Pod koniec poprzedniego tekstu o „Mieście Mgły” mówiłam, że o ile roll20 doskonale wspiera ten system, o tyle papier niekoniecznie. Przyszedł zatem czas, żeby zmierzyć się z tym problemem. Jak raz mam poczucie, że jestem osobą posiadającą najlepsze możliwe kwalifikacje, żeby wam o czymś opowiedzieć. Na drugim roku studiów podstawowymi narzędziami mojej pracy laboratoryjnej były: klej, nożyczki, ołówek i blok milimetrowy. Dostawałam tak straszliwego kociokwiku od rysowania wykresów po tych gęstych kratkach, że dalej to do mnie wraca w koszmarach sennych. Nic nie mogło przygotować mnie z tej dziedziny lepiej niż Chemia Analityczna 2.

Moją wielką miłością są artykuły biurowe. Mój obecny zapas cienkopisów, zakreślaczy, spinaczy, linijek, szablonów i innych takich prawdopodobnie wystarczy mi do końca życia. Co nijak nie powstrzymuje mnie przed kolejnymi zakupami. Istnieje jednak duża szansa, że wy niczego nie będziecie musieli kupować.
Na potrzeby tego tekstu przyjmijmy, że gramy kampanię w „Miasto Mgły” i jesteśmy w nią zaangażowani. Zaczniemy od wyprawki graczy.

Coś do pisania

Zestaw absolutne minimum, bez którego wstyd się pokazać: karta postaci, ołówek i gumka do ścierania.
Ja wiem, że gumki na końcu ołówków są symbolem publicznego przyzwolenia na popełnianie błędów. Tylko one z reguły nie nadają się do niczego poza symbolizowaniem. Nie używajcie ich, zwłaszcza różowych gumek na końcu żółtych ołówków, one niszczą papier. Ponieważ to jest wersja minimum, nada się jakakolwiek gumka, od siebie jednak polecę zwłaszcza te cienkie, przeznaczone do precyzyjnego korygowania oraz gumki w ołówku (poważnie, je się temperuje) lub w długopisie.

Mówiąc jeszcze o popełnianiu błędów: ołówki mają różną twardość. HB to ołówek prawdziwie neutralny i nie znam nikogo, komu by w czymś zawadzał. Twarde ołówki mają H i cyfrę, im wyższą tym są twardsze, zostawiają cieńszą, jaśniejszą linię i gorzej się ścierają. Z kolei ołówki B są miękkie, dość łatwo się ścierają, jednak piszą szeroką linią i bardzo łatwo je rozmazać.
Ja piszę ołówkami automatycznymi, nie będę jednak przedstawiać tutaj argumentów za i przeciw, gdyż to z reguły wywołuje dyskusję równie zażartą co spór między wielbicielami pierogów ruskich i pierogów z serem.

Zestaw, który pokazuje, że starasz się, ale nie jesteś nadgorliwy: karta postaci, ściąga z ruchami graczy, ołówek, gumka do ścierania, długopis/pióro i notes.
Drodzy gracze, nie ma sensu tego przed wami ukrywać: podręcznik mówi Mistrzom Gry, żeby nie tworzyli prostych zagadek, które można przejrzeć na wylot. Tajemnice „Miasta Mgły” rozwiązuje się powoli, chwytając się losowo wolnych końców w splątanym kłębku fabuły. Dokładając do tego fakt, że gramy raz w tygodniu albo rzadziej, notowanie jest niezbędne. Warto zwracać uwagę na imiona npców, miejsca i kolejność wydarzeń. Takie notatki doskonale wesprą zawodną pamięć, może nawet pozwolą odkryć nowe tropy. Dobrze jest od razu przeznaczyć na kampanię kilkanaście stron notesu, żeby nie musieć go gorączkowo kartkować.

Zestaw luksusowy: karta postaci, ściąga z ruchami graczy, ołówek, gumka, długopis/pióro, zakreślacz, osobny notes dedykowany kampanii (najlepiej na spirali i otwierany do góry).

Zakreślacz posłuży do wydzielenia nagłówków albo kategorii w notatkach. Polecam wybrać pastelowy, te klasyczne są bardzo agresywne. Aczkolwiek żółty neonowy w wypadku „Miasta Mgły” może pasować do klimatu.

Natomiast notes na spirali pozwoli poczuć się rasowym detektywem. To zdecydowanie wersja dla tych, którzy lubią wczuwać się w postać za pomocą rekwizytów i jednocześnie jedyna wymówka do kupienia otwieranego w ten sposób notesu, jaką udało mi się wymyślić. Ma też tę olbrzymią zaletę, że po otwarciu jest tak samo szeroki, jak gdy jest zamknięty i nie zajmuje przez to wiele miejsca na stole.
A jeśli należycie do tych, którzy nie biorą jeńców i dobierają kolory pisaków/atramentów pod nastrój sesji, polecam wpadające w szarość fiolety i ciemne, nasycone zielenie.

Coś do zorganizowania się

Docieramy do głównego punktu okiełznania powodzi papieru. Przypomnę, że każdy gracz będzie miał: jedną dwustronną kartę postaci, jedną dwustronną ściągę mechaniczną oraz niedającą się przewidzieć liczbę małych krat do śledzenia statusów, wskazówek lub story tagów.

Opcje, które zdecydowanie nie wchodzą w grę: złożenie karty postaci na pół i schowanie mniejszych karteczek w środek. Nie ma szans, żeby to się nie pogubiło. A mistrz gry nie będzie do następnej sesji pamiętał, jakiej rangi miałeś status „oszołomiony”, będzie tylko pamiętał, że jakiś miałeś. Tym bardziej nie sprawdzi się rozwiązanie „karta postaci na cztery, chowana w tylnej kieszeni spodni”. Serio ludzie tak robią. I nie spotyka ich za to żadna kara z niebios, co tylko świadczy o niedoskonałości tego świata.

Zestaw absolutne minimum: karta postaci i ściąga złożone na pół i zatknięte między kartki notatnika, drobne karteczki w zwykłej kopercie. Ewentualnie takiej prowizorycznej kopercie zrobionej za pomocą zszywacza.

Zestaw, który pokazuje, że starasz się, ale nie jesteś nadgorliwy: tekturowa albo plastikowa teczka na wszystkie papiery. Podczas sesji posłuży jako podkładka.
A jeśli mi ufacie, zróbcie tak: zostawcie sobie jedną karteczkę do śledzenia statusów/wskazówek/story tagów. Przyklejcie ją do notesu, żeby się nie zgubiła. Natomiast podczas sesji korzystajcie z absolutnego świętego Graala lifehacków do „Miasta Mgły” – karteczek indeksujących. Mieści się na nich akurat jedno słowo i cyfra, są od spodu podklejone lekkim klejem, który nie zostaje na papierze, więc podczas sesji nie odlecą z kraty postaci. Najlepsze są takie z matowego papieru, słabiej sprawdzą się te wykonane z folii. A już absolutnie najgenialniejsze można dostać w Tigerze: za około sześć złotych można kupić pojemnik, w którym jest osiem kolorów tych karteczek, każdego po sto sztuk. Spokojnie wystarczy na całą kampanię i jeszcze każdy gracz otrzyma własny kolor.

Zestaw luksusowy: tekturowa teczka wiązana jak w starym sekretariacie.
Zostajemy w estetyce dziennikarza śledczego. A, jak powszechnie wiadomo, każdy dziennikarz śledczy potrzebuje teczki na akta sprawy. Skoro w tej wersji idziemy na całość, to alternatywą dla używania karteczek indeksujących będzie wydrukowanie karteczek do śledzenia statusów i reszty ferajny, zalaminowanie ich i używanie mazaka suchościeralnego.
Nie wiem, czy wiedzieliście, ale nie można laminować kartek zapisanych ścieralnymi długopisami. Znaczy, można, ale jest to wyjątkowo nieskuteczne, ponieważ wszystkie napisy znikną pod wpływem temperatury. Tak że, gdybyście kiedyś chcieli unicestwić handout wypisany takim długopisem, możecie wrzucić go do mikrofalówki.

Coś do rzucania

Bardzo przepraszam wszystkie kościane gobliny, tutaj nie będzie wersji luksusowej. „Miasto Mgły” wymaga rzutów dwiema k6 i nigdy więcej kości nie pojawia się na stole.

Garść różności

Żeby utrzymać możliwie najwięcej elementów w klimacie sesji, wszystkim malującym usta polecam szminki w odcieniach czerwieni oraz ciemnego bordo i fioletu. Nada się każda, której opis wypowiedziany głosem filmowego detektywa w zdaniu po słowach „Weszła do mojego biura” możecie wyobrazić sobie w głowie.
Na pewno też w drużynie znajdzie się ktoś, kto doceni playlistę stworzoną pod twoją postać.
Można też przed sesją wypić kawę i oddać hołd patronowi wszystkich detektywów rozwiązujących dziwne sprawy, mówiąc „a damn fine cup of coffee”.
Znów propozycja dla uwielbiających rekwizyty: korkowa tablica i czerwona włóczka. Przygotujcie sobie tablicę szalonego człowieka. Niestety nie powiem wam jak, ponieważ moje zrozumienie tej techniki kończy się na tym, że włóczkę trzeba owijać wokół pinezek z plastikową główką.

Coś dla Mistrza Gry

Mówiąc zupełnie szczerze i od serca: nie utrudniaj sobie zadania, przyjacielu. Napisanie autorskiej kampanii tak, jak chce tego podręcznik jest wyjątkowo wymagające i pozostawia raczej niewiele chęci na lepienie dodatkowych rekwizytów. Planując scenariusze sesji upewnij się, że masz wyraźnie i w widocznym miejscu zapisane imiona npców, nazwy ważnych miejsc i moce zagrożeń, które napotkają gracze. Prowadzenie „Miasta Mgły” stanowi niezłe wyzwanie i ja z tego miejsca chciałabym powiedzieć, że robisz świetną robotę, jestem pewna.
Do ułatwiaczy życia zaliczyłabym drukowanie wizerunków npców wraz z widocznymi imionami. Wiem, że w internecie jest pełno specjalistów reprezentujących front „tam, gdzie zaczynają się obrazki, kończą się erpegi”, ale jeśli ty im nie doniesiesz i ja tego nie zrobię, to nie ma sposobu, żeby się dowiedzieli. Te zdjęcia naprawdę pomagają!
Podchodząc do sprawy od naukowej strony: nasze mózgi nie wyobrażają sobie nowych twarzy. Zazwyczaj wykorzystujemy te, które już widzieliśmy, najwyżej modyfikujemy je trochę w wyobraźni. Rozległy opis oblicza ważnego npca wcale nie sprawi, że gracze zobaczą go wyraźniej. Co innego w przypadku, kiedy dostaną zdjęcie. Poza tym granie we współczesnym settingu pozwala na obsadzanie ról aktorami, na których gaże uzbierałby tylko Jeff Bezos. A już w ogóle wisienką na torcie jest fakt, że na zdjęcie można przykleić karteczkę ze statusem i wszystko jest wiadome.
Sama praktykuję przyklejanie zdjęć npców do gładkiego drewnianego ekranu mistrza gry. Używam do tego masy mocującej, tej takiej białej, na którą niektórzy mówią multi tack. Nie zostawia śladów na ekranie ani na papierze. I najwyraźniej zachowuje swoje właściwości w nieskończoność, niestraszne jej zakopiańskie mrozy, trudy podróży ani żar rozgrzanego upałem poddasza.
Oczywiście można grać bez tego wszystkiego. Można też wziąć te pomysły i wykorzystać podczas grania w inny system, zapewniam, że działają tak samo dobrze. W ogóle sekretem do szczęścia jest granie w taki sposób, jaki najbardziej odpowiada danej drużynie.
Po tym stwierdzeniu nie pozostaje mi już nic innego, jak pożegnać się i mieć nadzieję, że kiedy już wyjdzie „Miasto Mgły” będziecie nim choć w połowie tak zachwyceni jak ja.
Do następnego!

Dziękuje wydawnictwu Black Monk Games za udostępnienie materiałów.

 Z Facebooka przewędrowały już chyba wszystkie „wolne posty” z cyklu „Jestem Fanem” (jeżeli coś przegapiłem, napiszecie proszę). Dziś zaczynają migrować Notatki. “3z5” to kolejne narzędzie w RPGowym warsztacie, z którego korzystałem od dawna, a dopiero jakiś czas temu (to znaczy gdy poznawałem system Infinity) nabrało dla mnie nazwy. Nie wiem, czy została ona wymyślona przez twórców tej gry, czy jest po prostu używana w innych niż kręgach RPGowych niż moje, jednakże utrafia, moim zdaniem w punkt.
Gdy opisujemy graczom jakiś obraz, zazwyczaj robimy to poprzez pryzmat ich zmysłów, zwiększając dzięki temu iluzję istnienia postaci w świecie i ułatwiając immersję z postacią. Zazwyczaj używamy jednego lub dwóch zmysłów – przeważnie jest to wzrok i słuch – bo bodźce z tych dwóch są najłatwiejsze i zazwyczaj najpotrzebniejsze do sceny. Technika “3z5” mówi w tym miejscu bardzo prosto – UŻYJCIE CONAJMNIEJ TRZECH ZMYSŁÓW W TRAKCIE OPISU.
Dodajcie do przedstawionego obrazu trzeci wymiar zmysłu, pogłębcie odczucie i doznanie, a dostaniecie dzięki temu pełniejszy obraz.

Przykład

Opis pierwszy:

Opis drugi:

Drugi opis, dodaje do wzroku i słuchy, zapach. Świat staje się wyraźniejszy i bardziej immersyjny, a gracze wyniosą z takiej sceny zarówno więcej informacji jak i lepsze wspomnienia.

