzie. Otóż nie! Zaufana playlista jest efektem żmudnej pracy, starannego doboru piosenek. To, że ta praca została wykonana raz nie umniejsza jej wartości.

Można jednak spróbować pójść na skróty i nie wykonać żadnej pracy, a mieć. Co w praktyce oznacza puszczanie na sesji naprzemiennie dwóch wiązanek w rodzaju „3 hours fantasy background music” oraz „1,5 hour fantasy combat music”. Żeby nie było – ten plan może się udać, jest tylko jeden warunek. Trzeba wcześniej dobrze przesłuchać te kompilacje, żeby w połowie walki szczurołapów ze ściekowymi obrzydlistwami nie zaczęła lecieć epicka muzyka.

Wszystkie sesje z taką oprawą muzyczną, jakie zagrałam, prowadzili mistrzowie gry na początku swojej przygody po tej stronie stołu. Być może są tacy teraz wśród was, czytających, dlatego chciałabym w tym miejscu mocno zaznaczyć jedną rzecz. Jeśli używacie takich kompilacji, żeby cokolwiek grało, ponieważ internet was przekonał, że sesje na których coś gra są lepsze, zrezygnujcie z muzyki. Soundtrack jest ozdobnikiem sesji, a ozdobniki zdecydowanie nie są warte waszych nerwów.

Zdjęcie autorstwa luis_molinero – www.freepik.com

Styl nr 4 – Reżyseria dźwięku

Przyjrzyjmy się teraz mistrzom gry, którzy poświęcają muzyce dużo uwagi. Chociażby dlatego, że lubią i przychodzi im to łatwo. Znam sporo osób, które już wyobrażając sobie scenę, łączą ją z konkretną piosenką, sama też zaliczam się do tej grupy. Oczywiście nie każdą pojedynczą scenę, zaledwie dwie lub trzy na sesję. Kiedyś napisałam sobie wstęp sesji w zeszycie i postawiłam wielką krechę jako długą pauzę (4 Missisipi), żeby ponownie odezwać się dokładnie w momencie, kiedy w muzyce wejdzie mocny beat. Czy gracze to zauważyli? Możliwe, wspominali, że wstęp był fajny. Dla mnie liczyła się przede wszystkim satysfakcja z tego, że zrobiłam coś dokładnie tak, jak sobie wyobraziłam.

Wśród reżyserów dźwięku spotkałam się z filozofiami układania playlist i różną tendencją do wracania do sprawdzonych utworów. O tak różnorodnej grupie mogę z całą pewnością powiedzieć tylko, że uwielbiają się bawić tym, co robią. Oraz, że nie bez znaczenia pozostaje osobowość mistrza gry i to, jak uda mu się sprzedać muzykę w danej scenie. Mój przyjaciel poprowadził raz przygodę w baśniowej estetyce, gdzie bohaterowie byli antropomorficznymi rysunkowymi żabami i podczas finałowej walki puścił nam utwór z „Powrotu Jedi”. Nikt z graczy nawet nie mrugnął, w tamtej chwili wszystko do siebie pasowało za sprawą warsztatu mistrza gry.

Zdjęcie autorstwa Paula Schmidt z Pexels

Styl nr 5 – Skandynawski minimalizm

Zwolennicy tego stylu należą do paru odmiennych kategorii. Możemy wśród nich znaleźć tych, którzy lubią głośno powiedzieć, że za ich czasów nie było muzyki. Być może faktycznie są wampirami z czasów zanim człowiek odkrył rytmy. W każdym razie na pewno już przeżyli pierwszą młodość. Wśród nich są tacy, co twierdzą, że skoro kiedyś grało się bez muzyki, to znaczy, że prawdziwe rpg musi być bez muzyki. Nie wliczają się do używających tego stylu, ale nadmieniam o ich istnieniu, bo możecie trafić na nich w internecie. Nie słuchajcie ich i nie pozwólcie zepsuć sobie zabawy.
Swoją drogą, chciałabym kiedyś zobaczyć udawane rpg.
Niektórzy rówieśnicy opisanych wyżej wampirów oraz, co może zaskakiwać, początkujący mistrzowie gry, kierują się przede wszystkim ostrożnością. Wreszcie, są tacy, którzy próbowali różnych opcji, sprawdzili każdy z pięćdziesięciu smaków w lodziarni, a i tak najbardziej smakuje im waniliowy.