Dodatkowo w późniejszej części sesji mogę wprowadzić NPCa, mówiąc graczom, że czują pastrami zmieszane z potem, gracze raczej napewno wychwycą połączeni i ich pamięć momentalnie powędruje do sceny w alejce. I zabrzmi to lepiej niż „to ten typ z alejki, którego podsłuchiwaliście”

Fajnie jest używać różnych kombinacji zmysłów w trakcie opisów. Nie wszystko załatwia się wzrokiem i słuchem. Zapach, dotyk i smak też mogą dorzucić do sceny ciekawe rzeczy, zmieniając jej odbiór. Przy trzech zmysłach świat staje się o wiele dokładniejszy i bardziej trójwymiarowy, a graczom szybciej zacierają się granice wyobraźni.

Spróbujcie zrobić sobie proste ćwiczenie. Robiąc codzienne rzeczy, zastanówcie się, iloma zmysłami zazwyczaj naraz odbieracie świat, potem spróbujcie na sobie wymusić więcej albo mniej zmysłów i zobaczcie różnicę. Trzy, o których piszą autorzy Infinity to taka fajna średnia, która łączy długość z opisu z jego rozbudowaniem rozszerzającym świat.

Nie zawsze trzy zmysły będą potrzebne, w scenach dynamicznych (walka, pościg itd) będą przerostem formy nad treścią. W takich scenach wystarczą zazwyczaj dwa albo nawet jeden zmysł. Świadomość zmysłowa postaci wyłapuje mniej, bo umysł jest skupiony na czymś innym.

Swoją drogą zabawa zmysłami na sesji może przynieść wiele frajdy i pozwolić stworzyć przy niewielkim wysiłku ze strony MG skrajnie różne doznanie. Spróbujcie na przykład w ramach ćwiczenia skonstruować dynamiczną scenę opartą na zmyśle innym niż wzrok. Zobaczcie, jak totalnie zmieni się perspektywa sceny i jak zupełnie inne wspomnienia wyniosą z niej gracze
Pracujcie nad wykorzystaniem większej ilości zmysłów na sesji, czyńcie swoje opisy dzięki temu pełniejszymi i plastyczniejszymi. A może za jakiś czas powiecie o sobie, JESTEŚCIE FANAMI TECHNIKI “3z5”.

Na koniec jeszcze szybki tip dla Mistrzów Gry.

Przed sesją zapytajcie Graczy, które zmysły ich postaci są szczególnie silne, albo spiszcie wszelkie zalety typu “czuły słuch” “psi węch” czy “bystry wzrok” Opisując tej postaci wrażenia sensoryczne, otwierajcie opis zawsze silnym zmysłem i na nim skupcie uwagę (z zaletą wręcz możecie pokusić się o “nadostrość” opisu) Dzięki temu otrzymacie fajny spersonalizowany opis dla każdego gracza.

Grafika Nicolas Postiglioni z Pexels

Dwa kolejne wpisy  Jestem Fanem lądują z facebooka na blogu w sam raz do poczytania w izolacji. Dziś przeczytacie o tym dlaczego jestem fanem pomocy sesyjnych i wspólnego tworzenia drużyn
Tu, w moim małym kawałku internetu na pewno nie zaginą.

Jestem fanem ułatwiania sobie mechaniki

Bardzo lubię ułatwiać sobie mechanikę. Gram zazwyczaj (choć nie zawsze) w gry raczej bardziej rozbudowane mechanicznie, przy których brak jej znajomości po stronie graczy silnie kastruje ich możliwości. Dlatego zacząłem ułatwiać sobie podejście do mechaniki w takich grach. NIE, nie wycinam mechanik, po prostu przygotowuje dla graczy skróty najważniejszych mechanik, ściągi ze zdolnościami postaci, karty z rozpisanymi talentami i zaklęciami.

Dzięki temu graczom, zwłaszcza tym siadającym do jakiejś gry po raz pierwszy (na konwencie tudzież jakimś wydarzeniu RPGowym) łatwiej jest ogarnąć zawiłości systemu i krok po kroku się w niego wciągać. Czasem mam wrażenie pchania syzyfowego kamienia, bo zdaje sobie sprawę, że wiele z tego co puszczam po drobnych przeróbkach, mógłbym poprowadzić na jakiejś obiektywnie lżejszej mechanice (jak FU, Fate czy Maczeta), ale wolę pokazywać gry, w które wielu z tych graczy nigdy później nie zagra – a ja lubię je na tyle, by je pokazywać.

Czasem brakuje mi w dużych grach z rozbudowanymi mechanikami, tego co miała w sobie nasza swojska Klanarchia. Furiath umieścił w niej tabelkę, która mówiła, w jakiej kolejności na kolejnych sesjach wprowadzać elementy motoryki do kampanii by gracze się nie pogubili i by ostatecznie ładnie ogarnęli mechanikę. W trochę podobną stronę idą DDki w piątej odsłonie – bardzo początkujące postacie korzystają tylko z części mechanik swojej klasy i mogą swobodnie uczyć się razem z nią gry. Trochę tak robią teraz startery gier od FFG – pokazują mechanikę krok po kroku trakcie pierwszej przygody. Moim zdaniem powinien być to standard w każdej obszernej mechanicznie grze.

Od kiedy zacząłem korzystać z kart pomocy sesyjnych, widzę spory postęp, w tym jak gracze łapią mechanikę, mniej sięgają do podręcznika (wyjątkiem jest L5K – ale tu bym musiał chyba pół poderka przepisać na ściągawki) i gra idzie płynniej nawet podczas pierwszej sesji. Gry z mechaniką 2d20, których jestem olbrzymim fanbojem, wymagają od graczy świadomego zarządzania rzutem i wynikami, podobnie całe Genesys ze swoimi narrative dice – bez ściąg gra idzie powoli (bo graczom, nawet doświadczonym, sporo czasu zajmuje ogarnięcie tej mechaniki). I mam wrażenie, że podobnie będzie w wielu innych grach jeżeli próbujemy grać w nie RAW i chcemy ograniczyć bieganie po podręczniku w trakcie sesji.

Jeżeli macie czas i ochotę – przygotujcie graczom ściągi albo poszukajcie gotowych w internecie. Nie trzeba do tego wielkich umiejętności i wystarczające materiały da się osiągnąć, korzystając z samych Google Docsów (ja tak zaczynałem pisać ściągi). Ułatwicie i sobie i graczom grę w grę i zrozumiecie czemu, JESTEM FANEM UŁATWIANIA SOBIE MECHANIKI.

Jestem fanem wspólnego tworzenia drużyny

Jak dla mnie tworzenie postaci i drużyny jest dokładnie tak samo ważnym elementem kampanii (czy nawet jednostrzała) jak wymyślenie kręgosłupa fabularnego. Powiem wręcz więcej – dobra kampania zasadza się na zinkorporowaniu tła postaci z wydarzeniami kampanii – bo dobra kampania to (moim zdaniem) kampania o postaciach. Czy będzie to opowieść o ich rozwoju, czy ich losach na tle burzy historii to już insza inszość.

Ileż to razy natomiast zdarzało nam się, że mocą kostek lub/i decyzji graczy w drużynie lądowali nam zbieracz łajna, szlachcic i obrażony na ludzi elfi zwiadowca z mroczną przeszłością (edgelord, płatek śniegu i dramaqueen w jednym). Nie mówię, że to nie jest fajne i nie mówię, że nie da się z tym nic zrobić, ale czasem ilość ekwilibrystyki fabularnej, przez którą trzeba przejść, nim staną się drużyną, czasem jest niewarta poświęconego czasu. Ja wiem, że część gier mówi, że gramy poszukiwaczami przygód a profesje to, co robiliśmy przed pójściem na szlak, albo że grając w grę X, przyjmujemy, że jesteśmy drużyną, bo taką mamy konwencje. Wiem, że są uniwersalne “wejścia-wytrychy” (budzicie się jako niewolnicy/w więzieniu/w wojsku/wśród ciał zabitych towarzyszy z konwoju) albo makgafiny, które skutkują (zbieracie się w tej karczmie, bo dostaliście list od zmarłego krewnego/przyjaciel/towarzysza) ale po iluś razach są już sprane i blade jak moje poczucie humoru. Moim zdaniem jednak, drużyny złożone na poziomie fikcji tak samo jak na poziomie meta z sensownym tłem, to świetna sprawa warta pracy, którą przyjdzie nam włożyć w zbudowanie jej.

Fajnie jest więc zamiast bandy randomów, mamy drużynę. Grupę, która się nie rozpadnie i nikt nikomu przy pierwszej sposobności nie włoży noża w brzuch. Wtedy nasz, MGowa robota jest łatwiejsza i wszystko toczy się lepiej. Twórcy gier zauważyli problem z patchworkowymi drużynami już dawno temu. Mamy więc całą rzeszę różnych RPGów, w których tworzenie postaci jest nieodzownie połączone z tworzeniem postaci. Mistborn, Conan (choć tu głównie z bajerami z dodatków), Blades in the Dark, Coriolis, Band of Blades, czy Star Trek Adventures to tylko najpierwsze przykłady, które przychodzą mi do głowy. Inne gry (jak te z PbtA czy YZE) dodają startowe Relacje pomiędzy postaciami (część graczy to lubi a część nie), które dają nam jakąś sytuację początkową.

Jednak posiadanie na początku zebranej i zorganizowanej drużyny to rzecz, która moim zdaniem, zawsze dobrze robi kampanii (chyba że mamy zupełnie inny zamysł, ale to nie jest wpis o tym) i fajnie jest się z graczami dogadać i wspólnie stworzyć ją na sesji zero.

Można to zrobić “łatwo, ale nieingerencyjnie” lub “trudno, ale ingerencyjnie”.
Pierwszy sposób jest naprawdę prosty. Gracze tworzą postacie indywidualnie (lub po prostu tylko komunikując się z MG) i wtedy MG siada z tymi gotowymi postaciami i rozbrajającym uśmiechem pyta “To dlaczego jesteście moja bando obdartusów drużyną”, “Co się wydarzyło, że zdecydowaliście się działać razem i chcecie działać razem?”, “Czemu X działa z Y?” (tu dając najbardziej cringowe kombo jakie macie wśród postaci) i to da wam jakąś tam drużynę. Zbieraninę indywiduuów, ale za to z jakimś backstory. Jeśli dołożycie do tego 3-4 sceny retrospekcyjne o tym jak się łączyli w grupę, to taka drużyna może się nie rozpaść po pierwszym oklepie od straży miejskiej.

Drugi sposób zakłada wspólne tworzenie postaci przez całą drużynę (łącznie z MG). Zaczynając od wymyslenia koncepcji drużyny, jej zanurzenia w świecie, przez koncepcje postaci jako indywidualności i części drużyny (nie tylko, by uzupełniać swoje zdolności, ale również, by stworzyć relacje między postaciami w fikcji) po wspólne ustalenia mechaniczne co do postaci. Do tego zdecydowani dokładamy retrospekcje, powiem więcej, wyciągamy od graczy pomysły na takie scenki (można to też oczywiście zrobić w wersji pierwszej). Drużyna zrobiona w ten sposób ma sporo większe szanse na przetrwanie, a ilość materiału o postaciach, jakie przy okazji uzyskamy, jest kopalnią pomysłów na późniejsze przygody.
Jeżeli już jesteśmy przy drużynach, to fajną rzeczą zazwyczaj jest jakiegoś rodzaju “Karta Drużyny”. Nie musi ona w żadne sposób działać mechanicznie oczywiście, ale jest fajnym miejscem do budowania drużynowej wspólnoty – nazwa, wspólne zasoby i finanse spisane w jednym wspólnym miejscu dają więcej niż notatki na kartach poszczególnych graczy.

Gdy następny razem będziecie zaczynać kampanie, zaproponujcie grupie stworzenie drużyny. Zobaczycie, jaki to fajny zabieg i powiecie JESTEM FANEM WSPÓLNEGO TWORZENIA DRUŻYN.

Grafiki użyte w poście to moje własnoręcznie przygotowane pomoce do Star Trek Adventures oraz okładka Warhammera, wydanego przez Cubicle 7 i Copernicus Corporation.

Wiedźmin, bez dwóch zdań, jest najważniejszą polską powieścią fantasy. Naszym, pod tym względem, głównym, obok Lema, fantastycznym towarem eksportowym. Na przygodach Geralta wychowało się już bardzo wielu polskich RPGowców, a dla mojego pokolenia, nastoletniego – gdy saga lądowała na półkach księgarskich, jednym z najważniejszych wspomnień z młodości. Nic więc dziwnego, że saga o Geralcie wpłynęła na moje (i pewnie sporej części środowiska) RPGowanie bardzo mocno.

Wiedźmin jest też, bezsprzecznie, najważniejszą polską grą komputerową. Nie tylko świetną na bardzo wielu poziomach (od grafiki, bez mechanikę aż po fabułę), ale również drugim życiem dla sagi książkowej (to gra była impulsem do porządnego wydania powieści po angielsku). Nic więc dziwnego, że w końcu pojawiła się gra RPG. Nie pierwsza, bo wcześniej powstał “Wiedźmin – Gra Wyobraźni”, z Geraltem Żebrowskim w dżinsach na okładce, który w swoim czasie nieźle zatrząsł RPGowym światkiem (głównie ze względu na świetną Księgę Bajarza, z której wielu ówczesnych MG uczyło się swego fachu), ale dziś jest on i leciwy i niedostępny, więc nie będę się o nim zbytnio rozpisywał.

Gdy zapowiedziano nowy podręcznik “The Witcher” dobrych parę lat temu, w pierwszej chwili moje podejście było mocno mieszane. Nie poprawiały tego ani dziennik deweloperski pisany przez Codego Pondsmitha, ani informacje, że kanwą mechaniki ma być leciwy interlock – czyli mechanika Cyberpunka 2020. Gdy podręcznik wyszedł drukiem w wersji anglojęzycznej, posypały się niepochlebne recenzje, a potem erraty i erraty errat. Nie było dobrze. Pomyślałem sobie, że znów nie będziemy grać w Wiedźmina.

Potem pojawiło się pierwsze światełko w tunelu, Copernicus Corporation zapowiedziało polską edycją, a u sterów jej wydania postawiło ludzi, którzy “umieją w RPG”. Ekipa zapowiedziała, zmiany, poprawki i wypolerowanie edycji angielskiej, żeby dało się grać. Postanowiłem więc dać szansę systemowi i poczekałem na polską edycję podręcznika, by na poważnie spróbować się zabrać za tę grę. I teraz, piękną jesienią 2019 roku, dzięki uprzejmości wydawcy, mam w końcu okazję to zrobić…

Przy okazji zapraszam was co zajrzenia na podstronę mojego bloga poświęconą Wiedżminowi. Znajdziecie tam moje materiały rozszerzające grę – nowe potwory, kartę postaci i rozważania o różnych aspektach świata.

Uff… Przydługa przystawka, teraz mięcho…

Świat

Dla gry “The Witcher” bazą ważniejszą od książek są gry komputerowe. Daje się to bardzo mocno odczuć w trakcie lektury podręcznikowego opisu świata. Okołosagowa przeszłość jest tylko wstępem dla okołogrowego opisu świata. Nic więc dziwnego, że proponowanym przez twórców momentem startu naszej kampanii jest czas na kilka miesięcy przed Wiedźminem 3. Foltest i Demawend nie żyją, Nilfgaard znów wpadł z gościnną wizytą na północ, zdobył Aedrin (oraz zapewne Lyrię wraz z Rivią) i zdobywa właśnie Temerię, a także oblega Wyzimę. Tabuny uchodźców ciągną na północ do Redanii, w której król Radowid (później nazwany Srogim) ogrzewa się właśnie przy ogniskach stosów, na których płoną czarodzieje. Mamy czas wojny i czas rozpaczy. Czas końca jednego życia i początku nowego. Czas łatwego zysku i niechybnej śmierci. Doskonały moment, by zacząć grać.

Podręcznik oferuje nam bardzo porządny opis świata (sporo ciekawych informacji, zwłaszcza jeżeli chodzi o Nilfgaard) wystarczający, by zacząć grać zwłaszcza przy wsparciu wiedzy z książek/gier/wiedźmińskiej wiki. Gra jest wyraźnie skierowana do Mistrzów Gry, którzy znają świat Wiedźmina. Opis jest wystarczający, by usystematyzować wiedzę i prowadzić sesję, ale jest solidną bazą pod dalszy rozwój (poprzez dodatki oczywiście lub inne źródła) Pod tym względem jest dokładnie tak jak w innych RPGach, zwłaszcza tych opartych o większą markę.

Dużo miejsca poświęcone jest oczywiście wiedźminom. Mają swój własny rozdział i całkiem spory fragment w opisie świata. RPG idzie tropem gry (oraz “Sezonu Burz”, WGW i wzmianek w sadze) i dodaje dodatkowe szkoły wiedźmińskie. Mechanicznie różnią się między sobą nieznacznie (oczywisty materiał na dodatki), ale klimatycznie już bardziej. Bardzo się cieszę się, że nie trzeba grać tylko nudną i opatrzoną Szkołą Wilka, ale można zagrać też Niedźwiedziem, Gryfem, Kotem albo Żmiją. Oczywiście to więcej pracy, zwłaszcza jeżeli chodzi o opracowanie samej siedziby i kultury innej szkoły (dziesięć linii tekstu versus sążniste opisy Kaer Morhen i Wilków w sadze i w grach), ale sam zysk jeżeli chodzi o miodność sesji.

Szczególnie ciekawą rzeczą jest znajdujący się w podręczniku formularz “Stan świata”. Jako, że RPG opiera się na wydarzeniach gry komputerowej, której jednym z ważniejszych wyznaczników są wybory (czyli Wiedźmin 2 gdzie miały one całkiem spore znaczenie) to autorzy postanowili dać drużynom możliwość przygotowania (czy jak się mówi inaczej wypalenia) własnego świata w oparciu o wydarzenia z ostatnich kilku miesięcy (czyli te z gier), a następnie uporządkowania go według własnych ustaleń. Dostajemy tuzin pytań wraz z analizami różnych odpowiedzi na nie. Dzięki nim nasz świat może być podobny do wyniku naszych działań w grze, albo przynajmniej dostosowany do naszych indywidualnych zapotrzebowań. Zdaje sobie sprawę, że mógłbym zrobić to samo niezależnie od tego co daje mi gra, ale bardzo podoba mi się, że gra nie daje “jedynego, prawdziwego timeline”, a sugestie jak to zrobić.

Podręcznik jest całkiem klimatycznie napisany jeżeli chodzi o wprowadzenie w świat. Przez całą lekturę prowadzą nas zdroworozsądkowy krasnolud Rudolf Kazmer i uczony Brandon z Oxenfurtu. Ich wypowiedzi i opinie przewijają się na marginesach (i w treści) całego podręcznika. Dzięki nim “łatwiej poczuć klimat” choć muszę przyznać, że w niektórych miejscach stają się już męczące. Jeden z moich graczy zauważył też, że czasem trudno je rozróżnić od klaryfikacji mechanicznych, co utrudnia odbiór i wyszukanie tych drugich.

Mechanika

Interlock, na którym oparto “The Witcher” to już dość leciwa mechanika (podobnie jak D&D, Warhammer i Zew Cthulhu) więc, by zaistnieć, musiała przejść obecnie całkiem porządne odświeżenie. Zostawiono pewne elementy (rdzeń samej mechaniki czyli rzuty, obrażenia i wyparowania), ale bardzo wiele odświeżono i dopasowano do konwencji fantasy.

Baza jest tradycyjna. Bierzemy sumujemy Cechę i Zdolność, dodajemy ewentualne modyfikatory i wynik rzutu K10, a następnie porównujemy z narzuconym przez MG lub okoliczności Poziomem Trudności. Jeżeli wyrzucimy 10, mamy Szczęście i kość eksploduje dodatnio, czyli rzucamy dalej i dodajemy kolejne wyniki. Jeżeli wyrzucimy 1, mamy Pecha i kość eksploduje ujemnie (określenia moje, a nie podręcznikowe), czyli wykonujemy dorzut, a jego wynik odejmujemy od bazy (a podczas ataku, uniku lub rzucania zaklęcia dzieją się dodatkowe nieprzyjemności). Do tego możemy dodać punkty Farta (wynikające z naszej cechy Fart) jednak dzieje się to rzadko, bo nie jest ich za wiele i gra nie oferuje żadnych metod ich zdobycia podczas sesji. A wielka szkoda.

Czasem mamy do czynienia z testem otwartym (wyrzuć jak najwięcej), czasem z przeciwstawnym (wyrzuć więcej niż przeciwnik), a czasem z testem przełamania cechy (wyrzuć więcej niż 3x Cecha przeciwnika). I to w zasadzie tyle jeżeli chodzi o podstawę mechaniki. Jest z jednej strony łatwo, ale z drugiej strony mamy do czynienia ze zwyczajnym dualizmem wyników – nie mamy ani sukcesów warunkowych, ani krytycznych sukcesów czy porażek. Proste TAK lub NIE. Dla części ludzi będzie to zaleta, dla części leciwy anachronizm.

W walce robi się nieco bardziej skomplikowanie i w grę wchodzi więcej zmiennych. Dostajemy całkiem spory wachlarz możliwości taktycznych (oraz krytyczne Szczęście i Pech), ale okupujemy to sporą ilością rzeczy, o których w walce możemy pamiętać. Podoba mi się to, że to do nas należy decyzja czy próbujemy się przerżnąć przez hapeki przeciwnika, czy próbujemy go wyeliminować celnymi krytykami. Walka, przy odrobinie szczęścia i umiejętności, jest bardzo szybka i brutalna. Mam wręcz wrażenie, że szybsza niż w większości mainstreamowych gier, w jakie grałem ostatnio. Z drugiej strony, mamy tu sporo buchalterii, w której łatwo się zakopać (zwłaszcza jeżeli chodzi o psujący się pancerz i pilnowanie kolejności etapów przy zadawaniu obrażeń). Początkowo wiele jej elementów może się też wydawać nieczytelne (a podręcznik w tym nie pomaga), ale jak już raz pozna się zasady to potem walka staje jest dość satysfakcjonującym elementem gry.

Poza walką gra oferuje nam wiele świetnych mechanik. Mamy bardzo fajne zasady walki społecznej z zadawaniem “obrażeń” w społeczne hapeki włącznie. Możemy rozegrać (zwłaszcza jeżeli jesteśmy Bardami, Kupcami lub Czarodziejami) przeciwnika dość taktycznie, przekupić go, nim uderzymy w niego siłą naszych argumentów. Całość działa całkiem fajnie (brakuje mi tu krytycznych, bo u “wypasionych” postaci społecznych mam wrażenie, że często będą się wysokie rzuty). Jest to jednak bardzo fajny nowoczesny mechanizm, który bardzo rzadko obecny jest w podręcznikach wydanych po polsku.

Bardzo (naprawdę bardzo) podoba mi się Rzemiosło (i alchemia przy okazji). Część ludzi będzie narzekać na “komputerowość” tego rozwiązania, ale dla mnie to bardzo rozległy mechanizm dające olbrzymie pole do popisu postaciom nie bojowym. Receptury, składniki, przerabianie jednych materiałów na inne. Rozkładanie gotowych przedmiotów, by odzyskać choć część elementów, to samo mięso rzemieślniczego aspektu gry – miejsce, gdzie te postacie będą błyszczeć. Oczywiście wiąże się to ponownie z potężną buchalterią, ale w tym wypadku to raczej zaleta niż wada. Kurde, nie po to gram rzemieślnikiem, żeby nie robić inwentaryzacji! Mechanika ta może być nieco uciążliwa dla graczy nie przyzwyczajonych do tego typu rozgrywki i załatwiania rzemieślnictwa “na gębę” z MG, ale symulacjoniści, zbieracze i analitycy będą wniebowzięci.

Bardzo ciekawie pomyślana jest też magia. Dla graczy dostępne są cztery rodzaje magicznych efektów, z trzema różniącymi się mechanikami ich dotyczącymi. Mamy natychmiastowe zaklęcia (lub inwokacje dla kapłanów i druidów), wymagające większej ilości czasu rytuały i klątwy, którymi sprowadzamy na innych (bądź siebie przy pechu) fabularne i nieprzyjemne efekty. Wreszcie wiedźmińskie znaki (choć czarodzieje i kapłani też mogą się ich uczyć). Z magią związany jest też związany specjalny współczynnik czyli Wigor, który odpowiada za ilość mocy, którą możemy przez siebie przekanałować w trakcie tury, nim zacznie nas boleć.

Niestety, nie wszystko w podręczniku jest różowe. W wielu miejscach panuje chaos. Poznanie mechaniki może być nieco karkołomne, bo jest ona czasem napisana dość nieintuicyjnie, a jej niektóre ważne dla siebie rzeczy rozrzucone są po podręczniku, lub zwyczajnie zostawione do interpretacji MG. Pewnych elementów trudno się domyślić, albo zwyczajnie ich nie ma (jak choćby tego jak regenerują się poza walką Punkty Przytomności, Wytrwałości i Determinacji). Doskonałym przykładem niejasności mechanicznych jest tu magia w walce. Nigdzie explicite nie jest napisane, że atak za pomocą magii poddawany jest tym samym procedurom przy sprawdzaniu krytyków i wyliczaniu obrażeń jak “konfesjonalny” atak. Trzeba się zorientować po tym, że nigdzie nie jest napisane, że jest inaczej (choć opisy samych obrażeń, wyparowań i krytyków są napisane tak, jakby dotyczyły tylko ataków konwencjonalnych) albo po tym, że opisy niektórych zaklęć precyzują jak traktują krytyki lub pancerze.

Ostatnie lata przyzwyczaiły mnie do gier z wyraźnymi wordingami i precyzyjnością zasad, Tu otrzymuje grę od autora z dość luźnym podejściem do zasad i ich interpretacji. Było to dla mnie potwornie męczące. Zwłaszcza gdy gra nie odpowiadała na pytania, które chciałem jej zadać.

Czasem, czytając podręcznik, miałem wrażenie, że przed anglojęzyczną publikacją nie przeczytał go w całości nikt (nawet autorzy). W polskiej edycji jest nieco lepiej. Ekipa tłumacząc zadbała o uwzględnienie errat i testów prowadzonych w Polsce na konwentach. Postarano się o przesystematyzowanie niektórych rzeczy, lecz zasady licencji nie pozwoliły na wprowadzenie głębszych zmian. Ekipa obiecuje, że będzie opublikować wiele swoich klaryfikacji zasad i samouczków mechanik. Takim przykładem jest całkiem niezła przygoda Szklana Góra – dostępna na stronie wydawcy, gdzie Kuba Zapała bardzo ładnie tłumaczy podstawy mechaniki. A już niebawem pojawią się kolejne.

Przedarcie się przez mechanikę kosztowało mnie sporo sił i nieco nerwów, ale w końcu udało mi się ją ogarnąć i zastosować w praktyce. I tu, o dziwo zadziałała naprawdę dobrze. Sesja przebiegła płynnie (choć oczywiście musiałem biegać po podręczniku), a mechanika zadziałała nad wyraz dynamicznie. Dużo ułatwiłoby gdyby pewne tabele wyjęte z podręcznika leżały na stole, ale nawet mimo tego działało.

W swoim przedziale wagowym to całkiem nieźle działająca mechanika, ale niestety jest niejasno i chaotycznie napisana. Poznanie jej wymaga pracy i to nie tylko dlatego, że ma w sobie dużo crunchu, ale również dlatego, że trzeba ją zebrać do kupy. W praktyce jednak sprawia o wiele mniej problemów niż można się spodziewać. To nie jest gra ze ścisłym przepisem na mechanikę jak w grach PbtA, to gra gdzie dużo jest pola do interpretacji dla Mistrza Gry i graczy. To gra, jak większość współczesnego mainstreamu, ma korzenie w latach 90, ale czerpie z nowoczesnych rozwiązań.