Muzyczni minimaliści najczęściej ograniczają się do samego ambientu oraz ewentualnie jednej piosenki do walki. Całą resztę klimatu i nastroju budują swoją opowieścią.

Może to brzmieć z jednej strony monotonnie, a z drugiej pyszałkowato, ale po ich stronie są niezbite argumenty. Wyobraźcie sobie trzy godziny dungeon crawla. Może jeszcze tego nie doświadczyliście, ale uwierzcie mi, naprawdę wolicie słuchać trzy godziny nagrania wiatru w jaskini niż jednego zapętlonego utworu.

Zdjęcie autorstwa Peggy und Marco Lachmann-Anke z Pixabay

Styl nr 6 – Hans Zimmer

Jeśli spotkaliście kiedyś reżysera dźwięku i uważacie, że wszystko już widzieliście, to jeszcze nic nie widzieliście. Tacy jak ja poświęcają sporo czasu na przygotowanie muzyki, ale potem przychodzi Hans Zimmer i nas deklasuje. Sama spotkałam jedną taką osobę, ale nie wierzę, że w rozszerzającym się ciągle wszechświecie istnieje tylko ten jeden wyjątek.

Hans Zimmer idzie krok dalej – sam przycina i montuje muzykę do sesji, nierzadko łączy też ambient z instrumentalnym soundtrackiem. Tam, gdzie moim głównym narzędziem jest manipulowanie przyciskami głośności i zmianą utworów, on odpowiednio wcześniej wstawia wyciszenia i przejścia w muzyce.

Jest to taka ilość pracy, której na przykład ja bym już nie wykonywała. Moja wrażliwość jest też inna niż jego i nie czuję, żeby nałożone na utwór dźwięki deszczu znacznie poprawiały moje wczucie w sesję. Nie zmienia to faktu, że naprawdę doceniam włożony wysiłek i umiejętności. Szczególnie wtedy, gdy włoży je w takie miksowanie muzyki, które podpada już właściwie pod dźwiękowe handouty.

Do tej pory starałam się nie być stronnicza. Jest jednak jeden sposób używania muzyki na sesji, którego tak nie cierpię, że nawet go nie nazwę. Być może obiektywnie nie ma w nim nic złego, jednak na sesji budzi we mnie wyjątkowo silną irytację.

Nie jestem w stanie spokojnie wysiedzieć, kiedy soundtrack sesji składa się z samych znanych utworów. Takich, że rozpoznaję je po jednej nutce. Wyżej pisałam, że przyjaciel puścił kawałek z Gwiezdnych Wojen. Tylko to był jeden taki utwór na całą sesję! Coś mnie trafia, kiedy drużyna odbywa spokojną podróż pod „Hobbiton”, a zaraz potem walka zaczyna się od „Silver for monsters…” z trzeciego „Wiedźmina”. I tak trzy godziny.
Proszę, nie róbcie tego, miejcie litość dla graczy.