Tworzenie postaci

Mechanika tworzenia postaci w grze “The Witcher” jest mieszana. Łączy ze sobą tworzenie typu Lifepath z tworzeniem typu Point-Buy. Lifepath obejmuje historię i pochodzenie postaci i generuje nam kilka bonusów mechanicznych, a Point-Buy odpowiada za rozdzielenie współczynników.

Tworzenie postaci zaczynamy od wybrania rasy. Podręcznik główny oferuje nam ich do wyboru cztery. Mamy więc człowieka, krasnoluda, elfa Aen Seidhe i wiedźmina. Autorzy gry zdecydowali, że na poziomie mechaniki wiedźmini różnią się od innych ras tak mocno, że powinni zostać wydzieleni z ludzi. Dodatkowo wiedźmin (rasa) ma do wyboru tylko jedną profesję – wiedźmina właśnie. Tytułowy bohater gry jest tworzony nieco z boku reszty drużyny. Czy to źle? Moim zdaniem nie. Dzięki temu wiedźmin wyróżnia się na tle innych. Daje to też potencjalne pole do popisu w dodatkach i oprócz wiedźmina typowego, mogą się pojawić profesje dedykowane pod konkretne szkoły – mamy podstawę, więc będzie na czym pracować.

Po wyborze rasy tworzymy tło postaci. Możemy na nie rzucać, ale możemy też wybrać poszczególne elementy historii. O ile wybieranie jest fajne w przypadku pochodzenia społecznego czy narodowości, to wydarzenia z wcześniejszej kariery lepiej jednak moim zdaniem poturlać. Podobnie jak w innych grach korzystających z Lifepath i tu możemy, przy braku pomysłów wygenerować sobie historię postaci lub dopasować gotowe podpunkty do naszego pomysłu. Za pomocą tych tabelek losujemy historię dla wszystkich klas poza wiedźminami. Tytułowi bohaterowie mają swój zestaw tabel do generowania historii znajdujący się w opowiadającym o nich rozdziale.

Kolejnym krokiem są profesje jest ich dziewięć. Każda ma swoją zdolność charakterystyczną i drzewko rozwoju pozwalające nam na różne specjalizacje i dające dodatkowe zdolności indywidualizujące (każde drzewko ma trzy takie umiejętności). Zdolności charakterystyczne działają jak zwykłe umiejętności – mają swoje poziomy i testuje się je normalnie.

Profesje:

• Bard (zdolność: Uliczny Grajek – pozwalająca mu generować pieniądze z gry na ulicy, specjalizacje: Czaruś, Agent, Manipulator)
• Czarodziej (zdolność: Wykształcenie magiczne, dzięki któremu można rzucać, wykrywać lub analizować magiczne stworzenia, klątwy i anomalie, specjalizacje: Polityk, Uczony, Arcymag)
• Kapłan (zdolność: W służbie bożej – pomaga przy znajdowaniu schronienia, pomocy zarówno w świątyni jak i wśród wiernych, specjalizacje: Kaznodzieja, Druid, Fanatyk)
• Kupiec (zdolność: Z niejednego pieca – pozwala na zdobycie informacji na temat przedmiotu, kultury, regionu tudzież zwyczaju, specjalizacje: Faktor, Pośrednik, Havekar) 
• Medyk (zdolność: Uzdrawianie – pozwala leczyć rany krytyczne, specjalizacje: Chirurg, Zielarz, Anatom)
• Przestępca (zdolność: Zdrowa Paranoja – pozwala zwietrzyć pułapki i zasadzki, specjalizacje: Złodziej, Gangster, Zabójca)
• Rzemieślnik (zdolność: Prowizorka – pozwala na szybko naprawiać uszkodzone przedmioty, specjalizacje: Mistrz Kuźni, Alchemik, Złota Rączka)
• Zbrojny (zdolność: Nie do zdarcia – pozwalająca walczyć nawet gdy jesteś prawie martwy, specjalizacje: Strzelec wyborowy, Łowca nagród, Rozpruwacz)
• Wiedźmin (zdolność: Wiedźmiński trening – pozwalająca łatwiej rozpoznawać potwory, zmniejszająca kary za trudny teren i zagrożenia środowiskowe, specjalizacje: Czarownik, Mutant, Pogromca)

Tak naprawdę specjalizacje to prawdziwe mięso tej gry. Dodają one bardzo wiele możliwości naszym postaciom, w tym dodatkowe mechaniki (jak tworzenie sojuszników).
Po wygenerowaniu historii i wybraniu profesji mamy część point-buy. Dostajemy trzy paczki punktów – jedną do wydania na cechy (między 60 a 80 punktów w zależności od “power levelu” naszej kampanii rozdzielane między 9 współczynników), zdolności profesyjne (44 punkty na 10 zdolności wypisanych przy naszej profesji oraz zdolność charakterystyczna) oraz punkty wolne (suma Reakcji i Rozumu), które wydajemy jak chcemy. Warto przy tworzeniu postaci zapamiętać trzy rzeczy. Po pierwsze wydanie 5 punktów na umiejętność charakterystyczną odblokowuje nam drzewka dodatkowych talentów już przy tworzeniu postaci (podręcznik nie precyzuje tego wystarczająco jasno). Po drugie, wszystkie bonusy jakie otrzymujemy podczas tworzenia historii dodawane są PO wydaniu punktów. Po trzecie, początkowe postacie są specjalistami w swoich dziedzinach, więc spokojnie można tworzyć drużyny na najniższych pakietach punktów cech, a i tak drużyna będzie kompetentna (w trakcie testów mechaniki gracze z mojej drużyny doszli do wniosku, że daje im to i tak wysokie cechy na starcie).

Po rozdaniu punktów zostaje nam wyturlanie początkowych funduszy i obkupienie się sprzętem. Pieniędzy jest dość sporo, więc o ile nie mamy pecha na kościach, to jesteśmy przyzwoicie wyposażeni na początek. Tu też warto zauważyć, że jeżeli decydujemy się grać rzemieślnikiem i wykorzystywać mechanikę Rzemiosła to warto już na początku kupić wiaderko recept, zwłaszcza przetwórczych.

Wachlarz postaci, które możemy stworzyć jest spory, ale jest też całkiem sporo miejsca na nowe profesje. Nasze postacie już na podstawowym pakiecie są, tak jak obiecuje gra, specjalistami w swoich dziedzinach (bez większych trudów zdają testy na przeciętnym i trudnym poziomie) i nie są ułomkami (chyba ze tak zadecydujemy przy rozdawaniu punktów) w innych dziedzinach. Daleko nam do Geralta czy Yennefer, ale nie jesteśmy też przeciętnymi wieśniakami wojną od pługa oderwanymi. Dodatkowo, gra nie skupia się tylko na wiedźminach, czarodziejach i “ciupasach”. Daje wiele możliwości wykazania się tak zwanym “postaciom wsparcia” i gadaczom. Bardowie, Kupcy, Medycy, Rzemieślnicy mają swoje charakterystyczne mechaniki, dzięki którym mogą błyszczeć i być nie tylko nieodzowną częścią drużyny, ale kanwą dla całych kampanii.

Konwencje, kampanie, przygody

Wiedźminland to świat postmodernistyczny, a nawet idący w kierunku post postmodernizmu. To z grubsza fantasy, ale jednocześnie kipiący intertekstualnościa amalgamat stylów i koncepcji. Z jednej strony trzymający się quasi historycznych realiów, a z drugiej łamiący je bez zająknięcia się, gdy tego wymaga poetyka opowieści. To świat, w którym łączą się koncepcje i elementy różnych epok historycznych, zyskując często nową jakość. To świat na nowo opowiedzianych baśni i bajek, świat ukazany przez pryzmat brutalnego fantasy-realizmu pokazujący problemy współczesnego świata (rasizm, brutalność wojny, zmieniające się role społeczne). Ma elementy diagnostyczne, satyryczne, a przede wszystkim to kawał dobrej lektury.

Mamy więc mocno rasistowski (choć gatunkistowski to lepsze określenie) świat, gdzie a człowiek człowiekowi jest wilkiem. Brutalny, mocno czasem turpistyczny, pełen istot bez skrupułów walczących tylko o swoje interesy. Low fantasy (bardziej niż dark), gdzie nadnaturalne elementy są często po prostu kolejnym elementem walki o władzę.
Ale jest to też świat mający elementy piękne (jak choćby bajkowe Beauclair), ma ogniska ludzkiej dobroci i bezinteresowności, łamiące ogólny ponury nastrój.

Większość historii, które opowiemy, będzie się skupiać na ciemniejszych aspektach ludzkiej natury, a elementy “jasne” będą pojawiać się rzadziej. W końcu jedną z naczelnych zasad prozy Sapkowskiego jest to, że człowiek jest takim samym potworem, a czasem nawet gorszym niż te, z którymi walczą wiedźmini.

Sama gra oscyluje między przygodowością a symulacją (ciążąc w stronę tej drugiej). Mamy tu mechanizmy i mechaniki pokazujące oba te aspekty RPG. To gra klasycznie mainstreamowa, czyli starająca się mówić o wszystkim, nie skupiając się konkretnie na żadnym stylu rozgrywki.

Dostajemy w niej bardzo szeroki wachlarz możliwości poprowadzenia kampanii, a jej kształt będzie zależał od konstrukcji drużyny, jaką zbierzemy. Jej skład i potrzeby bardzo mocno sprofilują nam historię, którą wraz z graczami stworzymy. Możliwości jest całkiem sporo. Najemna hanza, przedsiębiorstwo kupieckie, rzemieślnicy, koteria polityczna (choć to zadziała lepiej z profesją Szlachcic z dodatku Lords and Lands), konfesjonalne rzezanie potworów, ludzie związani z półświatkiem, żołnierze, szpiedzy to tylko wierzchołek góry lodowej tego, co oferuje setting. Niezwykle ważna będzie tu sesja zerowa. To na niej wypalimy nasz świat i drużynę. Wiedźminland, ze względu właśnie na swój postmodernistyczny charakter, jest niezwykle chłonny (co jest jedną z jego największych zalet), a mechanika ze względu na swój tradycyjny charakter na wiele pozwala (ale jednocześnie średnio wspiera konkretny sposób gry).

Bardzo fajny w grze “The Witcher” jest rozdział dotyczący prowadzenia. Pierwszą część autorzy kierują przede wszystkim do początkujących Mistrzów Gry i dają w niej sporo przydatnych wskazówek, związanych z początkami prowadzenia. Druga jest bardziej uniwersalna i skupia się na sugestiach tego, jak prowadzić świat wiedźmina, na jakie motywy zwracać uwagę i po jakie sięgać. Daje to bardzo fajną podstawę do pisania przygód.

Czy warto zagrać?

Długo zastanawiałem się, jak będzie wyglądać ta część recenzji. O ile podręcznik czytało się nieco wyczynowo, to po nauce mechanika miło mnie zaskoczyła swoją płynnością w praktyce. Sesja, którą na niej zagraliśmy, zadziałała naprawdę fajnie.

Jeżeli lubicie konwencje dark lub low fantasy, brutalną mechanikę i granie symulacyjne, choć z pewną dozą mechanicznego luzu, czyli stylistykę erpegowania bardzo w Polsce popularną to “The Witcher” powinien być bardzo dobrym zakupem. Dostaniecie grę, która jest naprawdę ładnie wydana (grafiki są prześliczne), pełną klimatu i z mechaniką, która przy odrobinie pracy i miłości da wam wiele satysfakcji.

Dla mnie to RPGowy powrót do korzeni (moją pierwszą grą był 25 lat temu właśnie CP2020), wejście w stare, znoszone, ale wygodne kapcie z dołożonymi nowymi mechanizmami, które tak bardzo lubię w nowocześniejszych grach. Ja napewno będę prowadził tę grę dalej, bo przekonała mnie do siebie. Pewnie pojawię się z nią też na konwentach.

Podsumowując podsumowanie… “The Witcher” to hybryda, starego z nowym, działającej praktyki z kulejącą teorią, symulacji z przygodą. To mutant. Wiedźmin wśród RPG.

Dziękuje wydawnictwu Copernicus Corporation za udostępnienie podręcznika do recenzji.

Jestem fanem Stawkowania Rzutów

Lubie stawkować rzuty. Pisze o tym narzędziu Mistrza Gry dość regularnie, bo uważam, je jedno z najważniejszych w warsztacie. Właściwie użyte jest jednym z najfajniejszych “budowaczy” napięcia, popsute mogą zniszczyć sesje.
Stawkowanie, przypominając, ma miejsce, wtedy gdy przed testem, konfliktem, bądź innym opartym o poświęcanie zasobów elementem mechanicznym, jawnie i otwarcie ustalamy stawkę tego co się wydarzy. „Jeżeli uda Ci się rzut znajdziesz się na balkonie, jeżeli nie, wylądujesz w ostrych krzakach alarmujących ochronę” Niby coś normalnego – sukces i porażka, prawda? Stawkowanie to jednak mechanizm nieco MOCNIEJSZY. Oba rozwiązania są jawne i stają się umową wiążącą obie strony. Obie strony decydując się na stawkę, przyjmują do wiadomości to co się za chwile wydarzy, a świadomość konsekwencji jest budulcem napięcia dla obu stron.

Stawka zazwyczaj może (a nawet powinna) ESKALOWAĆ. “A może więcej” – odpowie gracz na moją propozycję” – drzwi na balkonie będą uchylone i będę mógł cichcem wejść”. “Jasne” – odpowiadam – “ale jeżeli spadniesz, uderzysz o jakiś wystający kamień i z bólu nie pozbierasz się aż do nadejścia strażników” Stawka rośnie (może poziom trudności też), rosną emocje. Licytować się stawką można długo, ale obie strony powinny znać umiar. Jeden rzut ma rozstrzygnąć sytuacje i dać podbudowę do następnej, a nie rozwiązać całą scenę (chyba że akurat gramy w grę, w której rozstrzygamy jedną akcją całą scenę, ale wiecie, o co mi chodzi). Stawka może też deeskalowywać, albo zwyczajnie, któraś strona może nie zgodzić się na kolejną eskalację (albo zmianę) stawki

Stawka wiąże obie strony, po jej ustaleniu i wzięciu do ręki kości, kart lub meta-waluty nie ma już odwrotu. Robienie sobie “Z gęby cholewki” (jak mówi przysłowie) to bardzo słabe RPG, niezależnie od strony, która chce złamać umowę. Bo stawki to konsekwencje, czasem ciężkie, ale zawsze takie, których jesteśmy świadomi. Dlatego tak bardzo wpływają na emocje (zwłaszcza gdy stawką jest śmierć lub okaleczenie postaci) i nakręcają scenę

Stawki nie muszą mieć dwóch wyjść. Spokojnie mogą mieć gradacje związane z częściowym sukcesem albo częściową porażką – delikatniejsze rozwiązania, często łączące się z wynikami “tak, ale i “nie, ale”. Czasem stosuje też takie wyjście, ale zazwyczaj przy mniej krytycznych rzutach. Stopnie stawki bardzo często mogą rozcieńczyć napięcie i rozmemłać konsekwencje. Są sytuacje, w których to jest nieistotne, ale w tych krytycznych lepie zdecydować się na podwójny wynik niż gradację stawki.

Wrogowie stawek wskazują na to, że ich stosowanie niszczy suspens. Bo skoro wiemy, co się wydarzy, to gdzie tajemnica i zaskoczenie. Rzeczywiście – stawka to zazwyczaj przynajmniej częściowe odkrycie kart ze strony mistrza gry. Decydujemy się na nie, by podnieść napięcie – nawet jeżeli oznacza to odkrycie intrygi. Czasem możemy podczas stawkowania pójść wyjściem pośrednim – “Jeżeli to zrobisz, uzyskasz naprawde ważne infomacje”. Jest to rzecz nieco słabsza, jeżeli chodzi o generowanie emocji, ale przynajmniej częściowo “ukrywa” nasz plot. Bardzo ważne jest tu wywiązanie się z umowy i danie w wyniku rzutu ważnej informacji, bo inaczej zachwiejemy najważniejszym elementem relacji – gracze – MG, czyli zaufaniem. Jasną stroną jest jednakże to, że jeżeli będziemy szczerzy w trakcie realizacji takich półukrytych stawek, to po jakimś czasie zacznie się zmniejszać wyrwa w generowaniu emocji, bo gracze będą coraz bardziej ufać w mgową szczerość intencji (“Kurka w rurkę, jeżeli MG daje takie informacje, to może ryzyko jest warte gry”).

Stawki potrafią zbudować na sesji nowe, lepsze (w moim mniemaniu) sytuacje. Świetnie działają jako budulec zaufania pomiędzy ludźmi siedzącymi przy stole. Spróbujcie je zastosować a może jak powiecie JESTEM FANEM STAWKOWANIA RZUTÓW

Jestem fanem paktowania z diabłem

Jest taki zabieg czy to fabularny, czy mechaniczny, który nazywam “paktowaniem z diabłem”. To sytuacja, w której gracz decyduje się nagiąć rzeczywistość na korzyść swoje postaci będąc świadomym, że wcześniej czy później ta rzeczywistość odegnie się i strzeli tę postać lub jej towarzyszy fangą w nos.

Realizacje stricte fabularne mogą być różne. Od rzeczywistego paktowania z siłami nieczystymi, przez rozmaite “QUI PRO QUO” (pomóż mi, a będziesz miał u mnie przysługę), nadwyrężanie siebie lub używanego sprzętu aż całkiem świadome nagięcie rzeczywistości przy świadomości, że przyjdzie za zapłacić. Chodzi mi o sytuacje, gdy wiemy, za działanie przyjdzie nam w przyszłości zapłacić, a i tak je podejmujemy. Takie sceny wychodzą zarówno heroicznie, jak i małostkowo.

Realizacje mechaniczne paktowania z diabłem to to, co najbardziej lubię w metawalutach. W Star Warsach obracanie Punktów Mocy wzmacnia NPCów i efekty po stronie MG. Podobnie w wypadku 2d20 gdzie Pule MG (nazywaną różnie w różnych systemach) gracze mogą budować poprzez zarówno świadome korzystanie z metawalut i efektów mechanicznych (na przykład unikać ataków możesz nieskończenie wiele razy w turze – z tym że gdy decydujesz się, na każdy kolejny unik dorzucasz więcej do puli MG). W tych mechanikach delikatnie “plaskamy” rzeczywistość i ta delikatnie nam odpowiada. Ale za to często i ciągle
Potężniejsze efekty mechaniczne ma Coriolis czy Klanarchia. Tam dokładamy do puli Punktów Ciemności, gdy robimy coś ważnego i punkty z tej Puli aktywują mocne, często wpływające silnie na sytuację na sesji efekty. Skrajność ma wbudowaną nowa mechanika Tol Calen i zagrywka “Igranie z Losem”. Gracz może po prostu stwierdzić, że zdaje test, ale wie, że MG może mu na to kiedyś odpowiedzieć “oblałeś”.

Wydawanie Pul MG to odpowiedzialność. Nie jest trudno dowalić graczom, zmienić ich sukces w porażkę. MG ma wiele narzędzi, by to zrobić i bez budowanej przez graczy specjalnej puli. Ale przecież totalnie nie o to chodzi. Wydawanie puli to wielka ODPOWIEDZIALNOŚĆ – ma ono podkręcić rozgrywkę, a nie ją storpedować. Zazwyczaj będziemy to robić prosto – utrudniając (ale nie uniemożliwiając) krytyczne sytuacje, wzmacniając przeciwników odpalając ich specjalne zdolności, albo po prostu przerzucając niezdany test. Czasem walniemy wielką sceną – taką jak Nadejście Ciemności w Klanarchii. Nasterydowane pulą MG sytuacje mają zupełnie inny smak niż te, które są po prostu demiurgiczną decyzją prowadzącego.

To, co lubię najbardziej w takich chwilach to HAZARD z losem. Gracz, wpływając mechanicznie na rzeczywistość, ma świadomość, że ta mu prędzej czy później odda. Nigdy nie wie jak albo co w ten sposób się popsuje, ale podejmuje tę decyzję. Bardzo lubię ten moment wahania, nim kolejny punkt wyląduje w puli. Te badawcze spojrzenia na stertę żetonów albo tor Punktów Mocy. Emocje powstają samoistnie, zwiększa się presja, robi się niebezpieczniej, bo gracze wiedzą, że to, co wziąłem – oddam.

Spróbujcie kiedyś pograć pograć sesje z takimi elementami, a zrozumiecie dlaczego JESTEM FANEM PAKTOWANIA Z DIABŁEM.

W cyklu Jestem Fanem dwa kolejne wpisy przeniosione z fanpage na Facebooku by uniknęły zapomnienia

Jestem fanem mechanik zasobów na sesjach

Bardzo lubię mechaniki operujące wszelkiego rodzaju metagejminowymi walutami (METAWALUTA to słowo lepsze od zasobów tak przy okazji) Punkty Szczęścia, Przeznaczenia, Inspiracja, Momentum, PuFy, Heroizm i inne tego typu pule metawalut dodają moim zdaniem, kolejna bardzo ciekawą warstwe do sesji. Rzut nie jest tylko rzutem i ostatecznością, ale możemy na niego za pomocą metawalut wpływać na jego wynik lub przerzucać.

Niektóre z metawalut (jak Inspiracja) dają nam dość wąskie możliwości działania, inne (Momentum) sprawiają, że operowanie zasobami jest równie istotne dla wyniku działania jak sam rzut. Dodatkowo wiele z mechanik metawalut pozwala na wpływanie za ich pomocą na przedstawiony świat dokładając do niego kolejne elementy Wszystko to bardzo ciekawie zmienia sytuacje przy stole, dając graczom narzędzia do efektywniejszego (i często efektowniejszego) realizowania fabuły powstającej na sesji.

Niestety czasem z zasobami wiąże się coś, co można nazwać “SYNDROMEM HAPEPOTKA”. To coś co spotykamy w grach komputerowych, gdy gracz chomikuje napoje leczące przez całą grę, bo “potem będzie trudniej” i kończy grę po dziesiątkach wczytań gry z kilkudziesięcioma napojami w plecaku. Często dzieje się tak również z metawalutami. Gracze miast z nich korzystać i odzyskiwać poprzez wpisane w grę procedury chomikują je mając czasem mocno pod górkę, po to by na końcu przekonać się, że wydali tylko część. Spotkałem się z takim problemem w grach na 2d20. Mechaniczny aspekt sesji ledwo zipiał i kilka sesji zajęło mi przełamanie graczy do korzystania z zasobów. Gdy już zaczęli, sesje nabrały zupełnie innego koloru – po prostu “rzeczy mogły się dziać”. Podobne rzeczy widziałem w FATE i w paru jeszcze grach gdzie metawaluty są istotną częścią gry. Graczom ciężko się przełamać do wydawania metawalut. Może być to efekt gier komputerowych, może tego, że kiedyś nie było gier tak silnie operującymi zasobami, a może to pokłosie czarnego okresu w historii rpgów w którym MG dominował nad stołem, światem i mechaniką.

Bardzo lubię wizualizować zasoby. Żetony, monety, kamyki, cukierasy położone na stole sprawiają, że mechanika metawaluty staje się bardziej namacalna. Żetony i ich wydawanie stają się częścią rytuału sesyjnego na równi z rzutami kością. Ludzie lubią (stąd poularność handoutów). Prawdziwe, istniejące punkty działają wiele razy lepiej niż te zapisywane na kartce, a dodatkowo gracze o nich nie zapominają (co się zdarza notorycznie w wypadku zapisywanych na kartce.

Polecam. Spróbujcie wizualizacji. Nie ważne czy będzie to Szczęście w Warhammerze czy Inspiracja w DDkach -> dajcie graczom żetony zamiast ołówkowania. Po jakimś czasie zobaczycie różnice, w tym co się dzieje i może ktoś z was jak ja powie – JESTEM FANEM MECHANIK ZASOBÓW NA SESJACH!

Jestem fanem precyzowania zasad stołu

Zasady stołu to chyba najważniejsza rzecz w RPG. Wiem, że znów będę dla wielu z was pisał truizmy, ale są to truizmy, które nie tylko warto, wręcz trzeba okazjonalnie powtarzać.
Zasady stołu są to wszelkie prawa rządzące naszymi sesjami niebędące częścią mechaniki (zasad gry), ale częścią umowy społecznej pomiędzy graczami siadającymi do sesji. To one ustalają nam, w co i jak gramy.

Definiując ZASADY STOŁU, tworzymy pewne założenia społeczne dotyczące sesji. Część z nich to klasyczny savoir-vivre (nie spóźniamy się na sesje, gdzie i do której gramy, kto i jakie żarło przynosi), część ustalenia zasad samej rozgrywki (jaką konwencje gramy, jakich hołmruli używamy, jakie będzie nasze podejście do mechaniki i świata przedstawionego) a część indywidualnych spraw graczy (jak bardzo “jedziemy po bandzie” i jakich zabezpieczeń przed przypadkowym krzywdzeniem się używamy, co na sesji chcemy poruszać a co nie) i kilku innych kwestii (które jak znam życie, pojawią się w komentarzach).

W zwyczajnych, domowych sesjach, zwłaszcza jeżeli już gracie ze sobą kawałek czasu, wytworzyła się samoistnie, przez, że tak powiem autodopasowanie się graczy. Warto jednak i w ogranych grupach czasem obgadać zasady stołu (zwłaszcza te dotyczące oczekiwań i triggerów). Zasady stołu stają się istotne, gdy siadacie do gry z obcymi. Nie znając ludzi – warto ustalić jakiejś bazowe zasady naszej rozgrywki. Z pomocą może tu przyjść SAME PAGE TOOL opracowany w polskiej wersji przez Vinda . Jest on świetną bazą albo do rozmowy albo do zwyczajnego zebrania informacji dotyczących czego oczekujemy i czego nie chcemy.

Abstrachując od kwestii cięższego kalibru ustalanie zasad stołu to fajny moment by być ze graczami szczerymi w kwestii naszego podejścia do RPG, zwłaszcza na konwentach. Dzięki temu gracze są przygotowani na to, że nasz Warhammer to pierwsza edycja na homerulach z Magii i Miecz z 1997 roku, że prowadzimy pełny storytelling bez dotykania kostek, “rules heavy” 2d20 dla graczy znających mechanikę albo nasze DDki to ciągłe poruszanie się po mapie taktycznej odwołaniami do dodatków, których gracze na oczy nie widzieli. To takie RPGowe fairplay. Ostrzeżony gracz może zrezygnować z sesji i nie robić potem “kwasów” w trakcie jej trwania.
Moim zdaniem większość problemów wynikających w RPGach wynika ze źle storzonych (albo nieprzestrzeganych) zasad stołu. W RPG można wszystko (no dobra – bardzo wiele, bo conajmniej głupie jest ocieranie się o kwestie karalne), ale tylko jeżeli cała grupa wie o tym na co się szykować. Dzięki ich implemetnacji można grać “po swojemu” i robić RPG fajne dla wszystkich przy stole. Właśnie dlatego JESTEM FANEM PRECYZOWANIA ZASAD STOŁU.

W cyklu Jestem Fanem dwa kolejne wpisy przeniosione z fanpage na Facebooku by uniknęły zapomnienia

Jestem fanem czytania podręczników

Lubię czytać podręczniki do RPGów. To takie moje dodatkowe hobby w hobby. Chce się dowiedzieć co “autor miał na myśli” pisząc kolejną grę, ale nie tylko. Chcę poznać styl pisania, projekt graficzny stojący za grą, a przede wszystkim to w jaki sposób gra próbuje się ze mną skomunikować i co ma do powiedzenia. Bardzo wyraźnie rozróżniam napisaną grę od tego co mogę z nią zrobić. Ważne jest dla mnie zauważenie tego co gra daje mi sama w sobie, jakie mechanizmy ułatwiają, lub urozmaicają mi granie w daną grę.