Wrócę jeszcze na moment do tematu z początku, czyli do tego, że mój Spotify podpowiada mi nowe utwory. Nie będę ukrywać, w większości są to dziwne i nietrafione propozycje albo kolejny album Wardruny. Dużo lepiej wychodzi mu proponowanie ciekawych premier, lecz na wyjaśnienie tego zjawiska musicie poczekać do pointy.
Sama biblioteka tej aplikacji jest fenomenalna! Tak rozległa i przepastna, że można się w niej zgubić, dlatego chciałabym podpowiedzieć wam, w jaki sposób zaczynać poszukiwania. Na początek pomyślcie o filmie, serialu lub grze pasującej klimatem do tego, co zamierzacie prowadzić. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że znajdziecie cały ost (original soundtrack, czyli ścieżka dźwiękowa). Teraz jest ta nudna część, ponieważ musicie przesłuchać całą ścieżkę dźwiękową, żeby znaleźć pasujący wam utwór. Raczej omijajcie znane melodie, ludzie zazwyczaj mają już dużo związanych z nimi skojarzeń. I róbcie na bieżąco notatki, żeby potem pamiętać, dlaczego na playliście jest jakieś „Crying for a lost son”. Ja zazwyczaj puszczam sobie całą playlistę w tle i jeśli coś zwróci moją uwagę, zapisuję to. Jeśli macie trochę czasu, spróbujcie też przesłuchać soundtracki z popularnych dzieł i wybrać z nich mało rozpoznawalne utwory. Cała seria o Harrym Potterze jest kopalnią naprawdę dobrych kawałków. Tylko, tu wybaczcie truizm, zachowajcie czujność, ponieważ utwory pisane do filmów często mają nagłe zmiany tempa. Przy ścieżkach z gier nie trzeba już tak uważać, chyba że to krótkie utwory skomponowane pod filmowe przerywniki. Znów wpadłam w dygresję.
Kiedy już znajdziecie niezłe utwory, przejdźcie do profilu wykonawcy i zapamiętajcie tę osobę. Poleganie na talencie kompozytorów rzadko zawodzi i często można wygrzebać prawdziwe perełki pochodzące z niszowych tytułów.
Do następnego!

Moim zdaniem poprowadzenie dobrej sesji w klimacie horroru to naprawdę poważne wyzwanie. Wiele czynników może pójść nie tak i choćbyśmy stawali na głowie i odtwarzali najlepsze filmowe role Roberta Englunda to dobra horrorowa sesja nam nie wyjdzie.

Możemy zadbać o pewne elementy, przypilnować, ale nadal mam wrażenie, że tym czy wyjdzie nam ostatecznie “dobry horror”, a gracze (nie postacie, a właśnie gracze) poczują na sesji dreszcze, steruje przypadek.

W poniższym tekście, skupię się na graczach i przygotowaniu miejsca na sesję. I tak, zdaję sobie sprawę z tego, że wiele z rzeczy, o których napiszę to truizmy. Ale napiszę o nich i tak. Nie będę natomiast pisał o samym projektowaniu scenariusza do horroru. Poczytajcie fragmenty dotyczące prowadzenia w “Potworze tygodnia”, “Monsterhearts” “Obcym”, “Vaesen”, “Zewie Cthulhu” czy “Tajemnicach Powodzi” – autorzy tych gier podrzucają całkiem sporo dobrych wskazówek. Szczególnie polecam tu gry na PbtA. Przykazania dla prowadzącego potrafią być bardzo pouczające – niezależnie od tego w co gramy.

Gracze

Wynik sesji zależy od wszystkich przy stole i odpowiednie nastawienie grających jest jednym z najważniejszych czynników udanego horroru. Przed sesją warto poinformować graczy, że zagramy horror, by mogli odpowiednio przygotować się na konkretny klimat sesji. Zaskoczenie graczy konwencją może łatwo doprowadzić do tego, że jeden z nich rozbije, nawet nieświadomie, klimat naszej sesji. Dodatkowo pozwoli to zrezygnować z sesji ludziom, którzy źle czują się grając horror. Szczera deklaracja zamierzeń pozwala uniknąć nieporozumień. Przy okazji gracze poinformowani o tym, w co przyjdzie im grać, nastawią się na konkretny typ sesji i o wiele łatwiej “wczują się” w postać i łatwiej nam będzie ich wystraszyć.