Lubie poznawać nowe mechaniki. Staram się poznać nie tylko realizacje głównego RDZENIA GRY, ale przede wszystkim rozmaite gimmicki wbudowane w mechanikę. Lubie metawaluty, atuty, zagrywki i zdolności, lubie poczytać jak wpływają na grę i relacje pomiędzy oboma stronami stołu. Lubie obserwować jak mechanika powiązana jest z settingiem, czy jest w stanie działać osobno czy raczej napisano ją jako nierozerwalną część gry. Jeżeli gra korzysta z bardziej uniwersalnych silników (2d20, PbtA, YZE) bardzo lubię obserwować jak zostały one zaimplementowane, jakie mechanizmy przerobiono by pasowały do gry, a jakie elementy rdzenia pozostają niezmienione. Często zastanawiam się co z uniwersalnych gimmicków mogę podkraść.

Ważną częścią jest też dla mnie tworzenie postaci – to czy są one w jakikolwiek sposób zbalansowane i jak wielki wpływ ma gracz na ostateczny kształt swojego bohatera. Jak gra na tym etapie wspiera jednostrzały (czy jest możliwość szybkiego wyplucia postaci) a jak długie kampania (czy postacie mogą dostać od gry backstory i jak ono wiąże się z całością)

Coraz rzadziej fascynują mnie nowe settingi. Niestety często wąska jest ścieżka między czymś odkrywczym a kolejnym HEARTBREAKEREM, dlatego relatywnie rzadko sięgam bo gry fantasy, steampunka lub współczesne urban fantasy, niewiele tam zwykle nowatorstwa, ciekawiej dla prezentują się SFy, czy coraz chętniej eksplorowane gunpowder fantasy, dieselpunki czy konwencje weird, ale w większości settingi są one do siebie albo podobne albo mieszczą się w setce innych

Najbardziej lubię jednak ROZDZIAŁY O PROWADZENIU. To one mówią mi najwięcej o autorze i o tym co chce przekazać potencjalnemu MG czytającemu ten rozdział. To bardzo często poznawanie zupełnie innych szkół prowadzenia, albo przynajmniej nieznanych mi narzędzi warsztatowych. Czasem jest to mówienie wprost oczywistości warsztatowych (co samo w sobie cenię bardzo bo co innego stosować jakiejś narzędzie, a co innego o nim przeczytać) Z każdego podręcznika wychodzę nowym MG. Każdy podręcznik mnie czegoś uczy, daje mi lepsze rozeznanie w tym co i jak działa. Nie czyta poradników, czytam podręczniki.

Rzadko niestety sięgam po tak zwane gry INDIE. Obiecuję sobie oczywiście, że kiedyś się za nie zabiorę, ale stosik hańby z innymi rpgami rośnie zamiast maleć. Jako RPGowca bardzo mnie one bardzo fascynują, zwłaszcza jeżeli chodzi o nowatorskie rozwiązania dialogu człowieka i gry. Bardzo lubię obserwować, które z indiańskich rozwiązań lądują w mainstreamie.

Doskonale zdaje sobie sprawę, że poprowadzenia sesji wystarczy grupa ludzi i motywacja. Karty postaci można zrobić na pudełko od pizzy (been there, done that). Wiem, że jeżeli nasze reguły stołu mówią tak, a nie inaczej to możemy zagrać sesję dowolnie. Rezygnowanie jednak z czytanie podręczników i ich stosowania to moim zdaniem błąd. Zamykamy się w ten sposób na inne punkty widzenia zarówno mechanicznego jak i sesjotwórczego i skupiamy się na “mojszyzmach”, co często może prowadzić do skamienienia poglądów.

Nie twierdze, że czytanie podręczników jest uniwersalną droga do rozwoju RPGowego, mnie rozwija i dla mnie jest ważną częścią bycia RPGowcem. Spróbujcie sięgnąć do nowych gier, zwłaszcza tych dalszych od tego co znacie. Popatrzcie jakie są inne punkty widzenia na rozrywkę a zrozumiecie dlaczego JESTEM FANEM CZYTANIA PODRĘCZNIKÓW.

Jestem fanem czytelnych kości

Czy prowadzę czy gram jestem fanem czytelnych kości. Jednokolorowych, albo przynajmniej takich z bardzo wyraźnym kontrastem pomiędzy kolorem kości a cyfry. Kość ma się dać odczytać bardzo szybko, specjalnego kombinowania “co autor miał na myśli”.

Lubię jak gracz wie co i jak odczytać żeby podać finalny wynik rzutu, tak bym nie musiał patrzeć na drugą stronę stołu. Ufam moim graczom, że zrobią to jak trzeba, w końcu oszukiwanie na kościach to oszukiwanie samego siebie i ludzi z którymi lubisz spędzać czas.

Lubie kości z dziwnymi znaczkami – takie, które ma Genesys, L5K (w piątej odsłonie), Star Wars. Po przyzwyczajeniu się (zazwyczaj po jakichś 3-4 rzutach) czyta je się znacznie szybciej niż tradycyjne cyfrowe. Kiedyś myślałem, że to po prostu sposób na wyciągnięcie więcej pieniędzy od fanów gry. Potem zagrałem na korzystając z narrative dice i zobaczyłem jak bardzo to działa. Wyniki odczytuje się szybciej i efektywniej.

Zdarza mi się prowadzić przy świecach (tak wiem – edgy). Wtedy czytelne kości są nieodzowne. Mniej światła i ograniczona widoczność same w sobie wydłużają proces odczytywania rzutu. A jeżeli gracz rzuca wymyślnymi “kostkami z elfimi listkami (popatrz jakie ładne)” i cienie grające na grawerach utrudniają mu odczytanie cyfr to krew mnie zalewa.

Analiza wyników kości (jeszcze nie interpretacja – ale samo zliczanie wyników) może zabrać spory kawałek sesji. Drobnymi gryzkami, ale dość nieustannie. Zrezygnowałem w dużej mierze z gry na mechanikach, które wymuszają dodawanie liczb na kościach (chyba że tak trywialne jak w PbtA) oraz gier z masą z modyfikatorów – wybieram proste “roll under” czy “roll over” lub te ze zliczaniem sukcesów by ograniczyć marnowanie czasu na analizę. Podobnie często korzystam z zasad w stylu “Say YES,BUT or roll” (o ile gra na to pozwala, ale większość tego w co obecnie gram w ten czy w inny sposób inkorporuję tę zasadę). Dzięki temu redukuje mechanikę do ciekawych rzutów i ich interpretacji.
To, że JESTEM FANEM CZYTELNYCH KOŚCI pomaga mi być lepszym MG…

W cyklu Jestem Fanem dwa kolejne wpisy przeniosione z fanpage na Facebooku by uniknęły zapomnienia

Jestem fanem moich graczy

Byłem nim nim stało się to modne i pojawiło się jako jeden z wyznaczników PbtA. Nie chcę ich uwalić, zmieszać z błotem i pokazać swoją wyższość – chce by przeżyli najciekawszą historię z możliwych – dlatego rzucam w nich problemami i przeszkodami czasem może bardzo wymagającymi, ale nigdy nie niemożliwymi do pokonania – nie robie tego ze złośliwości – po proste łatwe historię są nudne i niecieawe.
Moi NPCe czasem nienawidzą postaci, są bezwzględni i wyrachowani – to gra i historia, a NPCe mają swoje backstory więc tak czasem musi być, ale ja ich uwielbiam, wszystkich razem i każdego z osobna
Cieszę sie razem z graczami z sukcesów ich postaci, cieszę się gdy wywrócą mi sesję do góry nogami i wykują całkiem nową fabułę.
Nie wyzłośliwiam gdy coś popsują – fail forward zazwyczaj otwiera nowe ścieżki i zmienia fabułę – wrzucając ją na nowe tory. Każda porażka to nowa szansa na to że dalej wydarzy się coś ciekawego, a sesja gdyby była tylko pasmem sukcesów byłaby nudna. Chcę by gracze zaufali mi, że chcę wspólnie z nimi stworzyć najlepszą fabułę z możliwych (w danych okoliczonściach), że chcę ich dobra (moi NPCe niekoniecznie) i tego by wspominali sesję dobrze niezależnie od tego czy skończy się dla ich postaci happyendem czy spektakularną porażką. Chcę tego, bo JESTEM FANEM MOICH GRACZY.

Jestem fanem niespodziewanego na sesji

Bardzo lubię, gdy przygotowany przezemnie prep zostanie wywalony do górry nogami decyzjami graczy. Wtedy czuje, że gram w RPGi, a sesja nabiera dla mnie zupełnie innego smaku.
Bardzo lubię, gdy sesję (bo tu już rzadziej prepa) wywracają do góry nogami rzuty. Nigdy nie mam problemu ze zmianą tego co przygotowałem, bo tak każą okoliczności. Nie raz zdarzało mi się jeszcze w trakcie sesji wywalać prepa do mentalnego kosza. I wiecie co? BYŁEM SZCZĘŚLIWY!
Mówie NIE railroadom i choć są ludzie który je wolą (ich stoły – ich decyzja – ich sesja) ale dla mnie to nuda i słabe rpg. DOBRA, PEŁNA SESJA to w mojej opinii opowieść o postaciach, gdzie to gracze podejmują decyzje i współtworzą fabułę, a nie zabawa trzeciej klasy aktorów odgrywających mokre sny niespełnionego pisarzyny.
Gdy siadam do prepa sesyjne (choć teraz to część są adventure sites) zawsze, gdy już mam wstępny pomysł zadaje sobie pytanie – czy jest w tej historii miejsce dla graczy – jeżeli wydaje mi się że jest go za mało to albo wywalam pomysł do kosza albo modyfikuje go tak długo aż to miejsce się znajdzie.
Przerzuciłem się jakiś czas temu na zupełnie inne projektowanie przygód. Dzięki grom od Fria Ligan wiem, że to są Adventure Sites. Ważniejsze jest dla mnie dobre opracowanie miejsca i bohaterów niezależnych wraz z motywacjami i punktu wejścia w intrygę. Przykład?
Gracze wpływają do miasta by wziąć wodę i jedzenie do miasta, którym wszystko się psuje. Przygotowałem miasto z jego najbardziej palącym problemem (potwornytm upałem i wywołanym głodem buntem mieszkańców), przygotowałem główne stronnictwa (buntownicy i szlachta na zamku), te pomniejsze i kilku NPCów (ważnych) i kilka wątków epizodycznych mających pokazać grozę sytuacji. I tyle. Gracze mają całe miejsce na świecie by w mieście „robić rzeczy” Fabuła tka się sama jako suma ich decyzji i moich reakcji w oparciu o prepa.
I wiecie co to działa!
Działa bo umiem tak grać bo JESTEM FANEM NIESPODZIEWANEGO NA SESJI

Jestem fanem stosowania mechaniki

Mechanika bardzo ważna część RPGów. To ona czyni z opowiadanej z podziałem na role historii – grę. Bez mechaniki RPGi nie istnieją. Koniec. Kropka.
Mechanika jest dla mnie takim samym budulcem historii jak decyzje postaci, mój prep i odgrywanie. Nie mówie tu tylko o grach, które mają wbudowane mechanizmy wspierające tworzenie fabuły (FATE, PbtA, gry z rdzenia Forged in Darkness, w pewnym stopniu 2d20), ale o każdej dowolnej grze. W końcu rzut, a następnie jego interpretacja, nie tylko wpływają na historię, ale mogą tę historię wręcz wywrócić do góry nogami.
Rzut musi mieć jednak znaczenie, a nie być pustym nic nie znaczącym turlaniem kostkami. Wiele współczesnych gier wspiera tę zasadę bardzo mocno, podobnie jak duże grono MG, których szanuje.
Dzięki mechanice istnieje ryzyko, dzięki ryzyku pojawiają się EMOCJE. Któż z nas nie widział tego skupienia drużyny przed ważnym rzutem, albo tych trzęsących się rąk gdy od rzutu zależy życie postaci, albo co gorsza życie kogoś z drużyny. Te emocje są prawdziwe, często prawdziwsze od tych wynikających z odgrywania postaci.
Mechnika daje nam pojęcie o możliwościach postaci, o prawdopodobieństwie niepowodzenia naszego działania, a dodatkowo gdy właściwie interpretowana jest bezstronna.
NIE MA IDEALNEJ MECHANIKI, każda ma wady i dziury do wykorzystania. Istnieje za to cała gama mechanik, które są dobre i działające bez usprawnień. Warto poznać pewną ilość mechanik, bo dzięki temu mamy możliwość dobrania gry (czy po prostu mechaniki) do pomysłu sesji, którą chcemy przygotować. Jeżeli chcemy przygodówke sięgniemy po inna mechanikę niż w wypadku horroru, czy realistycznego procedurala. Ba! Nawet w jednej stylistyce mamy mnogość różnych rozwiązań i podejść dających zupełnie inne odczucia po sesji.
Granie wszystkiego na jednej mechanice jest zazwyczaj zwyczajnym LENISTWEM (czy to MG czy graczy). Zamyka też oczy na olbrzymi świat rozwiązań, pomysłów i gimmiców stworzonych przez te prawie pół wieku istnienia RPGów. Można zamknąć się w jednym systemie, ale to trochę jakby jeść całe życie pomidorową – smaczna, pożywna ale po jakimś czasie jedzenie samej pomidorówki staje się nudne, a dla otoczenia jest tematem do niewybrednych żartów.
Lubię to co mechanika daje moim sesjom, tę nieprzewidywalność, emocje i ryzyko. Lubię, gdy turlają się kostki, a gracze denerwują się czekając na wynik. Lubie te wybuchy radości gdy celny krytyk rozwiąże jakąś krytyczną. Lubię odgłos wciąganego powietrza, gdy porażka (albo mój krytyk) obróci pewną wygraną o 180 stopni. Lubie to, bo JESTEM FANEM UŻYWANIA MECHANIKI NA SESJI!

Jakiś czas temu zwrócono się do mnie z prośbą na Facebooku bym poradził coś na to, że część graczy w drużynie jest mniej aktywna, że nie deklarują za wiele a większość czasu idą za drużyną na “follow”. Czy da się coś zrobić by uczynić ich bardziej częścią przygody?
Cóż. Jest na to kilka sposobów.

Pierwszym, tym od którego zawsze powinniśmy zaczynać jest rozmow z graczem, najlepiej poza forum drużyny. Wyróżniłbym tu pięć podstawowych typów problemów u graczy.

• “Źle znajduję się w tym w co i jak gramy” (graczowi nie pasuje system, postać, typ przygód lub wydarzenia, które dzieją się na sesjach) – pewne rzeczy zmienić łatwiej inne trudniej, ale prawie zawsze jest to sygnał by przenieść dyskusję na forum drużyny i ustalić co dalej. Takie rzeczy dzieją się niezależnie od tego czy przeprowadziliśmy sesję zero czy nie – czasem i gracze i MG mogą po prostu nie zdawać sobie sprawy co będzie dalej
• “Mam problem z graczami” (kradną mi spotlight, zachowują się niefajnie, grają nie mój typ gry) – tu również najlepiej po prywatnej rozmowie wrócić na forum drużyny i pogadać co leży na wątrobie. Zazwyczaj to pomoga. Jako MG, postarałbym się też w tej drużynie wprowadzić nieco twardszy spotlight – tak żeby każdy mógł się wypowiedzieć bez zakrzyczenia przez innych.
• “Ja wole obserwować niż brać czynny udział, to sprawia mi frajdę” – ten typ gracza należy po prostu zostawić w spokoju, skoro taki typ grania go bawi, okazjonalnie można go próbkować “aktywizatorami’ (o których piszę niżej), ale nie ma potrzeby zmieniać go na siłę, jeżeli będzie chciał to zacznie być aktywny.
• “Yyy, w sumie to nie wiem” (czyli gracz nieśmiały) – podobnie jak z obserwatorem, trzeba mu dać troche czasu na rozkręcenie się, choć tutaj częściej niż u obserwatora, ale nadal z dużą dozą delikatności. Jako MG, pchałbym w jego stronę wątki poboczne, tak żeby złapał coś, rozwiązał i zrobił przy okazji coś fajnego w oczach drużyny. Po kilku takich “wąteczkach” istnieje duża szansa, że się przełamie
• “Chciałbym być aktywniejszy ale nie wiem jak” – najlżejszy, ale w sumie najczęstszy przypadek. Zazwyczaj wystarczy takiemu graczowi dać szansę żeby zabłysnąć albo przynajmniej odnaleźć się w drużynie.

O pierwszych dwóch typach można pisać rozległe artykuły lub wskazywać liczne narzędzia wspomagające rozwiązywanie tych problemów. Ja jednakże chciałbym się w drugiej części tekstu skupić na samych sposobach na zaktywizowanie graczy.

Sposoby aktywizacji

• Betonowy spotlight – najłatwiejszy z aktywizatorów, pilnujemy by każdy miał szanse się wypowiedzieć. Możemy wręcz wprowadzić totem głosu (tylko osoba która ma totem się może się odzywać), możemy wprowadzić Inicjatywę poza konfliktami, tak by każdy mógł wytłuszczyć swoje zdanie.
• Twardszy spotlight – lżejsza forma betonowego. Gracze sami dzielą się spotlightem na sesji, my jednakże pilnujemy by ktoś nie został wyraźniej pominięty, albo zmarginalizowany. Mniej lub bardziej dyskretnie kierujemy uwagę świata lub sceny na mniej aktywnych graczy dając im szansę zabłysnąć
• Specjalizacyjny spotlight – coś w scenie wymaga tego, by jeden z graczy byłysnął swoją specjalizacją (obłasakawienie zwierzęcia dla rangera, partia kart by wydobyć infromacje dla szulera, upierdliwy zamek dla złodzieja) to moim zdaniem fajny sposób delikatnej aktywizacji gracza. Zwłaszcza jeżeli tą akcją zystka odrobinę szacunku u drużyny, to mam wrażenie fajna rzecz przy aktywizowaniu graczy bardziej nieśmiałych
• Filozofia stołu – to jak usadzamy graczy jest ważne! Posadzenie cichszych i bardziej wycofanych graczy bliżej MG da im więcej jego uwagi. Głośniejsi i żwawsie gracze poradzą sobie nawet siedząc całkiem daleko. Usadzanie graczy przy stole to materiał na osobny tekst, którym zajmę się w przyszłości.
• Kierowane wątki – kierujemy otwarciem jakiegoś wątku sesji (mniej lub bardziej istotnego) w stronę bardziej wycofanego gracza. Dajemy mu być tym, który odkryje zwłoki, pogada z NPCem, usłyszy kluczową plotkę. Jeżeli gracz podejmie wątek to staramy się dyskretnie kierować w jego stronę spotlight w tym wątku.
• Specjalizowane wątki – Fajnie jest też jeżeli pojawiają się to wątki skierowne pod “specjalizacje” postaci wycofanego gracza (dziwne zachowanie lasu dla druida, badanie leków dla naukowca, wyjątkowo pokręcona awaria dla technika) pozwala mu to bardziej się otworzyć (inna sprawa, że najlepiej to jest jak każda postać ma swój wątek specjalizacyjny albo przynajmniej specjalizacyjny spotlight, ale w wypadku wycofanych graczy jest to szczególnie ważne.
• Personalizowane wątki – wątki związane z postacią to świetna metoda by ruszyć postać z miejsca. Oparcie jednego z wątków na historii postaci lub na powiązanych z bohaterem NPCach gwarantuje w zasadzie aktywizowanie gracza.
• Character building episode – czyli przygoda zbudowana wokoł jednej postaci. Ładunek nuklearny w arsenale akrywizacji gracza. Ma to oczywiście tylko sens w dłuższych kampaniach i przy założeniu, że każda postać dostanie podobną sesję. Dany gracz i jego postać są nie tylko centrum wydarzeń, ale również ich wątki osobiste są głęboko eksplorowane to jedna z tych przygód, które mogą wywrócić postać. Należy z nią bardzo bardzo uważać!

Żadnej z tych metod nie należy stosować na siłę. Dużo lepsze efekty zawsze daje stopiowe ich używanie. Najpierw usadzenie graczy, potem specjalizowane wątki i specjalizowany spotlight na początek – najelepiej powiązany z mniej istotnymi elementami fabuły (żeby gracz nie miał poczucia, że wszystko zależy od niego) Udane ich rozwiązanie buduje pewność siebie i prowadzi do większej aktywności. Potem wątki kierowane i specjalizowane gdy już gracz się nieco uaktywni, żeby dać mu pewność siebie w kluczowych wątkach.
Twardy i betonowy spotlight są środkami doraźnymi, a kontrolowanie spotlightu tak by nikt nie był wyłączony powinno istnieć z tyłu głowy MG przez cały czas – nawet najbardziej doświadczona drużyna sama dzieląca się spotlightem (czyli miekki spotlight) potrafi się czasem rozbisrumanić.

Aktywizujcie wycofanych graczy. Często mogą okazać się najcudownieszymi graczami w drużynie!

Udanych sesji i zajrzyjcie do innych tekstów z Almanachu RPG!

Wielu graczy RPG dochodzi w pewnym momencie do wniosku, że warto by kiedyś stanąć po drugiej stronie stołu i poprowadzić. Niektórzy myślą o tym od razu, w innych myśl ta kształtuje się przez całe lata i w końcu próbują, myśląc: “Kto nie chciałby być panem i władcą losu swoich współgraczy?” Czasem jest to przejście łatwe, częściej jednak to wyboista droga po której trzeba dopiero nauczyć się nawigować. Dlatego też „tym, którzy pierwszy raz” postaram się w ośmiu prostych radach ułatwić drogę na drugą stronę stołu.

Znajdź system, który Ci pasuje.

Na początek wybierz system, w którym będziesz się dobrze czuł. Zarówno w kwestii świata, czyli settingu (opisu świata), jak i mechaniki. System musi Ci być bliski na tyle, żebyś był w stanie doprowadzić do tego, że gracze uwierzą w twoją wizję świata. Powinieneś znać go na tyle dobrze, żebyś był pewien swojej wizji świata. Nie musisz znać każdego szczegółu z historii świata, ani pamiętać jaką bieliznę nosi król, ale dobrze jest wiedzieć jak wygląda okolica, którą chcesz graczom pokazać, jak wyglądają rasy rozumne i potwory dla tej okolicy charakterystyczne. Jeżeli dopiero zaczynasz zabawę z RPG nie sięgaj po systemy zbyt udziwnione. Tobie i twojej ekipie łatwiej będzie zacząć w świecie, który będziecie sobie w stanie bez trudu wyobrazić.

Niezłym pomysłem może też okazać się wybranie systemu, którego mechanikę znasz, albo, jeżeli jesteś początkujący, mechanikę, która jest łatwa do nauczenia się. Tutaj, podobnie jak w przypadku świata, nie musisz kuć mechaniki „na blachę” – wystarczy, że znasz ją na tyle, by prowadzić płynnie większość scen. Nie bój się jednak zatrzymać fabuły, by znaleźć coś w podręczniku zwłaszcza jeżeli prowadzisz grę z bardziej rozbudowaną. Nie rób tego jednak przy każdej okazji – czasem łatwiej po prostu pozwolić graczom coś zrobić niż kilkanaście minut wertować podręcznik.

Wybierz przygodę.

Z premedytacją napisałem: “wybierz”. Niektórzy początkujący piszą własne przygody, inni korzystają z gotowców, czasem zawartych w tylnej części podręcznika lub wydanej jako osobny starter. Obie metody są równie dobre. Bardzo dobrze jeżeli masz własny pomysł na historię, którą chcesz opowiedzieć graczom. Tak będzie łatwiej, bo to twój pomysł i Ty go znasz od podszewki, ale to twoja pierwsza przygoda i może brakować Ci wyczucia czy wymyślone przez Ciebie elementy fabuły nie będą dla drużyny za trudne do przeskoczenia.

Firmowe gotowce są zazwyczaj przetestowane i wyważone pod względem trudności, nie ryzykujesz tego, że bohaterowie się gdzieś zatną, albo zabije ich zbyt silny potwór. Z drugiej strony gotowej przygody nie znasz tak dobrze jak własnego pomysłu i ryzykujesz, że to Ty gdzieś się zatniesz.

Moja rada? Połącz obie metody. Weź gotowca i poprowadź go po swojemu, wykorzystaj go jako ramy, nie bój się odstępstw od gotowego scenariusza, w końcu RPG to nie gra komputerowa, tylko żywa tworzona na bieżąco opowieść. Będzie ciekawiej, a Tobie będzie łatwiej opanować całość.

Wszystkie trzy metody są dobre. Jeżeli jesteś doświadczonym graczem, ale początkującym MG, wybierzesz pewnie pierwszy sposób. Jeżeli dopiero zaczynasz, to polecam drugi albo trzeci, w zależności od tego jak dobrze czujesz się ze swoją umiejętnością improwizacji i łatania nagle powstałych dziur. Nie polecam natomiast prowadzenia jako pierwszych scenariuszy znalezionych w sieci. Poza chlubnymi wyjątkami (na przykład „Kłopoty z Goblinami” Janka Sielickiego, które początkującym z czystym sumieniem polecam) są one albo niedotestowane, albo dość trudne dla początkujących Mistrzów Gry. Większość dużych systemów RPG ma dołączoną do podręcznika przygodę lub specjalny starter. Obecnie wydawcy starają się przygotowywać startery pod kątem początkujących graczy. Tak robi Fantasy Flight Games, a na naszym rynku Rebel z Dungeons & Dragons i Copernicus z czwartą edycją Warhammera. Starzy wyjadacze nawet nie rzucą na nią okiem, ale dla Ciebie to świetna baza na twoją pierwszą przygodę.

Mierz siły na zamiary. Problemem wielu w miarę doświadczonych graczy chcących zacząć prowadzić jest to, że wymyślają świetny, swoim zdaniem, materiał na sesje nie wiedząc o tym, że bardzo trudno będzie im go poprowadzić. Robota Mistrza Gry to panowanie nad bardzo wieloma rzeczami, a ich liczba rośnie wykładniczo wraz ze wzrostem trudności przygotowanego materiału. Może się też tak zdarzyć, że wymyślony pomysł mimo, że pozornie fajny, po poprowadzeniu okaże się albo nudny, albo przerażająco liniowy, albo (i to najgorsza opcja) za trudny do poprowadzenia w trakcie sesji. Do prowadzenia łatwo się zniechęcić i idealna jest tu metoda małych kroczków. Jeżeli po poprowadzeniu kilku prostszych sesji pomysł na ambitny scenariusz nadal tkwi w twojej głowie – poprowadź go!

Przygotuj się do prowadzenia.

W zasadzie najważniejszy element. Przyswój sobie przygodę. Przemyśl ją, a potem powtórz to drugi i trzeci raz. Zrób notatki z najważniejszymi punktami i wypisz imiona kluczowych bohaterów niezależnych. Przemyśl miejsca, w których będzie się działa przygoda. Świetnie przydają się do tego grafiki, których całe morze można znaleźć w sieci, pooglądaj je, może nawet skopiuj lub wydrukuj te, które najlepiej wizualizują Ci postacie, bądź miejsca.
Dobrze jest jeżeli naszkicujesz sobie lub znajdziesz mapę okolicy. Możesz wykorzystać ją tylko dla siebie (w ten sposób łatwiej zorientujesz się gdzie są bohaterowie graczy) lub położyć ją na stole by na sesji łatwiej ujednolicić działania graczy.
Przemyśl przygotowaną mapę. Gracze mają czasem tendencje do zbaczania z przygody i eksplorowania okolicy. Jeżeli przemyślisz okolicę, łatwiej Ci będzie potem na samej sesji, jeżeli gracze zboczą z fabuły.