Warto też pamiętać, że nie wszyscy gracze nadają się do grania horrorów. Pewien ich odsetek (w tym na przykład ja) to ludzie, którzy też nie boją się filmowych horrorów. Tacy ludzie (wiem to po sobie) łatwo wychodzą z roli i choćby MG dwoił się i troił nie przestraszą się.

Drugą grupą są ludzie o dużej wrażliwości na strach. Po prostu bardzo łatwo ich wystraszyć nawet na sesjach nie mających nic z horroru. Jeżeli wiecie, że macie takich graczy w swojej drużynieto albo nie próbujcie horrorów, albo porozmawiajcie z takim graczem przed sesją.

Cała reszta znajduje się gdzieś między tymi skrajnościami. Będą to gracze, u których da się wzbudzić co najmniej niepokój, wkręcając ich w przygodę, a jednocześnie są w stanie wytrzymać większość tego co dla nich przygotujecie.

Kolejną rzeczą są triggery. Każdy ma jakieś granice, wyzwalacze, które spowodują, że sesja przestanie im sprawiać przyjemność, a horror, jako przygoda z natury bardziej immersyjna, ma dużą szansę na ich dotknięcie. Lwiej części problemów z triggerami można się pozbyć jeszcze przed pisaniem przygody – wystarczy przegadać z graczami jakich tematów woleliby nie poruszać na sesji. Nie wyeliminuje to wszystkich problemów (ludzie czasem wolą nie dzielić się swoimi triggerami, albo – częściej nie wiedzą o nich lub nie przyjmują ich do wiadomości), ale ułatwi nam przygotowanie bezpieczniejszej przygody.

Miejsce sesji

Drugą rzeczą, o którą warto zadbać, jest miejsce samej sesji. Można oczywiście poprowadzić dobry horror na korytarzu szkoły konwentowej albo w pociągu relacji Cieszyn-Koluszki, ale jeżeli można ułatwić sobie robotę – to czemu tego nie zrobić.

Pierwszą rzeczą jest oczywiście oświetlenie. Świece na środku stołu będą skupiać wzrok, zwłaszcza jeżeli będą jedynym źródłem światła. Gracze będą też naturalnie garnąć się do świec. Zamiast świec można zastosować, w zależności od klimatu sesji, latarki lub latarnie elektryczne. Istotne jest, by światło nie było za mocne i wyciemniało nieinteresujące elementy pokoju.

Dobrze jest jednak przygotować jakieś źródła światła dla graczy, by mogli popatrzyć na karty i kości bez konieczności kombinowania na przykład z telefonami.

Jeżeli gramy przy świecach warto zadbać o to, by kości były maksymalnie czytelne. Jeżeli proces odczytywania i interpretacji rzutów trwa za długo, to klimat sesji rozsypie się jak domek z kart.
Jednym z najłatwiejszych sposobów, by ułatwić sobie wzbudzenie w graczach dreszczu jest zachwianie ich pewnością siebie. Metod jest kilka. Najprostszą, jeżeli gramy z tymi samymi graczami co normalnie jest zmiana okołosesyjnych rytuałów – usadzenie się w innych miejscach, zaproponowanie innych napojów. To zazwyczaj zmiana, która od samego początku sprawi, że gracze poczują się nieswojo. Tylko na bory szumiące – nie przesadzajcie z tym zachwianiem pewnością siebie. Trochę jak z przyprawami. Niewielkie “pogranie sobie z graczami” pozwoli wam dodać nieco klimatu – przesada spowoduje otarcie się o żenadę i śmieszność.

Horror na sesji nie może się też obyć bez muzyki. Nie jestem sesyjnym DJem, więc nie sypnę wam z rękawa setką utworów. Moim zdaniem zupełnie wystarczający będzie upiorny ambient z YouTube. Taki jak chociażby ten:

Albo ten:

Idea jest taka, by kawałek plumkał sobie w tle na granicy słyszalności. Mruczał niepokojąco. I to powinno wystarczyć. Bardzo dobrze może też zadziałać sytuacja, w której mamy dwa różne źródła dźwięku. Z jednego leci spokojny i niepokojący ambient z drugiego jakiejś mocniej ukierunkowane sesyjne kawałki.

Jakie najlepiej?

Oddam tu głos specjaliście, czyli Władysławowi „Włodiemu” Kasickiemu z Punktu Doświadczenia i Niezwykłych przygód, prawdziwemu czarodziejowi muzyki:

Warto też przygotować sobie pewne mechanizmy bezpieczeństwa. Jednym z nich może być tradycyjna karta X, choć przy horrorach moim zdaniem lepszym rozwiązaniem są kartki w larpowych kolorach bezpieczeństwa (zielony – “więcej”, żółty – “trzymaj poziom”, czerwony – “stop”) umieszczone na stole, bo poza informacją o przeholowaniu dostajemy też informacje, że gracze chcą mocniejszych emocji. Warto też mieć w zanadrzu jakiś “Oh-shit-button” natychmiast rozbijający sesje. Choćby włącznik głównego światła w miejscu gdzie gramy. Wierzcie mi. Potrafi się przydać.

Dobre przygotowanie i miejsca i graczy bardzo mocno ułatwi wam poprowadzenie horroru, a jednocześnie zapewni graczom bezpieczeństwo i komfort na sesji.
Pamiętajcie, że dobra komunikacja jest kluczem do udanej sesji.

Na koniec
Po samej sesji nie tyle warto, co wręcz trzeba zostawić sobie kwadrans na ochłonięcie i wyjście z – jak to mówią larpowcy – “bleeda”. Warto zostawić ten czas na żarty, śmieszne zwierzątka z YT, pogadanie o duperelach i innego typu rozbijanie pozostałości po sesji. To zapewni wam i waszym graczom nieco psychicznej higieny na koniec.

Grafiki: freestocks.org, Skitterphoto i Toni Cuenca z serwisu Pexels.

Jakiś czas temu Arek Mielczarek (autor „Aphalona”) zaprosił mnie to typowej facebookowej zabawy „wymień 10”. Przy jej okazji przez moją głową przetoczyło się milion myśli i bardzo wiele bardzo trudnych wyborów. Jak można wybrać tylko 10 spośród tak bardzo wielu gier, które prowadziłem i które nauczyły mnie RPG i pozwoliły mi stać się mistrzem gry, którym obecnie jestem. Jak wiele gier spoza tej listy przyniosło mi cudowne sesje, piękne kampanie, czy bohaterów istniejących gdzieś tam w głębi duszy, nie sposób ocenić.

Nie wiem jak duże będzie zainteresowanie, ale przed wami:

10 gier, które najmocniej wpłynęły na moje RPG!

Buffy the Vampire slayer

Gra i serial były dla mnie bardzo ważne. Gdy na przełomie tysiącleci dostałem w ręce ten podręcznik był wizualnie jedną z najcudowniejszych rzeczy jakie widziałem. Z samej gry nauczyłem się bardzo wiele na temat serialowego prowadzenia kampanii, character building episodes i cliffhangerów.

Klanarchia

Najlepsza polska gra. Mimo miejscami wyboistej mechaniki bardzo mocno wyprzedziła swoje czasy, oferując rozwiązania nieobecne u konkurencji. Przy okazji zapewniła mi całkiem dużo doskonałych i emocjonująych sesji. Mam zamiar wrócić do niej wraz z drugą edycją.

Gry, które nie zmieściły się na liście (ale tylko 4)

Dresden Files

Przed wami 4 prace które zwyciężyły w konkursie Tajemniczy Przedmiot organizowanym przez RPGową Alchemię i Black Monk Games.

Wszystkie prace są w formacie PDF. Można je swobodnie pobrać i przeczytać:

Dziękuje raz jeszcze wszystkim za udział i zapraszam udziału w następnych konkursach organizowanych przez RPGową Alchemię.

Bardzo serdecznie dziękuję wydawnictwu Black Monk Games za ufundowanie nagrody.