Przygotuj się na niespodziewane sytuacje. Wypisz sobie na przykład po dziesięć imion męskich i żeńskich charakterystycznych dla świata i rejonu, w którym prowadzisz. Będą jak znalazł, gdy będziesz musiał w biegu stworzyć bohatera niezależnego. Możesz też przygotować kilku w miarę uniwersalnych NPCów – karczmarz Hans, strażnik Jurgen czy elfia bardka Yuviell, mogą, ale nie muszą się pojawić, ale Ty masz zaplecze gdybyś musiał kogoś dodać. Jeżeli chcesz używać dużo mechanik,i przygotuj osobno charakterystyki stworów, które bohaterowie spotkają, a także kilka innych, typowych dla regionu, dzięki temu nie będziesz musiał szukać w bestiariuszu, albo co gorsza wymyślać współczynników na bieżąco (wielu doświadczonych MG tak robi, między innymi ja, ale wyczucie tego jakich przeciwników dobrać „w locie” wymaga doświadczenia).

Przeczytaj wskazówki dotyczące mistrzowania zawarte w systemie, który zamierzasz prowadzić. Większość podręczników podstawowych do dużych systemów RPG ma w swej zawartości rozdział zawierający wskazówki o tym jak prowadzić dany setting. Są one napisane lepiej lub gorzej, ale zawsze dają wiele konkretnych wskazówek dla Mistrzów, które ułatwią twój start.

Jeżeli czujesz się na siłach, by dokładać sobie więcej roboty w trakcie sesji – dobierz muzykę. Nie jest ona niezbęda, ale łatwo za jej pomocą zamaskować niedociągłości warsztatu. O ile nie jesteś melomanem lub nie masz w tej kwestii niesamowitego wyczucia, nie staraj się „przenosić gór” przed swoją pierwszą sesją. Wybierz kilka kawałków – w miarę uniwersalny pod swobodne plumkanie w tle, utwór pod walkę, pod otwarcie sesji i punkt kulminacyjny. Jeżeli prowadzisz sesje z elementami grozy, wybierz też odpowiednio „straszny” kawałek pod odpowiednie sceny (polecam tu mój żelazny klasyk – „Approaching Target 2” z gry Assasin’s Creed 2). Znów sieć i Youtube są niezmierzoną skarbnicą. Ścieżki dźwiękowe z gier i filmów to dobry początek, podobnie jak utwory Two Steps from Hell lub Immediate Music.

Clue dobrego puszczania muzyki jest robienie tego na tyle płynnie, by nie wypadać z narracji. Ogromnym błędem jest odwracanie się od graczy i szukanie odpowiedniego kawałka na olbrzymiej liście. Krótka playlista i sposób na błyskawiczne jej zmienianie. Osobiście, do odtwarzania muzyki, używam tabletu, inni Mistrzowie używają laptopów bądź telefonów, a nawet aplikacji do sterowania domowym sprzętem grającym lub stacjonarnym komputerem.
Zastanów się nad miejscem, którym chcesz prowadzić, nad tym czy chcesz używać świeczek (z jednej strony „robią klimat”, ale z drugiej ograniczają pole widzenia), czy chcesz dać graczom jakiejś handouty (listy, notatki, czasem przedmioty, bezpośrednio związane z fabułą, które gracze dostają od MG). Jeżeli to konieczne, przygotuj gotowe postacie. Im lepiej przygotujesz się wcześniej, tym mniej będziesz miał roboty na samej sesji.

Znajdź odpowiednich graczy.

Kluczowy punkt. Jeżeli obracasz się w kręgach graczy, postaraj się wybrać takich, do których trafi przygotowana przez Ciebie przygoda. Źle dobrani gracze nie dość, że będą się źle bawić, to jest duża szansa, że rozwalą Ci opowieść. Gracze są różni, jedni wolą prawie-komputerową eksplorację podziemi z wesołym turlaniem kostkami, inni narracyjne opowieści o dużym stopniu immersji (wczucia się) w postać. Bardzo rzadko dobrze im się współgra i tego typu zgrzyty mogą rozbić sesję. Świetną sprawą jest dołączenie do drużyny bardziej doświadczonego MG, dzięki temu po sesji otrzymasz konstruktywną opinię.
Jeżeli wszyscy jesteście początkujący, to jest i łatwiej i trudniej. Nie bardzo zazwyczaj jeszcze wiecie jaki styl prowadzenia i grania odpowiada Wam najbardziej wiec może się okazać, że będą zgrzyty. Dobra przygoda dla początkujących powinna zawierać i elementy walki i sceny pozwalające na odgrywanie postaci. Przez pewien czas będziecie się „docierać”, ale w końcu znajdziecie swój styl.
Dobierz graczy, którzy są wobec Ciebie raczej życzliwi personalnie. Łatwiej wybaczą potknięcia i nie rozwalą z premedytacją opowieści.

Zadbaj o postacie i graczy.

Kolejna ważna sprawa. Dobrze jest żeby gracze wiedzieli, że to Twoja pierwsza sesja. Poproś ich o obserwowanie sesji i o opinie post factum. Opowiedz im o świecie, który chcesz prowadzić i o przygodzie, którą przygotowałeś. Kilka słów o klimacie w jakim chcesz prowadzić i o samej konkretnie przygodzie (choć oczywiście bez szczegółów) potrafi bardzo pomóc. Powiedz na przykład – “Zagramy przygodową sesje o łowcach nagród polujących na wyjątkowo niebezpiecznego bandytę podróżującego razem z krwiożerczym kudłatym stworem” i to wystarczy by rozjaśnić Twoim graczom sytuację.
Jeżeli chodzi o tworzenie postaci to masz zasadniczo trzy możliwości. Po pierwsze możesz przygotować postacie wcześniej. Zdaje to doskonale egzamin przy zamkniętych historiach, które można poprowadzić w trakcie jednej lub dwóch sesji (zwane popularnie jednostrzałami). Dzięki temu od razu, bez zbędnych ceregieli będziecie mogli zasiąść do grania. Do każdej karty postaci dodaj kilka istotnych informacji i może jakiś rysunek, żeby graczom było łatwiej wyobrazić sobie kim grają. Rozłóż bohaterów przed graczami i pozwól im wybrać.
Alternatywą jest przygotowanie postaci tuż przed sesją wraz z graczami. Tego typu tworzenie potrafi zająć sporo czasu, lecz w przeciwieństwie do gotowców pozwala graczom na stworzenie dokładnie takich bohaterów na jakich im zależy. Fajnym pomysłem jest też stworzenie drużyny. Wcześniejsze ustalenie tego dlaczego bohaterowie się znają i dlaczego wspólnie podróżują. Zadzierzgnięte więzy przyjaźni zaprocentują na sesji gdy nie będziesz musiał ich, czasem na siłę, łączyć w grupę.

Jeżeli planujesz kampanię to niezłym pomysłem jest poświęcenie całego jednego spotkania z potencjalnymi graczami na stworzenie drużyny. Dobrze stworzone postacie i to, że gracze poznają się przed sesją, może być kluczowe dla tego, czy będzie się Wam dobrze grało. Nieważne czy graliście już ze sobą, czy jesteście początkujący i znacie się tylko jako grupa kolegów – siadacie do nowego projektu, do nowej opowieści i to u Mistrza, który dopiero zaczyna. Po stworzeniu postaci w ten sposób postaraj się opowiedzieć jakiś wstęp do Twojej przygody. Tak, żeby gracze tworząc drużynę i postacie mieli jakiś punkt zaczepienia. Ułatwi to pracę i im, i Tobie. Możesz wspólnie z graczami ustalić jakiś fragment historii, który doprowadzi ich do umownego „startu przygody”, czyli do punktu gdzie będziesz ich chciał mieć na początku.
Dodatkowo dzięki temu gracze nie poczują się „łyso” z tym, że przyszli na sesję i nie zagrali.
Jeżeli wszyscy jesteście początkujący, lub decydujesz się na system, którego inni nie znają, poświęćcie nieco czasu na naukę mechaniki. Znając życie pięćdziesiąt procent graczy zapomni jej do pierwszej sesji i będą się potem dopytywać, ale i tak da im to pewną bazę na przyszłość. Przetestujcie mechanikę na kilku walkach lub innych sytuacjach spornych. Pozwoli to i Tobie i graczom łatwiej się jej nauczyć. Na tym etapie nie wahaj się sięgać do podręcznika i wertować nawet podstawowych pojęć z tego zakresu.

 Daj z siebie wszystko!

Przyjdź na sesje wyspany. Pewnie będziesz spięty, więc postaraj się rozluźnić. Jeżeli masz wszystko przygotowane to nic nie powinno się posypać. O samym prowadzeniu możnaby napisać kolejny artykuł. Pamiętaj o tym, że tym, co kupi Ci graczy, jest twoja „pewność świata”, czyli to jak dobrze sam czujesz świat, który im pokazujesz, i jak bardzo jesteś pewien jego elementów oraz mechaniki. W miejscu, w którym będziesz prowadził postaraj się mieć pod ręką wszystko co będzie Ci potrzebne. Kostki, muzyka i podręcznik.
Dobrym pomysłem jest zdjęcie z siebie części obowiązków. Jeżeli macie jedzenie na sesji lub korzystacie ze świeczek, zrzuć na graczy obowiązek pilnowania ich obecności. Powiedz graczom czy chcesz, żeby prowadzili notatki. Jeżeli wszyscy jesteście początkujący, nie wahaj się powtarzać nazwisk i służyć za pamięć graczy.
Postaraj się by twoje wprowadzenie nie było przegadane. Ma być otwarciem sesji a nie popisem twoich zdolności oratorskich. Zbyt długie otwarcie zanudzi graczy. Pamiętaj o przygotowanym na tę okazję kawałku muzycznym. Fajnym pomysłem jest używanie tego samego kawałka (o ile to możliwe) do otwarcia każdej sesji w danym systemie. Dzięki temu możesz łatwo nauczyć graczy, kiedy kończą się rozmowy, a zaczyna sesja.
Nie bój się kiksów językowych. Zdarzają się każdemu. Nie wahaj się poprawiać. Język jest twoim narzędziem pracy, ale raczej nie będziesz Cyceronem czy Mickiewiczem. Do tego trzeba pracy, czasu i wiele przeczytanych książek lub wysłuchanych audiobooków.

Daj graczom miejsce na sesji. To oni są protagonistami opowiadanej przez was wspólnie historii. Nie przymuszaj ich do pójścia za fabułą, niech najpierw „zasmakują” świata. Niech działają, rozmawiają między sobą i eksplorują świat. Brutalna prawda jest taka, że im więcej gracze się odzywają tym mniej musisz robić to ty. Masz dzięki temu czas na analizę ich posunięć i przygotowanie kolejnej sceny
Nie daj jednak graczom wejść sobie na głowę. Musisz być stanowczy. Nie wycofuj się z raz podjętych decyzji pod naciskiem graczy. Gracze mają nad Tobą przewagę liczebną, wiec bez problemu mogą Cię zakrzyczeć. Staraj się pilnować kolejności deklaracji i działań. W razie potrzeby korzystaj z sprawdzonej metody Totemu. Wręcz graczom jakiś przedmiot i słuchaj deklaracji tylko tego, który go trzyma. Wierz mi – to działa.
Nie bój się tego, że przygoda dryfuje poza przygotowany przez Ciebie scenariusz. To normalne. Jeżeli odrobiłeś zadanie domowe i przemyślałeś otoczenie oraz bohaterów niezależnych to skorzystaj z nich. Czasem gracze zaintersują się czymś innym lub chcą poeskplorować. Jeżeli masz wrażenie, że złośliwie rozbijają Ci sesję, zatrzymaj przygodę i zapytaj ich czemu to robią.
Jeżeli się zatniesz fabularnie, popatrz do notatek, bo możesz potem nie wykaraskać się z własnej inwencji. Jeżeli sesja odejdzie od przygotowanej przygody, a Tobie kończą się pomysły, poproś o chwilę przerwy.
Jeżeli zauważysz, że kończy się czas sesji, a Ty już wiesz, że jej nie skończysz, nie rób tego na siłę. Znajdź raczej moment, w którym możesz przerwać. Raczej jakiejś spokojne miejsce, z którego będziesz mógł zacząć kolejną sesje. Jeżeli czujesz się mocny, możesz zastosować tak zwany cliffhanger, czyli zawiesić przygodę w najbardziej interesującym miejscu.
Jeżeli wiesz, że zakończysz sesję i gracze rozwiążą zagadkę lub ubiją demona czy innego nekromantę, pamiętaj żeby nie urywać sesji tuż po skończonym zwycięstwie tylko dać graczom możliwość ogrania swojego sukcesu.

Poproś o feedback

Po skończonej sesji poproś graczy o opinie. Niech powiedzą co im się podobało a co nie. Dowiedz się nad czym musisz jeszcze popracować, a co ich zdaniem jest Twoją mocną stroną. W tych chwilach przydaje się w drużynie inny MG albo doświadczony gracz, oni najszybciej wyłapią słabe i mocne strony. Możesz sobie je spisać (albo poprosić o spisanie) i potem nad nimi pracować. Z doświadczenia wiem, że najlepszy feedback to ten dany jakiś czas później, gdy emocje już opadną i można do sesji podejść na spokojnie. Jeżeli masz więc możliwość pogadaj z graczami jeszcze jakiś czas po przygodzie.

Nie zniechęcaj się!

Mistrz Gry uczy się przez całe życie. Nie od razu Rzym zbudowano i jeśli za pierwszym razem nie wszystko wyjdzie perfekcyjnie (a tak raczej, nie czarujmy się, będzie), nie zniechęcaj się, ale próbuj dalej. Jeżeli prowadzenie sprawia Ci frajdę i jesteś chętny do nauki, to z każdą kolejną sesją będziesz lepszy. Urośnie Ci warsztat trików, nauczysz się szybciej reagować na pomysły graczy i lepiej improwizować. Stara i sprawdzona zasada mówi: „ćwiczenie czyni mistrza”; w wypadku RPGów działa nawet podwójnie. Więc ucz się, próbuj i prowadź. Mimo dwudziestu lat doświadczenia, uczę się nada

Zajrzyjcie też do innych tekstów poświęconym prowadzeniu zgromadzonych w Almanachu RPG.